Η ηθική μου ικανοποίηση…

Τρία από τα βιβλία μου σε βιβλιοθήκες Ελληνικών Πανεπιστημίων.

Το πρώτο και δεύτερο τα ανακάλυψα τυχαία σήμερα και είμαι χαρούμενος γι’ αυτό.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Το ντοκιμαντέρ για τη μάχη της Καυκαριάς.

Μετά τις εκδηλώσεις στη Ρακίτα στις 22.8.2021, για τη μάχη της Καυκαριάς, στις οποίες αναφέρθηκα την επόμενη ημέρα (23.8.2021) στο παρόν blog, ο δήμος Δυτικής Αχαΐας μετά της κοινότητος K. Μαζαρακίου και άλλων και με επιμέλεια του κ. Τάσου Αθανασόπουλου, δημιούργησαν ένα ντοκιμαντέρ που έχει τίτλο «Η μάχη της Καυκαριάς 1827».

Σε αυτό κλήθηκα και εγώ να μετάσχω (μέσω skype) και από τη συνολική αυτή συμμετοχή μου, περιελήφθηκαν στο εν λόγω ντοκιμαντέρ όσα έχουν καταγραφεί στα διαστήματα: 12,37-13,12, 24,05-25,35 και 26,43-28,53.

Τόσο στην ομιλία μου κατά τις εκδηλώσεις, όσο και στο «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» έχω παρουσιάσει εν εκτάσει και με πολλές λεπτομέρειες οι οποίες από γραπτές πηγές έχουν προκύψει, τη μάχη αυτή, η οποία θεωρήθηκε ίσως ασήμαντη και γι’ αυτό ουδέ νύξη περί αυτής γίνεται στο πολυδιαφημισμένο έντυπο («Λεύκωμα») του δήμου των Καλαβρύτων. Είσης, όπως και στο ντοκιμαντέρ αναφέρω έχω συγκεντρώσει τα ονόματα 1.156 αγωνιστών, κυρίως Καλαβρυτινών οι οποίοι έλαβαν μέρος στη μάχη αυτή, καθώς και δύο εκ των τραυματιών.

Μπορείτε να το παρακολουθήσετε στην δ/νση που ακολουθεί.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Το Γκέρμπεσι Καλαβρύτων το 1834 αναγράφεται σε πίνακα δημοπρασίας.

Όπως προκύπτει από κατάλογο συνταχθέντα από τον Έφορο Κυναίθης και Αιγιαλείας, την 1η Απριλίου 1834, προκειμένου να επακολουθήσει δημοπρασία των προσόδων των χωρίων της επαρχίας Καλαβρύτων, στον οποίο αναφέρεται  και το χωριό Γκέρμπεσι του τμήματος Νεζερών, με ελάχιστο εκτιμώμενο ποσό τις 105 δραχμές οι οποίες προσδιορίστηκαν με βάση τις εισπράξεις του προηγούμενου έτους, ενοικιαστής αναδείχθηκε από τη δημοπρασία της 16ης Μαΐου, ο Σπυρος Ευσταθίου και το ποσό ανήλθε σε 200 δραχμές.

‘Οπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα της Δημοπρασίας η οποία ξεκίνησε με 80 δραχμές, προσφορά έκαναν οι Μιχαήλ Κούκας (πρόκριτος Καλαβρύτων, μυστικός Γραμματέας του Σωτ. Χαραλάμπη κ.λ.), Γιάννης Αντωνόπουλος (δεν γνωρίζω ποιός μπορεί να ήταν δεδομένου ότι υπήρχαν πολλοί με αυτό το ονμοατεπώνυμο: από τη Βλασία, από το Πλανητέρου, από τους Καμενιάνους, από Γουμένιτσα, από Τέμενη Αιγίου κ.λ.), Κωνσταντής Οικονομόπουλος (πιθανολογώ ότι είναι ο εκ Βλασίας οπλαρχηγός, αλλά αναφέρονται και άλλοι εκ Καλαβρύτων, από Διακοπτό,από Αγρίδι, από Τοπόριστα κ.λ.), Γεώργιος Καραμεσίνης (οπλαρχηγός από την Άνω Βλασία, πολέμησε υπό τον Γεώργιο Λεχουρίτη κ.λ.) και ο Σπύρος Ευσταθίου (ή Καρασπύρος Σπύρος, οπλαρχηγός από τα Νεζερά, με πολύ μεγάλο βιογραφικό.).

Πηγή: Γ.Α.Κ.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Οι Ρωγοί «αποκαταστάθηκαν»!

Στις 1 Οκτωβρίου 2017, ανέφερα τα εξής:

Ήδη, 4 χρόνια μετά με το Π. Δ. 69/6.9.2021 που ακολουθεί, έγινε και «με το νόμο» η τακτοποίηση της ορθής γραφής του ονόματος των Ρωγών.

Η εκ των Ρωγών κα Αλεξάνδρα Κηπουργού, με την επίμονη προσπάθειά της, κατόρθωσε – γιατί για κατόρθωμα πρόκειται, με την καλή έννοια του όρου – να αποκατασταθεί η ορθή γραφή του ονόματος του χωριού της.

Κα Αλεξάνδρα σας ανήκουν τα εύσημα…

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Έφυγες….

Είκοσι εννέα  και αιώνες πριν έφυγε ο Όμηρος.

Δύο χιλιάδες επτακόσια χρόνια πριν έφυγε ο Ησίοδος.

Δύο χιλιάδες τετρακόσια σαράντα έξι χρόνια πριν έφυγε ο Ηρόδοτος.

Δύο χιλιάδες τετρακόσια είκοσι χρόνια πριν έφυγε ο Θουκυδίδης.

Δύο χιλιάδες τριακόσια ενενήντα ένα χρόνια πριν έφυγε ο Δημόκριτος.

Δυο χιλιάδες τριακόσια εξήντα οχτώ χρόνια πριν έφυγε Πλάτων.

Δυο χιλιάδες τριακόσια σαράντα τρία χρόνια πριν έφυγε ο Αριστοτέλης.

Δύο χιλιάδες διακόσια ενενήντα ένα χρόνια πριν έφυγε ο Ευκλείδης.

κ. ά.

………………………………………………………………………………………………………..

Το 1614 έφυγε ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος.

Το 1913 έφυγε ο Πολυχρόνης Λεμπέσης.

Το 1989 έφυγε ο Τσαρούχης.

κ. ά.

……………………………………………………………………………………………………

Το 1857 έφυγε ο Διονύσιος Σολωμός.

Το 1928 έφυγε ο Καρυωτάκης.

Το 1933 έφυγε ο Καβάφης.

Το 1971 έφυγε ο Σεφέρης.

Το 1974 έφυγε ο Κώστας Βάρναλης.

Το 1975 έφυγε ο Καββαδίας.

Το 1975 έφυγε και ο Εμπειρίκος.

Το 1988 έφυγε ο Λειβαδίτης.

Το 1990 έφυγε ο Ρίτσος.

Το 1996 έφυγε ο Ελύτης.

Το 2005 έφυγε ο Αναγνωστάκης.

κ. α.

……………………………………………………………………………………………………

Το 1872 έφυγε ο Νικόλαος Μάντζαρος.

Το 1962 έφυγε ο Μανώλης Καλομοίρης.

Το 1994 έφυγε ο Μάνος Χατζιδάκης.

Το 2001 έφυγε ο Γιάννης Ξενάκης.

κ. ά.

…………………………………………………………………………………………………..

Το 2021 στις 2 Σεπτέμβρη έφυγε ο Μίκης Θεοδωράκης.

……………………………………………………………………………………………………

Όλοι οι παραπάνω και χιλιάδες άλλοι, είναι παρόντες με τα έργα τους. Είναι η άϋλη περιουσία της Ελλάδος, είναι αυτό που καίει μέσα μας τη φλόγα την ελληνική. Έχουν ανεξίτηλα αφήσει τα ίχνη τους στα δημιουργικά πνευματικά μονοπάτια της Ελλάδας. Η «μολυβιά» τους δεν θα σβήσει ποτέ.

Όλοι θα φύγουμε…

Όμως κάποιοι, όπως οι παραπάνω και χιλιάδες άλλοι που είναι αδύνατο να μνημονευθούν, έμειναν στην ιστορία, τυπώθηκαν στη μνήμη μας και μπήκαν στην καρδιά μας γιατί έγραψαν χρυσές σελίδες, γιατί παρουσίασαν έργο, το οποίο τους κατέταξε στη λίστα των Αθανάτων, σε αντίθεση με άλλους που «γράφτηκαν» σε κάποιες σελίδες απλά για να υπάρχουν.

Τον τελευταίο, προσωπικά δεν τον κλαίω, διότι είναι ασυμβίβαστο να κλαίω από τη μια και να τραγουδώ τα τραγούδια του από την άλλη. Πιστεύω ότι προσωρινά «εσκοτεινιάσαν τα βουνά και μαύρισαν οι κάμποι» από το χαμό του. Η Ελλάδα, οι Έλληνες είμαστε περήφανοι για την εξαίσια, αφυπνιστική και εθνεγερτική  του μουσική αλλά και για τους αγώνες του για τον αδύναμο, κατατρεγμένο, φυλακισμένο και στερηθέντα την ελευθερία του, πολίτη της Ελλάδος και όλου του κόσμου. Μας άφησε ανεκτίμητη κληρονομιά και αισθανθήκαμε ψηλότεροι με μεγαλύτερο ηθικό ανάστημα.

Δεν σε κλαίμε αλλά σε τραγουδάμε και θα σε τραγουδάμε εμείς και οι επόμενες γενιές, στους αιώνες…

Ας είναι τόσο ελαφρύ το χώμα που θα σε σκεπάσει, όσο βαρειά η κληρονομιά που μας αφήνεις.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Σαν σήμερα….

Μπορεί να είναι εικόνα 1 άτομο και στέκεται

Σαν χθές και σήμερα 194 χρόνια από την 26η και 27η Αυγούστου 1827, έγινε η μάχη της Καυκαριάς.

Μάλλον είναι μιά ξεχασμένη μάχη για τους Καλαβρυτινούς, παρ’ ότι σ’ αυτή πολέμησαν 1.156 μόνο από την επαρχία Καλαβρύτων και τα γύρω μέρη. Έχω καταγράψει όλα τα ονοματεπώνυμα, με βάση τα πιστοποιητικά των οπλαρχηγών τους. Δεν περιλαμβάνονται σ’ αυτούς οι των επαρχιών Πατρών και Αιγίου, καθώς και άλλων περιοχών της Πελοποννήσου.

Όπως ανέφερα, τελειώνοντας τη σχετική με τη μάχη αυτή ομιλία μου στις 22 Αυγούστου 2021, στη Ρακίτα:

«…. Η θετική και νικηφόρα έκβαση της σημαντικής  αυτής μάχης, κατά την κρίσιμη εκείνη περίοδο, κρίνεται σπουδαία, διότι:

1) αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων, δεδομένου ότι είχε προηγηθεί η μάχη της Βλασίας στις 4 Ιουλίου 1827 όταν ο ίδιος Τούρκος ο Δελή Αχμέτ με το Νενέκο και άλλους προσκυνημένους και με μεγάλη στρατιωτική δύναμη κτύπησε τον Πετιμεζά που και  με άλλους Αργίτες είχαν οχυρωθεί στη Βλασία και τους έτρεψε σε φυγή.

2) εδραίωσε την κυριαρχία των ελληνικών στρατευμάτων, και ενίσχυσε τις δυνάμεις κατά του Τουρκοπροσκυνήματος που είχε πάρει μεγάλες διαστάσεις.

3) έκαμψε τη ορμή που είχαν οι προσκυνημένοι και απέτρεψε την κατάληψη της περιοχής από τους Τούρκους και τη διάλυση των ελληνικών στρατοπέδων.

4) απέδειξε ότι οι Έλληνες, ουδέποτε θα διακινδύνευαν να θυσιάσουν τον αγώνα 6 χρόνων κατά των Τούρκων και για τούτο όλοι μαζί από τις επαρχίες Καλαβρύτων, Πατρών και Αιγιαλείας, αλλά και άλλες περιοχές της Πελοποννήσου, αγωνίστηκαν νηστικοί και χωρίς πολεμοφόδια, ακόμα και γυναίκες κυλώντας πέτρες από το βουνό, κατά των Τούρκων και κατά των προσκυνημένων.

Αγαπητοί μου,

δεν μπορεί, είναι αδιανόητο, στις μέρες μας, να είναι απαγορευτική η αναφορά στον εχθρό που πολέμησαν και εξεδίωξαν οι Έλληνες από την πατρίδα μας. Βλέπω δισταγμό να αναφερθεί ότι ήσαν οι Τούρκοι. Σε πολυδιαφημισμένο έντυπο, για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, ουδέ νύξη γίνεται για τη μάχη της Καυκαριάς, ούτε βέβαια και της Βλασίας, αλλά ούτε και σε ένθετο σ’ αυτό ιστορικό χρονολογικό πίνακα αναφέρεται κάτι σχετικό. Είναι μια ξεχασμένη μάχη; Επίσης υπάρχει σε εξέλιξη μια γενικότερη προσπάθεια αλλοίωσης της ιστορίας σχετικά με την έναρξη της επανάστασης και τα προεπαναστατικά γεγονότα της γύρω περιοχής μας, από διάφορους πολιτικούς, ιστορικούς ή οιονεί ιστορικούς, ακόμα και εντοπίους, χωρίς ουσιαστική αντίδραση από τις τοπικές ή άλλες αρχές.

Χρέος μας λοιπόν είναι, όχι μόνο να μην ξεχνάμε, όχι μόνο να υπενθυμίζουμε τα ιστορικά γεγονότα, αλλά να παραδώσουμε στις επερχόμενες γενιές την αλήθεια για τους αγώνες των προγόνων μας, οι οποίοι, πιστοί στο καθήκον τους, πολέμησαν και μας παρέδωσαν την πατρίδα μας ελεύθερη.

Στις ψυχές αυτών υποκλινόμαστε και εκφράζουμε την αιώνια ευγνωμοσύνη μας.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!».

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Το σπαθί (πάλα) του Ηπειρώτη Χρήστου Φωτομάρα, στη Ρακίτα.

Μεγάλη συγκίνηση ένοιωσα προχθές στις 22 Αυγούστου 2021, όταν σε εκδήλωση στη Ρακίτα Αχαΐας, σχετική με τη μάχη της Καυκαριάς, στην οποία μετείχα ως κεντρικός ομιλητής, αντίκρυσα το σπαθί του Χρήστου Φωτομάρα, για το οποίο, όπως μας πληροφόρησε εκπρόσωπος του Σκοπευτικού Συλλόγου παραδοσιακών όπλων Πατρών, όταν η κόρη του Χρ. Φωτομάρα παντρεύτηκε έναν από τους Κουμανιωταίους (Χρυσανθακόπουλους) το σπαθί (ή πάλα όπως την έλεγαν) βρέθηκε στην Πάτρα ως δώρο του πεθερού στον γαμπρό. Έτσι απόγονος των Κουμανιωτέων, το είχε σπίτι του ως κειμήλιο και το δώρησε στο μουσείο της Πάτρας.

Ποιος όμως ήταν ο Χρήστος Φωτομάρας, και πως βρέθηκε στην Ρακίτα;

Ήταν γενναίος οπλαρχηγός καταγόμενος από την Πάργα της Ηπείρου.

Πατέρας του ήταν ο Θανάσης ή Νάσης Φωτομάρας, ο οποίος μετά την πτώση του Σουλιου το 1822, πήγε στην Κέρκυρα και αργότερα στο Μοριά, όπου υπηρέτησε ως μισθωτός στον Ανδρέα Λόντο, αλλά ήταν έμπιστος του Κωλέτη, ο οποίος Κωλέτης τον διόρισε φρούραρχο στο Παλαμήδι . Αναφέρεται ότι όταν πήρε το Παλαμήδι ο Θεόδ. Γρίβας, έμεινε φρούραρχος στην Ακροναυπλία ο Φωτομάρας, όστις παραχώρησε ένα μέρος αυτής στους Στραταίους (Στράτο Γιαννάκη, Νικολό και εξάδελφο αυτών Σωτήρη, από το Βάλτο Αιτωλοακαρνανίας), έναντι μεγάλης ποσότητας χρημάτων.  Έτσι άρχισε μεγάλη έχθρα μεταξύ του Γρίβα και των Στρατάιων-Φωτομάρα, η οποία ζημίωσε την επανάσταση και το Ναύλιο.

Ο γιός του Νάση Φωτομάρα ο Χρήστος πήρε γυναίκα του την κόρη του Δημητράκη Πλαπουτα ή Κολιόπουλου και έτσι έγινε γαμβρός του και οι Φωτομαραίοι ήρθαν έτσι σε επαφή με τον Κολοκοτρώνη. Ο Χρήστος Φωτομάρας μαζί με τον ξαδερφό του Κίτσο Τζαβέλλα στις 7 Αυγούστου 1825 μπήκαν στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Ο Φωτομάρας είχε υπό τις διαταγές του 85 στρατιώτες. Κατά την έξοδο κινδύνευσε πολύ, αναγκάστηκε να πετάξει τ’ άρματά του, αλλά τελικά σώθηκε. Πήγε στη συνέχεια στο Παμήδι και στην Ακροναυπλία όπου ήταν φρούραρχος ο πατέρας του.

Στη μάχη της Καυκαριάς στις 26-27 Αυγούστου 1827 ο Χρήστος Φωτομάρας, βρέθηκε με 100 ή κατ’ άλλη εκδοχή με 150 Σουλιώτες, με αρχηγό τον πεθερό του Δημητράκη Πλαπούτα ή Κολιόπουλο.

Προσυπέγραψε μετά των άλλων οπλαρχηγών οι οποίοι έλαβαν μέρος στη μάχη της Καυκαριάς, έγγραφο προς τον άρχιστράτηγο Ριχάρδο Τσώρτς στις 28 Αυγούστου 1827, την επόμενη δηλαδή ημέρα της μάχης, στο οποίο ανέφεραν με λεπτομέρειες τα της μάχης, πως πολέμησαν νηστικοί και χωρίς πολεμοφόδια και τις μεγάλες απώλειες των Τούρκων.

Αργότερα επί Καποδίστρια, υπήρξε και Ταγματάρχης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Χθεσινές (22.8.2021) εκδηλώσεις στη Ρακίτα, για τη μάχη της Καυκαριάς.

Χθές, 22 Αυγούστου 2021, είχα την τιμή, προσκεκλημένος του Δήμου Ερυμάνθου, να είμαι κύριος ομιλητής στην άψογη και επιτυχημένη εκδήλωση, στο πλαίσιο των εορτασμών των 200 ετών από την επανάσταση του 1821, που πραγματοποιήθηκε έξω από το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, στη Ρακίτα, με θέμα τη μάχη της Καυκαριάς. Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν οι δήμοι Ερυμάνθου και Δυτικής Αχαΐας, τον δε συντονισμό της είχε η εξαίρετη κα Όλγα Ματσάγκου.

Ευχαριστώ το δήμαρχο Ερυμάνθου κο Μπαρή για την τιμή στο πρόσωπό μου, καλώντας με να μιλήσω για την σημαντική αλλά ξεχασμένη αυτή μάχη, αλλά και για την αναμνηστική τιμητική πλακέτα που μου απένειμε. Με εντυπωσίασε η ευγένειά του και η χωρίς περιστροφές, αναγνώριση της προσπάθειάς μου να αναδειχθούν οι αγωνιστές του 1821 της περιοχής και του Μαζαρακίου.

Πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε και να αποδώσουμε τα «εύσημα» σε όλους όσους πήραν την απόφαση, την στήριξαν και την υλοποίησαν, τόσο από τους δήμους Ερυμάνθου και Δυτικής Αχαΐας, όσο και από την Περιφέρεια και άλλους τοπικούς παράγοντες.

Επίσης εκφράζω την ευαρέσκειά μου στην κα Όλγα Ματσάγκα, για τον άψογο συντονισμό της εκδήλωσης και την επίσης άριστη επικοινωνία και συμπεριφορά της στην ταπεινότητά μου.

Θεωρώ χρέος μου να εξάρω επίσης την ευγένεια, την ευπρέπεια και τις προσπάθειες, ενός νέου επιστήμονα, όστις τιμάει τη γενέτειρά του, πασχίζοντας για την ανάδειξη της ιστορίας της και αναγνωρίζει με καθαρό λόγο όποια βοήθεια του παρεσχέθη, ώστε να πετύχει το στόχο του αυτό. Είναι ο κος Τάσος Αθανασόπουλος.

Τέλος, με εξέπληξε θετικά η φιλοξενία όλων των παραπάνω, καθώς και του προέδρου  από την Τ. Κ Μαζαρακίου κου Γιάννη Δημόπουλου, όπως και αρκετών άλλων κατοίκων.

Σας ευχαριστώ θερμά όλους!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Εσωτερική άποψη της μίας πλευράς της μονής των Ταξιαρχών Αιγίου από τον Αυστριακό αρχιδούκα και περιηγητή, Ludwig Salvator.

Η παραπάνω εικόνα είναι από το έργο του «Περίπλους του Κορινθιακού», το οποίο εκδόθηκε το 1874.

Δείχνει την εσωτερική αριστερή (Δυτική) πλευρά του Μοναστηριού και μέρος της εκκλησίας αυτού, όπου διακρίνονται οι ξύλινες βεράντες με τα επίσης ξύλινα κάγκελα και τις ξύλινες κολώνες του, πριν την προτελευταία ανακαίνισή του και την αντικατάστασή τους από μπετό, όταν ηγούμενος αυτού ήταν ο αείμνηστος Γιαταγάνας (Θεόκλητος Παπαζαφείρης).

Περιγράφει με λεπτομέρειες το μοναστήρι, την εκκλησία μέσα κι έξω, τους εξωτερικούς βοηθητικούς χώρους, καθώς και τον προαύλειο χώρο αυτού.

Περιγράφεται επίσης ο τετράγωνος πύργος στο εσωτερικό του: «… Στα αριστερά μπροστά από την εκκλησία υπάρχει ένας ισχυρός τετράγωνος πύργος με ένα μικρό παράθυρο και ένα κενό πάνω από τη μυτερή αψίδα στο τέλος της εξωτερικής σκάλας που οδηγεί σε αυτό. Στο μοναστήρι υπάρχουν τώρα 60 άνδρες [καλόγηροι και βοηθητικό προσωπικό ίσως] και 60 νέοι μεταξύ 9-10 ετών που αναπτύσσονται. Οι τελευταίοι δεν τρώνε στην τραπεζαρία με τους άλλους… αλλά … υπό την επίβλεψη δασκάλου…».

Αναφέρεται βέβαια στα 60 παιδιά που πήγαιναν σχολείο στο μοναστήρι.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Η γελοιότητα επανεμφανίστηκε!

Στις 24 Αυγούστου 2011 στο παρόν blog έγραφα για τη μάχη της Καυκαριάς:

Δέκα χρόνια μετά, στις 11 Φεβρουαρίου 2021, ο ανεκδιήγητος και γελοίος πλέον για πολλοστή φορά κλέφτης, κοιτάξτε πως αντέγραψε και εμφάνισε για δικό του πνευματικό προϊόν τα παραπάνω… ούτε κόμμα, ουδέ τελεία δεν παρέλειψε… και αυτό το κάνει για πολλοστή φορά..

Αγαπητοί φίλοι, αυτόν τον τύπο τον λιβανίζουν και τον «τιμούν» με τη φιλία τους πολλοί, μεταξύ των οποίων και γνωστοί μου Καλαβρυτινοί που τα γνωρίζουν αυτά.

Επίσης το ωραίο είναι ότι με έχει μπλοκάρει στο fb νομίζοντας ότι δεν μπορώ να δω αν με κλέβει!

Στο εξής αυτός και οι όμοιοί του εδώ, αντί για αναρτήσεις σοβαρών ιστορικών ντοκουμέντων θα βλέπουν τα …….

Αυτός είναι και ο λόγος που έχω σταματήσει να αναρτώ οτιδήποτε σχετικό με την ιστορία.

Μετά τον παραπάνω, βγήκε και ο «ειδημων» της πλάκας όστις με τρία κλικ και σε χρόνο dt μπορεί να βρεί όλα τα έγγραφα των Καλαβρύτων.

Τώρα τελευταία προέκυψε και άλλος, όστις διδάσκει πως γίνεται η κλοπή.

Στη συνέχει μπορείτε να δείτε κάνοντας κλικ και άλλες τέτοιες ενέργειες του ιδίου, καθώς και σχετικές δικές μου αναφορές.

https://gerbesi.wordpress.com/2020/09/18/%ce%bc%ce%b9%ce%ac-%ce%bf%cf%86%ce%b5%ce%b9%ce%bb%cf%8c%ce%bc%ce%b5%ce%bd%ce%b7-%ce%b5%ce%be%ce%ae%ce%b3%ce%b7%cf%83%ce%b7/

Το παρόν blog…

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Το εκκλησάκι της Παναγίας στην Παιανία.

15 Αυγούστου 2021, 7 η ώρα το πρωΐ και οι πρώτοι πιστοί έχουν προσέλεθει στο εκκλησάκι της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Παιανία, για να Την προσκυνήσουν και να προσευχηθούν.

Χρόνια πολλά σε όλους και είθε να μας αξιώσει ώστε και του χρόνου να βρεθούμε στην εκκλησία Της και να προσκυνήσουμε.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Και άλλα σημαντικά βιβλία του καθηγητού κου Π. Παπαθεοδώρου.

Σας παρουσιάζω στη συνέχει τα εξώφυλλα από 4, μικρού μεν μεγέθους, μεγάλης όμως αξίας, βιβλία του σεβαστού καθηγητή μου κου Παναγ. Παπαθεοδώρου, ευχαριστώντας τον για την τιμή που μου έκανε να μου τα στείλει.

1.

Πρόκειται για βιβλίο 64 σελίδων, το οποίο αναφέρεται στους θησαυρούς της μονής Ταξιαρχών Αιγίου (Λείψανα αγίων, «Άχραντα πάθη» του Κυρίου, βιβλιοθήκη της Μονής, Κώδικες του Μοναστηριού, Σιγίλλια καιΤαπία της Μονής και άλλα ιστορικά και λοιπά σημαντικά στοιχεία).

2.

Πρόκειται για βιβλίο 32 σελίδων με την ιστορία του Σχολείου της Μονής Ταξιαρχών Αιγίου.

3.

Το εκ 32 σελίδων βιβλιο αυτό αναφέρεται σε δύο προσωπικότητες Ταξιαρχιτών μοναχών: Τον πολυάσχολο, γλωσσομαθή, πολυγραφότατο, με σπουδές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό Παφνούτιο (Παναγιώτη) Βασιλειάδη από τους Πετσάκους των Καλαβρύτων και τον φωτισμένο κληρικό, ακάματο ερευνητή και εκπαιδευτικό από τη Συλίβαινα Κραθίδος, Αβέρκιο (Σπήλιο) Παπαδόπουλο.

4.

Το βιβλίο αυτό, αποτελούμενο από 48 σελίδες, αναφέρεται στον μεσαιωνοδίφη Ανδρόνικο (Ανδρέα) Δημητρακόπουλο από το Συνεβρό Φελλόης Καλαβρύτων, όστις πέραν των καθηκόντων του των ιερατικών, ασχολήθηκε με την έρευνα και τη μελέτη σε ελληνικές και ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες (Μόσχα, Κίεβο κ.λ.) με συγγραφή πλήθους κειμένων, ανέκδοτων χειρογράφων ελλήνων λογίων, Πραγματειών, βιβλίων κ.λ.

5. Άλλα έργα του.

Αθανάσιος τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Από την εφημερίδα ΓΝΩΜΗ της Πέμπτης 22 Ιουλίου 2021.

Ευχαριστώ την εφημερίδα και τον δημοσιογράφο κο Π. Σκελλαρόπουλο!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Οι συμμαθητές μου στη Β΄ Τάξη του Γυμνασίου στη Μονή Ταξιαρχών το έτος 1964-65.

56 χρόνια πίσω και… παρουσιάζω τον κατάλογο των συμμαθητών μου της Β΄ τάξης του Γυμνασίου που λειτουργούσε στη Μονή Ταξιαρχών, τον τελευταίο χρόνο λειτουργίας του.

Παρακαλείται όποιος δει το όνομά του, ας επικοινωνήσει μαζί μου με ένα μήνυμα, μήπως και βρεθούμε.

Αν κάποιος που περιλαμβάνεται σ’ αυτό τον κατάλογο, ενοχλείται από αυτή τη ανάρτιση, παρακαλώ να με ενημερώσει και θα αφαιρέσω αμέσως το όνομά του.

Ευχαριστώ θερμά τον καθηγητή μας, τότε, κο Π. Παπαθεοδώρου.

Σημείωση: Όλα τα γνωστά για το σχολείο αυτό στοιχεία, περιλαμβάνονται στο υπό νέα διαμόρφωση έργο μου «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Ένα νέο βιβλίο για τη μονή των Ταξιαρχών Αιγιαλείας…

Μεγάλη χαρά ένοιωσα όταν πήρα στα χέρια μου σήμερα το βιβλίο με τίτλο «ΟΙ ΙΕΡΕΣ ΜΟΝΕΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ», και τούτο για δύο λόγους:

Ο ένας αφορά τη συνέχεια (μετά από 50 χρόνια) της έρευνας και ενασχόλησης των καθηγητών Π. Πανίτσα και Π. Παπαθεοδώρου με τη συγγραφή ενός τέτοιου πονήματος για το μεγάλο μοναστήρι των Ταξιαρχών Αιγίου, δεδομένου ότι είχαν συγγράψει και το 1972 ανάλογο πόνημα με τίτλο «ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΤΩΝ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ».

Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την πνευματική σχέση που με συνδέει με τους συγγραφείς, αφού ήσαν καθηγητές μου στη Παράρτημα του Γυμνασίου του Αιγίου, το οποίο λειτουργούσε στη Μονή των Ταξιαρχών. Εγώ εκεί ήμουν μαθητής για δύο χρόνια, το σχολικό έτος 1963-64 και 1964-65. Είχα βέβαια την τύχη να έχω καθηγητή τον κο Π. Παπαθεοδώρου και την επόμενη σχολική χρονιά στο Γυμνάσιο Χαλανδρίτσας.

Το πρώτο εκ των παραπάνω αναφερομένων βιβλίων, το οποίο είχε εκδοθεί στο Αίγιο από τις εκδόσεις Κουτρουμπή το 1972, και το οποίο είχε και εισαγωγικό σημείωμα του εκ του Γκέρμπεσι (Προφ. Ηλία) καταγομένου, ηγουμένου τότε στη μονή των Ταξιαρχών, Θεοκλήτου Παπαζαφείρη (Γιαταγάνα), για το οποίο έχω αναφερθεί άλλοτε στο παρόν blog, ήταν 70 σελίδων και χρησίμευσε ως ενημερωτικός οδηγός κάθε επισκέπτη της μονής αυτής.

Το βιβλίο που σήμερα έλαβα από τους πρώην καθηγητές μου, τους οποίους και ευχαριστώ θερμά για την αποστολή αυτού αλλά και την ιδιόχειρη αφιέρωσή τους, έχει εκδοθεί το 2021 στην Πάτρα, είναι 114 σελίδων, σχήμ 15Χ21, με πολλά και σημαντικά νέα στοιχεία για τα μοναστήρια του Οσίου Λεοντίου και των Ταξιαρχών, είναι περιεκτικό, πολύ καλά γραμμένο και εύκολα κατανοητό από τον απλό αναγνώστη, χωρίς να είναι βαρετό και χωρίς να χάνει την πιστότητα, την σοβαρότητα και την αλληλουχία των ιστορικών γεγονότων.

Περιέχει ιστορικά και άλλα στοιχεία για τα μοναστήρια αυτά. Περιέχει στοιχεία για σημαντικές προσωπικότητες που βγήκαν από αυτό το μοναστήρι των Ταξιαρχών. Περιέχει ακόμα πολλά στοιχεία για τη λειτουργία διαχρονικά του σχολείου στο μοναστήρι αυτό, το οποίο μοναστήρι βοήθησε πολλά ορφανά και φτωχά παιδιά να μάθουν γράμματα, σε πείσμα όσων καταφέρονται κατά των μοναστηριών και γενικά των ρασοφόρων.

Ενδείκνυται και θα ήτο ευχής έργο, αυτό να δίδεται ως ενημερωτικός οδηγός στους επισκέπτες του μοναστηριού.

Ως ηλικιωμένος πλέον μαθητής, των αξιόλογων αυτών ανθρώπων, εκτός από τις, της παιδείας μου, ευχαριστίες μου τις οποίες τους οφείλω και από την καρδιά μου τους εκφράζω, προσθέτω και τις ανάλογες για την τιμή που μου περιποιούν στέλνοντάς μου αυτό το βιβλίο τους.

Σεβαστοί κύριοι καθηγητές, καλοτάξιδο το πόνημά σας και ας είναι πάντα έτσι παραγωγική και αξιέπαινη η προσπάθεια σας και ανοιχτή η αγκαλιά σας…  

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Ποιός έκανε την επανάσταση του 1821;

Τελευταία, τώρα που η ρόδα γυρίζει για τα 200 χρόνια της επανάστασης, ακούω και βλέπω εδώ στο διαδίκτυο αλλά και αλλού μερικοί να πλασάρουν και τη θεωρία ότι την επανάσταση του 1821 την κήρυξε ή ακόμα και ότι την έκανε ο λαός, ότι δηλ. ήταν «ταξική»  κ. λ.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι όλοι οι Έλληνες ήθελαν να απελευθερωθούν από τους Τούρκους, αλλά πώς;

Έχουμε αναρωτηθεί, με τι μέσα;

Με ποιούς αρχηγούς;

Με τίνος καθοδήγηση;

Με τι πολεμοφόδια;

Ο φόβος;

Οι Τουρκόφιλοι;

Ένα μόνο νεύμα του Τούρκου έφτανε ο ραγιάς της Πελοποννήσου να σκύβει το κεφάλι. Σύμφωνα με τον Τούρκο ιστορικό Δζεβδέτ πασά, όταν οι Τούρκοι πρόκριτοι της Πελοποννήσου «μυρίστηκαν» κινήσεις των Ελλήνων, εγγράφως ζήτησαν από τον Χουρσίτ πασά να στείλει στην Τριπολιτσά επειγόντως 5.000-6.000 στρατό για να αντιμετωπίσουν ενδεχόμενο ξεσηκωμό των Ελλήνων, εκείνος έστειλε από τη Λάρισα όπου βρισκόταν μόνο 300 άνδρες με λίγους αξιωματικούς. Το αίτημα αποστολής στρατιωτικής δύναμης επανελήφθη μετά από 25 ημέρες, αλλά ο Χουρσίτ απάντησε με τον ταχυδρόμο του «ότι δεν πρέπει ν’ αμφιβάλλουν ότι, αν εκραγεί το ελάχιστο κίνημα των ραγιάδων, θα στείλει στρατόν, «του οποίου κάθε πετριά θα στοιχίσει έναν άνθρωπον».

Δεν τον υπολόγιζαν τον Έλληνα, οι Τούρκοι. Είχαν ριζώσει πολύ βαθειά 4 εκατονταετίες στη χώρα και με τη βία, τους βασανισμούς, τους εξευτελισμούς, το φόβο, την εξουσία επί της ζωής του υπόδουλου Έλληνα, τη βαρειά φορολογία κ.λ. δεν τον άφηναν να πάρει ανάσα. Δεν ήσαν τα πράγματα όπως σήμερα φανταζόμαστε, πίσω από κάτι γραφεία ή προσηλωμένοι σε ιδεολογήματα και κομματικές προσταγές,  ότι ήσαν…

Βλέπω και κάτι καθηγητάδες και λοιπούς, να πλασάρουν και αυτοί διάφορα αφηγήματα και ιδεολογήματα, άλλοι δε να γράφουν ό,τι νάναι και να του βάζουν και μια σφραγίδα της πανεπιστημιακής τους ταυτότητας και οντότητας, όπως λένε, έτσι για να καταπίνεται εύκολα.

Ας το σκεφτούμε λίγο…

Μερική απάντηση στο ερώτημα, αν μπορούσε ο λαός να κάνει επανάσταση, κυρίως σ’ ότι αφορά την πολεμική δεινότητα έναντι των Τούρκων, δίνουν οι Ανδρέας και Ιωάννης Πετιμεζαίοι παιδιά του Κωνσταντή, σε έγγραφό τους το Νοέμβριο του 1828 προς τον Κυβερνήτη της Ελλάδος, όπου  γράφουν μεταξύ άλλων:

«… Είναι γνωστόν ότι προ της επαναστάσεως οι κάτοικοι των μεσογείων επαρχιών της Πελοποννήσου όντες καταδεδουλωμένοι από το βάρος του οθωμανικού ζυγού, δεν είχον ολότελα πείραν πολέμου εις τας αρχάς της επαναστάσεως. Από δε τας επαρχίας αυτάς και μάλιστα των Καλαβρύτων δεν ήτο κανένας αρχηγός των όπλων, ειδήμων των πολεμικών, εκτός του μακαρίτου πατρός μας Κωνσταντίνου, όστις έκαμεν εις δούλεσιν Ευρωπαϊκήν κατά τα επίσημα αποδεικτικά του, τα οποία και ήδη εις χείρας έχομεν. Κινηθείσης λοιπόν της επαναστάσεως έλαβε χρείαν η πατρίς από Αρχηγούς ειδήμονας του πολέμου να αντιπαραταχθώσι κατά των γυμνασμένων εις το τουφέκι Τούρκων, Λαλαίων και Αλβανών…».

Δεν είχε ο λαός πείρα πολέμου και επανάστασης, ουδείς εκ της επαρχίας Καλαβρύτων γνώριζε τα πολεμικά, υπήρχε η ανάγκη να βρεθούν αρχηγοί να οργανώσουν στρατιώτες για να αντιμετωπίσουν τους εμπειροπόλεμους Τούρκους…. Αν έγινε ένα θαύμα και ελευθερωθήκαμε, ας το μελετήσουμε, ας το σεβαστούμε και ας αφήσουμε στην άκρη τις «εξυπνάδες» και τις πολιτικές ή άλλες σκοπιμότητες.

Πηγή: Παρ’ ότι είναι φανερό ότι είναι τα Γ.Α.Κ., δεν βάζω την ακριβή διεύθυνση. Αν θέλετε να βρείτε το έγγραφο απευθυνθείτε στο «φωστήρα» που με τρία κλικ και σε dt χρόνο, μπορεί να σας το βρεί!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Ο συγγραφέας κος Νίκος Σακελλαρόπουλος μέλος της κίνησης «1821-τιμή στη Λαύρα», αναφέρεται σε ένα τελευταίο συνέδριο στα Καλάβρυτα…


Πετυχημένο από κάθε πλευρά το «Ιστορικό Επιστημονικό Συνέδριο». Άρτια η οργάνωση, πολλά και εκλεκτά τα πρόσωπα που μίλησαν ή παρέλασαν, σημαντικά αυτά που ειπώθηκαν, συνέδριο υψηλού επιπέδου γενικότερα. 


Το μεγάλο, όμως, πρόβλημα στο θέμα της τοπικής μας ιστορίας, για το 1821,  είναι το «γκρέμισμα» της Λαύρας. Της οριστικής πλέον διαγραφής της ιστορικής απόφασης που πάρθηκε εκεί στις 17 Μαρτίου, η οποία έπαιξε καθοριστικό ρόλο γενικότερα στην έναρξη και πορεία της επανάστασης. Έτσι μια ιστορική παράδοση που κράτησε αναλλοίωτη κοντά δύο αιώνες και ήταν πανελληνίως γνωστή σβήνει οριστικά. Στο κρίσιμο αυτό θέμα, που έπρεπε να έχει προτεραιότητα, φυσικό ήταν να μην προσφέρει τίποτα το συνέδριο, παρά τις κάποιες αναφορές που έγιναν, και ταιριάζει η παροιμία: «Παρηγοριά στον άρρωστο μέχρι να βγει η ψυχή του».


Θα αναφερθώ ιδιαίτερα στον Κεντρικό ομιλητή, το Μεσσήνιο υφυπουργό κ. Συρίγο που πρόκειται, όντως, για κορυφαίο επιστήμονα και η όλη συμπεριφορά του δείχνει άτομο με ακέραιο χαρακτήρα και με πολιτικό ήθος. Και τούτο με αφορμή αυτό το ηχηρό που είπε στην αρχή της ομιλίας του που όχι μόνο καταχειροκροτήθηκε, αλλά έγινε και πρωτοσέλιδο: «Εδώ στα Καλάβρυτα. Εδώ που ξεκίνησαν όλα».  Τα λόγια όμως έχουν αξία όταν συμβαδίζουν με τις πράξεις, διαφορετικά όχι μόνο δεν έχουν, αλλά και μας αποπροσανατολίζουν, παρότι σίγουρα τα είπε για να μας καλοκαρδίσει και όχι να μας ξεγελάσει.

 
Χωρίς να του αποδίδω προσωπική ευθύνη σε ενέργειες, δεν μπορεί να μην γνωρίζει πως τα πιο σπουδαία απ’ αυτά που ξεκίνησαν από την περιοχή των Καλαβρύτων, μας τα αφαίρεσαν, με ανεπίτρεπτο τρόπο και ύπουλη μεθόδευση, οι συμπατριώτες του Μεσσήνιοι. Θα του είναι γνωστό, πως τελευταία μέρα της θητείας στην προεδρία της δημοκρατίας του Μεσσήνιου κ. Προκόπη Παυλόπουλου, έγινε ένα πρωτόγνωρο γεγονός: υπογράφτηκαν δυο Προεδρικά Διατάγματα (12 Μαρτίου 2020), που καθιερώνουν την 17ην Μαρτίου ως ημέρα κήρυξης τη επανάστασης από την Μάνη, αντί της 25ης Μαρτίου που όλη η χώρα γιόρταζε από το 1838.  Και αυτό με εισήγηση των Μανιάτικης καταγωγής υπουργών, κ Τάκη Θεοδωρακάτου, υπουργού εσωτερικών τότε, και Θεόδωρου Σκυλακάκη υφυπουργού οικονομικών. Το γεγονός αυτό γιορτάστηκε φέτος με ιδιαίτερη επισημότητα και λαμπρότητα.

 
Αυτό ήταν η αρχή της ταφόπετρας για την τοπική μας ιστορίας. Επειδή η ιστορική απόφαση της Λαύρας, πέρα από το γεγονός πως ήταν ιδιαίτερα πανελληνίως γνωστή,  προηγείτο αυτή της Αρεόπολης, όπως σαφώς αναφέρει ο κορυφαίος ιστορικός της εποχής Φιλήμων: «Και ιδού εν τη Λακωνία λαμβάνει χώραν δευτέρα της εν Λαύρα συστηματική σύσκεψις καθ’ ην και ο Ηλίας και Κυριακούλης Μαυρομιχάλαι και ο Διονύσιος Τρουπάκης και άλλοι των Λακώνων οπλαρχηγοί» (Αρχή Γ΄ Τόμου), έπρεπε η Λαύρα να σβήσει, για να επιτύχουν έτσι όχι μόνο την πρωτιά, αλλά και τo  πιο σπουδαίο, τη μοναδικότητα.


Παράλληλα πέτυχαν να υποβαθμίσουν και το γεγονός της απελευθέρωσης της πόλης των Καλαβρύτων, ως «πρώτη πόλη που ελευθερώθηκε». Η απελευθέρωση των Καλαβρύτων είχε ιδιαίτερη αξία όχι τόσο ως «πρώτη πόλη», αλλά γιατί σηματοδοτούσε την πραγματική ημερομηνία έναρξης του αγώνα, ανεξάρτητα αν γιορταζόταν, και σωστά, στις 25 Μαρτίου. Ήταν η πρώτη συντονισμένη επαναστατική πράξη. Τώρα κι αυτό μεταφέρθηκε στις 17 Μαρτίου, παρότι εκεί δεν υπήρχαν τουρκικές δυνάμεις. 


Η εν λόγω εξέλιξη βολεύει και τους εκφραστές της ορατής πλέον «τάξης πραγμάτων», αφού η έναρξη του αγώνα αποκόπτεται όχι απλώς από τον «Ευαγγελισμό της Θεοτόκου», αλλά γενικότερα από την εθνική μας παράδοση, που είναι κυρίως ριζωμένη η ιστορική μνήμη του λαού μας. Ξεφεύγει απ’ αυτό που λέει ο μεγάλος μας ποιητής Σεφέρης που ταιριάζουν ιδιαίτερα στον με πολύ αίμα ποτισμένο τόπο μας: «Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια, μια απέραντη αλληλεγγύη μεταξύ των πεθαμένων και των ζωντανών».

    
Έτσι η μεγάλη όντος ιστορία της επαρχίας μας έχει ήδη περιοριστεί στο τοπικό γεγονός της απελευθέρωσης της πόλης των Καλαβρύτων, υποβαθμισμένο, αφού η Λαύρα σβήνει. Και τούτο με τη δική μας όχι μόνο ανοχή αλλά και σύμπραξη. Σταχυολογώ  μερικά πρωτόγνωρα που γράφτηκαν και μάλιστα στην περίοδο της κορύφωσης των εορταστικών εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια: «…τους αγωνιστές τους όρκισε προφανώς ο ηγούμενος Καλλίνικος…». «Στο χάνι του Δαφαλιά ο Γερμανός και οι άλλοι, αφέθηκαν ελεύθεροι κατόπιν συνεννόησης με τους Τούρκους συνοδούς». «ο Ηρωικός Παπαφλέσσας είχε απέναντί του το αντιδραστικό και βολεμένο αρχοντολόι και το ανώτερο ιερατείο (τουρκοχριστιανούς): Γερμανό (τον παμπόνηρο), Ζαΐμη, Φωτήλα,  Λόντο, Α. Φραντζή, Χαραλάμπη, Προκόπιο κ. ά). Ο καθένας βέβαια είναι ελεύθερος να γράφει ότι θέλει, αλλά εύλογο είναι να δημιουργούνται ερωτηματικά.


 Έτσι  στις μέρες μας γράφετε μια καινούρια ιστορία για τον τόπο μας με το μεγάλο βιβλίο της να γίνεται βιβλιαράκι. Η Λαύρα πλέον θα είναι μεταξύ μας υπόθεση. Κάποιοι θα την μνημονεύουν μεγαλόστομα για παρηγοριά, για τους πολλούς θα είναι ένα αδιάφορο γεγονός και μερικοί άλλοι θα συνεχίσουν να μιλάνε ειρωνικά ή και υβριστικά, με ανοίκειους ενίοτε χαρακτηρισμούς σε βάρος των πρωταγωνιστών. Η δε απελευθέρωση της πόλης των Καλαβρύτων θα είναι μια από τις πολλές τοπικές εορτές χωρίς ιδιαίτερη σημασία, όπως περίπου της Κλειτορίας 9 Μαρτίου, Χελωνοσπηλιάς κλπ. 


 Αυτό φάνηκε από φέτος παρότι εορταστικό έτος: Η εφημερίδα «Κυριακάτικη Καθημερινή», για παράδειγμα, της οποίας είναι μόνιμος συνεργάτης ο κ. Συρίγος, στο φετινό φύλλο της 21ης Μαρτίου, είχε αφιερώσει μια ολόκληρη σελίδα στους «κυριότερος σταθμούς της Επανάστασης του 1821». Πρώτο και κυριότερο μεταξύ των άλλων που ανέφερε ήταν της Καλαμάτας και γράφει: «Στις 23 Μαρτίου Κολοκοτρώνης, Παπαφλέσσας, Πετρόμπεης απελευθέρωσαν την Καλαμάτα. Συγκροτείται η Μεσσηνιακή Γερουσία και έπειτα από λίγες ημέρες απευθύνει προκήρυξη προς τας Ευρωπαϊκάς Αυλάς». Στη συνέχεια αναφέρει άλλα σημαντικά γεγονότα. Καμιά απολύτως αναφορά όχι μόνο στα γεγονότα των Καλαβρύτων αλλά ούτε στα σοβαρά στην Πάτρα που αφετηρία είχαν τη Λαύρα. Το ίδιο βέβαια σε όλα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης.


Οι διοργανωτές του Συνεδρίου έδειξαν σαν να τα αποδέχονται αυτά. Παραδόξως περιόρισαν τον τίτλο της προκήρυξης μόνο στην απελευθέρωση της πόλης των Καλαβρύτων, χωρίς σύνδεση με τη Λαύρα. Δεν σκέφτηκαν, τουλάχιστον, ότι εκπροσωπούν όλη την Επαρχία και όχι την πόλη των Καλαβρύτων. Και τούτο σε αντίθεση με τους Καλαματιανούς που συνέδεσαν την απελευθέρωση της πόλης, 23 Μαρτίου, με την απόφαση της Αερόπολης, την οποία μάλιστα μετέτρεψαν επίσημα σε «έναρξη» του ένοπλου αγώνα.

 
Θα αναφερθώ ειδικά στο Δήμαρχο, που πέρα από την εκτίμηση μου στο  πρόσωπό του,  εκτιμώ και τη μεγάλη του προσφορά στην επαρχία μας και ιδιαίτερα στην πορεία του Αγροτικού Γαλακτοκομικού Συνεταιρισμού, που αποτελεί τρανταχτό παράδειγμα προς μίμηση, σε όλη τη χώρα. Του αξίζουν συγχαρητήρια. Αυτό το έχω τονίσει στο βιβλίο μου «Ιστορία της Επαρχίας Καλαβρύτων».  Θα μου επιτρέψει, λόγω ηλικίας,  να του πω τούτο: Να μη συνδέσει το όνομα του με αυτό το ανάθεμα. Όταν πάψει να κατέχει το σημερινό υψηλό αξίωμα, αυτοί που τώρα του χτυπάνε φιλικά την πλάτη, πιο εύκολα από άλλους θα του γυρίζουν την πλάτη και αυτός κυρίως θα φορτωθεί την ευθύνη.

   
Από τα Καλάβρυτα δεν ξεκίνησαν όλα όπως είπε καλοπροαίρετα ο κ. Συρίγος, αλλά ούτε, όμως, και από τη Μάνη. Όλα ξεκίνησαν από όλους μαζί. Ο αγώνας ήταν παλλαϊκός, και αυτό το νόημα είναι ανεπίτρεπτο να νοθεύεται. Γι’ αυτό και κείνοι που αγωνίστηκαν καθιέρωσαν κοινό εορτασμό έναρξης του αγώνα, την συμβατική ημερομηνία της 25η Μαρτίου. Απορώ πως συμβιβάζονται με όλα αυτά κάποιοι αριστεροί ή αριστερίζοντες.


Η κίνηση «1821-Τιμή στη Λαύρα», της οποίας είμαι μέλος αυτό ζητάει. Και ακόμα να κατοχυρωθεί θεσμικά η ιστορική απόφαση που πάρθηκε στην Αγία Λαύρα, αυτό που δικαιούται και τίποτα παραπάνω. Απορούμε τι είναι αυτό που δεσμεύει το Δήμο να ηγηθεί αυτής της προσπάθειας, που είναι απόλυτα δίκαιη;  Έστω και για «την τιμή των όπλων».

 
Απορούμε βέβαια και με τη στάση της Ιεράς Μητροπόλεως και ιδιαίτερα της Μονής της Αγίας Λαύρας, που κουβαλάει, με πολλές θυσίες, μια τόσο βαριά κληρονομία.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

«Οίδασι…»; ή «ού οίδασι τι ποιούσι»;

Αγαπητέ Καλαβρυτινέ,

Επανερχόμαστε για να σου γνωρίσουμε ότι άπαντες οι αρμόδιοι κωφεύουν! Δεν απαντούν! Δεν αντιδρούν! Δεν τους ενδιαφέρει οποιαδήποτε διαμαρτυρία των πολιτών!… Εν τέλει δεν τους ενδιαφέρει ο «Πολίτης»;

Απευθυνόμενος σε κάθε Καλαβρύτινό, αλλά κυρίως στους διοικούντες τους «πολιτιστικούς» συλλόγους της επαρχίας αυτής, τους καλώ να διαβάσουν καλά αυτή τη διαμαρτυρία μας.

Να συλλογιστούν την καταγωγή τους, το σκοπό του συλλόγου τους, να σκεφτούν ότι τα Καλάβρυτα και εν γένει η επαρχία αυτή έχει μια προίκα από τους προγόνους μας και αυτή είναι η ιστορία της, την οποία διάφοροι πάνε να αλλοιώσουν και εν τέλει να τη σβήσουν. Χωρίς την ιστορία της αυτή, χωρίς την Άγια Λαύρα, χωρίς το ’21, χωρίς τα ονόματα των ηρώων της θα ήταν γνωστή για τη θλιβερή επέτειο της 13ης Δεκεμβρίου 1943.

Καταλαβαίνω τις δεσμεύσεις, τις αναμενόμενες επιχορηγήσεις από το δήμο, τις φιλικές εξυπηρετήσεις, τη ρουσφετολογία κ. λ. αλλά χωρίς την ιστορία σκεφτείτε τι θα μπορούν να προβάλλουν τα παιδιά μας μετά μερικά χρόνια. Παρατηρείστε πόσο μεθοδικά και τεχνηέντως πάνε να βάλλουν στο περιθώριο, ώστε να ξεχαστεί η κάθε διαμαρτυρία για τη μεθόδευση αλλοίωσης της ιστορίας αυτής της επαρχίας.

Ο Δήμος πήρε μία απόφαση να χειριστεί εν λευκώ ο δήμαρχος το ζήτημα, και περιμένουμε (και θα περιμένουμε ίσως για πολύ) να κινηθεί. Μάλλον αυτή η απόφαση, (όπως φάνηκε) ήταν να μπεί το θέμα στις καλένδες.

Δεν μάθαμε (ακόμα) τους Αχαιούς βουλευτές που ψήφισαν (αν ψήφισαν) τα τελευταία δύο διατάγματα του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας, ώστε να τους εκφράσουμε την ευαρέσκειά μας…

Όταν λοιπόν οι πολιτικοί και οι «τοπικοί άρχοντες» έρχονται προσκεκλημένοι (ή και απρόσκλητοι) στις συνάξεις σας τώρα το καλοκαίρι, εκεί, μεταξύ «βραστού» και γλυκού κρασιού, εκεί που σας ακουμπούν την παλάμη τους φιλικά την πλάτη σας, γυρίστε και ρωτήστε τους: Ψηφίσατε τα διατάγματα αυτά;. Ποιά η αντίδρασή τους σ’ αυτές τις μεθοδεύσεις; Τι προτίθενται να κάνουν; Γιατί δεν απαντούν στα έγγραφα που τους απευθύνονται; Έχει μεγαλύτερη αξία η «θέση» και η «σταδιοδρομία» του καθενός, από την πατρίδα; Αν σας αγνοήσουν ξαναθυμηθείτε τους στις επόμενες δημοτικές και εθνικές εκλογές.  

Έτσι θα δικαιολογήσετε και την πολιτιστική πλευρά των συλλόγων σας, που, μεταξύ άλλων, είναι η διασφάλιση της πολιτιστικής κληρονομιάς της πατρίδας, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και η ιστορία και οι αγώνες για την ελευθερία.

Καλά τα πανηγύρια, καλές οι εκδηλώσεις, καλοί οι χοροί, καλές και οι μεγαλόστομες κολακείες και οι φιλοφρονήσεις, αλλά υπάρχουν και όσα παρακάτω σας αναφέρουμε. Μην τα προσπερνάτε. Θα τα βρούμε μπροστά μας…

Εγώ, (όπως πιστεύω και οι υπόλοιποι της «Κίνησης»), δεν έχω υστεροβουλίες, δεν έχω βλέψεις ούτε για οφίτσια ούτε για επιχορηγήσεις, ούτε για πασαρέλα, ούτε για φωτογραφίες, ούτε για προβολή, ούτε για άγρα ψήφων. Γνωρίζω ότι στο τέλος θα με (μας) λοιδορήσουν, ακόμα και οι  σκεπτόμενοι και αντιλαμβανόμενοι το λόγο της διαμαρτυρίας μας. Θα το κάνουν γιατί έτσι επιβάλλει ο συρμός του τόπου αυτού.

Αυτό όμως δεν με εμποδίζει να εκφράζω την άποψή μου και να διαμαρτύρωμαι.

Αν θέλετε ακούστε αυτά για τα οποία διαμαρτυρόμαστε και συνταχθείτε μαζί μας. Πάντα υπάρχει καιρός…

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Διαμαρτυρία, προς κάθε αρμόδιο, για τους Αγώνες και τις θυσίες των Καλαβρυτινών, για την Αγία Λαύρα, για τον παραγκωνισμό του Λαβάρου, για τις μεθοδεύσεις αλλοίωσης της ιστορίας της επαρχίας Καλαβρύτων….

Παγκαλαβρυτινή Κίνηση: «1821-ΤΙΜΗ ΣΤΗ ΛΑΥΡΑ»    

«Προάσπισης της μεγάλης Ιστορίας της μαρτυρικής επαρχίας μας».

Προσωρινά γραφεία: Βορείου Ηπείρου 41 Πάτρα Τ.Κ. 24226

Τηλέφωνα 2610324266 – 6978721922 email: timi.sti.layra@gmail.com  

Ανοιχτή επιστολή διαμαρτυρίας.

Προς

 Α΄ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ.

Κοινοποίηση: 

κ. Περιφερειάρχη Δυτικής Ελλάδος 

κ. Πρόεδρο Περιφερειακού Συμβουλίου

κ. κ Περιφερειακούς Συμβούλους

Β΄ ΔΗΜΟ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ.

Κοινοποίηση 

κ. Δήμαρχο Καλαβρύτων      

κ. Πρόεδρο Δημοτικού Συμβουλίου

κ. κ. Δημοτικούς Συμβούλους

Γ ΄Βουλευτές του  Νομού Αχαΐας.

Αξιότιμοι 

Με πικρία και απογοήτευση παρατηρούμε αυτά που συμβαίνουν με το θέμα γενικότερα της ιστορίας μας, που επιχειρείται η εκ βάθρων αποδόμησή της.

 Ιδιαίτερα βάλλεται η τοπική μας ιστορία και δεν σας κρύβουμε τη λύπη μας και την απορία μας, για τη στάση σας, που έχετε κυρίως την ευθύνη. Από αρχής, συμπεριφερθήκατε  σαν να μην πήρατε τίποτα είδηση από τις συντονισμένες μεθοδεύσεις που άρχισαν από πέρσι, με τα ανιστόρητα και προκλητικά Προεδρικά Διατάγματα. Το ίδιο και φέτος, 17 Μαρτίου, όπου ο απανταχού ελληνισμός, ντόπιοι και απόδημοι,  πληροφορήθηκαν από όλα τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης (κρατικά και ιδιωτικά) ότι η επανάσταση άρχισε από τη Μάνη και πως αυτό καθιερώθηκε για πάντα. Το εν λόγω δε γεγονός προβλήθηκε έντονα και γιορτάστηκε με λαμπρότητα και επισημότητα, με την παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας. 

Για τη μεγάλη ιστορία των Καλαβρύτων, εκτός από κάποια μεγαλόστομα που ειπώθηκαν μεταξύ μας, καμία απολύτως ουσιαστική αναφορά δεν έγινε από τα μέσα ενημέρωσης για τις ιστορικές αποφάσεις που πάρθηκαν, στην Αγία Λαύρα και τα σπουδαία γεγονότα που προηγήθηκαν και που ακολούθησαν. Δείχτηκαν μόνο, αποσπασματικά, κάποιες εικόνες (πίνακας Βρυζάκη, Γερμανός)  να ζαχαρωθεί φέτος το χάπι, για το οριστικό «γκρέμισμα» του Λαβάρου. 

Σε όλη την εορταστική διάρκεια ειπώθηκαν ή γράφτηκαν πλείστα μειωτικά ή και υβριστικά, με ανοίκειους ενίοτε χαρακτηρισμούς, σε βάρος των Αχαιών πρωταγωνιστών του αγώνα, οι οποίοι όχι μόνο πρωτοστάτησαν στα τοπικά γεγονότα, αλλά διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο γενικότερα στον αγώνα. Παραδόξως δε τούτο και από κάποιους Καλαβρυτινούς, ιδιαίτερα μάλιστα «λάβρους κατά της Λαύρας». 

Για όλα αυτά καμιά απολύτως αντίδραση, που σημαίνει ότι τα αποδέχεστε. 

Ακολούθησε το γεγονός της θέσης του κακέκτυπου αντίγραφου του Λαβάρου στην παρέλαση, που ήταν επακόλουθο των ύπουλων μεθοδεύσεων  που προηγήθηκαν. Τότε μόνο έγινε μια χαλαρή διαμαρτυρία, από το Δήμο και μόνο, η οποία δεν ήταν απλώς υποτονική και μοιρολατρική «ηττηθήκαμε τι να κάνουμε», αλλά κυριολεκτικά ήταν «στάχτη στα μάτια» του Καλαβρυτινού κόσμου, παραδόξως δε αυτή έγινε προς τον αρχηγό του στρατού.  

Αποκορύφωμα εκείνο το κατάπτυστο που έγινε στη σελίδα των ομοφυλόφιλων (ΛΟΑΤΚΙ):  Στον θρυλικό πίνακα του Θ. Βρυζάκη, «Όρκος των Αγωνιστών», η επαναστατική σημαία που ανυψώνει ο Π. Π. Γερμανός αντικαταστάθηκε με το διακριτικό τους. Ακόμα και γι’ αυτό, που δεν ήταν τυχαίο αλλά έργο αθέατων, δεν έγινε καμιά απολύτως διαμαρτυρία, κάνατε σαν να μην το είδατε.

Θεωρούμε βέβαιο πως αν από την αρχή γίνονταν συντονισμένες ενέργειες και με προβολή των αναμφισβήτητων ιστορικών στοιχείων και κάλεσμα για ομαδική διαμαρτυρία όλου του Καλαβρυτινού κόσμου, δεν θα γκρεμιζόταν μια παράδοση που την υιοθέτησαν εκείνοι που αγωνίστηκαν και διατηρήθηκε αναλλοίωτη δύο περίπου αιώνες.     

Επειδή δεν βλέπουμε να υπάρχει εκ μέρους σας διάθεση, έστω και τώρα, για σωστές ενέργειες αποφασίσαμε  να στείλουμε τη διαμαρτυρία -Υπόμνημα που ακολουθεί στους αρμοδίους. Δεν τρέφουμε αυταπάτες πως θα τύχει ευμενούς υποδοχής, προσδοκούμε, όμως, πως και άλλοι θα βοηθήσουν, για να ακολουθήσουν κοινές και από κοινού συντονισμένες και μαχητικές στη συνέχεια ενέργειες, γι’ αυτό και  παρακαλούμε, με την ευκαιρία, όσους θέλουν να βοηθήσουν να επικοινωνήσουν μαζί μας.

Δηλώνουμε ιδιαίτερα πως πρόθεσή μας δεν είναι να αντιδικήσουμε μαζί σας, απεναντίας μάλιστα. Ευχόμαστε και παρακαλούμε να αναλάβετε εσείς, και από κοινού, σχετική πρωτοβουλία με συγκεκριμένες, ουσιαστικές και δυναμικές ενέργειες στους αρμόδιους. Σε μια τέτοια περίπτωση είναι βέβαιο πως θα αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια.

Θεωρούμε επαρκή τα στοιχεία που παραθέτουμε στο υπόμνημα μας και δίκαιες τις προτάσεις που κάνουμε, χωρίς να σημαίνει αυτό πως δεν μπορούν να γίνουν αλλαγές. Είναι βέβαιο πως μια τέτοια ενέργειά σας θα την ακολουθήσει όλος σχεδόν ο Καλαβρυτινός κόσμος, που είναι όχι μόνο επιθυμία του, αλλά και απαίτησή του. Εμείς δηλώνουμε πως τότε θα είμαστε συνέχεια δίπλα σας. 

Θεωρούμε πως αυτή είναι η θέληση της συντριπτικής πλειοψηφίας του κόσμου που σας ψήφισε και δεν θα πρέπει να την αγνοήσετε. Για ένα τέτοιο ιερό και ηθικό θέμα η όποια σιωπή είναι ενοχή, προσβολή στη μνήμη των προγόνων μας.  Η ιστορία μας είναι το πιο ιερό και πιο πολύτιμο που διαθέτει η ιστορική και μαρτυρική επαρχία μας, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία γενικότερα της Αχαΐας και ευρύτερα. Είναι χρέος όλων μας να την υπερασπιστούμε και ο καθένας μας πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες που του αναλογούν. Θα φέρουμε βαρύτατη ευθύνη αν αφήσουμε να σβήσει η ιστορική απόφαση που πάρθηκε στην Αγία Λαύρα και οι σπουδαίες ενέργειες που ακολούθησαν, καθοριστικά για την  έκβαση του αγώνα, ιδιαίτερα μάλιστα τις πρώτες κρίσιμες ημέρες. 

Για την άτυπη κίνηση: «ΤΙΜΗ ΣΤΗ ΛΑΥΡΑ»

Αθανάσιος Φωτόπουλος, πρ. καθηγητής ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών και νυν πρόεδρος Ομίλου Πελοποννησιακών Σπουδών.

Αθανάσιος Τζώρτζης, ιστορικός ερευνητής-συγγραφέας. 

Γεράσιμος Ρηγόπουλος, ιατρός τ.  πρόεδρος του Παγκαλαβρυτινού Συλλόγου, με πολλές θητείες

Νίκος Σακελλαρόπουλος Επίτιμος πρόεδρος του Παγκαλαβρυτινού Συλλόγου, συγγραφέας, 

Μέλος της κίνησης «ΤΙΜΗΣ ΤΟΥ 1821» 

Κωνσταντίνος Νικολόπουλος (Καμενιανίτης), ιστορικός ερευνητής-λογοτέχνης.

Νίκος Παπακωνσταντόπουλος, συγγραφέας.

Δημήτριος Βέρας, ιατρός, ιστορικός ερευνητής. 

Αχιλλέας Παπαδιονυσίου Τηλεοπτικός παραγωγός

Ελένη Γεωρ. Πορετσάνου, ιδιοκτήτρια του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Λεχουρίου.

Στέφανος Σκαρπέλος, καθηγητής φιλολογίας.

Βασίλειος Θούας, πρόεδρος Συλλόγου Λιβαρτζινών Πάτρας.

 Βασιλική Γκολφινοπούλου Πρόεδρος Συλλόγου Λεχουριτών και Κερασοβινών

Κωνσταντίνος Κουτσαντώνης τ. αντιπρόεδρος Παγκαλαβρυτινού Συλλόγου. 

Στηρίζουν ήδη την κίνηση άλλα 17 ακόμα άτομα που επικοινώνησαν μαζί μας τηλεφωνικά και είμαστε βέβαιοι πως ο κατάλογος θα αυξηθεί. 

Προσωρινή συντονιστική επιτροπή

Νίκος Σακελλαρόπουλος τηλ. 2610324266 6978721922 email: nsakell@otenet.gr

Kώστας Νικολόπουλος (Καμενιανίτης) Τηλ.  6972571650 email: k.kamenianitis@gmail.com   

Βασίλης Θούας τηλ. 2610303045           email:  Basilisthouas@gmail.com

Κοινοποίηση: 

Ιερά Μητρόπολη Πατρών

Ιερά Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας

Διάφορους φορείς, Πολιτευτές, Πατριωτικούς και πολιτιστικούς Συλλόγους, Μέσα ενημέρωσης κ. ά.

Ακολουθεί η συνημμένη διαμαρτία – υπόμνημα, όπου και σας κοινοποιείται.

 Παγκαλαβρυτινή Κίνηση: «1821-ΤΙΜΗ ΣΤΗ ΛΑΥΡΑ»   

«Προάσπισης της μεγάλης Ιστορίας της μαρτυρικής επαρχίας μας»

 Προσωρινά γραφεία: Βορείου Ηπείρου 41 Πάτρα Τ.Κ. 24226

Τηλέφωνο 2610324266 –  6978721922  email:timi.sti.layra@gmail.com 

 Διαμαρτυρία- Υπόμνημα.

Προς την αξιότιμο Πρόεδρο Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κατερίνα Σακελλαροπούλου.

Προς τους Αξιότιμους:

Πρωθυπουργό. κ. Κυριάκο Μητσοτάκη.

Πρόεδρο Βουλής κ. Κ. Τασούλα.

Υπουργό Εσωτερικών κ. Μάκη Βορίδη.

Υπουργό Εθνικής Άμυνας κ. Ν. Παναγιωτόπουλο.

Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Κώστα Τσιάρα

Αρχηγούς κομμάτων: 

«ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ.» κ. Αλέξη Τσίπρα,

«ΚΙΝ.ΑΛ.»  κ. Φώφη Γεννηματά,

«Κ.Κ.Ε.» κ. Δ. Κουτσούμπα,

«ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ» κ. Κυριάκο Βελόπουλο,

«ΜΕΡΑ 25» κ. Γιάννη Βαρουφάκη.

Συμβούλιο Επικρατείας (με συνοδευτική σχετική επιστολή).

Επιτροπή εορτασμού 200 χρόνων.

 Κοινοποίηση:

Ιερά Μητρόπολη Πατρών.

Ιερά Μητρόπολη Καλαβρύτων και Αιγιαλείας.

Ιερές Μονές περιοχής Καλαβρύτων.

Ακαδημία Αθηνών.

Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος.

Δήμο Καλαβρύτων.

Βουλευτές του Νομού Αχαΐας.

 Όμιλο Πελοποννησιακών Σπουδών.

Επιτροπή «Τιμή στο 21».

Απογόνους Αγωνιστών 1821.

Μέσα ενημέρωσης. 

Πατριωτικούς και Πολιτιστικούς Συλλόγους, κ. ά.

Με πικρία, απογοήτευση και ανησυχία παρατηρούμε αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό με το θέμα της ιστορίας μας, όπου επιχειρείται με μεθοδευμένη και συντονισμένη μορφή η παραχάραξή της. Το γεγονός αυτό είναι, προφανώς, εναρμονισμένο με τις επιδιώξεις της ορατής πλέον «τάξης πραγμάτων», που έχει εισβάλει στην εθνική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή των λαών. Επιχειρείται, βαθύτερα, να αφαιρεθεί η ιστορική μνήμη των λαών, να διαβρωθούν οι μητρικές γλώσσες τους, να καταργηθούν οι εθνότητες, με επακόλουθο να μεταβληθούν, έτσι, οι λαοί σε ένα ανώνυμο και άβουλο καταναλωτικό κοινό. Στη χώρα μας το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο. Οι στρατευμένοι θιασώτες της δεν ερμηνεύουν τα γεγονότα και τις καταστάσεις με βάση τις ιστορικές πηγές, και ιδιαίτερα τις πρωτογενείς, αλλά με κατασκευασμένες ιδεοληψίες, με το δολερό επιχείρημα περί δήθεν «αποκατάστασης της ιστορικής αλήθειας». 

Ιδιαίτερα βάλλεται η τοπική μας ιστορία, επειδή είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένη με την ιερή μας παράδοση, όπου μέσα σ’ αυτή κυρίως παραμένει χαραγμένη η ιστορική μνήμη του λαού μας. Δεν θεωρούμε τυχαία τα γεγονότα που θα αναφερθούν στη συνέχεια, ούτε το θέμα της θέσης του κακέκτυπου αντιγράφου του Λαβάρου στην παρέλαση, ούτε ακόμα το βέβηλο που έγινε στη σελίδα των ομοφυλόφιλων (ΛΟΑΤΚΙ), όπου στον θρυλικό πίνακα του Θ. Βρυζάκη, «Όρκος των Αγωνιστών», η επαναστατική σημαία που ανυψώνει ο Π. Π. Γερμανός αντικαταστάθηκε με το διακριτικό τους. 

Μέσα δε στη σύγχυση που επικρατεί παρατηρείται το παράδοξο: να συμπορεύονται με τους στρατευμένους της ληστρικής παγκοσμιοποίησης και μερικοί του αριστερού χώρου που θέλουν να προβάλουν πρωτίστως την επανάσταση ως ταξική, διαψεύδοντας ακόμα και τους πρωταγωνιστές του αγώνα. Ο Κολοκοτρώνης τονίζει στα απομνημονεύματά του: «…Ο δικός μας πόλεμος, ήταν έθνος με άλλο έθνος, που άλλους έκοψε, άλλους σκλάβωσε με το σπαθί… ο Σουλτάνος δεν ηθέλησε ποτέ να θεωρήσει τον Ελληνικό λαό ως λαό, αλλά ως σκλάβους και είπαμε ελευθερία ή θάνατος». Μέσα σ’ αυτό το συσκοτισμό  δεν λείπουν ακόμα και φαινόμενα μικρόψυχου τοπικισμού, που νοθεύουν τον παλλαϊκό χαρακτήρα της Επανάστασης.

Μετά από την εισηγητική παρένθεση διαμαρτυρόμαστε ειδικότερα για τα εξής:

Ως γνωστόν, από το 1838 μέχρι και πέρυσι όλη η χώρα εόρταζε την 25η Μαρτίου ως εθνική επέτειο έναρξης του ένοπλου αγώνα κατά των Τούρκων, όπως καθιερώθηκε με το Β. Δ. Διάταγμα, 980/1838, το οποίο έχει ως ακολούθως: «Επί τη προτάσει της Ημετέρας επί των εκκλησιαστικών και της δημόσιου Εκπαιδεύσεως Γραμματείας θεωρήσαντες ότι η ημέρα της 25ης Μαρτίου , λαμπρά καθ’ εαυτήν εις πάντα Έλληνα, δια την εν αυτή τελουμένην εορτήν του Ευαγγελισμού της Υπεραγίας Θεοτόκου, είναι προσέτι λαμπρά και χαρμόσυνος, δια την καθ΄αυτήν έναρξιν του υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος του Ελληνικού Έθνους, καθιερούμεν την ημέραν ταύτην εις το διηνεκές ως ημέραν Εθνικής Εορτής και διατάττομεν την διαληφθείσαν Γραμματείαν να δημοσιεύση και ενεργήσει το παρόν Διάταγμα».    

Στις 12-3-2020 το «διηνεκές» ανεπίτρεπτα παραβιάστηκε και, με την ευκαιρία του εορτασμού των 200 χρόνων, μεθοδεύτηκαν τα εξής πρωτάκουστα, όπου πέρα από ανεπίτρεπτα για εθνικά θέματα, είναι ανιστόρητα και διχαστικά: Την ως άνω ημερομηνία εκδόθηκε το Π.Δ. 35/2020, με το οποίο καθιερώθηκε η 17η Μαρτίου ως έναρξη του ένοπλου αγώνα κατά των Τούρκων από την Ανατολική Μάνη, Νομού Λακωνίας. Την ίδια μέρα εκδόθηκε και το Π. Δ. 36/2020, όπου καθιερώθηκε η 17η  Μαρτίου ως έναρξη του ένοπλου αγώνα, και από τη Δυτική  Μάνη, Νομού Μεσσηνίας. Και τα δύο αυτά διατάγματα δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως την ίδια μέρα ΦΕΚ 61/Α/12-3-2020. Έτσι φέτος, έτος εορτασμού των 200 χρονών, γιορτάστηκε με λαμπρότητα και επισημότητα ή έναρξη του ένοπλου αγώνατην 17η Μαρτίου.  

Διερωτώμεθα: Αν στις 17 Μαρτίου γιορτάζουμε την έναρξη του ένοπλου αγώνα της επανάστασης, που άρχισε όπως ορίζουν τα προαναφερθέντα Π.Δ., στις 25 τι γιορτάζουμε; Πότε ξεκίνησε στα υπόλοιπα μέρη;

Το περίεργο είναι πως στην Αερόπολη και σε όλη τη Μάνη δεν υπήρχαν όχι μόνο ένοπλες τουρκικές δυνάμεις, αλλά ούτε καν Τούρκοι πολίτες. Πέρα απ’ αυτό καμιά απολύτως ιστορική πηγή της εποχής δεν αναφέρει το εν λόγω γεγονός. Ο Κολοκοτρώνης που ήταν στην περιοχή δεν λέει τίποτα στα απομνημονεύματά του και οι τοπικές πηγές είναι συγκεχυμένες. 

Πρόθεσή μας δεν είναι να αντιδικήσουμε ή να αμφισβητήσουμε το γεγονός, απεναντίας. Πρέπει, όπως παντού, να έγινε εκείνες τις ημέρες, κάποια σύσκεψη μάλλον από τους Ηλία και Κυριακούλη Μαυρομιχάλη, μαζί με τους οπλαρχηγούς της Ανατολικής Μάνης. Συνηγορεί σ’ αυτό αόριστα ο Φιλήμων την οποία και τοποθετεί μετά από τη σύσκεψη στην Αγία Λαύρα: «Και ιδού εν τη Λακωνία λαμβάνει χώραν δευτέρα της εν Λαύρα συστηματική σύσκεψις καθ’ ην και ο Ηλίας και Κυριακούλης Μαυρομιχάλαι και ο Διονύσιος Τρουπάκης και άλλοι των Λακώνων οπλαρχηγοί» (Αρχή Γ΄ Τόμου). Όχι όμως και έναρξη της επανάστασης, αυτή η τιμή ανήκει σε όλα τα μέρη και με συμβατική ημερομηνία την 25η Μαρτίου. Επισημαίνουμε ιδιαίτερα πως οι όποιοι μεροληπτικοί διαχωρισμοί διχάζουν και αποπροσανατολίζουν.

Κατόπιν των ανωτέρω παραθέτουμε στη συνέχεια αναμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία τα οποία θεωρούμε πως ξεκαθαρίζουν την αλήθεια και παρακαλούμε θερμά, να τύχουν της προσοχής σας. 

 Φιλική Εταιρεία-Επανάσταση στη Μολδοβλαχία.

Την επανάσταση την αποφάσισε, τη σχεδίασε, την οργάνωσε και την ξεκίνησε η Φιλική Εταιρεία για την οποία ο Κολοκοτρώνης είπε: «Άγιο το χώμα εκείνων που την εφεύρηκαν». Στη συνέχεια ανέθεσε την αρχηγία στον Α. Υψηλάντη, ο οποίος στις 24 Φεβρουαρίου 1821 στο Ιάσιο κήρυξε και άρχισε τον αγώνα. Αυτό δεν έγινε για να απελευθερώσει τη Μολδοβλαχία, από κει ο στρατός θα κατέβαινε στην Κεντρική Ελλάδα που και αυτή θα επαναστατούσε.  Άρα η επανάσταση είναι μία και αδιαίρετη και στην ουσία άρχισε στις 24 Φεβρουαρίου 1821, εκτός Ελλάδος.  Έγιναν και κει πρωτόγνωροι ηρωισμοί, αυτοθυσίες ολοκαυτώματα: στο Δραγατσάνι με την ηρωική θυσία των ιερολοχιτών, στο Σκουλένι αγώνας μέχρι τον τελευταίο νεκρό, το ολοκαύτωμα στη μονή Σέκου κ. ά. 

Γεγονότα στην Κεντρική Ελλάδα.

Εν όψει της Επανάστασης, σε όλη σχεδόν την Κεντρική Ελλάδα, γίνονταν πυρετώδεις προετοιμασίες με συγκεντρώσεις, αποφάσεις και ορκωμοσίες, όπως, προφανώς και στην Αερόπολη. Μερικές δε μείζονος σημασία, όπου λόγω της σπουδαιότητάς τους, αναφέρονται από πλείστες πηγές, όπως ενδεικτικά:

1) Το Σούλι υπήρξε η πρώτη ελληνική περιοχή που ελευθερώθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1820, μετά από σκληρούς αγώνας.

2) Αρχές Φεβρουαρίου 1821 έγινε αποφασιστική σύσκεψη στη Λευκάδα. Συμμετείχαν:  Ανδρούτσος, Καραϊσκάκης, Πανουργιάς, Μακρής και πολλοί άλλοι οπλαρχηγοί. Παρευρέθηκαν ακόμα και οι Ηλίας Μαυρομιχάλης και Τομπάζης. Ακολούθησε δοξολογία, ορκωμοσία και μέσα σε κλίμα ενθουσιασμού αποφασίστηκε η προετοιμασία για έναρξη στις 25 Μαρτίου. 

3) Η σπουδαία σύσκεψη στη Βοστίτσα, 26-29 Ιανουαρίου 1821. Μπορεί τις πρώτες ημέρες να υπήρξε διαφωνία, δεν ήταν όμως διαφορετικού σκοπού, αλλά τακτικής. Δισταγμούς αν είναι κατάλληλη η στιγμή, είχαν πολλοί. Μεταξύ αυτών ο Μαυρομιχάλης,  οι Νοταραίοι και ιδιαίτερα οι Κοραής και Καποδίστριας.  

Οι παρόντες, που ήταν τα πιο επιφανή μέλη της Φιλικής Εταιρίας, είχαν μεγάλη ευθύνη, απέναντι του λαού. Διαπίστωσαν ότι με την επιπόλαιη συμπεριφορά του Παπαφλέσσα κινδύνευε η μυστικότητα. Είχε προσόντα, όπως θάρρος, πατριωτισμό, αποφασιστικότητα, αλλά και κάποια αρνητικά. Ο Φίνλεϋ γράφει: «…Δραστηριότερος απόστολος … Η ακόλαστος διαγωγή του, η έλλειψη πάσης φιλαληθείας και η φθοροποιός σπατάλη του, τον  καθιστά ακατάλληλο προς πάσαν μυστική υπόθεση χρήζουσα περισκέψεως…». Τις επόμενες ημέρες υπήρξε σύνθεση απόψεων και πάρθηκαν ουσιαστικές αποφάσεις: α) Να μην πάνε στην Τρίπολη και αν πιέζονταν να αρχίσει η επανάσταση.  β)Έγινε συγκέντρωση χρημάτων. Ο Φίλνεϋ γράφει: «συγκέντρωσαν δύο χιλιάδες λίρες στερλίνες για όπλα και πολεμοφόδια». γ) Εστάλη στις 29-1-1821 επιστολή στην Ύδρα και στις Σπέτσες, όπου αναφέρει: «Πέμπεται για να σας κοινολογήσει όσας ιδέας και φρονήματα έχομε εμείς περί του προκειμένου σκοπού…  ίνα συντρέχωμεν εις το έργον δια συμφώνου…».

Γεγονότα Αγίας Λαύρας και Καλαβρύτων.

Θα αναφερθούμε εκτενέστερα σ’ αυτά που οι διαστρεβλωτές, παρά τα αναμφισβήτητα στοιχεία, επιμένουν να τα διαγράψουν και Παρακαλούμε να προσεχτούν.

Από τις αρχές περίπου του 1821 οι τουρκικές αρχές είχαν υποπτευθεί πως κάτι ύποπτο συμβαίνει. Γι’ αυτό κάλεσαν στην Τρίπολη όλους τους πρόκριτους και αρχιερείς, δήθεν για σύσκεψη, αλλά με σκοπό να τους φυλακίσουν. Στις 19 Φεβρουαρίου έφτασε ο Π. Π. Γερμανός στα Καλάβρυτα και σε σύσκεψη που έκαναν αποφάσισαν να μην πάνε, και τούτο φυσικά εν όψει της επανάστασης που θα άρχιζε στις 25 Μαρτίου, σύμφωνα με το σχέδιο του Υψηλάντη. Αυτό το διαφωτίζει πλήρως ένα υψίστης σημασίας αδιαφιλονίκητο γεγονός πουφανερώνει παράλληλα ξεκάθαρα και τις προθέσεις τους για επανάσταση: Έστειλαν επιστολή, με ημερομηνία 7 Μαρτίου 1821, στον Κανέλλο Δεληγιάννη που έλεγε:

«Ο Πατρών Γερμανός και άλλοι, Καλάβρυτα. Προς Κανέλλο Δεληγιάννη, Λαγκάδια. «Άρχοντες και φίλοι Παπαγιανναίοι…επληροφορήθημεν ότι οι αλλογενείς διαλογίζονται καθ’ ημών κακά άτινα θέλει εκπληρωθώσιν μετά την σύναξιν όλων μας εις Τριπολιτσάν, τούτον ένεκεν ενεκρίναμεν ασύμφορον την αφιξίν μας εις τα εκεί, δια να μην ριψοκινδυνεύσωμεν, εν καιρώ που οι ελπίδες μας είναι εγγύς, και όπου βλέπομεν ότι` η κίνησις του σκοπού οργανίζεταιΠεπεισμένοι δε εις την αδελφικήν αγάπην σας… άμα του λαβείν το παρόν μας, να κάμετε κάθε τρόπον δια να είμαστε σύμφωνοι εις τα επιχειρήματα,  δια να μη καταντήσωμεν  εις εμφυλίους διαφωνίας και τότε το τέλος έσται ολέθριον…». 1821 7 Μαρτίου… Ο Πατρών Γερμανός, ο Κερνίτσης Προκόπιος, Σ. Χαραλάμπης, Α. Ζαΐμης, Ασημ. Φωτήλας, Σ. Θεοχάρους». (Αρχείο Καν. Δεληγιάννη).

Στη συνέχεια όμως οι Τούρκοι τους πίεζαν και πληροφορήθηκαν πως θα τους πήγαιναν σιδηροδέσμιους. Ο Χουρσίτ είχε παραγγείλει στον αντικαταστάτη του στην Τρίπολη: «..Αν δεν έπιασες τους Αχαιούς τίποτα δεν έκανες αυτοί είναι το κλειδί της Φιλικής Εταιρείας». Έτσι στις 9 Μαρτίου ξεκίνησαν συνοδεία τουρκικής φρουράς. Πριν φύγουν συνέταξαν ένα πλαστό γράμμα, πως τους το στέλνει δήθεν κάποιος γνωστός τους από Τρίπολη, ο οποίος τους συνιστούσε να μην πάνε γιατί οι Τούρκοι θα τους σκοτώσουν. Έτσι τα μεσάνυχτα έφυγαν κρυφά από το χάνι που διανυκτέρευσαν, αφήνοντας το γράμμα, και κατευθύνθηκαν στην Αγία Λαύρα. Εκεί συγκεντρώθηκαν και πολλοί οπλαρχηγοί της περιοχής. Η ενέργειά τους αυτή ήταν καθαρά επαναστατική πράξη.

Σύσκεψη στην Αγία Λαύρα.

Το 7ήμρο μεταξύ 10-17 Μαρτίου οι συγκεντρωμένοι  ζούσαν αγωνιώδεις στιγμές. Το μυστικό της επανάστασης είχε μαθευτεί στην τουρκική αρχή. Οι περισσότεροι από τους αρχηγούς της Πελοποννήσου ήταν φυλακισμένοι. Ο Πετρόμπεης είχε στείλει εκεί ομήρους το γιό του Αναστάσιο και τον ανιψιό του Πικουλάκο. Τα πάντα ήταν ανέτοιμα και το κυριότερο έλειπαν όπλα και πολεμοφόδια. Ο Κόκκινός Γράφει: «Ο Χαραλάμπης που πήγε στην Ύδρα με απογοήτευση πληροφορήθηκε πως τίποτα δεν ήταν αληθές από τα λεχθέντα από τον Παπαφλέσσα…». Επόμενο ήταν να επικρατεί το κλίμα που αναφέρει ο Φωτάκος: «Οι ευρισκόμενοι στο μοναστήρι ήταν φοβισμένοι και απελπισμένοι… αμηχανούντες τι να πράξουν». Με τη φράση αυτή δεν αποδίδει δειλία ή φυγομαχία ή άρνηση για την επανάσταση, απλώς φανερώνει την τραγική θέση στην οποία είχαν περιέλθει. Οι συνέπειες θα ήταν τραγικές όχι μόνο γι’ αυτούς που αρνήθηκαν να πάνε οι οποίοι σίγουρα θα αποκεφαλίζονταν, αλλά και για πολύ άλλο κόσμο. Ο Φιλήμων Γράφει: «Βαριά η ευθύνη τους. Δεν διακυβεύετο η ύπαρξη κάποιων προσώπων, αλλά η τύχη όλου του τόπου. Τα τραγικά του  1769 ήταν νωπά στη μνήμη τους». 

Επόμενο ήταν να υπάρχουν διάφορες γνώμες τελικά επικράτησε του Φωτήλα ο οποίος έκανε δραματική έκκληση, την οποία περιγράφει ο Φωτάκος: «Ότι μπορέσαμε κάναμε , αρκετά μακρύναμε τον καιρό, στο εξής οι Τούρκοι δεν μας πιστεύουν. Όπως έφτασαν τα πράγματα η γνώμη είναι να πιάσουμε τα όπλα. …Οι λόγοι αυτοί του Φωτήλα υπήρξαν η στερνή τους απόφαση». 

Το γεγονός αυτό το επιβεβαιώνει και ο Φιλήμων: «Ο Π.Π. Γερμανός και ο Ζαΐμης κυριεύονταν υπό δισταγμό, αλλά του Φωτήλα προτείνοντας και του Χαραλάμπη υποστηρίζοντας οι πλείστοι δέχτηκαν την έναρξη του πολέμου…».

Η εν λόγω απόφαση πάρθηκε προφανώς πριν από τις 15 Μαρτίου. Όπως προαναφέρθηκε ο Φιλήμων την τοποθετεί πιο μπροστά από της Αερόπολης. Τούτο φαίνεται και από το εξής που αναφέρει ο Φωτάκος: «Πριν και μετά τις 15 Μαρτίου αποφάσισαν να σκοτώνουν τους διασκορπισμένους Τούρκους που κατέφευγαν στην Τριπολιτσά, για να μη λένε αυτά που έβλεπαν». Και πράγματι: Στις 14 Μαρτίου στις Πόρτες Αγριδίου φονεύονται τρεις Τούρκοι ταχυδρόμοι. Την επομένη οπλοφόροι έστησαν ενέδρα στη θέση  Χελωνοσπηλιά που θα περνούσε Τούρκος φοροεισπράκτορας με τον τραπεζίτη Ταμπακόπουλο συνοδευόμενοι από τουρκική φρουρά 10 ανδρών. Πρόλαβαν να πιάσουν τα 4 ζώα με το φορτίο με τους συνοδούς τους.  Στις 14 στο χωριό Λιβάρτζι σκότωσαν δύο Τούρκους εισπράκτορες. Στις  17 οπλοφόροι από το χωριό του Σοποτού φόνευσαν δύο Τούρκους τσιφλικάδες που έφευγαν έντρομοι για Τρίπολη. Την ίδια μέρα στο Χωριό Αρφαρά φονεύθηκαν 8 Τούρκοι φοροεισπράκτορες. Στις 18  χτυπήθηκε ομάδα Τουρκαλβανών που πήγαιναν από την Άμφισσα στην Τρίπολη με θύματα γύρω στους 15 με 20 νεκρούς. 

Ο διοικητής (βοεβόδας) των Καλαβρύτων Αρναούτογλου έντρομος απ’ αυτά τα γεγονότα  ξεκίνησε με τη συνοδεία του να πάει για ασφάλεια στην Τρίπολη στις 16 ή 17 Μαρτίου. Αγωνιστές της περιοχής είχαν στήσει καρτέρι και σκότωσαν ένα Αιθίοπα δούλο και τον φροντιστή που προπορεύονταν. Όταν εκείνος αντιλήφθηκε τα γεγονότα επέστρεψε πανικόβλητος με τη συνοδεία του  στα Καλάβρυτα. 

Μετά από την απόφασή τους για κήρυξη της επανάστασης επόμενο ήταν να ακολουθήσουν, λιτανεία, ορκωμοσία και η ύψωση επαναστατικής σημαίας. Αυτά άφησαν, προφανώς, να γίνουν  στις 17 Μαρτίου  για να συνδυαστούν με την εορτή του Πολιούχου της Μονής, Αγίου Αλεξίου. Ότι σίγουρα έγιναν την ημερομηνία αυτή, πέρα από τον εορτασμό του Αγίου, το επιβεβαιώνουν τα εξής:

α) Ο Ιωάννης Κωλέττης ως υπουργός εσωτερικών υπέβαλε, στις 22 Ιανουαρίου 1835, πρόταση Νόμου στο βασιλιά Όθωνα για θέσπιση εορτασμού την 25η  Μαρτίου.  Στην  εισήγησή του αναφέρει ότι ο περίφημος Γερμανός κήρυξε την επανάσταση στις 17 Μαρτίου 1821 στην Αγία Λαύρα, και γενικεύτηκε την 25η  Μαρτίου. (Κων. Διαμαντής «Πρόταση καθιερώσεως εθνικών επετείων …». Σύγγραμμα της εν Αθήναις Επιστημονικής Εταιρείας τομ 73 σελ 314, όπου αναδημοσιεύεται όλο το κείμενο).

β) Υπάρχει το εξής σπουδαίο γεγονός που σχετίζεται μ’ αυτά: Το 1836 που έγινε ο γάμος του βασιλιά Όθωνα με την Αμαλία κόπηκε μια σειρά από 12 αναμνηστικά μετάλλια, με κύριο θέμα την επανάσταση του 1821. Στη μια όψη, ενός εξ αυτών, εικονίζεται ο Γερμανός να κρατά υψωμένη σημαία και σταυρό και δύο ενόπλους αγωνιστές, σε στάση ορκωμοσίας ή χαιρετισμού και γύρω αναγράφεται: «ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ 25 ΜΑΡΤ. 1821-ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΥΨΩΣΩ ΑΥΤΟΝ». Στην άλλη όψη εμφανίζεται ασκεπής η προτομή του Π. Π. Γερμανού και γύρω φέρει την επιγραφή: «ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΠΑΤΡΩΝ». Το σπανιότατο αυτό μετάλλιο βρίσκεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.     

γ) Φυλλάδιο επωνομαζόμενο «Ιστορικαί αλήθειαι…», αναφέρει: «επί της ενάρξεως της επαναστάσεως μας εν Αγία Λαύρα και εν Καλαβρύτοις ήτον πρώτος ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας είχε δεκαπέντε περίπου μπολουξίδες …τον ανδρείον αναγνώστη Κορδή σημαιοφόρον όστις εβάσταξε την πρώτην σημαίαν της παλιγεγενεσίας, όταν εψάλη ικετήριος δοξολογία εις τον Ύψιστον υπέρ ευοδώσεως της Ελληνικής κατά των Τούρκων επιχειρήσεως 17 Μαρτίου 1821  εν τω Ναώ της Υπεραγίας Θεοτόκου… Σημαίαν εικονίζουσιν εις τας χείρας ιεράρχου Γερμανού».

δ) Η συνθηματική επιστολή που έστειλαν οι οπλαρχηγοί Ν. Σολιώτης και Α. Σκαλτσάς στον Παπαφλέσσα, στη Μεσσηνία: «Χθες ετελέστη το στεφάνωμα. Και έστω προς γνώσιν σας. Καλάβρυτα 19 Μαρτίου 1821» 

ε) Η μαρτυρία μιας 20χρονης τότε κοπέλας ονομαζόμενη Γεωργούλα Μπαλιάτσου, από το χωριό Παγκράτι, όπως τα διηγήθηκε στον αείμνηστο γνωστό ιστοριοδίφη Αλέκο Μπίκο: «ήθελε δυο μέρες ναρθεί του Αγιαλεξού, που θα πηγαίναμε στην Αγία Λαύρα να λειτουργηθούμε. Αφού κάναμε τις προετοιμασίες εγώ ζαλώθηκα τα συμπράγκαλα και ξεκινήσαμε… Σαν ξαναφάναμε στο Μοναστήρι ακουμπήσαμε εμείς οι τσούπες τις ζαλιές μας ψηλά στο λόγγο και οι άνδρες κατεβήκανε κάτω να βαρέσουνε τον Τούρκο».     

Το γεγονός της απόφασης, της δοξολογίας και ύψωσης του Λαβάρου το επιβεβαιώνουν πλείστα άλλα αναμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία, ανεξάρτητα αν σε κάποια δεν αναφέρεται ημερομηνία ή αναφέρεται παραπλήσια. 

α) Ο ιστορικός και γιατρός Φρανσουά Πουκεβίλ 1770-1838 αναφέρει: «Έκανε δοξολογία στην Αγία Λαύρα, η οποία αντήχησε εκ των επευφημιών των πιστών…». 

β) Αναμφισβήτητη  απόδειξη αποτελεί το έγγραφο της «Επιτροπής Εκδουλεύσεως του Αγώνος», της οποίας πρόεδρος ήταν ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, γραμματέας ο Φιλήμων και μέλη άλλα επίσημα πρόσωπα, όπου αναφέρεται: «Ο εν Αγία Λαύρα υψώσας τη σημαία της Επαναστάσεως, γνωστός εις το πανελλήνιο δια τας εις την πατρίδα εκδουλεύσεις του και θυσίες του». 

γ) Όταν το 1844 γεννήθηκε θέμα αν το λάβαρο που ανυψώθηκε στην ορκωμοσία ήταν η εικόνα της Παναγίας, ή μια άλλη που είχαν φέρει οι αγωνιστές της Κερπινής κλήθηκαν να μαρτυρήσουν επίσημα πρόσωπα που ήταν στην ορκωμοσία και ζούσαν. Κατέθεσαν ενόρκως, ο αντιστράτηγος Β. Πετιμεζάς και ένδεκα άλλοι οπλαρχηγοί.  Το ίδιο βεβαίωσαν ενόρκως ο διάκονος του Γερμανού και μετέπειτα αρχιεπίσκοπος Αθηνών  Θεόφιλος και ο έπαρχος Καλαβρύτων Αλ. Δεσποτόπουλος. Ο όρκος την εποχή εκείνη ήταν ιερός και απαραβίαστος.

δ) Ο Β. Πετιμαζάς στα απομνημονεύματά του: «..ψάλλοντες  εις τον Θεόν δοξολογία και ορκισθέντες επί του ιερού Ευαγγελίου ύψωσαν τη σημαία εις την Αγία Λαύρα…».

       ε) Ο οπλαρχηγός Σπυρόπουλος σε αναφορά του αναφέρει: «…ήμουνα ένας απ’ αυτούς που σήκωσαν το χέρι για να κρατήσουν την υψωθείσα και ευλογηθείσα Ελληνική Σημαία από τον αοίδιμον Γερμανό με τον οποίο συνιδοιπόρησα από την Πάτρα στη Λαύρα…».  

Αλλά και πλείστοι ξένοι της εποχής εκείνης, όπου μεταξύ αυτών: Ρεϋμπώ, Ο Άντερσον,  Σάμουελ Χάου, Πρόκες Όστεν, Γκόρντον,  Μάουερ και άλλοι. 

Από τη λογοτεχνία: Ο Βαλαωρίτης: «Στου Γερμανού το μέτωπο γλυκοχαράζει του γένους το ξημέρωμα». Ο Παλαμάς: «Όταν λέμε ότι ο Γερμανός ύψωσε τη σημαία της ελευθερίας το φανταζόμαστε, το αισθανόμαστε αυτή είναι η αλήθεια»

Αναμφισβήτητη απόδειξη οι μνημειώδεις πίνακες του Θ. Βρυζάκη και Γερμανού Ες. Οι μεγάλοι αυτοί καλλιτέχνες, που ήταν σύγχρονοι  της επανάστασης, ποτέ δεν θα ζωγράφιζαν μη υπαρκτά γεγονότα.

Η σπουδαιότητα των γεγονότων στα Καλάβρυτα φαίνεται ξεκάθαρα από το σημείωμα (Γιαφτά) που κρέμασαν στο λαιμό του απαγχονισμένου Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε΄. «Για τα γεγονότα των Καλαβρύτων…»

Ο σπουδαίος ιστορικός Γ. Παπανδρέου, σε μελέτη του που δημοσιεύτηκε στο «Δελτίο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας» αναφέρει: «Αι λέξεις Αγία Λαύρα και ελληνική επανάστασις εν τη συνειδήσει ολοκλήρου του έθνους θεωρούνται συνώνυμοι, την δε ιδέαν ταύτην ουδείς εκ των μεγάλων ανδρών επιχείρησε να διαψεύσει ή καν να αμφισβητήσει».

Η σημαντικότερη απόφαση που πήραν στην Αγία Λαύρα ήταν να αρχίσει αμέσως η στρατολογία, ο Φιλήμων αναφέρει: «…Αποφάσισαν να αποσυρθούν εις δυνατούς της Αχαΐας τόπους και να αρχίσουν μυστική στρατολογία…». Έτσι την επομένη ή τη μεθεπόμενη της ορκωμοσίας, 18 ή 19 Μαρτίου έφυγαν από κει: Ο Παν. Φωτήλας και Γ. Λεχουρίτης προς την περιοχή Τριποτάμων. Οι Γερμανός και  Α. Ζαΐμης προς την Πάτρα. Οι Λόντος και Μελετόπουλος στις περιοχές του Αιγίου. Έτσι, σύμφωνα με το σχέδιο, στις 23 Μαρτίου κατέφθαναν στην Πάτρα στρατεύματα από όλες τις γύρω περιοχές (Καλαβρύτων, Αιγιαλείας, Τριταίας, Ηλείας, Νεζεροχώρια κλπ.). Αυτό το επιβεβαιώνουν πλείστα ιστορικά στοιχεία, όπως ενδεικτικά: Ο φιλήμων: «Οι Τούρκοι των Πατρών μόλις έμαθαν πως ο μητροπολίτης Γερμανός και ο Α. Ζαΐμης ήρθαν στα Νεζερά και ενεργούν στρατολογία ανησύχησαν και πήγαν τις οικογένειές τους στο Κάστρο». Αυθεντική μαρτυρία έχουμε από τον οπλαρχηγό Διονύσιο Ευμορφόπουλο (1780-1861) από την Ιθάκη. Στα απομνημονεύματά του γράφει: «… ο Λόντος μετέβηκε στη Βοστίτσα, εγώ μετά του Ζαΐμη μετέβηκα στο χωριό Άγιο Βλάση,  όπου έγινε συγκέντρωση στρατοπέδου. Εκεί έφτασαν οι αρχιερείς Γερμανός και Κερκίνης Προκόπιος και ενεργούσαν όλοι με μεγάλη δραστηριότητα ».

Έναρξη της Επανάστασης στα Καλάβρυτα.

 Από τη μονή της Λαύρας δεν είχαν φύγει όλοι, είχαν παραμείνει οι Ασημάκης Φωτήλας, ο Σ. Χαραλάμπης, Ι. Παπαδόπουλος, Σωτ. Θεοχαρόπουλο με στρατιωτική δύναμη υπό την ηγεσία Βασίλη και Νίκου Πετιμεζά, Νίκου Σολιώτη και άλλων, και άρχισαν αμέσως να κάνουν στρατολογία στις  γύρω περιοχές. Ο Φωτάκος αναφέρει επιστολή του Χαραλάμπη προς τους κατοίκους:«Διορίστηκε με απόφαση μας ο καπετάν Κωσταντής Πετιμεζάς να έλθει να συνάξει στρατιώτες. Όσοι είστε ικανοί και με άρματα να τον ακολουθήσετε». Επομένως υπήρχαν σημαντικά πρόσωπα, απ’ αυτά που βρίσκονταν στη Λαύρα.  

Ή έναρξη ουσιαστικά άρχισε στις 21 Μαρτίου, όπου οι προαναφερθέντες ξεκίνησαν από τη Μονή της Λαύρας, με δύναμη 600 και πλέον ανδρών και έκαναν συντονισμένη επίθεση στην πόλη των Καλαβρύτων την οποία απελευθέρωσαν την ίδια μέρα. Στη μάχη σκοτώθηκαν δύο άνδρες και τραυματίστηκαν τρεις μεταξύ αυτών ελαφρά και ο Ν. Σολιώτης.  Ότι πρώτη ξεκίνησε η επαρχία Καλαβρύτων το επιβεβαιώνουν πλείστα πρόσωπα που έζησαν από κοντά τα γεγονότα, όπως:

Ο ιστορικός Φωτάκος: «Στην αρχή της επανάστασης πρώτη κινήθηκε η επαρχία Καλαβρύτων…».

Ο Φιλήμων: «Τα Καλάβρυτα πιστή ηχώ του Υψηλάντη δίνουν το σύνθημα. Από την Αίτνα των Καλαβρύτων κατέβαινε σαν ποταμός λάβας η επανάσταση…». 

Ο Γ. Αινίαν  γραμματέας του Καραϊσκάκη: «Είναι αναντίρρητος αλήθεια ότι η Αχαΐα πρώτη ξεκίνησε τη σημαία στον υπέρ της ανεξαρτησίας πόλεμο».

Ο Κολοκοτρώνης που μιλάει για τη μάχη στον Άγιο Αθανάσιο Καρύταινας 28 Μαρτίου: «Η πρώτη νίκη κατά των Τούρκων, των Καλαβρύτων πρώτα» 

Η επιστολή Επισκόπου  Έλους (πόλη της Λακωνίας) Άνθιμου και εκεί οπλαρχηγών, που εστάλη στην Ύδρα: «…βλέποντες φανερά τον κίνδυνο αφανισμού του γένους κινήθηκε η επανάσταση πρώτον από τα Καλάβρυτα και δεύτερον εκ μέρους της Μάνης και κυριεύθηκαν όλα σχεδόν τα  ενδότερα μέρη του Μωρέως…».  

Το ίδιο: ο  ιστορικός Βακαλόπουλος, ο καθηγητής Παύλος Καρολίδης, ο γραμματέας του Κολοκοτρώνη Θ. Ρηγόπουλος και πολλοί άλλοι. 

Δεν θα παρασυρθούμε από τοπικιστική έπαρση, περί «πρωτιάς», ούτε φυσικά το ζητούμε, δεν πρέπει όμως να χαριστεί αυτό σε κανένα μέρος. Αν η απόφαση που πάρθηκε στην Αερόπολη την 17η Μαρτίου, θεωρείται έναρξη του ένοπλου αγώνα και μάλιστα χωρίς να υπάρχουν εκεί τουρκικές δυνάμεις γιατί να μην ισχύει, κατά μείζονα λόγο, το ίδιο για την απόφαση που πάρθηκε στη Λαύρα νωρίτερα και επίσημα την ίδια ημερομηνία και που τόσες πολλές πηγές την αναφέρουν;  Το ίδιο ισχύει βέβαια και για τις ιστορικές αποφάσεις που πάρθηκαν σε άλλες περιοχές. 

Κήρυξη της Επανάστασης σε άλλα μέρη.

 Λίγες ημέρες πριν την 25η Μαρτίου και αμέσως μετά απ’ αυτή, φούντωσε παντού η επανάσταση, μετά από συνεννοήσεις, ορκωμοσίες και όποιες προετοιμασίες όπως: 

Στην Πάτρα από τις 21 Μαρτίου είχαν αρχίσει αιματηρές συγκρούσεις και στις 23 έφτασαν εκεί τα στρατεύματα που προαναφέρθηκαν και η πόλη απελευθερώθηκε την ίδια μέρα, την προηγούμενη είχε ελευθερωθεί και το Αίγιο. 

Στις 23 Μαρτίου οπλίτες της Δυτική Μάνης υπό τους Πετρόμπεη, Κολοκοτρώνη, Μούρτζινο, Παπαφλέσσα και άλλους μπήκαν στην Καλαμάτα. Την ίδια μέρα  ξεσηκώθηκε η Ανατολική Μάνη υπό τον  Πιέρρο Γρηγοράκη.

Στις 23 επίσης Μαρτίου ξεκίνησε ο αγώνας στη  Γορτυνία από τους αδελφούς Πλαπούτα και τους Δεληγιανναίους, μετά από επίσημη δοξολογία στα Λαγκάδια. Την ίδια σχεδόν εποχή Δημητσανίτες Στεμνιτσιώτες και Ζυγοβιστινοί επιτέθηκαν στην Καρύταινα. Αμέσως μετά στα μέρη Κορινθίας, Μεγάρων, Κυνουρίας, Ηλείας, Αργολίδας.

 Στις 24 Μαρτίου στη μονή του προφήτη Ηλία Σαλώνων, μετά από δοξολογία που πρωτοστάτησε ο επίσκοπος  Ησαΐας, ξεκίνησε η επανάσταση στην Ανατολική Στερεά με επικεφαλής τους οπλαρχηγούς, Πανουργιά Σαλώνων, Γκούρα Γαλαξιδίου, Σκαλτσά Λιδωρικίου, Διάκου Λειβαδιάς και άλλων.  Χαρακτηριστική η επιστολή του Οδυσσέα Ανδρούτσου στις 22 Μαρτίου προς τους Γαλαξιδιώτες: «Είμαι στο ποδάρι με τα όπλα μου, πάρτε αμέσως τα όπλα».

Ακολούθησαν στη συνέχεια τα Νησιά με πρώτο τις Σπέτσες και αργότερα Χαλκιδική, Κρήτη, Δυτική Στερεά, Ήπειρος, Θεσσαλία, Εύβοια, Νάουσα. Γενικότερα όλος ο Ελλαδικός χώρος βρισκόταν σε πυρετώδη επαναστατικό αναβρασμό. Παντού είχαν προηγηθεί προετοιμασίες, ορκωμοσίες δοξολογίες, όπως και στην Αερόπολη. Σε πλείστα δε μέρη η έναρξη του αγώνα είχε τραγική κατάληξη με χιλιάδες θύματα.

Μετά από όλα αυτά η αλήθεια, έξω από ύπουλες σκοπιμότητες, ιδεολογικές αγκυλώσεις, μικρόψυχους τοπικισμούς και ευτελείς λαϊκισμούς έχει ως εξής: Όταν ακούστηκε το πρώτο σάλπισμα, σμίξανε παντού τ’ άρματα και ο αγώνας φούντωσε παντού, όπως ανάβουν οι λαμπάδες των πιστών στην Ανάσταση. Λες και όλος ο ελληνισμός βρέθηκε μέσα στην ίδια εκκλησιά. 

Κατόπιν των ανωτέρω ζητούμε:

α) Την κατάργηση των ανιστόρητων και διχαστικών Π.  Δ. 35 και 36/2020. Θα επαναλάβουμε πως η τιμή της ενάρξεως του αγώνα ανήκει σε όλα τα μέρη. Κάθε πόλη, κάθε χωριό, κάθε μοναστήρι, κάθε λημέρι, κάθε γκρεμός έχουν το καθένα τη δική τους ιστορία, τη δική τους δόξα, αλλά και τη δική τους τραγωδία. Οι όποιοι διαχωρισμοί είναι ασυγχώρητοι. Η εθνική επέτειος είναι μια και μόνη, η 25η Μαρτίου για όλο τον Ελληνισμό. Αυτή είναι η εντολή εκείνων που επαναστάτησαν: «…  καθιερούμεν την ημέραν ταύτην εις το διηνεκές ως ημέραν Εθνικής Εορτής». Οι τοπικές εορτές τόσο της Ανατολικής Μάνης, όσο και της Δυτικής, είναι στις 23 Μαρτίου, όπου και κει άρχισε η πανελλήνια έναρξη του αγώνα, με μεγάλη στη συνέχεια προσφορά. Το γεγονός της Αερόπολης είναι ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός, όπως πλείστα άλλα, αλλά όχι έναρξη του πανελλήνιου αγώνα. Ούτε φυσικά έχουμε αντίρρηση να καθιερωθεί ως καθαρά τοπική εορτή της κωμοπόλεως, ή του Δήμου Οιτύλου, ή της Μάνης γενικότερα για την απόφαση, όμως, και μόνο που πάρθηκε εκεί.  

β) Να κατοχυρωθεί θεσμικά η ιστορική απόφαση που πάρθηκε στην Αγία Λαύρα, για να σταματήσουν επί τέλος οι στρατευμένοι πλαστογράφοι της ιστορίας μας, όχι μόνο να την αμφισβητούν, αλλά και συχνά να λιβελογραφούν. Το Λάβαρο που υψώθηκε είναι ιερό σύμβολο όλου του ελληνισμού, συνδεδεμένο με την ιστορική μας συνείδηση και τον πανελλήνιο όρκο: «ελευθερία ή θάνατος». Πρόκειται για ανεκτίμητο θησαυρό συνδετικού κρίκου του απανταχού Ελληνισμού, που έχει θεσμικά κατοχυρωθεί, κοντά δυο αιώνες, να ηγείται της παρέλασης. Και αυτή την καθιέρωση την έκαναν εκείνοι που μας χάρισαν την ελευθερία μας. Αυτό ζητούμε να γίνεται σεβαστό απ’ όλους και πάντα.

Κατόπιν αυτών προτείνουμε:

Μετά από υπουργική πρόταση να καθιερωθεί με Π. Δ. η 17η Μαρτίου ως τοπική εθνική  εορτή της τ. επαρχίας Καλαβρύτων για την ιστορική απόφαση που πάρθηκε στη μονή της Αγίας Λαύρας, όπου ο Μητροπολίτης Π.Π. Γερμανός ύψωσε το Λάβαρο της Επανάστασης και έγινε ορκωμοσία των αγωνιστών. 

Διευκρινίζουμε ότι σκοπός μας δεν είναι να προβάλλουμε πρωτεία για την Επανάσταση, αλλά το συγκεκριμένο γεγονός το οποίο είναι σπουδαίας σημασίας για μας αλλά και για τον αγώνα γενικότερα και δεν έχουμε αντίρρηση να γίνει και για την ιστορική απόφαση στο Δήμο Οιτύλου ή γενικότερα της Μάνης, ή και για οποιοδήποτε γεγονός σε άλλα μέρη. Αυτό εκφράζει και τον παλλαϊκό  νόημα της επανάστασης. Ο Κολοκοτρώνης το ξεκαθαρίζει: «…Ως μια βροχή έπεσε σε όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας …μικροί και μεγάλοι, όλοι συμφωνήσαμε σ’ αυτό το σκοπό και κάναμε την επανάσταση».

Με τα ανωτέρω δεν ζητούμε κάτι τι ιδιαίτερο, αλλά υπερασπιζόμαστε αυτά που προσέφεραν στο αγώνα οι Καλαβρυτινοί προγονοί μας, το οφείλουμε στη μνήμη τους, και δεν θα επιτρέψουμε να διαγραφούν ή να διαστρεβλωθούν για την εξυπηρέτηση κακόβουλων σκοπιμοτήτων. 

Θα πρέπει να καταλάβουν οι πλαστογράφοι, πως είναι όχι μόνο ανιστόρητο, αλλά και κωμικό να ξέρουν αυτοί τα γεγονότα που συνέβησαν τότε και όχι εκείνοι που τα έζησαν από κοντά. Να ξέρουν αυτοί γιατί πολέμησαν οι πρωταγωνιστές και να μην το γνώριζαν οι ίδιοι οι αγωνιστές. Την ιστορία της Επανάστασης την έγραψαν εκείνοι που την έζησαν, που αγωνίστηκαν, που θυσιάστηκαν, που μαρτύρησαν και την έγραψαν με τα ιδανικά της ελευθερίας και της ορθοδοξίας που οφείλουμε να τα σεβαστούμε, όπως ενδεικτικά αναφέρουν οι:  

Ρήγας: «Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή…ελάτε με ένα ζήλο να κάνουμε τον όρκο πάνω στο Σταυρό». 

 Α. Υψηλάντης: «Μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος».

 Μανιάτες προς τον Δούκα του Νέβερ: «είμαστε πρόθυμοι να χύσουμε το αίμα μας για την αγάπη του εσταυρωμένου Χριστού».

 Κάτοικοι Ύδρας: «Ο πόλεμος τούτος γίνεται για την πατρίδα μας και την πίστη μας». Κολοκοτρώνης: «Όταν πιάσαμε τ’ άρματα είπαμε πρώτα υπέρ πίστεως και ύστερα υπέρ πατρίδος… ».

Κοραής: «Πολεμήστε ως γενναίοι στρατιώτες της ελευθερίας και υπερασπιστές της ιεράς ημών θρησκείας και πατρίδας».

Εμείς γράφουμε τη δική μας ιστορία, που σίγουρα θα μας «δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί», με την κληρονομιά που θα τους αφήσουμε.

Για την άτυπη κίνηση: «ΤΙΜΗ ΣΤΗ ΛΑΥΡΑ»

Αθανάσιος Φωτόπουλος, πρ. καθηγητής ιστορίας Πανεπιστημίου Πατρών και νυν πρόεδρος Ομίλου Πελοποννησιακών Σπουδών.

Αθανάσιος Τζώρτζης, ιστορικός ερευνητής-συγγραφέας. 

Γεράσιμος Ρηγόπουλος, ιατρός, τ.  πρόεδρος του Παγκαλαβρυτινού Συλλόγου, με πολλές θητείες.

Νίκος Σακελλαρόπουλος Επίτιμος πρόεδρος του Παγκαλαβρυτινού Συλλόγου, συγγραφέας.

Κωνσταντίνος Νικολόπουλος (Καμενιανίτης), ιστορικός ερευνητής-λογοτέχνης.

Νίκος Παπακωνσταντόπουλος, συγγραφέας.

Δημήτριος Βέρας, ιατρός, ιστορικός ερευνητής. 

Αχιλλέας Παπαδιονυσίου τηλεοπτικός παραγωγός

Στέφανος Σκαρπέλος, καθηγητής φιλολογίας.

Βασίλειος Θούας, πρόεδρος Συλλόγου Λιβαρτζινών Πάτρας.

Βασιλική Γκολφινοπούλου Πρόεδρος Συλλόγου Λεχουριτών και Κερασοβινών

Κωνσταντίνος Κουτσαντώνης τ. αντιπρόεδρος Παγκαλαβρυτινού Συλλόγου

Στηρίζουν ήδη την κίνηση άλλα 17 ακόμα άτομα που επικοινώνησαν μαζί μας τηλεφωνικά και είμαστε βέβαιοι πως ο κατάλογος θα αυξηθεί.

    Προσωρινή συντονιστική επιτροπή

Νίκος Σακελλαρόπουλος τηλ. 2610324266 6978721922 email: nsakell@otenet.gr

Kώστας Νικολόπουλος (Καμενιανίτης) Τηλ.  6972571650 email: k.kamenianitis@gmail.com  

Βασίλης Θούας τηλ. 2610303045       email:  Basilisthouas@gmail.com

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Το ΄ξωκκλήσι Άγιος Κωνσταντίνος της Παιανίας.

Του Αγίου Κωνσταντίνου αύριο.

Στην Παιανία, δεξιά περί τα 200 μέτρα μέσα από το δρόμο προς τα Σπάτα, υπάρχει το εκκλησάκι του Αγίου Κωνσταντίνου.

Ανέτρεξα στην «Ιστορία της Παιανίας και των Ανατολικά του Υμηττού περιοχών» (1973) του Γεωργίου Δ. Χατζησωτηρίου, για να βρώ κάτι γι’ αυτό το ‘ξωκκλήσι, αλλά πέραν μιάς φωτογραφίας που απεικονίζει αυτό όπως ήταν το 1940, αναφέρει ελάχιστα για το ξωκκλήσι αυτό του Αγίου Κωνσταντίνου:

Όπως είναι σήμερα, έτοιμο να δεχθεί τους προσκυνητές.

Χρόνια πολλά!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Η Άρτα πέτρα να γενεί…

Ξεφυλλίζοντας τα «Δημοτικά τραγούδια» του Πασσώβ[1], διάβασα και το παρακάτω:

Με μικρή παραλλαγή (Αντί: στο Μπόϊκο αναφέρεται: στο Ξηρόμερο) έχει τραγουδηθεί το παραπάνω τραγούδι, από από τον Β. Γιαννακό.

Μου έκανε εντύπωση μια άλλη εκδοχή του, που έχω ακούσει από τη Γεωργία Μυτάκη, να τραγουδάει (ηχογράφηση του 1950) αλλά και από άλλους τραγουδιστές:

Η Άρτα πέτρα, η Άρτα πέτρα  να γενεί.

 Η Άρτα πέτρα να γενεί κι ο Βάλτος να μην κλάψει,

 κι ο Βάλτος να μην κλάψει.

 το δόλιο το, το δόλιο το Ξηρόμερο.

 Το δόλιο το Ξηρόμερο, θεός να το φυλάξει

 θεός να το φυλάξει.

 Κι από τη δόλια, κι από τη δόλια Γαβαλού,[2]

Κι από τη δόλια Γαβαλού χάρος να μην περάσει,

χάρος να μην περάσει.

Αν υπάρχει άμεση σχέση εξάρτησης του τραγουδιού που τραγουδάει η Μυτάκη απ’ αυτό του Πασώβ, δεν το γνωρίζω ούτε και με βεβαιότητα προκύπτει από τα παραπάνω. Όμως επειδή αμφότεροι αναφέρονται σε τρεις πόλεις (Άρτα, Βάλτο, Ξηρόμερο), εικάζω ότι υπάρχει συνάφεια.

Η μία υπόθεση είναι ότι η δημοτική ελληνική Μούσα εκθειάζει το Ξηρόμερο και τις γύρω περιοχές (Μαχαλά, Κατούνα κ.λ.), γιατί έχουν όμορφες γυναίκες, βγάζουν και γλυκά κρασιά, και ζητεί από το Θεό να φυλάγει το Ξηρόμερο,  αλλά γιατί να βουλιάξει ό Βάλτος και τι εννοεί με τη φράση «η Άρτα πέτρα να γενεί».

Ο Βάλτος, είναι επαρχία της Ακαρνανίας (όπως και το Ξηρόμερο) και ήταν γνωστή και ονομαστή τα χρόνια της Τουρκοκρατίας: Να γίνεις κλέφτης στ’ Άγραφα και αρματολός στο Βάλτο, έλεγαν. Πέραν αυτών η περιοχή ήταν πέρασμα από την ήπειρο στη Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο, των Τούρκων. Αν λοιπόν βούλιαζε ο Βάλτος δεν θα μπορούσαν να περάσουν απ’ εκεί;

Επειδή κατά το τέλος του 1821, απέτυχε προσπάθεια με τη συνεργασία αρχικά Ελλήνων καπεταναίων και Τουρκαλβανών, να καταλάβουν την Άρτα διότι οι Αλβανοί κατάλαβαν ότι οι Έλληνες σαν σκοπό είχαν ν’ απελευθερωθούν, το τραγούδι ζητεί από την Άρτα να σκληρύνει ωσάν την πέτρα και να ισχυροποιηθεί, ξεχνώντας στην ουσία ό,τι είχε συμβεί.

Το Ξηρόμερο, είναι περιοχή και αυτή της Ακαρνανίας, αρματολίκι κατά την Τουρκοκρατία με πολλούς οπλαρχηγούς να ερίζουν για την αρχηγία των όπλων σε βαθμό μέχρι εμφύλιας σύρραξης.

Η άλλη, η δεύτερη εκδοχή είναι να ισχύει η ευχή, όπως την τραγουδάει η Μυτάκη: Να γίνει πέτρα (ή μήπως Πέτρα;)[3] η Άρτα, ο Βάλτος να μην κλάψει, το Ξηρόμερο να το φυλάξει ο Θεός, και από την Γαβαλού[4] χάρος να μην περάσει. Δηλαδή να εκλείψουν η φρίκη, η δυναστεία και τα βάσανα του πολέμου, να ησυχάσουν τα μέρη, να μην ξαναπεράσει χάρος απ’ εκεί.

Με αφορμή την αναφορά του τραγουδιού στη Γαβαλού, πρέπει να αναφερθεί ότι πολλοί Πελοποννήσιοι καπεταναίοι και απλοί στρατιώτες βρέθηκαν εκεί και στα γύρω μέρη και πολέμησαν τους Τούρκους.

Ενδεικτικά αναφέρω μερικούς εκ των Καλαβρυτινών:

Στη Γαβαλού είχε βρεθεί ο Ανδρέας Λόντος με πολλούς άνδρες εναντίον των Τούρκων.

Στη Γαβαλού πληγώθηκε ο ΑΙδονής ή Χρυσανθάκης του Κώστα, από το Βυσωκά.

Στη Γαβαλού (με βάση τα πιστοποιητικά που έχουν δοθεί) πολέμησαν οι:

Ανδριάς Αντώνιος, Ανδρούτσος Στάθης, Διαμαντόπουλος Γιάννης, ο παπά Χρήστος Διαμαντόπουλος, Θανασόπουλος Θεοφάνης, Κοσιαράς Πανάγος από τους Λαπαναγούς, Ανδρικόπουλος Παναγιώτης, Αποστολόπουλος Γιάννης,  Ανδριόπουλος Θανάσης, Γεωργαντόπουλος Ρόδης, Γουλάς Δημητράκης, Δελησπηλιόπουλος Δημήτρ., Καλιοτζής Πανάγος, Κοκορούτζος Χαράλαμπος, Κυριακόπουλος Ιωάννης, μαυριάς Χρυσανθάκης, Μυλωνάς Ηλίας από τους Ρωγούς, Αρμπής Γεώργιος, Θεοδούλης Γιαννάκης, Θεοδωρόπουλος Νικόλαος, Κορδής Ιωάννης, Μελισιώτης Γεώργιος, Μητρόπουλος Βασίλειος, Νάμπουρης Πανάγος από το Διακοπτό, Ασημακόπουλος Ασημάκης από την Ακράτα, Γιαννακόπουλος Γεώργιος από το Λειβάρτζι, Γιαννακόπουλος Σταύρος, Κουνάβης Κυριάκος, Μουρίκης Ζαχαράκης  από την Αράχωβα Αιγιαλείας, Δημητρακόπουλος Χρυσανθάκης, Θανασόπουλος Ηλίας ή Μπακόπουλος, Λαγογιάννης Γιαννάκης από Βιλιβίνα, Δημητρούλιας γεώργιος από Φτέρη, Δημόπουλος Χαράλαμπος από Μποντιά Καλαβρύτων, ο Δούκας Κωνσταντίνος από την Κερπινή, Θεοφιλόπουλος Παναγιώτης από Καλάβρυτα, Καραβίτης Νικολής από Ζαχλωρού, Κατζαρός Βασίλειος και Παναγής, Λάλος Γεωργάκης από Μεσορούγι, Λυμπερακόπουλος Γεώργιος από Μαμουσιά, Λύσσιαρης Δημήτριος από Μεσορούγι, Μουτζουρούλιας Κανέλλος από Μαυρίκι, και πολλοί άλλοι ακόμα που είναι άσκοπο κόγω χώρου να παρατεθούν εδώ.

Όλα τα παραπάνω ονόματα προέρχονται από τους πρώτους τόμους του Ιστορικού Λεξικού της επαρχίας Καλαβρύτων.

————————————————————-


[1] ΠΑΣΣΩΒ (PASSOW) ΑΡΝΟΛΔΟΣ ( 1829 – 1870 ).- Γερμανὸς φιλόλογος, δημοσιεύσας, πλην διαφόρων φιλολογικών έργων αναφερομένων εις τον Όμηρο και τον Σοφοκλή, την γνωστή συλλογὴ «Τραγούδια Ρωμαίϊκα, Papularia Carmina Graeciae recentioris » εν Λειψίᾳ το 1860.

[2] Σε άλλη εκτέλεση του Τραγουδιού από τον Β. Κολοβό, αναφέρεται η δόλια Μαχαλά.

[3] Πέτρα, είναι το στενό πέρασμα στη Βοιωτία, εκεί όπου στις 12 Σεπτεμβρίου 1829, ο Δημήτριος Υψηλάντης με 2.300 αγωνιστές , με τη βοήθεια και του Διοβουνιώτη κ. ά. έδωσαν την τελευταία μάχη κατά των Τούρκων, που όρμησαν να περάσουν τα στενά, αλλά ηττήθηκαν με πολλούς νεκρούς και υπέγραψαν συνθήκη με τον Υψηλάντη.

[4] Γαβαλού: Χωριό στο δήμο Αγρινίου, στη διαδρομή που συνδέει το Αγρίνιο με την Κατούνα, την Αμφιλοχία, την Πρέβεζα και το Αντίρριο.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | Σχολιάστε

Έτσι δημιούργησα το «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

Στη συνέχεια θα παρουσιάσω ένα ελάχιστο δείγμα της προσπάθειας που έκανα, για να δημιουργήσω αυτό το έργο, το «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

Γιατί πέραν αυτού του δείγματος, ανάλωσε περί τα 14 χρόνια με αμέτρητα ξενύχτια και ώρες εργασίας, με στεναχώριες και δυσκολίες, με πολλές επισκέψεις δε διάφορους χώρους όπου μπορούσα να βρώ στοιχεία για την επαρχία των Καλαβρύτων, τα χωριά της και ό,τι συναφές μπόρεσα να βρώ… Εκτός αυτών ξόδεψα χρήματα για μετακινήσεις, για αγορά βιβλίων, για χαρτιά, μελάνια κ.λ. Αχρηστεύτηκε ένα laptop και ένας εκτυπωτής και χρειάστηκε να αγοράσω άλλον.

Βέβαια πρέπει να σημειώσω και τη δαπάνη εκτύπωσης αυτού του έργου, μαζί με τα δοκίμιά του, που ήταν μεγάλη.

Αυτά όλα έγιναν από εμένα και μόνο, χωρίς βοηθούς κ.λ. Εγώ το έγραψα, εγώ το σελιδοποίησα, εγώ έκανα τα pdf, εγώ διόρθωσα τα δοκίμια κ.λ.

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Πότε άρχισε η σύνταξη του Ιστορικού λεξικού της επαρχίας Καλαβρύτων; Η φωτογραφία που ακολουθεί δείχνει ότι τον 10ο μήνα του 2007, δηλαδή πριν 14 χρόνια, είχαν δημιουργηθεί οι δύο τόμοι, από τους 7. Άρα η σύνταξή του είχε αρχίσει πολύ πριν.

  1. Αρχικά τύπωσα και βιβλιόδεσα μόνος περί τα 45 «κλασικά» κυρίως βιβλία αναφερόμενα κυρίως στην επανάσταση του 1821, αλλά και άλλα για άλλες περιόδους, τα οποία έχω στη βιβλιοθήκη μου. Στο πρόχειρο σημείωμα που ακολουθεί έχω σημειώσει μερικά εξ’ αυτών.

2. Ερεύνησα όσα βιβλία ή και άλλου είδους πηγές αναφέρω στην αρχή του έργου μου τα οποία είναι περί τις 13 σελίδες. Εκεί (στο τέλος των Συντομογραφιών και της βιβλιογραφίας, παραθέτω και τον τρόπο ανεύρεσης των εκ των Γενικών Αρχείων προερχομένων εγγραφων. Αυτό εκμεταλεύτηκε μια θλιβερή φιγούρα και εμφανίζει αυτά τα στοιχεία ως προϊόν δικής του έρευνας.

……………………………………………………………………………………………………………

3. Επί πλέον αυτών αναζήτησα περί τις 70 και πλέον μονογραφίες σχετικές με την επαρχία αυτή από τις οποίες και άντλησα στοιχεία.

4. Αναζήτησα από τα Γενικά Αρχεία φακέλλους σχετικούς με αγωνιστές του 1821 από την επαρχία Καλαβρύτων, αλλά και άλλους που περιέχουν ιστορικά στοιχεία για πρόσωπα, χωριά, μάχες, γεγονότα κ.λ., μέρος των οποίων παραθέτω στη συνέχεια , αναγράφοντας σε μερικούς εξ αυτών και το πλήθος των εγγράφων που περιέχουν. Πρόκειται για εκατομμύρια χειρόγραφα έγγραφα, δεδομένου ότι κάθε κυκλωμένος φάκελλος περιέχει πάνω από 400 έγγραφα κατά μ.ό. Οι διευθύνσεις που ακολουθούν δεν είναι πλήρεις, για ευνόητυς λόγους.

Αρχείο Γραμματείας /- και κατάστημα (τα έχω κοιτάξει όλα).

GRGSA-CSA_.01.F000460

GRGSA-CSA_.01.F000462

 GRGSA-CSA_.S02.SS01.F000249

GRGSA-CSA_F000486 έως 489

GRGSA-CSA_01.F000794

GRGSA-CSA_.01.F000944

GRGSA-CSA_.01.F000945

GRGSA-CSA_.01.F000946

GRGSA-CSA_.01.F001220

GRGSA-CSA_.01.F001221

GRGSA-CSA_.01.F001222

GRGSA-CSA_.01.F001223

GRGSA-CSA_.01.F001666-1670

GRGSA-CSA_..01.F001681

GRGSA-CSA_.01.F001683

GRGSA-CSA_.01.F001786-1791

GRGSA-CSA_.01.F001881-1884

GRGSA-CSA_01.F001946

GRGSA-CSA_.01.F002047-48

GRGSA-CSA_.01.F002070-74

GRGSA-CSA_.01.F002121-122

GRGSA-CSA_.01.F002210-2211

GRGSA-CSA_.01.F002559

GRGSA-CSA_.01.F002609-2611

GRGSA-CSA_.01.F002618-2620

GRGSA-CSA_.01.F002634-2636

GRGSA-CSA_.01.F002657-2658

GRGSA-CSA_.01.F002717-2725

GRGSA-CSA_.01.F000277

GRGSA-CSA_.01.F002997-2999

GRGSA-CSA_.01.F003343-334

GRGSA-CSA_ F000262

GRGSA-CSA_.F000130

(GRGSA-CSA_ _00165.jpg υπάρχουν και άλλοι–, και

GRGSA-CSA_ _000079_00205.jpg).

GRGSA-CSA_000071 σελ. 15 έγγραφα 298

GRGSA-CSA_000072 σελ. 20 έγγραφα 391

GRGSA-CSA_000073 σελ. 20 έγγραφα 400

GRGSA-CSA_ 000074 σελ. 17 έγγραφα 336

GRGSA-CSA_ 000075 σελ. 25. έγγραφα 493

GRGSA-CSA_ 000076 σελ. 14 έγγραφα 268

GRGSA-CSA_ 000077 σελ. 18 έγγραφα 354

GRGSA-CSA_ 000078 σελ. 19 έγγραφα 372

GRGSA-CSA_ 000079 σελ. 21 έγγραφα 415

GRGSA-CSA_ 000080 σελ. 24 έγγραφα 472

GRGSA-CSA_ 000081 σελ. 31 έγγραφα 601

GRGSA-CSA_ 000082 σελ. 15 έγγραφα 282

GRGSA-CSA_ 000083 σελ. 35 έγγραφα 696

GRGSA-CSA_ 000084 σελ. 23 έγγραφα 455

GRGSA-CSA_ 000085 σελ. 28 έγγραφα 547

GRGSA-CSA_ 000086 σελ. 42 έγγραφα 835

GRGSA-CSA_ 000087 σελ. 30 έγγραφα 586

GRGSA-CSA_ 000088 σελ. 20 έγγραφα 396

GRGSA-CSA_ 000089 σελ. 48 έγγραφα 951

GRGSA-CSA_ 000090 σελ. 29 έγγραφα 575

GRGSA-CSA_ 000091 σελ. 20 έγγραφα 398

GRGSA-CSA_ 000092 σελ. 34 έγγραφα 667

GRGSA-CSA_ 000093 σελ. 19 έγγραφα 362

GRGSA-CSA_ 000094 σελ. 21 έγγραφα 413

GRGSA-CSA_ 000095 σελ. 6 έγγραφα 115 (

GRGSA-CSA_ 000096 σελ 29 έγγρφα 574(

GRGSA-CSA_ 000097 σελ. 38 έγγραφα 755

GRGSA-CSA_ 000098 σελ.32 έγγραφα 638

GRGSA-CSA_ 000099 σελ. 23 έγγραφα 446

GRGSA-CSA_ 000100 σελ. 28 έγγραφα 556

GRGSA-CSA_ 000101 σελ. 27 έγγραφα 533

GRGSA-CSA_ 000102 σελ. 15 έγγραφα 289

GRGSA-CSA_ 000103 σελ. 24 έγγραφα 469

GRGSA-CSA_ 000104 σελ. 20 έγγραφα 398

GRGSA-CSA_ 000105 σελ. 25 έγγραφα 490

GRGSA-CSA_ 000106 σελ. 27 έγγραφα 528

GRGSA-CSA_ 000107 σελ. 27 έγγραφα 532

GRGSA-CSA_ 000108 σελ. 17 έγγραφα 333

GRGSA-CSA_ 000109 σελ. 21 έγγραφα 401

GRGSA-CSA_ 000110 σελ. 20 έγγραφα 382

GRGSA-CSA_ 000111 σελ. 17 έγγραφα 322

GRGSA-CSA_ 000112 σελ. 13 έγγραφα 342

GRGSA-CSA_ 000113 σελ. 38 έγγραφα 747

GRGSA-CSA_ 000114 σελ. 33 έγγραφα 656

GRGSA-CSA_ 000115 σελ. 24 έγγραφα 467 

GRGSA-CSA_ 000116 σελ. 35 έγγραφα 684

GRGSA-CSA_ 000117 σελ. 20 έγγραφα 396

GRGSA-CSA_ 000118 σελ. 16 έγγραφα 311

GRGSA-CSA_ 000119 σελ. 18 έγγραφα 341

GRGSA-CSA_ 000120 σελ. 25 έγγραφα 482

GRGSA-CSA_ 000121 σελ. 14 έγγραφα 280

GRGSA-CSA_ 000122 σελ. 27 έγγραφα 534

GRGSA-CSA_ 000123 σελ. 18 έγγραφα 359

GRGSA-CSA_ 000124 σελ. 32 έγγραφα 639

GRGSA-CSA_ 000125 σελ. 18 έγγραφα 360

GRGSA-CSA_ 000126 σελ. 22 έγγραφα 421

GRGSA-CSA_ 000127 σελ. 16 έγγραφα 314

GRGSA-CSA_ 000128 σελ. 18 έγγραφα 352

GRGSA-CSA_ 000129 σελ.   8 έγγραφα 157

GRGSA-CSA_ 000130 σελ.   8 έγγραφα 158  

GRGSA-CSA_ 000131 σελ.  28 έγγραφα 544

GRGSA-CSA_ 000132 σελ.  14 έγγραφα 277

GRGSA-CSA_ 000133 σελ.  19 έγγραφα 368

GRGSA-CSA_ 000134 σελ.  35 έγγραφα 682

GRGSA-CSA_ 000135 σελ.  37 έγγραφα 739

GRGSA-CSA_ 000136 σελ. 14 έγγραφα 262

GRGSA-CSA_ 000137 σελ. 11 έγγραφα 218

GRGSA-CSA_ 000138 σελ. 10 έγγραφα 197

GRGSA-CSA_ 000139 σελ. 22 έγγραφα 432

GRGSA-CSA_ 000140 σελ. 11 έγγραφα 220

GRGSA-CSA_ 000141 σελ. 10 έγγραφα 193

GRGSA-CSA_ 000142 σελ. 15 έγγραφα 288 (Καστρίτσι, Γαίδουριάρη κ.λ. χωριά των Πατρών).

GRGSA-CSA_ 000143 σελ. 18 έγγραφα 355 (Σαραβάλι κ.λ. χωριά των Πατρών).

GRGSA-CSA_ 000144 σελ. 37 έγγραφα 732

GRGSA-CSA_ 000145 σελ. 14 έγγραφα 262

GRGSA-CSA_ 000146 σελ. 20 έγγραφα 389

GRGSA-CSA_ 000147 σελ. 26 έγγραφα 512

GRGSA-CSA_ 000148 σελ. 32 έγγραφα 627

GRGSA-CSA_ 000149 σελ. 21 έγγραφα 410

GRGSA-CSA_ 000150 σελ. 21 έγγραφα 404

GRGSA-CSA_ 000151 σελ. 14 έγγραφα 267 (

GRGSA-CSA_ 000152 σελ. 28 έγγραφα 550

GRGSA-CSA_ 000153 σελ. 26 έγγραφα 508

GRGSA-CSA_ 000154 σελ    9  έγγραφα 164

GRGSA-CSA_ 000155 σελ  13   έγγραφα 254

GRGSA-CSA_ 000156 σελ   14  έγγραφα 274

GRGSA-CSA_ 000157 σελ. 18 έγγραφα 349

GRGSA-CSA_ 000158 σελ. 19 έγγραφα 378

GRGSA-CSA_ 000159 σελ. 14 έγγραφα 262

 (GRGSA-CSA_ 000160 σελ. 14 έγγραφα 275

(GRGSA-CSA_ 000161 σελ. 18 έγγραφα  344 (

GRGSA-CSA_ 000162 σελ. 14 έγγραφα  280

GRGSA-CSA_ 000163 σελ. 23 έγγραφα  453 (

GRGSA-CSA_ 000164 σελ. 16 έγγραφα  309

GRGSA-CSA_ 000165 σελ. 10 έγγραφα  200

GRGSA-CSA_ 000166 σελ. 10 έγγραφα  200

 (GRGSA-CSA_ 000167 σελ. 16 έγγραφα  306

(GRGSA-CSA_ 000168 σελ. 16 έγγραφα 309

GRGSA-CSA_ 000169 σελ. 15 έγγραφα  297 

(GRGSA-CSA_ 000170 σελ. 14 έγγραφα  272 

GRGSA-CSA_ 000171 σελ. 12 έγγραφα  231  

GRGSA-CSA_ 000172 σελ. 16 έγγραφα  317  

GRGSA-CSA_ 000173 σελ. 4  έγγραφα    78  

GRGSA-CSA_ 000174 σελ. 11 έγγραφα  201  

GRGSA-CSA_ 000175 σελ. 11 έγγραφα  215  

GRGSA-CSA_ 000176  σελ. 9 έγγραφα  172  

GRGSA-CSA_ 000177  σελ. 6 έγγραφα  108  

GRGSA-CSA_ 000178 σελ. 10 έγγραφα 184

GRGSA-CSA_ 000179  σελ. 9 έγγραφα  176  

GRGSA-CSA_ 000180  σελ. 10 έγγραφα 186  

GRGSA-CSA_ 000181  σελ. 16 έγγραφα 310  

GRGSA-CSA_ 000182  σελ. 9 έγγραφα 166  

GRGSA-CSA_ 000183  σελ. 8 έγγραφα  150  

GRGSA-CSA_ 000184  σελ. 9 έγγραφα  162  

GRGSA-CSA_ 000185  σελ. 7 έγγραφα  132  

GRGSA-CSA_ 000186 σελ. 6 έγγραφα  107  

GRGSA-CSA_ 000187 σελ. 3 έγγραφα  56  

GRGSA-CSA_ 000188 σελ. 7 έγγραφα  131  

GRGSA-CSA_ 000189 σελ. 10 έγγραφα 189                                 

GRGSA-CSA_ 000190 σελ. 6 έγγραφα  116                                  

GRGSA-CSA_ 000191 σελ. 12 έγγραφα  232  

GRGSA-CSA_ 000192 σελ. 16 έγγραφα  301  

GRGSA-CSA_ 000193 σελ. 8 έγγραφα  153  

GRGSA-CSA_ 000194 σελ. 12 έγγραφα  225  

GRGSA-CSA_ 000195 σελ. 11 έγγραφα  208  

GRGSA-CSA_ 000196 σελ.  13 έγγραφα 247  

GRGSA-CSA_ 000197 σελ.  7  έγγραφα  140  

GRGSA-CSA_ 000198 σελ.  10 έγγραφα  192  

GRGSA-CSA_ 000199 σελ.   9 έγγραφα   180  

GRGSA-CSA_ 000200 σελ. 5 έγγραφα 96                                

GRGSA-CSA_ 000201 σελ.   9 έγγραφα   165  

GRGSA-CSA_ 000202 σελ.  12 έγγραφα   231  

GRGSA-CSA_ 000203a σελ.  10 έγγραφα   196  

GRGSA-CSA_ 000203b σελ. 12 έγγραφα   226  

GRGSA-CSA_ 000204 σελ.     7 έγγραφα   128  

GRGSA-CSA_ 000205 σελ.  12 έγγραφα   224  

GRGSA-CSA_ 000206 σελ.  10έγγραφα   188  

GRGSA-CSA_ 000207 σελ.  12έγγραφα   230  

GRGSA-CSA_ 000208 σελ.   5 έγγραφα   88  

GRGSA-CSA_ 000209 σελ.   8 έγγραφα   152                  

GRGSA-CSA_ 000210 σελ. 12 έγγραφα   223  

GRGSA-CSA_ 000211 σελ.   6 έγγραφα   109  

GRGSA-CSA_ 000212 σελ.   5 έγγραφα    100  

GRGSA-CSA_ 000213 σελ.   6 έγγραφα    108  

GRGSA-CSA_ 000214 σελ.   11 έγγραφα  202  

GRGSA-CSA_ 000215 σελ.   7 έγγραφα  132

GRGSA-CSA_ 000216 σελ.   5 έγγραφα  90

GRGSA-CSA_ 000217 σελ.   6 έγγραφα  113

GRGSA-CSA_ 000218 σελ.  13 έγγραφα   260

GRGSA-CSA_ 000219 σελ.   6 έγγραφα  114                              

GRGSA-CSA_ 000220 σελ.   16 έγγραφα   316  

GRGSA-CSA_ 000221 σελ.   6 έγγραφα  107   

GRGSA-CSA_ 000222 σελ. 7 έγγραφα 127

GRGSA-CSA_ 000223 σελ. 14 έγγραφα 280

GRGSA-CSA_ 000224 σελ. 13 έγγραφα 256  .

GRGSA-CSA_ 000225 σελ. 14 έγγραφα 265  .

GRGSA-CSA_ 000226 σελ. 12 έγγραφα 224  .

GRGSA-CSA_ 000227 σελ. 11 έγγραφα 218  .

GRGSA-CSA_ 000228 σελ. 10 έγγραφα  199  .                       

GRGSA-CSA_ 000229 σελ. 16 έγγραφα  313

GRGSA-CSA_ 000230 σελ. 11 έγγραφα  220.

GRGSA-CSA_ 000231 σελ. 10 έγγραφα  195  .

GRGSA-CSA_ 000232 σελ. 16 έγγραφα  318  .

GRGSA-CSA_ 000233 σελ. 10 έγγραφα  195  .

GRGSA-CSA_ 000234 σελ. 16 έγγραφα  317  .

GRGSA-CSA_ 000235 σελ.   6 έγγραφα  109  .

GRGSA-CSA_ 000236 σελ.   9 έγγραφα  167  .

GRGSA-CSA_ 000237 σελ.  10 έγγραφα  185  .

GRGSA-CSA_ 000238 σελ.  13 έγγραφα  242 (

GRGSA-CSA_ 000238α σελ.  8 έγγραφα  146  .

GRGSA-CSA_ 000239 σελ.  11 έγγραφα  207

GRGSA-CSA_ 000240 σελ.  9 έγγραφα  177  .

GRGSA-CSA_ 000241 σελ.  9 έγγραφα  180  .

GRGSA-CSA_ 000242 σελ.  6 έγγραφα  109

GRGSA-CSA_ 000243 σελ.  7 έγγραφα  122

GRGSA-CSA_ 000244 σελ. 15 έγγραφα  293

GRGSA-CSA_ 000245 σελ. 19 έγγραφα  377 (

GRGSA-CSA_ 000246 σελ.  17 έγγραφα  338  .

GRGSA-CSA_ 000247 σελ.  21 έγγραφα  401  .                                                    

GRGSA-CSA_ 000248 σελ.  24 έγγραφα  479  .

GRGSA-CSA_ 000249 σελ.  19 έγγραφα  378  .

GRGSA-CSA_ 000250 σελ.  15 έγγραφα  287  .

GRGSA-CSA_ 000251 σελ.  17 έγγραφα  334  .

GRGSA-CSA_ 000252 σελ.  14 έγγραφα  278  .

GRGSA-CSA_ 000253 σελ.  9 έγγραφα  172(         

GRGSA-CSA_ 000254 σελ.  15 έγγραφα  286  .

GRGSA-CSA_ 000255 σελ.  14 έγγραφα  262  .

GRGSA-CSA_ 000256 σελ.  05 έγγραφα  084  .

GRGSA-CSA_ 000257 σελ.  11 έγγραφα  213  .

GRGSA-CSA_ 000258 σελ.  19 έγγραφα  371  .

GRGSA-CSA_ 000259 σελ.  23 έγγραφα  457 (διάφορα,

GRGSA-CSA_ 000260 σελ.  12 έγγραφα  227  

GRGSA-CSA_ 000261 σελ.  11 έγγραφα  216  

GRGSA-CSA_ 000262 σελ.  12 έγγραφα  229  

GRGSA-CSA_ 000263 σελ.  11 έγγραφα  209  

GRGSA-CSA_ 000264 σελ.  14 έγγραφα  278  

GRGSA-CSA_ 000265 σελ.  18 έγγραφα  341  

GRGSA-CSA_ 000266 σελ.  14 έγγραφα  268  

GRGSA-CSA_ 000267 σελ.  19 έγγραφα  380                                                     

GRGSA-CSA_ 000268 σελ.  14 έγγραφα  279  

GRGSA-CSA_ 000269 σελ.  21 έγγραφα  419  .

GRGSA-CSA_ 000270 σελ.  10 έγγραφα  200  .

GRGSA-CSA_ 000271 σελ.  16 έγγραφα  307  .

GRGSA-CSA_ 000272 σελ.  20 έγγραφα  391  .

GRGSA-CSA_ 000273 σελ.  26 έγγραφα  515  .

GRGSA-CSA_ 000274 σελ.  22 έγγραφα  435  .

GRGSA-CSA_ 000275 σελ.  20 έγγραφα  384  .

GRGSA-CSA_ 000276 σελ.  15 έγγραφα  298  .

GRGSA-CSA_ 000277 σελ.  19 έγγραφα  368  .                                                 

GRGSA-CSA_ 000278 σελ.  20 έγγραφα  395  .                                                

GRGSA-CSA_ 000279 σελ.  15 έγγραφα  296 (Αιγιάλεια-διάφορα).                                                

GRGSA-CSA_ 000280 σελ.  15 έγγραφα  296  .                                                

GRGSA-CSA_ 000281 σελ.  23 έγγραφα  444  .                                                

GRGSA-CSA_ 000282 σελ.  22 έγγραφα  439  .

GRGSA-CSA_ 000283 σελ.  28 έγγραφα  558  .

GRGSA-CSA_ 000284 σελ.  20 έγγραφα  385  .

GRGSA-CSA_ 000285 σελ.  24 έγγραφα  478  .

GRGSA-CSA_ 000305 σελ.  3 έγγραφα  43 (διάφορα

GRGSA-CSA_ 000306 σελ.  8 έγγραφα  145  .

GRGSA-CSA_ 000307 σελ.1 έγγραφα 20]

[Φάκελος] GRGSA-CSA_.F000319

GRGSA-CSA_ F000569 (προικοδοτήσεις)

GRGSA-CSA_ F000570 (προικοδοτήσεις)

GRGSA-CSA_ F000571 (προικοδοτήσεις)

GRGSA-CSA_ F000572 (έως και σελ.8)

GRGSA-CSA_PAO009.00.F000002 σελ.12, έγγραφα 221

GRGSA-CSA_.F000862

GRGSA-CSA_.F000863

GRGSA-CSA_.F000864

GRGSA-CSA_.F000243

(GRGSA-CSA_F000929, 930, 931,

έως GRGSA-CSA_.F000955

GRGSA-CSA_.F000373 έως GRGSA-CSA_.F000407

GRGSA-CSA_ F000901

GRGSA-CSA_ F000902

GRGSA-CSA_ F000903

GRGSA-CSA_ F000904

GRGSA-CSA_ F000905

GRGSA-CSA_ F000906

…………………………………………………….

……………………………………………………….

GRGSA-CSA_.F000252 σελ. 29, έγγραφα 569

GRGSA-CSA_ .F002220 93 έγγραφα

GRGSA-.F001901 3 φύλλα

GRGSA-.F000001 έως GRGSA- F1906.IT000001

GRGSA-CSA_ .F001143

GRGSA-CSA_ .F002010 έως GRGSA-CSA_ .F002016

GRGSA-CSA_ F000190 σελ. 12 έγγραφα 128

GRGSA-CSA_.F000191 σελ.7 έγγραφα 136

GRGSA-CSA_.F000192

GRGSA-CSA_ 1.F000199 σελ. 2 έγγραφα 26

GRGSA-CSA_ .F000200 σελ. 3 έγγραφα 49

 GRGSA-CSA_ .F000202 σελ. 2. έγγραφα 21

 GRGSA-CSA_ .F000203 σελ. 6 έγγραφα 115

GRGSA-CSA_.F000262 1 σελ. 23 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000303 18 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000206 3 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000207 5 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000208 6 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000209 13 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000210 9 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000211 48 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000212 6 έγγραφα

(εκκλησίαι ιδιωτικαί)

GRGSA-CSA_ .F000213 221 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000214 748 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000219  127 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000220   76 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000221   89 έγγραφα

 GRGSA-CSA_ .F000226  24 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000227   11 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000232    67 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000233 σελ.7 έγγραφα 128

GRGSA-CSA_ .F000239            17 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000244   162 έγγραφα

GRGSA-CSA_.F000135 21 σελ. 416 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000252   13 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000259

GRGSA-CSA_ .F000260

GRGSA-CSA_ .F000303

GRGSA-CSA_ .F000604 (Αρκαδίας επισκοπή)

GRGSA-CSA_ .F000862

GRGSA-CSA_ .F000863

GRGSA-CSA_ .F000864

GRGSA-CSA_ .F000340 σελ. 15 έγγραφα 288

GRGSA-CSA_.F000054 32 σελίδες 621 έγγραφα.

GRGSA-CSA_ .F000829 σελ. 34 έγγραφα 678 (σελ.32-33)

GRGSA-CSA_ .F000862  124 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000863    34 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000864      9 έγγραφα

GRGSA-CSA_PAO013.S01 όλα 46 φάκελλοι

GRGSA-CSA_ .F000259 σελ. 4

GRGSA-CSA_ .F000018 σελ.13 έγγρφα 242

GRGSA-CSA_ .F000019 25 σελ.491 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000020 34 σελίδες 674 εγγραφές

GRGSA-CSA_ .F000021Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000021Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000022Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000022Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000023 σελ. 33 έγγραφα 647

GRGSA-CSA_ .F000024 σελ. 45 έγγρ. 882

GRGSA-CSA_ .F000025 σελ. 41, έγγραφα 818

GRGSA-CSA_ .F000026 σελ. 23, εγγραφα 448

GRGSA-CSA_ .F000027 49 σελ. 974 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000028 σελ. 45, έγγραφα 882

GRGSA-CSA_ .F000029 σελ. 42. έγγραφα 821

GRGSA-CSA_ .F000030Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000030Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000031Α (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000031Β (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000032 σελ.61, έγγραφα 1213.

GRGSA-CSA_ .F000033 σελ.42, έγγραφα 837.

GRGSA-CSA_ .F000034Α (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000034Β (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000035Α (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000035Β (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000036Α (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000036Β (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000037Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000037Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000038Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000038Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000039Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000039Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000040Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000030Α (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000040Β (κενό)

GRGSA-CSA_ .F000041 33 σελ. 657 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000042  21 σελ. 416 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000043 25 σελ. 488 έγγραφα

GRGSA-CSA_ .F000044 σελ. 18, έγγραφα 358

GRGSA-CSA_ .F000045 σελ. 19 έγγρφα  377

GRGSA-CSA_ .F000046 σελ. 21 έγγραφα 418

GRGSA-CSA_ .F000047 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000048 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000049 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000050 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000051 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000052 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000053Α (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000053Β (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000054 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000055 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000056 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F000057 (ΟΚ-ελέγχθηκε)

GRGSA-CSA_ .F003388 σελ.4 έγγραφα 63

GRGSA-CSA_ .F000191 σελ.7 έγγρφα 136

GRGSA-CSA_ .F000199 σελ.2 έγγραφα 26

GRGSA-CSA_.F003133 σελ. 32 έγγραφα 631

(GRGSA-CSA_.F001518-20 , σελ.(9+5+5=19), έγγραφα (163+116+102=381)

GRGSA-CSA_.F001806-8 ,

GRGSA-CSA_.F001955 , (σελ. 5+ 5+3+1=14  έγγραφα 86+94+44+8=232)

GRGSA-CSA_.F002270-73 ,

GRGSA-CSA_.F002276) (σελ.11+      έγγραφο 214+

GRGSA-CSA_ .F000047

GRGSA-CSA_ (Φάκελοι 1-300).

GRGSA-CSA_ .F000048 σελ. 36 έγγραφα 719

GRGSA-CSA_ .F000049 σελ.36  έγγραφα 720

GRGSA-CSA_ .F000050 σελ.39 έγγρφα 763

GRGSA-CSA_ .F000051

GRGSA-CSA_ .F000052

GRGSA-CSA_ .F000054

GRGSA-CSA_ .F000055

GRGSA-CSA_ .F000056

GRGSA-CSA_ .F000057

GRGSA-CSA_ .F00021A

GRGSA-CSA_ .F00021B

GRGSA-CSA_ .F00022A

GRGSA-CSA_ .F00030A

GRGSA-CSA_ .F00030B

GRGSA-CSA_ .F00031A σελ. 16 έγγραφα 306

GRGSA-CSA_ .F00031B σελ. 31,έγγραφα 603

GRGSA-CSA_ .F00034A σελ. 12 έγγραφα 240

GRGSA-CSA_ .F00034B σελ. 26 έγγραφα 517

GRGSA-CSA_ .F00035A σελ. 14, έγγραφα 269

GRGSA-CSA_ .F00035B σελ. 26. έγγραφα 517

GRGSA-CSA_ .F00036A σελ. 14  έγγραφα 269

GRGSA-CSA_ .F00036B σελ. 26. έγγραφα 502

GRGSA-CSA_ .F00037A

GRGSA-CSA_ .F00037B

GRGSA-CSA_ .F00038A

GRGSA-CSA_ .F00038B

GRGSA-CSA_ .F00039A

GRGSA-CSA_ .F00039B

GRGSA-CSA_ .F00040A

GRGSA-CSA_ .F00040B

GRGSA-CSA_ .F00053A σελ. 24. έγγραφα 463

GRGSA-CSA_ .F00053B σελ. 24 ‘εγγραφο 478

GRGSA-CSA_ (όλοι οι φάκελοί του υπουργείου πολέμου, 218 φάκελοι)

GRGSA-CSA_ _000019_00179.jpg (για μονή Ταξιαρχών).

GRGSA-CSA_ _000019_00205.jpg    «»

GRGSA-CSA_ _000019_00208.jpg      «»

GRGSA-CSA_ _000019_00481.jpg (σχολείο Καλαβρύτων)

GRGSA-CSA_ _000023_00069.jpg

GRGSA-CSA_ _000023_00194.jpg

GRGSA-CSA_ _000023_00195.jpg

GRGSA-CSA_ _000023_00359.jpg

GRGSA-CSA_ _000023_00375.jpg

GRGSA-CSA_.F000001-300 (Αρχείο Γενικής γραμματείας περιοδου Καποδίστρια) (τα έχω δει).

GRGSA-CSA_ .F000249

GRGSA-CSA_ .F000843

GRGSA-CSA_ .F000844

GRGSA.-CSA_ Φάκελλοι 1- και 173. (τους είδα όλους).

GRGSA-CSA_ (περιόδου Αγώνος) (174-κ. 215) (τους είδα όλους).

GRGSA.-CSA_ (φ. 1-218) (τα έχω δει).

GRGSA-CSA_ _ (Εκλογικά Καλαβρύτων) (Τα έχω δει).

GRGSA-CSA_ (Φάκ. 1-35Α) (τα είδα όλα).

GRGSA-CSA_ (Φάκ. 1-και 58)

GRGSA-CSA_ (Φάκ. 1- και 118 τους είδα όλους).

GRGSA-CSA_ (Φάκ. 1Α– και 18 τους είδα όλους).

GRGSA-CSA_ (Φάκελλοι 36-133 τους είδα όλους).

GRGSA-CSA_ (οκ! Όλα)

GRGSA-CSA (φάκελλοι 19, ΟΚ!)

Όπου στη συνέχεια υπάρχει κυκλωμένος αριθμός αυτό δεικνύει νο φακέλλου, όστις περιέχει τουλάχιστον 400 χειρόγραφα έγγραφα.

Από τις 4 τελευταίες εικόνες προκύπτει ότι για τα Αριστεία μόνο υπάρχουν 898 σελίδες και 17.953 φάκελλοι με τουλάχιστον δύο έγγραφα χειρόγραφα ο καθένας (17953Χ2=35.906 χειρόγραφα έγγραφα). Αντιλαμβάνεσθε πόσος χρόνος χρειάζεται για να ερευνηθούν αυτά.

5. Τυπώνοντας τα έγγραφα που ήσαν σχετικά με την επαρχία Καλαβρύτων, σχηματίστηκαν 4 κούτες γεμάτες με αυτά τα έγγραφα. Αυτά τα έχω φυλαγμένα, και είναι ένα μέρος όσων έχω ερευνήσει διότι τα υπόλοιπα, επειδή μου χάλασε ο εκτυπωτής, δεν τα τύπωνα.

Για όλα τα παραπάνω κρατούσα σημείωση ανά φάκελλο καθώς έψαχνα και στη συνέχεια γύριζα πίσω και εύρισκα τα έγγραφα και τα επεξεργαζόμουν. Τέτοιες σημειώσεις υπάρχουν πάρα πολλές. Παράδειγμα σημειώσεων:

6. Αναζήτησα, τηρώντας όλες τις νόμιμες διαδικασίες (αίτηση, έγκριση κ.λ.) από την Εθνική βιβλιοθήκη, όλα τα έγγραφα των Καλαβρυτινών αγωνιστών, μέσα από χιλιάδες άλλους αγωνιστές. Αυτό διήρκεσε 8 μήνες με καθημερινή επίσκεψή μου εκεί από τις 8 η ώρα το πρωΐ έως τις 2,30 το μεσημέρι. Εκεί βρήκα 1.662 αγωνιστές εκ της επαρχίας Καλαβρύτων όπως αυτή εκτεινόταν τότε, με όλα τα έγγραφά τους στα σχετικά κουτιά που υπάρχουν. Ιδού το αρχείο που σχημάτισα τότε, τον Ιανουάριο του 2013.

και το πλήθος των κουτιών που είδα…

7. Αναζήτησα πιστοποιητικά αγωνιστών και διάφορα άλλα έγγραφα από άλλες πηγές.

8. Αναζήτησα και βρήκα τον «κώδικα Μέρτζιου»:

9. Αναζήτησα, με όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες (αίτηση, συνέντευξη, έγκριση) από την Φιλοσοφική σχολή του Πανεπ. Αθηνών και βρήκα όλα τα χειρόγραφα τα σχετιζόμενα με λαογραφικά στοιχεία χωριών της επαρχίας Καλαβρύτων. ένα δείγμα παραθέτω στη συνέχεια.

Για τα υπόλοιπαχωριά βρέθηκαν λαογραφικά στοιχεία από την «Πέργαμο», από τους πολλούς τόμους της «Λαογραφίας» του Πολίτη και από άλλες πηγές.

10. Από το έργο του κ. Γιάννη Λέφα «Χιλιάδες τέσσερις σταυροί στο Μωριά», άντλησα όσους αναφέρονται στην επαρχία Καλαβρύτων.

11. Στοιχεία για τα Μαζαίικα, ενδεικτικά. Το ίδιο έχει συμβεί και για άλλα χωριά.

12. Στοιχεία για 572 μοναχούς με καταγωγή από την επαρχία Καλαβρύτων. Ιδού το αρχείο:

13. Πεσόντες στο νομό Αχαΐας:

Χωρίς τις φωτογραφίες αλλά με σύντομο ιστορικό.

14. Στοιχεία από τον πρωθιερέα Ν.Π. Παπαδόπουλο:

π.χ. ενδεικτικό ένα από τα πολλά βιβλία του:

15. Στοιχεία από το πολύτομο έργο του Σιμόπουλου: «Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα».

16. Στοιχεία από το έργο του καθηγητού Συμεωνίδη, σχετικά με την προέλευση ονομασίας των χωριών της επαρχίας Καλαβρύτων:

17. Στοιχεία για το χωριό Τσορωτά:

18. Στοιχεία από το μουσείο Ellis island της Αμερικής για τους μετανάστες εκ της επαρχίας Καλαβρύτων. Παραθέτω ένα παράδειγμα τέτοιων στοιχείων:

Από το μουσείο Ellis Island (βλ. λ.) όπου και οι καρτέλες των μεταναστών μαθαίνουμε ότι με τόπο καταγωγής Ακράτα αναγράφονται οι παρακάτω οι οποίοι και πήγαν μετανάστες στην Αμερική (κατά σειρά αναφέρονται το ονοματεπώνυμο, ο τόπος καταγωγής, η ηλικία, το έτος γέννησης με βάση τη δηλωθείσα ηλικία, το γένος (Μ=άνδρας F=γυναίκα), αν είναι έγγαμοι (Μ), ή άγαμοι (S), η ημερομηνία άφιξης, το πλοίο και το λιμάνι αναχώρησης)[1]: 1. Ageletopulos George Akrata Greece 18. 1895. M, S, Sep 19. 1913. Themistocles Patras. 2. Agelopoulou Maria Akrata Greece 22. 1894. F, S, Jan 07. 1916. Patris Piraeus. 3. Anagnostopoulos Zotirios Akrata Greece 35. 1879. M, M, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 4. Andreau Nicolaos Akrata Greece 44. 1867. M, M, Apr 24. 1911. Patris Patras. 5. ANTONIOU CONST. AKRATA 18. 1887. M, S, May 29. 1905. Patria (1882) NAPLES 6. Antoniou Chariclia Akrata Greece 11. 1898. F, S, Oct 10. 1909. Patris Patras. 7. Antoniou Chrissafo Akrata Greece 47. 1862. F, W Oct 10. 1909. Patris Patras. 8. Apostelopoulos George Akrata greece 25. 1896. M, S, Feb 22. 1921. Calabria Patras. 9. Argiropoulos George Akrata Greece 18. 1894. M, S, Aug 17. 1912. Macedonia Patras. 10. Argiropoulos George Akrata Greece 18. 1894. M, S, Aug 17. 1912. Macedonia Patras. 11. Asimacopoulou Eleni Akrata Greece 22. 1892. F, S, Mar 28. 1914. Themistocles Patras. 12. Asimacopulos Const. Akrata Greece 28. 1876. M, S, Oct 24. 1904. La Gascogne Havre 13. Asimakopoulos Charalmbos Akrata Greece 49. 1871. M, M, Aug 10. 1920. Megali Hellas Piraeus. 14. Asimakopoulos Konstantinos Akrata Greece 20. 1890. M, S, Nov 23. 1910. Patris Patras. 15. Assimacopulos Panagis Akrata Greece 18. 1892. M, S, Nov 23. 1910. Patris Patras. 16. Assimakopoulou Tini Akrata Greece 18. 1898. F, S, Jan 07. 1916. Patris Piraeus. 17. Athanassiou John Akrata Greece 35. 1875. M, M, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 18. Blatus Mary (Πλατή Μαίρη) Akrata Greece 54. 1870. F, M, Aug 26. 1924. Byron Patras. 19. Constantinidis Constantinos Akrata Greece 27. 1888. M, S, May 10. 1915. Athinai Patras. 20. Coutrailis Constantinos Akrata Greece 19. 1891. M, S, Oct 22. 1910. Columbia (1908) Patras. 21. Coutrulis Constandinos Akrata Greece 19. 1891. M, S, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 22. Diamantopoulos Andreas Akrata Greece 28. 1892. F, S, Nov 25. 1920. Megali Hellas Piraeus. 23. Dimitriou Sotirios Akrata Greece 17. 1899. M, S, Aug 04. 1916. Ioannina Piraeus. 24. Economopoulos Johre Akrata Greece 20. 1886. M, S, Aug 02. 1906. Konigin Luise Naples 25. Economopulos Constantinos Akrata Greece 32. 1877. M, M, Mar 17. 1909. Martha Washington Patras. 26. Economopulou Anastassia Akrata Greece 25. 1885. F, S, Nov 23. 1910. Patris Patras. 27. Econsmopulou Chyrssoula Akrata Greece 17. 1893. F, S, Nov 23. 1910. Patris Patras. 28. Felas Panayotes Akrata Greece 28. 1876. M, S, Oct 24. 1904. La Gascogne Havre 29. Georgantopoulos Anastasios Akrata 12. 1908. M, S, Nov 25. 1920. Megali Hellas Piraeus. 30. Georgantopoulos Georgios Akrata Greece 26. 1884. M, S, Jun 09. 1910. Patris Piraeus. 31. Georgantopoulos Mihail Akrata Greece 49. 1871. M, M, Nov 25. 1920. Megali Hellas Piraeus. 32. Georgantopoulos Vasilios Akrata Greece 14. 1906. M, S, Nov 25. 1920. Megali Hellas Piraeus. 33. Georgantopulos Georges Akrata Greece 28. 1886. M, S, Mar 22. 1914. Carpathia Patras. 34. Gianakopoulos Panagiotis Akrata Greece 30. 1881. M, M, Apr 17. 1911. Athinai Patras. 35. Giannocopoulos Agelos Akrata Greece 25. 1890. M, S, Jun 20. 1915. Themistocles Patras. 36. Golfinοs George Akrata greece 22. 1899. M, S, Feb 22. 1921. Calabria Patras. 37. Gurgias Nikitas Akrata Corinthia 17. 1894. M, S, Jun 11. 1911. Athinai Patras. 38. Harcrus Yohn Akrata Greece 26. 1888. M, S, Jan 09. 1914. Themistocles Piraeus. 39. Hliovas George Akrata Greece 16. 1905. M, S, Jan 10. 1921. Pannonia Patras. 40. Homenibis John G. Akrata Greece 34. 1876. M, S, Apr 14. 1910. Alice Patras. Greece 41. Ikonomopoulo. Spiridon Akrata Greece 15. 1905. M, S, Jul 14. 1920. Patris Piraeus. 42. Ikonomopoulos Charalambos Akrata Greece 44. 1876. M, M, Aug 10. 1920. Megali Hellas Piraeus. 43. Ikonomopoulos Constantinos Akrata Greece 43. 1877. M, M, Jul 14. 1920. Patris Piraeus. 44. Ikonomopoulou Efrosini Akrata Greece 36. 1884. F, M, Aug 10. 1920. Megali Hellas Piraeus. 45. Kanelacopulos Georgios Akrata Vortizza 19. 1892. M, S, Jun 11. 1911. Athinai Patras. 46. Kanellacopulos Joannis Akrata Greece 18. 1892. M, S, Nov 23. 1910. Patris Patras. 47. Korakas Panagis Akrata Greece 18. 1895. M, S, Sep 19. 1913. Themistocles Patras. 48. Karazeris Andrew Akrata Greece 25. 1884. M, S, Jun 02. 1909. Patris Patras. 49. Karazeris Panagiotis Akrata Greece 23. 1886. M, S, Jun 02. 1909. Patris Patras. 50. Korahas Panagis Akrata Greece 20. 1891. M, S, Apr 24. 1911. Patris Patras. 51. Korakas Panayotis Akrata Greece 18. 1895. M, S, Sep 19. 1913. Themistocles Found at sea[2] 52. Kosturos Georgios Akrata Vostizza Greece 45. 1867. M, M, Jun 07. 1912. Athinai Patras. 53. Kosturos Joannis Akrata Vostizza Greece 19. 1893. M, S, Jun 07. 1912. Athinai Patras. 54. Koutroulis Vassilios Akrata Greece 19. 1890. M, S, Oct 10. 1909. Patris Patras. 55. Laghas Vassilias Akrata Greece 38. 1872. M, M, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 56. Linardos Vassilios Akrata Greece 20. 1890. M, S, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 57. Matis Theolam Akrata/Coriumag 18. 1893. M, S, Dec 12. 1911. Themistocles Patras. 58. Mihalopulos Mihael Akrata Greece 27. 1885. M, S, May 20. 1912. Martha Washington Patras. 59. Nianiaris Panogiotis Akrata Greece 19. 1891. M, M, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 60. Nianiari Assimo Akrata Greece 26. 1895. F, S, Jan 10. 1921. Pannonia Patras. 61. Nianiari Panajotta Akrata Greece 24. 1883. F, S, Sep 24. 1907. Moraitis Patras. 62. Nicolaidou Panagiota Akrata Greece 26. 1889. F, S, Apr 21. 1915. Themistocles Patras. 63. Nicolakopoulou Panagiota Akrata Greece 20. 1900. F, S, Jun 07. 1920. Pannonia Patras. 64. Paleologopoulos W. Akrata 20. 1889. M, S, Oct 27. 1909. Laura Patras. 65. Pamboukis Christos Akrata Greece 38. 1871. M, M, Oct 10. 1909. Patris Patras. 66. Panagopoulou Anastasia Akrata Greece 24. 1899. F, S, Nov 01. 1923. Byron Patras. 67. Panagopoulou Vasiliki Akrata Greece 23. 1897. F, S, Aug 11. 1920. Pannonia Patras. 68. Papagelopulos Georgios Akrata Greece 19. 1892. M, S, Mar 14. 1911. Patris Patras. 69. Papageorgiou Telemaque Akrata Greece 20. 1889. M, S, Oct 10. 1909. Patris Patras. 70. Papagorgion Panagis Akrata Greece 25. 1887. M, S, May 20. 1912. Martha Washington Patras. 71. Papanastasiou Anastasios Akrata Greece 18. 1895. M, S, Jul 14. 1913. Athinai Patras. 72. Papanastasiou Eleni Akrata Greece 22. 1901. F, S, Nov 01. 1923. Byron Patras. 73. Papanastasiou Spiridon Akrata Greece 14. 1907. M, S, Sep 01. 1921. King Alexander Patras. 74. Papanastassiou Dimitrios Akrata Greece 40. 1881. M, M, Sep 01. 1921. King Alexander Piraeus. 75. Papanastassiou George Akrata Greece 19. 1890. M, S, Jun 02. 1909. Patris Patras. 76. Papanastassiou Maria Akrata Greece 18. 1902. F, S, Aug 11. 1920. Pannonia Patras. 77. Polichronopulo Constantinos Akrata Corinthias 19. 1890. M, S, Oct 24. 1909. Themistocles Patras. 78. Petris Panagiotis Akrata Greece 26. 1889. M, S, Apr 21. 1915. Themistocles Patras. 79. Ralis Leonidais Akrata Greece 27. 1883. M, M, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 80. Rallis Constantinos Akrata Greece 18. 1896. M, S, Apr 02. 1914. Laconia (1912) Patras. 81. Roθfogali Panagioti Akrata Greece 25. 1888. M, S, Dec 26. 1913. Franconia Trieste 82. Sotirapoulos Sotirios Akrata Greece 18. 1896. M, S, Mar 28. 1914. Themistocles Piraeus. 83. Sotiropoulos John Akrata Greece 18. 1894. M, S, Aug 17. 1912. Macedonia Patras. 84. Spanos Panagis Akrata 40. 1869. M, M, Oct 27. 1909. Laura Patras. 85. Spiliotopoulos Leonardos Akratat Greece 12. 1908. M, S, Oct 04. 1920. Megali Hellas Piraeus. 86. Spiliotopoulos Loukas Akratan Greece 18. 1903. M, S, Jan 10. 1921. Pannonia Patras. 87. Spiliotopoulou Loukia Akrata Greece 19. 1901. F, S, Oct 04. 1920. Megali Hellas Piraeus. 88. Spiliotopulos Spiros Akrata Corinthia 26. 1885. M, S, Jun 11. 1911. Athinai Patras. 89. Spyropoulou Eugenia Akrata Greece 26. 1896. F, S, Aug 16. 1922. Megali Hellas Patras. 90. Stavropulos Panayis Akrata 28. 1879. M, S, Aug 20. 1907. Gerty Patras. 91. Stavropoulos Panagiotis Akrata 20. 1889. M, S, Oct 27. 1909. Laura Patras. 92. Stavropoulou Aristea Akrata Greece 16. 1898. F, S, Mar 28. 1914. Themistocles Patras. 93. Stavropulos Georgios Akrata Greece 35. 1875. M, M, Oct 12. 1910. Martha Washington Patras. 94. Tsakalos Aristotelis Akrata Greece 16. 1891. M, S, Sep 24. 1907. Moraitis Patras. 95. Tsakalos Nicitas Akrata 28. 1878. M, M, Mar 13. 1906. Hudson Havre 96. Tsakalos Nikitas Akrata Greece 41. 1875. M, M, Jan 07. 1916. Patris Piraeus. 97. Tsakalos Panos Akrata Greece 1. 1915. M, S, Jan 07. 1916. Patris Piraeus. 98. Tsakalou Evanthia Akrata Greece 36. 1880. F, M, Jan 07. 1916. Patris Piraeus. 99. Tsipourgiaris Georgios Akrata Greece 18. 1893. M, S, Apr 24. 1911. Patris Patras. 100. Tsipouriadis Zaharias Akratan Greece 24. 1897. M, S, Jan 10. 1921. Pannonia Patras. 101. Velissaropoulos Nicolaos Akrata Greece 26. 1889. M, M, May 10. 1915. Athinai Patras. 102. Velissaropoulou Anna Akrata Greece 28. 1895. F, M, Nov 01. 1923. Byron Patras. 103. Velissaropoulou Sotiria Akrata Greece 2. 1923. F, S, Nov 01. 1923. Byron Patras. 104. Velissaropulos Dimitrias Akrata Greece 18. 1889. F, S, Sep 24. 1907. Moraitis Patras. 105. Velissaropulos Nikolaos Akrata Greece 35. 1888. M, M, Nov 01. 1923. Byron Patras. 106. Zafiropulos Constantinos Akrata Greece 18. 1889. M, S, Sep 24. 1907. Moraitis Patras. 107. Zafiropulos Nicolaos Akrata Greece 19. 1893. M, S, Jun 30. 1912. Martha Washington Patras. Αλλά και οι: 1. Aforismenu Catina Acrata Greece 25. 1882. F, M, Dec 28. 1907. Napolitan Prince Patras. Greece 2. Aforismenu Marigula Acrata Greece 5. 1902. F, S, Dec 28. 1907. Napolitan Prince Patras. Greece 3. Ageletopulos Antonios Acrata Greece 20. 1890. M, S, Jul 19. 1910. Patris Patras. 4. Anagnostopulos Sotirios Acrata Greece 30. 1880. M, S, Mar 18. 1910. Patris Patras. 5. Andricopulos Charalampos Acrata Greece 18. 1892. M, S, Jul 19. 1910. Patris Patras. 6. Androulsopoulos Nicolaos Acrata Greece 18. 1891. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 7. Androussopulos Nicolaos Acrata Greece 18. 1891. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 8. Angeletopoulos Sotiris Acrata Acrata 42. 1865. M, M, Nov 04. 1907. Napolitan Prince Patras. 9. Antoniou Antonio Th. Acrata 16. 1887. M, S, May 26. 1903. Napolitan Prince Naples 10. Antoniou Anghelo Acrata Eghialic 18. 1889. M, S, Aug 15. 1907. Prinzess Irene Naples 11. Antoniou Antonios Acrata Greece 20. 1891. M, S, Apr 04. 1911. Themistocles Piraeus. 12. Apostolopulos Athananos Acratas Greece 18. 1898. M, S, Dec 16. 1916. Giuseppe Verdi Naples 13. Arfanis Demitrios Acrata 25. 1880. M, S, Jun 15. 1905. Roma Naples 14. Asimacopulos Panos Acrata 21. 1884. M, S, Nov 11. 1905. Massilia Naples 15. Athanasio Petris (Πέτρης Αθανάσιος) Acrata Greece 32. 1877. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 16. Athanascopulos Nicolaos Acrata 38. 1868. M, M, Apr 30. 1906. America Marseilles France 17. Bahas Nicolaos Acrata/Greece 22. 1885. M, S, May 18. 1907. Napolitan Prince Patras. 18. Bahas Ioannis Acrata Greece 23. 1884. M, S, Dec 28. 1907. Napolitan Prince Patras. Greece 19. Canellacopulos George Acrata Greece 46. 1864. M, M, Aug 28. 1910. Patris Patras. 20. Charonis Sotirios (Xαρώνης Σωτήριος) Acrata Greece 18. 1896. M, S, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 21. Chrissanthopulos Georgios Acrata Greece 33. 1874. M, M, Nov 17. 1907. Francesca Patras. 22. Coutrovalis Constantinos Acrata Greece 18. 1892. M, S, Aug 28. 1910. Patris Patras. 23. Constantinides Constantin Acrata Acrata 19. 1888. M, S, Nov 04. 1907. Napolitan Prince Patras. 24. Costouras Andreas Acratas Greece 25. 1889. M, S, Jun 03. 1914. Saxonia Patras. 25. Costouras Panagiotis Acrata Greece 23. 1890. M, S, Dec 07. 1913. Ausonia Le Havre 26. Gergulias Charalompos Acrata Greece 19. 1890. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 27. Gianacopulos Vassilios Acrata Greece 23. 1886. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 28. Giannacopulos Ioannis Acrata Greece 18. 1893. M, S, Mar 13. 1911. Martha Washington Patras. 29. Haronis Charalambos Acrata 25. 1881. M, S, Jun 27. 1906. Erny Patras. 30. Haronis Hav Acrata 25. 1881. M, S, Jul 07. 1906. Indiana Naples 31. Kanelacopulos Sotirios Acrata Greece 19. 1891. M, S, Apr 28. 1910. Patris Patras. 32. Kanellopulou Ecaterini Acrata Greece 50. 1864. F, M, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 33. Karajeris Konstantinos Acrata Greece 18. 1892. M, S, Apr 28. 1910. Patris Patras. 34. Kontrouli Maria Acrata Greece 29. 1885. F, M, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 35. Kontroulis Panagiotis Acrata Greece 30. 1884. M, M, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 36. Paleologou John Acrata Greece 31. 1883. M, S, Mar 10. 1914. Caronia Patras. 37. Panagistopulos Nicolaas Acrata Greece 31. 1883. M, S, Jun 03. 1914. Saxonia Patras. 38. Papacostantinopulo Caralabo Acrata 41. 1861. M, M, Jan 25. 1902. Hesperia Naples 39. Papageorgin Panajoti Acrata Greece 25. 1882. M, S, Jun 03. 1907. Sicilian Prince Patras. 40. Papandreou Antony Acrata Greece 33. 1877. M, S, Aug 26. 1910. Themistocles Piraeus. 41. Petris Christos Acrata Greece 18. 1892. M, S, Nov 23. 1910. Patris Patras. 42. Polichronopoulos Andreas Acrata Greece 50. 1864. M, M, May 15. 1914. Patris Patras. 43. Ralis Charalambos Acrata Greece 37. 1883. M, M, May 03. 1920. Presidente Wilson Patras. 44. Ralis Sotirios Acrata Greece 22. 1885. M, S, Jun 03. 1907. Sicilian Prince Patras. 45. Rallis Charolampos Acrata Greece 30. 1879. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 46. Rallis Dimitrios Acrata Greece 18. 1892. M, S, Mar 18. 1910. Patris Patras. 47. Rallis Joannis Acrata Greece 19. 1890. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 48. Rallis Panaghis Acrata Greece 17. 1892. M, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 49. Raptis Sotirios Acrata 21. 1885. M, S, Sep 28. 1906. Sofia Hohenberg Patras. 50. Raptis Sotirios Acrata 21. 1885. M, S, Oct 18. 1906. Carolina Patras. 51. Rongas Constantinos Acrata 35. 1874. M, M, Oct 27. 1909. Laura Patras. 52. Roufougalis Autonios Acrata Greece 17. 1897. M, S, Apr 24. 1914. Pannonia Trieste 53. Sakelarion Nicolaos Acrata Greece 18. 1896. M, S, Apr 17. 1914. Athinai Patras. 54. Simopulo Anastassio Acrata Greece 39. 1868. M, M, Oct 07. 1907. Sicilian Prince Patras. 55. Simopulo Panajis Acrata Greece 17. 1890. M, S, Oct 07. 1907. Sicilian Prince Patras. 56. Sotiracopulos Andrew Acrata Greece 39. 1881. M, M, Jul 14. 1920. Presidente Wilson Patras. 57. Spiracos George Acrata Greece 30. 1884. M, M, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 58. Spiracou Georgia Acrata Greece 27. 1887. F, M, Feb 03. 1914. Martha Washington Patras. 59. Spyropoulou Eleni Acrata Greece 24. 1885. F, S, May 04. 1909. Martha Washington Patras. 60. Spyropoulou Margarita Acrata Greece 25. 1891. F, S, May 24. 1916. Patris Piraeus. Greece 61. Spyropulos Efstathia Acrata Greece 22. 1892. F, M, May 16. 1914. Kaiser Franz Josef I Patras. 62. Spyropulos Joannis Acrata Greece 33. 1881. M, M, May 16. 1914. Kaiser Franz Josef I Patras. 63. Stathopoulos Pantelis Acrata Greece 19. 1891. M, S, Oct 09. 1910. Patris Piraeus. 64. Theofilactopulos Poannis Acrata Greece 32. 1876. M, M, Jan 14. 1908. Gerty Patras. 65. Theofilactopulou Konstantina Acrata Greece 25. 1886. F, S, Apr 24. 1911. Patris Patras. 66. Tsacalos Costas Acratas Greece 25. 1889. M, S, Jun 03. 1914. Saxonia Patras. 67. Tsacalos Dim. Acrata 27. 1879. M, M, Nov 21. 1906. Sofia Hohenberg Patras. 68. Tsacalos Theodoros Acrata Greece 28. 1882. M, M, Jul 19. 1910. Patris Patras. 69. Tsipuriaris Anghelis Acrata Greece 21. 1888. M, S, Mar 17. 1909. Martha Washington Patras. 70. Velissaropoulos Nicolaos Acrata Greece 20. 1890. M, S, Mar 18. 1910. Patris Patras (http://www. Ellisisland. org ).


[1] Από τους μετανάστες αυτούς, κάποιοι ίσως να κατάγονται και από άλλο χωριό με την ονομασία Ακράτα που βρίσκεται σε άλλη περιοχή της Ελλάδος. Αυτό δεν είναι δυνατό να διερευνηθεί μέσω του εν λόγω μουσείου. Όσοι έχουν επισημανθεί με πλάγια γραφή, έχουν καταγραφεί και στο βιβλίο: «Αρμενίζοντας προς το Αμερικανικό όνειρο» του Κώστα Ν. Ρόζου.

[2] «Τον βρήκαν στη θάλασσα και συμπλήρωσαν ειδικό Manifest μόνο γι’ αυτόν. Το υπογράφει μάλιστα ο επιθεωρητής μετανάστευσης των Η.Π.Α. «Δηλωμένος» εργάτης, με 25 δολάρια στην τσέπη του, πήγαινε (προφανώς όχι κολυμπώντας) να συναντήσει τον 21άχρονο Βελλαΐτη εξάδελφό του Γιάννη Ασημακόπουλο ο οποίος από τα χριστούγεννα του 1909 διέμενε στο Ποτάκετ της Μασαχουσέτης. Εκεί εργαζόταν από το 1907 και ένας άλλος Βελλαΐτης ο Γιώργης Γεωργαντόπουλος, που το 1913 ήταν 23 ετών. Το πού και πώς βρέθηκε ο Κορακάς, από το πλήρωμα του πλοίου «Θεμιστοκλής», δεν είναι γνωστό» (Ρόζος, 143).

19. Αναζήτησα και βρήκα το δίτομο έργο Αγώνες και νεκροί 1830-1930 (445 και 440Χ2 =σύνολο 1800 σελίδες) με χιλιάδες ονόματα από τα οποία ξεχώρισα τους της επαρχίας Καλαβρύτων:

20. Αρχαιολογικά στοιχεία για την επαρχία Καλαβρύτων:

21. Από το Αρχείο Παπαστεριόπουλου. Ο Παπαστεριόπουλος έχει γράψει το πολύτομο έργο «Ο Μωριάς στα όπλα» υπήρξε δε και δικηγόρος πολλών διωκωμένων για θέματα του Εμφυλίου και της Κατοχής.

22. Στοιχεία από άλλα έντυπα της ΕθνικήςΑντίστασης:

23. Στοιχεία από το ΑΣΚΙ-Εφημερίς των Χιτών κ.ά.

24. Στοιχεία από βιβλία από την Ακαδημία Αθηνών:

25. Από το «Δελτίο Εθνολογικής Εταιρείας».

26. Διάφορα βιβλία του Εμφυλίου πολέμου κ. ά.

27. Αρχείο εκτελεσθέντων Καλαβρυτινών στα διάφορα μέρη (excel):

28. Από το έργο του Λάζαρη.

29. Αρχείο 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. 4 κούτες με πάρα πολλά χειρόγραφα έγγραφα όχι σε καλή κατάσταση. Ημερήσιες διαταγές, μετακινήσεις, τιμωρίες, εκτελέσεις, ανταρτοδικεία κ.λ. Το 12ο Σύνταγμα είχε αρμοδιότητα και δραστηριότητα στην επαρχία Καλαβρύτων, είχε διοικητή το Βλάση Ανδρικόπουλο από τα Νεζεροχώρια.

30. Πέραν των παραπάνω, έχω ερευνήσει και διάφορα άλλα αρχεία, σχετιζόμενα με τους εκτελεσθέντες Καλαβρυτινούς το 1943, καθώς και σχετιζόμενα με τον εμφύλιο και την Κατοχή.

Όλα τα παραπάνω ανέφερα ώστε να γνωρίζει ο αναγνώστης και φίλος Καλαβρυτινός ότι το περιεχόμενο των 6.000 περίπου σελίδων του εν λόγω έργου, συγκεντρώθηκε «σπυρί-σπυρί» με αγώνα, είναι κατά μεγάλο ποσοστό ανέκδοτο και πρωτότυπο υλικό.

Δεν αναφέρομαι εδώ στην έρευνα που συνεχίζω μετά την εκτύπωση των 7 τόμων του Ιστορικού Λεξικού της επαρχίας Καλαβρύτων, το οποίο έχει ήδη καταστεί 10τομο και το οποίο ίσως τυπωθεί μελλοντικά.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Καλή Ανάσταση!

Αγαπητοί αναγνώστες του παρόντος blog, αγαπητοί Έλληνες συμπατριώτες Χριστιανοί, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αγαπητοί φίλοι, σας εύχομαι Καλή Ανάσταση, να περάσετε το Πάσχα με ειρήνη, εσωτερική γαλήνη και ακέραιη την ελπίδα ότι τα επόμενα χρόνια το Πάσχα θα είναι καλύτερο.

(Η εικόνα είναι από το διαδίκτυο)

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Άρθρο μου στο σημερινό φύλλο του ένθετου «Οδοντωτός » της εφημερίδας «Η Γνωμη» των Πατρών. Επίσης και σχετική αναφορά στα λαογραφικά του Πάσχα.

Ευχαριστώ την εφημερίδα και τον κο Παν. Σακελλαρόπουλο για τη φιλοξενία τους.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Φιλέλληνες υπέρ της επανάστασης του 1821.

Από την «Ιστορία της νεώτερης Ελλάδος» του Τάσου Βουρνά, στοιχεία για υποστηρικτές στο εξωτερικό της ελληνικής Επανάστασης:

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

ΚΑΙ αυτοί αξίζουν τις τιμές μας… (Μαθήματα ιστορίας από έναν νησιώτη αγωνιστή του 1821).

(Η φωτογραφία είναι από το διαδίκτυο)

(Αξίζει να το διαβάσετε. Σε λίγες γραμμές περιγράφεται ένα μέρος της κατάστασης που επικράτησε μετά την έναρξη της επανάστασης. Η έντονη γραφή έχει γίνει από εμένα).

Έγγραφο προς τον έκτακτο επίτροπο Βορείων Σποράδων Βιάρο Α. Καποδίστρια, εις Αίγινα.

«Εξοχότατε!

Συμπάθησόν με εις όσα γράφω, η ανάγκη με κάμνει να παραπονούμαι και να σας γράψω από αρχήν της επαναστάσεως.

Τον πρώτον χρόνον οπού αποστατήσαμεν, η Τρίτη κλάσις επολεμούσε δια την πίστην και δια την ελευθερίαν της πατρίδος.

Οι γκοτζαπασάδες δια να γλυτώσουν το πόρτζι οπού εχρεωστούσαν εις τους Τούρκους από τρεις τέσσαρες χιλιάδες πουγγία κάθε επαρχία.

Τον πρωτον χρόνον επήγαινε το έθνος καλά.

Τον δεύτερον επέσαμεν εις τα λάφυρα, όποιος ν’ αρπάξη περισσότερα. Άναψεν η διχόνοια και εμάλωναν όποιος να εγίνετο βασιλεύς εις την επαρχίαν του.

Τον τρίτον εμοιράσθησαν οι Έλληνες εις πέντε κλάσεις.

Η πρώτη κλάσις όποιος να προοδεύση και να κάμη περισσότερο ταράφι, δια ν’ αρπάξη δάνεια.

Η Δευτέρα κλάσις ήγουν οι καλαμαράδες όποιος να έγραφε περισσότερες νούλες, και να επαίνευεν ο καθένας τον κοτζαπάση του, και να εσυμβούλευεν τους στρατηγούς, χιλιάρχους και φροντιστάς με τι τρόπον να κλέψουν περισσότερους λουφέδες. Εξοχότατε! και εγώ Χιλίαρχος ήμουν, και επαρχίαν δεν είχα. Οι στρατιώται πως με ακολουθούσαν χωρίς λουφέ; Πάρεξ με πολλά ολίγα εξ ιδίων μου έξοδα με ακολουθούσαν; Σας παρακαλώ κοιτάξετε το κατάστιχον του Έθνους είναι και τ’ όνομά μου.

Η Τρίτη κλάσις εβαστούσαν τον πόλεμον πεινασμένοι, διψασμένοι, από ντιρβένι εις ντιρβένι, βουνόν εις βουνόν, δια την αγάπην της πατρίδος. Δεν είχε ανάγκη η Ελλάς να κοπρισθή, διότι εκοπρίσθη με το αίμα των της τρίτης κλάσεως, και το αίμα το Τουρκικόν.

Η Τετάρτη κλάσις έπεσαν εις το εμπόριον, εις τα κάλπικα φλωρία. Εφοδίαζον τα φρούρια των Τουρκών.

Η Πέμπτη κλάσις ήγουν οι πειραταί, έγδυναν Έλληνας και Ευρωπαίους.

Η Τρίτη κλάσις βλέποντας την ακαταστασίαν της πατρίδος, εστοχάσθησαν ότι ηθέλαμεν να χαθούμεν, και αρχινήσαμεν να ειπή ο ένας τον άλλον. Αδελφοί χαΐρι από μας δεν είναι. Εχαθήκαμε. Δια να διοικήσωμεν έθνος ικανοί δεν είμεθα. Η Ελλάς είχε έναν άνδρα προκομένον τον Καποδίστρια. Να παρακινήσωμεν ο ένας τον άλλον να υπογραφθώμεν, να στείλωμεν ίσως ο θεός τον φωτίση και έρχεται και μας κυβερνήση την Πατρίδα, και αυτός ο κυβερνήτης θέλει γνωρίση τας δουλεύσεις του κάθε ενός. Και έδωσεν ο θεός  και ήλθεν.

Εξοχώτατε! Αν έσφαλα εις αυτά οπού γράφω συμπάθησόν με, διότι η ανάγκη και το παράπονον με κάμνει να σου τα γράψω. Διότι βλέπεις εις τα υπουργήματα να είναι εμπορίους και πειρατάς. Το θέλει ο θεός να πολεμήσω ξηράς και θαλάσσης βουλοντιέρος επτά χρόνους εξ ιδίων μου και τώρα να κάθωμαι άνεργος και να υστερούμαι τον επιούσιον άρτον; Και Τούρκος να ήμουν ένα ταΐνι ήθελαν οι νόμοι να μου το δώσουν.

Εξοχώτατε! ηξεύρετε πότε έπαυσα από τον πόλεμον; Όταν εχάσαμεν τας Αθήνας, οπού μας εσκοτώθη ο μακαρίτης Καραϊσκάκης. Ήμουν τότε με εκατόν στρατιώτας. Αυτόν τον λουφέν έχω πάρει από τον Κόχραν τα επτά χρόνια. Διάβασον την εφημερίδα οπού ήμουν εις τας Αθήνας. Όμως είναι το όνομα του πατρός μου, Τρούκας και όχι Λυκούργος.

Εξοχώτατε! ποίος άλλος νησιώτης έκαμε τόσαις εκστρατείαις εξ’ ιδίων του, πότε με εκατόν τριάντα στρατιώτας, πότε με εκατόν, κατά τα αποδεικτικά οπού μου εδόθησαν από την Διοίκησιν και τους στρατηγούς. Το ολιγώτερον παργιάκι ήτον αυτό οπού έκαμε εις τα μεγάλα ντερβένια από σαράντα επτά στρατιώτας. Βέβαια δεν επλαίρωνα λουφέδες, όμως αλλουνούς έδιδα δέκα γρόσια αλλουνού είκοσι, αλλουνού ηγόραζον τουφέκι, αγόραζον παρούτι, πέτραις, μπάλαις και τους εγελούσα και μ’ ακολουθούσαν από βουνό εις βουνό, ντιρβένι εις ντιρβένι, και τώρα να είμαι αποκλεισμένος μέσα εις το σπίτι μου να υστερούμαι τον επιούσιον άρτον; Ζητώ να με δανείσουν και να μου ειπούν σύρε να σου δώση η πατρίδα οπού εφώναζες. Ζητώ ελευθερίαν; Ω Θεέ μου!!! Πώς το υποφέρεις;

Εξοχώτατε! ας μου πλερωθή αυτή η διαταγή από τρεις χιλιάδες γρόσια οπού μου είχε δώσει η Κυβέρνησις να έπαιρνα από τας προσόδους της Σαμου, διότι τα έχω σηκώσει δανεικά, οπού επλήρωσα τους λουφέδες εις την Άνδρο, και με τραβούν οι χρεωφειλάται, ή να μου δώσετε κανένα υπούργημα της θαλάσσης πολεμικό, και τ’ άλλα τα κάμνω χαλάλι κόπους, κινδύνους της ζωής μου οπού ετράβηξα. Ειδέ μη, διαμαρτύρομαι ενώπιον του θεού.

Εγώ χαμοθεόν δεν έχω οπού να ειπή κανέναν λόγον και για μένα.

Εξοχώτατε! εις τον άνθρωπον τρία πράγματα είναι, η ζωή, η υπόληψις, τα γρόσια. Εγώ τα γρόσια τα εξόδευσα, εις αυτό οπού εξόδευσα τα γρόσια αυτό μου έρριψε και την υπόληψίν μου κάτω. Μία ζωή με απόμεινεν, ας πάγη και αυτή μαζί με εκείνους οπού εθυσιάσθησαν δια την αγάπην της πατρίδος.

Σας παρακαλώ να μου γράψητε, ή να μου στείλετε δια λόγου, να έλθω εκεί, και με βαθύ σέβας μένω πρόθυμος εις τας προσταγάς σας.

Τη 11 7βρίου 1828, εν Ύδρα.

Ανδρέας Λυκούργος.».

Πηγή: Γ.Α.Κ.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Αιδώς ορέ λεβέντες! (συνέχεια…).

Posted on 9 Απριλίου, 2021 

Σε συνέχεια όσων είχα αναφέρει στις 9.4.2021, παραθέτω την αναφορά της εφημερίδας στην επιστολή μου και το σχόλιό της.

Η σύγχυση λοιπόν είναι η απάντηση στο ερώτημά μου: Από που προέκυψε ότι εγώ υπέγραψα αυτό το «λεύκωμα» του δήμου Καλαβρύτων;

Με την ευκαιρία θέλω να τονίσω επί πλέον όσων στις 9 Απριλίου 2021 ανέφερα, ότι: ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΖΗΤΗΣΑ Ή ΕΠΕΔΙΩΞΑ Ή ΘΕΛΗΣΑ ΝΑ ΣΥΓΓΡΑΨΩ ΛΕΥΚΩΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ. ΟΥΤΕ ΜΟΥ ΖΗΤΗΘΗΚΕ ΚΑΤΙ ΤΕΤΟΙΟ.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Σημερινή αναφορά και μέσω της έντυπης δημοσιογραφίας, γεγονότων σχετικών με το Λάβαρο, στο ένθετο «Οδοντωτός-Χελμός» της εφημερίδος των Πατρών » Η Πρωϊνή ΓΝΩΜΗ».

Σημείωση:

1. Ευχαριστώ πολύ την εφημερίδα «ΓΝΩΜΗ», καθώς και τον δημοσιογράφο κο Παν. Σακελλαρόπουλο.

2. Σχετική ανάρτηση είχε γίνει και στις 6 Απριλίου 2021 στο παρόν blog, τόσο του πρώτου μέρους της δημοσίευσης παραπάνω εφημερίδας για το λάβαρο, όσο και περισσοτέρων στοιχείων από εμένα.

3. Με κλίκ στην εικόνα μπορείτε να την μεγενθύνετε ώστε να είναι ευανάγνωστο το κείμενο.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Γράφτηκε η ιστορία;

«Ο Θεός δεν μπορεί να αλλάξει το παρελθόν, αλλά οι ιστορικοί μπορούν»[1].

Ιστορία είναι κατά μία έννοια η γραπτή αφήγηση, διήγηση ή έκθεση γεγονότων, και κατ’ άλλη έννοια η πλαστή διήγηση, ο μύθος, το παραμύθι.

Ιστορικός δε ή ιστοριογράφος είναι ο συγγραφέας της ιστορίας.

Ποιος τελικά δημιουργεί την ιστορία και ποιος τη γράφει;

Την ιστορία την συνθέτουν τα γεγονότα και αυτοί που τα δημιουργούν. Αυτοί είναι οι πρωταγωνιστές. Την γράφουν όμως κατά κανόνα άλλοι και καθώς είπε ένας Αμερικανός κωμικός: «Το παρελθόν συνέβη πραγματικά, ενώ η ιστορία είναι μόνο σημειώσεις που κάποιος έχει κρατήσει»[2]. Αν λοιπόν για γεγονότα που συνέβησαν, που υπήρξαν, έχουν κρατηθεί σημειώσεις δηλ. έχουν καταγραφεί απομνημονεύματα ή έχουν καταγραφεί τα συμβάντα από επιζώντες πρωταγωνιστές ή συμμετέχοντες τότε υπάρχει βάση αποδεικνύουσα ότι τα γεγονότα έχουν μεταφερθεί (έχουν δηλαδή ιστορηθεί) με σχετική πάλι αλήθεια. Και λέω σχετική διότι και τα απομνημονεύματα μερικές φορές δεν είναι απαλλαγμένα υποκειμενικότητας, πολιτικών παθών και εμπαθειών, σκοπιμότητας ή και μνησικακίας προς κάποια πρόσωπα μη αρεστά στο συγγραφέα.

Αν λοιπόν ζούσαν οι νεκροί πρωταγωνιστές των γεγονότων, η ιστορία θα γραφόταν διαφορετικά και οι ιστορικοί δεν θα μπορούσαν να παραποιήσουν αυτή, να πλαστογράψουν το παρελθόν, ούτε να την φτιάξουν έτσι ώστε να εξυπηρετεί σκοπιμότητες και διάφορα άλλα ψέματα πιστεύοντας ή φανταζόμενοι μάλιστα ότι λένε την αλήθεια. Έτσι «με το πέρασμα του χρόνου η ιστορία διαστρεβλώνεται, ενώ ο μύθος εξελίσσεται στο σημείο που γίνεται πραγματικότητα»[3].

Η σιωπή λοιπόν των νεκρών είναι εκείνη που δίνει το δικαίωμα στους σύγχρονους ιστορικούς να γράφουν τα γεγονότα που εκείνοι δημιούργησαν πριν φονευθούν, με όποιο τρόπο τους βολεύει. Και ενώ θα έπρεπε μεταξύ των νεκρών ηρώων, των ζωντανών ιστοριογράφων και των αγέννητων επόμενων γενεών, να υπάρχει μία συνθήκη όπου οι ιστοριογράφοι θα υποσχόντουσαν στους πρωταγωνιστές της ιστορίας ότι θα απεικονίσουν με τιμιότητα και αντικειμενικότητα, κατόπιν έρευνας τα γεγονότα, εις δε τους αγέννητους ότι θα τους κληροδοτούσαν την αλήθεια, δεν συμβαίνει αυτό, ακριβώς γιατί οι πρωταγωνιστές της ιστορίας είναι νεκροί και δεν μπορούν να τους τραβήξουν το αυτί. «Το κακό για την εκπαίδευση των παιδιών είναι ότι οι αναμνήσεις των πολέμων γράφονται απ’ αυτούς που δεν σκοτώθηκαν στον πόλεμο»[4].

Θα μου πείτε: Γιατί τα γράφω αυτά;

Απάντηση: Για δύο λόγους.

Ο ένας είναι διότι αυτές τις ημέρες άκουσα κυρίως από διάφορους Καλαβρυτινούς ότι η ιστορία έχει γραφεί και δεν ξαναγράφεται με ιστορική παραποίηση, Π. Δ. κ. λ. Και όμως: ενώ η ιστορία έχει γίνει (έχει δημιουργηθεί) από άλλους (οι οποίοι είναι νεκροί και δεν μπορούν να μιλήσουν), η ίδια αυτή ιστορία γράφεται συνέχεια και με διαφορετικούς τρόπους από άλλους ζώντες και μάλιστα από τιτλούχους πανεπιστημιακούς και λοιπούς ειδήμονες και «δασκάλους» κ. λ. οίτινες έχουν την πεποίθηση και την διαχέουν στα ΜΜΕ και αλλού, ότι κατέχουν την αλήθεια και το «αλάθητο». Αυτοί επηρεάζουν τους μη γνώστες. Η γραφή λοιπόν της ιστορίας αλλάζει κατά το δοκούν, είναι σαν την κινούμενη άμμο.

Ο δεύτερος λόγος είναι γιατί, ακούω από τις προηγούμενες αλλά και διάφορες άλλες φωνές, ότι δεν έχει σημασία το ότι η επανάσταση ξεκίνησε από τα Καλάβρυτα, ότι είναι μύθος η Αγία Λαύρα κ.λ και σημασία έχει ότι όλοι οι Έλληνες μαζί ξεσηκώθηκαν κ. λ. Αυτή η έκφραση είναι η μία πλευρά η οποία υποστηρίζεται και από Καλαβρυτινούς. Κανείς βέβαια δεν αμφισβητεί ότι όλοι οι Έλληνες ξεσηκώθηκαν. Αλλά να κρύψουμε την αλήθεια; Η άλλη εκδοχή λέει και υποστηρίζεται από άλλη περιοχή της Πελοποννήσου ότι η επανάσταση ξεκίνησε από εκείνης τα μέρη. Και για εδραίωση αυτής της άποψης πέραν των υποστηρικτικών λόγων, εκπομπών μέσω τηλεόρασης κ.λ., φτιάχτηκαν και Π. Δ., έγιναν δηλώσεις από πολιτικούς, παραμερίστηκε το σύμβολο του Αγώνα και της Αγίας Λαύρας και αν δεν το κατάλαβαν οι Καλαβρυτινοί, ξεκίνησε το διαφορετικό γράψιμο της ιστορίας των Καλαβρυτινών γεγονότων από του ήρωες της επανάστασης του 1821 τους εκ Καλαβρύτων καταγόμενους, και τούτο διότι δεν ζουν και δεν μπορούν να σηκωθούν να φωνάξουν σ’ αυτούς που σφετερίζονται τους αγώνες τους.

Αυτά άλλοι μεν πολιτικοί κατάφεραν να τα αξιοποιήσουν για δικό τους όφελος, και άλλοι  οι της πολύπαθης Καλαβρυτινής επαρχίας δεν είδαν; Δεν κατάλαβαν; Δεν μπόρεσαν να αρθρώσουν λόγο και σιώπησαν. Ο Γερμανός καγκελάριος Όττο Φον Μπίσμαρκ έλεγε: «Οι μεγάλοι πολιτικοί ακούν πριν από τους άλλους το μακρινό χλιμίντρισμα των αλόγων της ιστορίας». Πριν, έλεγε, όχι μετά…

Σε ότι με αφορά, έκανα μια προσπάθεια πολλών ετών και μέσα από πρωτογενείς πηγές ανέσυρα, μεταξύ πολλών άλλων, και έγγραφα και αποδεικτικά στοιχεία όλων αυτών των Καλαβρυτινών ηρώων, οι οποίοι ήσαν άγνωστοι, ώστε να εδραιωθεί η αλήθεια για αυτούς και τα πατριωτικά τους κατορθώματα. Δυστυχώς βρέθηκαν στο δρόμο μου τύποι που σφετερίστηκαν  αυτά τα στοιχεία υποκλέπτοντας και παρουσιάζοντάς τα ως προϊόντα δικής τους έρευνας και άλλοι λίγο πολύ μου εμήνυσαν ότι δεν δικαιούμαι να κάνω έρευνα και να εμφανίσω αυτά τα στοιχεία (τα οποία όπως προανέφερα χρησιμοποίησαν) γιατί δεν ανήκω στην ιερή κάστα των πανεπιστημιακών.

Τελειώνοντας, θέλω να τονίσω ότι προχωρώντας έτσι οπισθοδρομούμε και διολισθαίνουμε σε κατήφορους επικίνδυνους. Εγώ πάντα πίστευα και πιστεύω, για τις ατιμίες, ότι έστι δίκης οφθαλμός, ός τα πανθ’ ορά» (= «υπάρχει το μάτι της δικαιοσύνης που βλέπει τα πάντα».

Θ. Τζώρτζης.

———————————————


[1] Σάμουελ Μπάτλερ, 1835-1902, Άγγλος συγγραφέας.

[2] A. Whitney Brown, 1952.

[3] Ζαν Κοκτώ, 1889-1963, Γάλλος καλλιτέχνης.

[4] L. Scutenaire, 1905-1987, Βέλγος σουρεαλιστής.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Αιδώς ορέ λεβέντες!

Με θλίψη και ανησυχία διάβασα στην Χθεσινή εφημερίδα «Πελοπόννησο», ότι έχω υπογράψει (ως συγγραφέας, ως συντάκτης, ως τι;) μαζί με τον κο Σταθακόπουλο, κάποιο πολυτελές λεύκωμα για το οποίο σύμφωνα με το δημοσίευμα διατέθηκαν από την Πειφέρεια και το Δήμο 20.000 Ευρώ.

Το δημοσίευμα είναι το εξής:

Αμέσως την ίδια ημέρα, έστειλα στην εφημερίδα το παρακάτω mail:

Αργά το βράδυ, πήρα από τον αρχισυντάκτη Τριανταφυλλόπουλο, την εξής απάντηση:

Σχετικά με το θέμα, ενημερώνω ότι:

1. Ουδεμία σχέση έχω με λεύκωμα ή άλλο έντυπο του δήμου Καλαβρύτων, ούτε με κάποιον παράγοντα διοικητικό αιρετό ή μόνιμο από τον εν λόγω δήμο και κατά συνέπεια ούτε έχω συντάξει ή συγγράψει ή υπογράψει τέτοιο έντυπο ή μέρος αυτού.

2. Ουδείς από το δήμο των Καλαβρύτων ή από τους συγγραφείς ή συντάκτες του εν λόγω εντύπου, μου ζήτησε κάτι τέτοιο ούτε και τη συγκατάθεσή μου για χρήση στοιχείων από το έργο μου «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» και κατά συνέπεια δεν είχαν ούτε έχουν την άδειά μου για χρήση τέτοιων στοιχείων.

3. Είναι προσβλητικό, υποτιμητικό και ύποπτο να με συσχετίζουν με όλα αυτά εν αγνοία μου, τη στιγμή μάλιστα που αναφέρουν και ότι διατέθηκε ποσό για την έκδοση αυτού του εντύπου. Επαναλαμβάνω έχω πλήρη άγνοια και είμαι άσχετος με όλα αυτά.

4. Η απάντηση του δημοσιογράφου είναι ασαφής και αντίστοιχη της σχέσης μεταξύ τίτλου και περιεχομένου του εν λόγω άρθρου (ποιός τελικά έδωσε σε ποιόν το «λεύκωμα»;).  

4. Αν ο δήμαρχος Καλαβρύτων ανέφερε ότι εγώ έχω υπογράψει ή συντάξει ή συγγράψει ή ότι έχω κάποια σχέση με αυτό το έντυπο, αυτό δεν είναι αλήθεια και διέπραξε μέγα ατόπημα. Ο συντάκτης του άρθρου αναφέρει ότι «είναι ακριβώς αυτά που ανέφερε ο κ. Παπαδόπουλος…». Εγώ δεν έχω διάθεση να ψάχνω τις ομιλίες του καθενός. Ας απαντήσει ο ίδιος γι’ αυτό.

Τέλος θέλω, απευθυνόμενος σε όποιον χρησιμοποιεί το όνομά μου εν αγνοία μου και χωρίς τη συγκατάθεσή μου, να τον καλέσω να αφοσιωθεί στα του οίκου του, διότι η γελοιότητα και ο εξευτελισμός δεν απέχουν  πολύ.

Καθείς μπορεί να βγάλει τα συμπεράσματά του.

Το δικό μου συμπέρασμα είναι: Θλίψη.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Οδοιπορικό του 1884 από Πάτρα εις Καλάβρυτα (Μέρος Γ΄) ΚΑΙ επιστολές σχετικές με το Λάβαρο.

(Με διπλό κλικ στη εικόνα μπορείτε να την μεγενθύνετε ώστε να γίνει ευκρίνέστερη και η ανάγνωσή της εύκολη).

Επιστολή του Ηγουμενοσυμβουλίου της Αγίας Λαύρας προς την Εφημερίδα σχετική με το Λάβαρο, το 1884.

Και άλλες επιστολές του 1898.

Πηγή: Εφημ. «Ακρόπολις».

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Σημερινή Δημοσίευση στο ένθετο «Οδοντωτός-Χελμός» με λίγα ιστορικά στοιχεία για το Λάβαρο.

==========================================================================

Πληρέστερα στοιχεία (αλλά όχι όλα τα μέχρι τώρα γνωστά, τα οποία λόγω χώρου δεν αναφέρονται) παρατίθενται στη συνέχεια.

Το Λάβαρο.

Πού φτιάχτηκε και πως βρέθηκε στη Μονή της Αγίας Λαύρας.

Περιληπτικά και σύμφωνα με την παράδοση, στη Σμύρνη κεντήθηκε μια ωραία εικόνα της Παναγίας πάνω σε πορφυρό μεταξωτό ύφασμα και μεταφέρθηκε μαζί με άλλα «αναθήματα» δωρηθέντα από τους ομογενείς της Σμύρνης, από τον Ευγένιο[1], στην Αγία Λαύρα όπου το κρέμασαν ως παραπέτασμα στην ιερή πύλη της εκκλησίας της Μονής. Επιδιορθώθηκε το 1748(;) με επιμέλεια του ηγουμένου Χρυσάνθου[2], όταν δύο μοναχοί, το πήγαν στη Σμύρνη για επιδιόρθωση στην αρχική κεντήστρα, γριά πια την Κοκώνα Ωρολογά, η οποία το επιδιόρθωσε και το έκανε λαμπερό όπως πριν. Στη συνέχεια συνδέθηκε με δραματικές περιπέτειες. Αρπάχθηκε και μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη και μετά στη Μολδοβλαχία και το 1772 με ενέργειες του ηγουμένου Χρυσάνθου, του πατριάρχη Γαβριήλ και του ηγουμένου Γεωργίου Βοεβόδα της Μολδοβλαχίας καθώς και άλλων εξαγοράστηκε μαζί με άλλα πενήντα κειμήλια τα οποία είχαν επίσης κλαπεί. Όταν το 1780 έγινε πάλι λεηλασία της μονής το Λάβαρο στάλθηκε στη Ρωμυλία και βρέθηκε στη συνέχεια στην Ήπειρο απ’ όπου αγοράστηκε πάλι. Όταν το 1826 πυρπολήθηκε η μονή από τον Ιμπραήμ το Λάβαρο διασώθηκε  από τους μοναχούς Αθανάσιο και Δανιήλ οι οποίοι το μετέφεραν στο νησί Κάλαμο της Ιθάκης. Σήμερα φυλάσσεται στη μονή της Αγίας Λαύρας, εντός θήκης, κειμήλιο πολύτιμο αυτής. Στις 17 ή 18 Μαρτίου ορκίστηκαν επί του ιερού Λαβάρου το οποίο ευλόγησε ο Π. Π. Γερμανός, οι πρόκριτοι και αρχιερείς και στη συνέχεια αναχώρησαν ο καθένας για τον προορισμό του. Αυτού του Λαβάρου σημαιοφόρος ήταν ο ιεροδιάκονος Ντόκος από το Βυσωκά. Το 1920 στις 20 Σεπτεμβρίου με διαταγή του αρχηγού στρατού Λ. Παρασκευοπούλου, απενεμήθη στο ιερό Λάβαρο ο Πολεμικός Σταυρός Β΄ Τάξεως.

Επί πλέον αυτών σημειώνονται τα εξής:

Στο Κτιτορικό της Αγίας Λαύρας (Κ. Λάππας, Αγία Λαύρα…, 35) αναφέρεται ότι: «Πρώτον μεν έφερε [ο ιερομόναχος Νεόφυτος (βλ. λ.) από τα Τσετσεβά Πατρών] την Κοίμησιν της υπεραγίας ημών Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, κεντισμένην δια μαγκάνου και ένα αέρα επιτάφιον και αυτόν δια μαγκάνου, και…». Σε σημείωση δε για το θέμα αυτό ο ίδιος (Κ. Λάππας) αναφέρει τα εξής: «Γύρω από το λάβαρο της Κοίμησης της Θεοτόκου πλάστηκαν αρκετοί θρύλοι, πράγμα που ήταν αναπόφευκτο: μια σημαία που στα χέρια του Π. Πατρών Γερμανού σημάδεψε το ξεκίνημα του Αγώνα, έπρεπε να έχει και μια αντάξια ιστορία. Έτσι μια παράδοση λέει ότι το λάβαρο υφάνθηκε το 1721 από μια ωραία Σμυρνιά και δωρήθηκε στη Λαύρα με την ευχή να δώσει την ελευθερία στην πατρίδα. Β. Παπαγεωργίου, «Το Λάβαρον της Επαναστάσεως του 1821», Επετηρίς Καλαβρύτων 3 (1971) 42. Η ιστορία του Λαβάρου θα φτάσει να γίνει ολόκληρο μυθιστόρημα 2.000 σελίδων (Χρ. Ηλιόπουλος, Αναμνήσεις, σ. 28). Δεν θα μας απασχολήσει εδώ ούτε η μυθοποίηση του Λαβάρου, ούτε τα προβλήματα γύρω από την ύψωσή του στη Λαύρα ή την ταυτότητά του …. Μόνον ό,τι έχει σχέση με την προέλευση και την τύχη του επί Αλβανοκρατίας. Εκείνο που γνωρίζουμε ασφαλώς για το Λάβαρο είναι ότι μεταφέρθηκε στη Λαύρα από το μετοχιάρη της Πάτρας Νεόφυτο (1722-1737). Δεν στηρίζεται σε καμμιά πηγή η υπόθεση του Χρ. Ηλιόπουλου ότι προέρχεται από δωρεά Σμυρναίων ομογενών, ούτε η χρονολόγησή του στο 16ο αι. (Χρυσαί σελίδες, σ. 14). Το ίδιο αστήριχτη είναι και η γνώμη ότι το 1736 ο ηγούμενος Χρύσανθος έστειλε το Λάβαρο στη Σμύρνη για ανακαίνιση με τον ιερομόναχο Νεόφυτο (όπ. παρ.). Είναι φανερή η συσχέτιση της φανταστικής αυτής αποστολής με το γεγονός της μεταφοράς του Λαβάρου από την Πάτρα στη Λαύρα, που έγινε ακριβώς από τον ιερ. Νεόφυτο. Η Μ. Θεοχάρη, σε άρθρο της για το Λάβαρο, υποστήριξε ότι το έφερε στο μοναστήρι ο Ευγένιος από τη Μολδαβία μαζί με άλλα δώρα της οικογενείας Λούπου (εφ. Καθημερινή 25.3.1967), αλλά τουλάχιστο το Κτιτορικό δεν αναφέρει τίποτα σχετικό. Η ίδια σε ανακοίνωσή της (εφ. Καθημερινή 18.8.1966) το θεωρεί μικρασιατικό έργο. Το 1779 το Λάβαρο αναγράφεται σε κατάστιχο, μαζί με άλλα κειμήλια της Λαύρας που άρπαξαν οι Αλβανοί, ίσως το 1773, κατά την επιδρομή του Ζάνιου Χάρου εναντίον του μοναστηριού (Κώδ., 52, 577). Την ίδια χρονιά ο ηγούμενος ο Άνθιμος[3] ήλθε στη Ρούμελη, όπου είχαν πουληθεί τα κειμήλια, και κατόρθωσε να τα ξαναπάρει. Τότε θα ξαναγύρισε και το Λάβαρο στη Θέση του. Δεν επιβεβαιώνεται όμως από πουθενά η άποψη ότι επί Αλβανοκρατίας το Λάβαρο έφτασε, ύστερα από περιπέτειες, στην Κωνσταντινούπολη, τη Μολδοβλαχία και την Ήπειρο. Χρ. Ηλιόπουλος, όπ. παρ. σ. 14, 15. Χρ. Ευαγγελάτος, όπ. παρ., σ. 93».

Το θέμα με τη σημαία της Κερπινής.

Το 1851 ο τότε μοίραρχος Καλαβρύτων Κ. Γανοβέλης δημιούργησε ζήτημα, εάν η ευλογηθείσα σημαία υπό του Π. Π. Γερμανού στην Αγία Λαύρα, ήταν το Λάβαρο της Μονής ή η Σημαία της κοινότητος Κερπινής. Στο έγγραφο του μοιράρχου προς το Αρχηγείο της Χωροφυλακής στην Αθήνα με ημερομηνία 24.4.1851, αναφέρεται ότι στην Κερπινή ευρίσκεται η σημαία την οποία ευλόγησε ο Π. Π. Γερμανός κατά την έναρξη της Επαναστάσεως, η οποία σημαία είχε χαθεί και ευρεθείσα στη Ζάκυνθο υπό του κατοίκου της Κερπινής Σωτ. Λάγαρη [;], εδόθη στο χωριό του όπου και ευρίσκεται. Στη συνέχεια της επιστολής αυτής παρατίθενται πληροφορίες του μοιράρχου για την προέλευση, τις διαστάσεις και το σκοπό κατασκευής και χρησιμότητας στους κατοίκους της Κερπινής αυτής της σημαίας. Αναφέρεται ότι στη μία πλευρά της παριστάνοντο οι άγιοι Γεώργιος και Δημήτριος, έφιπποι και απέναντι ιστάμενοι και στην άλλη πλευρά η Αγία Ανάσταση. Στη συνέχεια της επιστολής αναφέρεται ότι ο μοίραρχος συνέστησε στο Δήμαρχο Κερπινής Π. Μεγακλή καθώς και στους προκρίτους να στείλουν τη σημαία στην Κυβέρνηση ώστε να φυλαχθεί εκεί όπου και τα λοιπά κειμήλια της Επανάστασης, και ο Δήμαρχος δέχθηκε την πρόταση αυτή. Η αναφορά του μοιράρχου διεβιβάσθη στο Επαρχείο Καλαβρύτων, το οποίο τη διαβίβασε προς τον δήμαρχο προς εκτέλεση. Τέλος ο νομάρχης Αχαΐας και Ήλιδος επέστρεψε την αλληλογραφία προς το υπουργείο και έτσι έληξε το ζήτημα. Όμως το 1889 ο πρωτοσύγκελος Φιλάρετος Δημητρίου (βλ. λ.) με επιστολή του, με ημερομηνία 11.5.1889, στην εφημερίδα «Καλάβρυτα» στις 4.10.1889 αναφέρει ότι ήταν παρών στην Αγία Λαύρα όταν ευλογήθηκαν τα όπλα από τον Π. Π. Γερμανό, τον οποίο υπηρετούσε τότε, και αναφέρει ότι η σημαία που φυλάσεται στην Κερπινή εστάλη υπό «εταίρων» από την Κων/πολη λίγους μήνες πριν τον Μάρτιο του 1821 στον αείμνηστο Α. Ζαΐμη ο οποίος την απέθεσε σε κάποια εκκλησία της Κερπινής. Αυτή τη σημαία μετέφεραν στην Αγία Λαύρα την ημέρα της μοιραίας δοξολογίας από την Κερπινή σωματοφύλακες του Α. Ζαΐμη και Α. Λόντου, ηγουμένων αυτών των: Ν. Φραγκάκη, Γ. Λεχουρίτη, Φιλίππου και Σταύρου Σαρδελιάνου και παρέδωσαν στον Π. Π. Γερμανό και ακολούθησε η δοξολογία. Αυτή τη σημαία παρέλαβαν οι επαναστάτες στη συνέχεια και κατέλαβαν τα Καλάβρυτα κ.λ. και συνεχίζει στην επιστολή του ότι αυτή τη σημαία εξαγόρασε ο Σωτήριος Μέγαρης, όταν αυτή αιχμαλωτίστηκε σε μάχη πέριξ των Πατρών, και την επέστρεψε στην Κερπινή της οποίας θεωρείται κτήμα.

Αλλά και άλλος στη συνέχεια, ο δικηγόρος Π. Δημόπουλος, επικαλείται επιχειρήματα Κερπιναίων μεταξύ των οποίων και το γεγονός ότι «περί το 1850 ο εν Αθήναις πρεσβευτής της Ρωσίας επισκεφθείς την Κερπινή εζήτησε και εν δακρύοις προσεκύνησε την εν θήκη τότε και νυν κεκλεισμένην σημαίαν, επανελθών δε εις Αθήνας προυκάλεσε την Κυβέρνησιν να την ζητήση, όπως κατατεθή εις το Εθνικόν Μουσείον, αλλ’ εσταμάτησε το πράγμα ως εκεί, διότι οι Κερπινιώται εζήτησαν ως αντάλλαγμα την ίδρυσιν Ελληνικού Σχολείου και άλλου τινός».

Πάντως ο αρνητής των γεγονότων της έναρξης της επανάστασης στην Αγία Λαύρα κ.λ. Γ. Αναπλιώτης (Αγία Λαύρα…, 104), σχετικά με τη σημαία της Κερπινής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «… είναι πιθανόν η σημαία της Κερπινής να ήταν μπαϊράκι του Ζαΐμη στα Καλάβρυτα κι όπου αλλού επολέμησε κατόπιν ο Κερπινιώτης Αγωνιστής…».

Στη συνέχεια παραθέτω την απάντηση του δημάρχου Καλαβρύτων με ημερομηνία 19 Μαρτίου 1884 Θ. Παπαδόπουλου για το θέμα αυτό όπως παρουσιάζεται στην εφημερίδα «Στοά».

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι ceb5cf86ceb7cebc.-cea3cf84cebfceac-24-ce9cceb1cf81cf84ceafcebfcf85-1884-.jpg

Επίσης παραθέτω απόκομμα της εφημερίδος «Ακρόπολις» της 29 Μαρτίου 1884, εκτενέστερου άρθρου σε τρείς συνέχειες, στο οποίο γίνεται μνεία και του Λαβάρου.

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι ce91cebacf81cf8ccf80cebfcebbceb9cf82-29-ce9cceb1cf81cf84ceafcebfcf85-1884.jpg

Ένα άλλο τμήμα της εφημερίδας «Επιθεώρηση» της 26 Αυγούστου 1887 αναφέρει:

Πηγές: «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

             Χ. Γ. Ευαγγελάτος, (Αγία Λαύρα. Ιστορία της Μονής 961-1961. Β΄ έκδοση. [1963;]).

             Βασιλ. Γ. Παπαγεωργίου, (Το Λάβαρον της Επαναστάσεως του 1821, Ε. τ. Κ., (3) 1971, σελ. 41-63).

           Γ. Αναπλιώτης, (Αγία Λαύρα. Καλάβρυτα. (Ιστορία και Μύθος). Συγκριτική μελέτη των πηγών της ιστορίας του εικοσιένα. Καλαμάτα 1969).

         Κ. Λάππας, (Αγία Λαύρα Καλαβρύτων. Α΄ Κείμενα από τον Κώδικα της μονής. 1. Κτιτορικό. 2. Χρονικό της Αλβανοκρατίας (1770-1779). 3. Ακολουθία του αγίου Αλεξίου. Αθήναι 1975.).

    Χρ. Ηλιόπουλος (Χρυσαί εθνικαί σελίδες. Το Εθνικόν Λάβαρον. Η κε΄ Μαρτίου εν Λαύρα. (Αναδημοσίευσις εκ της «Ποικίλης Στοάς»). Εν Αθήναις, 1900).

……………………………………………………………………………………………………………………………………


[1] Ευγένιος: (1675-1712) ηγούμενος, ο ιδρυτής της νέας μονής της Αγίας Λαύρας και συντάχτης του παλαιότερου Κώδικα της μονής, όστις ονομάστηκε και «Κώδικας του Ευγενίου». Στη μονή πήγε μικρός περί το 1645. Καταγόταν από την Κούτελη Καλαβρύτων

[2] Χρύσανθος: ιερομόναχος και ηγούμενος στην Αγία Λαύρα, από τη Δημητσάνα. Διαδέχθηκε στην ηγουμενία τον Τιμόθεο Βερρίνη, στις 6Ιανουαρίου 1746 και δύο έτη μετά πήγε στην Κωνσταντινούπολη μετά δύο ακόμα ιερομονάχων του Μακαρίου από την Επάνω Ποταμιά και του Γερασίμου από τη Ζάτουνα, όπου έμεινε πέντε έτη. Επιστρέψας έφερε μαζί του αρκετά αργυρά κ.λ. σκεύη εκκλησιαστικά, λείψανα, κανδήλια κ.λ. ως επίσης και μεγάλη ποσότητα χρημάτων.

[3] [Όπως αναφέρουν η Δρούλια Λουκία και Μαλτέζου Χρύσα (Τὸ Ἀρχεῖον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἁγίας Λαύρας Καλαβρύτων – Σύμμεικτα Ε.Ι.Ε-Κ.Β.Σ. 1970, 397) στα έγγραφα της μονής Αγίας Λαύρας υπάρχει «Πιστωτικόν γράμμα/ 14 Σεπτεμβρίου 1779/ Φάκ. Α΄, αρ. 30 (ανηρτημένον). Πρωτότυπον. Χάρτης 462 Χ 340. Μελάνη φαιόχρους. — Διατήρησις μετρία (σητόβρωτον, υγρασία, σχισμαί κατά τας διπλώσεις). Άνω αποτύπωσις δι’ αιθάλης τριών σφραγίδων με παράστασιν της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Το έγγραφον κεκολλημένον μεταγενεστέρως επί υφάσματος καί σκληρού χάρτου./ Οι μητροπολίται Πελοποννήσου δια του παρόντος γράμματος ζητούν από τους της Ρούμελης όπως αποδοθούν εις τον επιφέροντα ηγούμενον της Ιεράς Μονής Αγ. Λαύρας Καλαβρύτων Άνθιμον τα ιερά κειμήλια, τα οποία διηρπάγησαν προ δύο ετών υπό των Αλβανιτών (πρβλ. το υπ’ αρ. 4 έγγραφον)./ Α ρ χ.: Επειδή και προ δύω σχεδόν χρόνων. . ./ Εκδ. : Δ α μ α σ κ η ν ο ύ  Α π ο σ τ ο λ ί δ ο υ , ένθ’ ανωτ., σελ. 37-38.— Πρβλ. Σ π. Λ ά μ π ρ ο υ , Βιβλιοκρισία, NE 2 (1905), τεύχος Γ’, σελ. 379 και M a r c , ένθ’ ανωτ., σελ. 116, άρ. 4.».]. [Για το παραπάνω αναφερόμενο έγγραφο 4, οι συγγραφείς αναφέρουν: « Συνοδικόν γράμμα του πατριάρχου Σωφρονίου του Β΄/ Ιανουάριος, ινδ. 13, 178 [0]/ Φάκ. Α΄, αρ. 1. Χάρτης 640 Χ 450. Πρωτότυπον (πρβλ. φωτ. αρ. 34, 35). Μελάνη καστανόχρους. — Διατήρησις κακή (υγρασία, ελλείπει άνω αριστερά γωνία, σημεία ιώδους αλλοιώσεως). Το έγγραφον κεκολλημένον μεταγενεστέρως επί χάρτου. Ο πατριάρχης Σωφρόνιος κελεύει όπως τα κειμήλια της Ιερας Μονής Αγ. Λαύρας Καλαβρύτων, τα διασκορπισθέντα λόγω της επιδρομής των Αρβανιτών και εξαγορασθέντα υπό άλλων μοναστηρίων, συγκεντρωθούν και αποδοθούν εις τον επιφέροντα το γράμμα μοναχόν Άνθιμον (πρβλ. το υπ’ άρ. 32 έγγραφον). — 19 ύπογραφαί./ Ά ρ χ.: [Ίερώτατε Μητροπολίτα υπέρτιμε και έξαρχε Λαρίσσης]…/ Εκδ.: Δ α μ α σ κ η ν ο ύ Α π ο σ τ ο λ ί δ ο υ , ενθ’ ανωτ., σελ. 40-43.—Πρβλ. M a r c , ένθ’ ανωτ., σελ. 116, αρ. 5, ένθα όμως αναγράφεται λανθασμένως αντί τού πατριάρχου Σωφρονίου το όνομα τού Γρηγορίου του Ε’.»].

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Οδοιπορικό του 1884 από Πάτρα προς Αγία Λαύρα (Μέρος Β΄).

Πηγή: Εφημ. «Ακρόπολις» Μαρτίου 1884.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Οδοιπορικό του 1884, από Πάτρα προς Αγία Λαύρα…

Περιέχει πληροφορίες για την υπό κατασκευή οδό Πατρών Καλαβρύτων, μέσω Νεζερών και Βλασίας, την επαρχία Καλαβρύτων, την Αγία Λαύρα κ.λ.

(με κλίκ στην εικόνα μεγενθύνεται και διαβάζεται καλύτερα).

Πηγή: Εφημερίδα «Ακρόπολη», Μαρτίου 1884.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Χθεσινή δημοσίευση στο ένθετο της εφημερίδας «ΓΝΩΜΗ» . «Οδοντωτός» σχετικά με τα Αριστεία.

Αθ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Βιβλία του Κων. Γκολφινόπουλου (συνέχεια… τελευταίο).

5. ΓΙ’ αυτή τη χώρα, την πατρίδα μας σήμερα (Ανησυχία, σελ. 130).

6. Η Ναταλή στη χιονοθύελλα (Κοινωνικό μυθιστόρημα, σελ. 100).

Ο Κων. Γκολφινόπουλος έχει γράψει ακόμα: Ο Καραγκιόζης στο Μόντρεαλ (Θεατρικό, 1986).

Και: 7. Θρήνος και καμάρι και παλμοί της ξενητειάς (Ανδρέας Σωτ. Αντωνακόπουλος, από Βυσωκά Καλαβρύτων, σελ. 180).

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Βιβλία του Κων. Γκολφινόπουλου (συνέχεια…).

3. Αγριολούλουδα του βουνού και καημοί της ξενιτειάς (ποιήματα, σελ. 277).

Ενδεικτικά ένα ποίημα:

4. Το θολό ποτάμι (Παράξενα, σελ. 73).

(συνεχίζεται…)

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Βιβλία του κου Κωνσταντίνου Γκολφινόπουλου, κατοίκου Μόντρεαλ.

Σας παρουσιάζω σε συνεχειες τα 6 βιβλία τα οποία μου έστειλε ο αγαπητός κος Κωνσταντίνος Γκολφινόπουλος, σχήματος 0,15Χ0,21 καθώς και ένα βιλίο του εκ Βυσωκά Καλαβρύτων Ανδρ. Σωτ. Αντωνακόπουλου.

Ευχαριστώ τον κο Κωνσταντίνο Γκολφινόπουλο για την αποστολή αυτών των βιβλίων, του εύχομαι καλή συνέχεια στο έργο του και καλή επιτυχία στην ιστορική μελέτη του για τον πρόγονό του Γκολφίνο Λουμπιστιάνο.

1. Το νυφικό μιάς Ορφανής (σελίδες 130, ποιήματα).

2. Το αμάρτημα ενός λαού (Από τα παράξενα του ελληνισμού, σελ. 142).

(συνεχίζεται).

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Στατιστικά του blog «Γκέρμπεσι» τις τελευταίες ημέρες.

Αγαπητοί αναγνώστες αυτού εδώ του blog, σας ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνετε νε το εμπιστεύεσθε.

Σας παρουσιάζω μερικά από τα «στατιστικά του» των τελευταίων ημερών.

Χθες έγινε ρεκόρ επισκεπτών και αναγνώσεων: 459 επισκέπτες είδαν 1480 άρθρα…

17 Μαρτίου: 113 επισκέπτες, 190 Views (θεάσεις-άρθρα).

18 Μαρτίου: 157 επισκέπτες, 221 Views (θεάσεις-άρθρα).

19 Μαρτίου: 143 επισκέπτες, 259 Views (θεάσεις-άρθρα).

20 Μαρτίου: 175 επισκέπτες, 334 Views (θεάσεις-άρθρα).

21 Μαρτίου: 226 επισκέπτες, 432 Views (θεάσεις-άρθρα).

22 Μαρτίου: 194 επισκέπτες, 312 Views (θεάσεις-άρθρα).

23 Μαρτίου: 270 επισκέπτες, 704 Views (θεάσεις-άρθρα).

24 Μαρτίου: 362 επισκέπτες, 957 Views (θεάσεις-άρθρα).

25 Μαρτίου: 459 επισκέπτες, 1480 Views (θεάσεις-άρθρα).

26 Μαρτίου: (μέχρι το μεσημέρι) 114 επισκέπτες, 143 Views (θεάσεις-άρθρα).

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

25η Μαρτίου: Διπλή γιορτή του ευαγγελισμού της Παναγίας και της έναρξης της επανάστασης του 1821 για την οποία έναρξη γιορτάζουμε τα 200 χρόνια.

Χρόνια πολλά στους Έλληνες!

Χρόνια πολλά στους Ελληνογενείς όλου του κόσμου!

Χρόνια πολλά στους συμπατριώτες μας στο εξωτερικό!

200 χρόνια σήμερα από τον ξεσηκωμό των Ελλήνων, να θυμηθούμε ότι νίκησαν κινούμενοι ενάντια στη λογική και στους νόμους της φύσης. Θέλω να τονίσω ότι φτωχοί ήσαν νηστικοί και βασανισμένοι, χωρίς χρήματα, χωρίς τροφή, «με σκέπασμα τον ουρανό κι ελπίδα το ντουφέκι». Σήμερα θα έπρεπε υποκλινόμενοι σ’ όλους αυτούς να βλέπαμε τα αίματα στα ρούχα τους να βλέπαμε τα αίματα και τη μπαρούτη στα έγγραφα τα οποία σώζονται και έπιασα με τα χέρια μου, ανατριχιάζοντας. Θα πρέπει να ξέρουν οι νεώτεροι ότι μας ελευθέρωσαν κάνοντας αποκοτιά… Θα πρέπει να γνωρίζουν οι νεώτεροι ότι οι Έλληνες αυτοί εκτός από ηρωϊκές μορφές υπήρξαν και μέγιστοι δάσκαλοι των αξιών της ζωής και πως αυτές αποκτώνται και δεν χαρίζονται σε κανένα…

Για τον ευαγγελισμό της Θεοτόκου σας παραθέτω την παρακάτω ομιλία η οποία βέβαια είναι στην καθαρεύουσα και πέραν όσων περί του Ευαγγελισμού αυτής αναφέρει, στην τελευταία σελίδα της έχει σημαντικά στοιχεία για την καταγωγή της Παναγίας.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Αυτούς και άλλους πολλούς έχω ανακαλύψει και καταγράψει από το 2013… Έτσι με ονοματεπώνυμο τους τιμώ, υποκλίνομαι στους αγώνες τους και αποδίδω σ’ αυτους την ευγνωμοσύνη μου, γιατί μας δίδαξαν πολλά και γιατί μας παρέδωσαν μιά πατρίδα ελεύθερη…

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Και οι παρακάτω «έβαλαν την υπογραφή τους» για να ελευθερωθεί η πατρίδα μας…

Οι 12 αναρτήσεις αυτών των υπογραφών  έχουν γίνει 6 χρόνια πριν! Τότε που δεν είχαμε γιορτές για τα 200 χρόνια… Έτσι εγώ τους κανω μνημόσυνο…

1) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/06/1-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

2)https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/07/2-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-182-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

3)https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/08/3-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

4)https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/10/5-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

5) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/10/5-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

6) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/13/6-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

7) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/14/7-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

8) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/15/8-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

9) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/17/9-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1%cf%81/

10) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/21/10-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1/

11) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/23/11-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1/

12) https://gerbesi.wordpress.com/2015/07/24/12-%cf%85%cf%80%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%82-%ce%b1%ce%b3%cf%89%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%84%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%bf%cf%85-1821-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5%cf%80%ce%b1/

Αιωνία η μνήμη τους!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Χθεσινή (22.3.2021) δημοσίευση στο ένθετο Οδοντωτός.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Τα γεγονότα της επανάστασης του 1821 στην επαρχία Καλαβρύτων.

(Συνέχεια από το προηγούμενο…).

10. (τελευταίο).

Απελευθέρωση των Καλαβρύτων.

Οι οπλαρχηγοί Σωτ. Χαραλάμπης, Ασημ. Φωτήλας, Αναγνώστης Στριφτόμπολας, Ιω. Παπαδόπουλος ή Μουρτογιάννης, Σωτ. Θεοχαρόπουλος, Νικ. Χ. Σολιώτης, Αναγνώστης, Βασίλειος και Νικόλαος Πετιμεζαίοι, Ασημάκης Σκαλτσάς μαζί με τους στρατολογηθέντες, όλοι μαζί πάνω από εξακόσιοι συγκεντρωθέντες στην Αγία Λαύρα, στις 21 Μαρτίου 1821, αφού πήραν το «ευτελές» τηλεβόλο της μονής και την χρυσοκέντητη εικόνα της Παναγίας από την ωραία πύλη του ναού της Παναγίας, σαν σημαία τους με σημαιοφόρο τον διάκονο της Αγίας Λαύρας Γρηγόριο Ντόκο, ώρμησαν κατά των Καλαβρύτων και πολιόρκησαν τους Τούρκους του Αρναούτογλου, οι οποίοι, μετά το επεισόδιο στη Χελωνοσπηλιά και την επιστροφή του Αρναούτογλου  στα Καλάβρυτα, ήσαν κλεισμένοι στους 3 ή κατ’ άλλους 4 πύργους τους οποίους κατείχαν Τούρκοι και τους ανάγκασαν να παραδοθούν και έτσι ελευθερώθηκαν τα Καλάβρυτα.

Ο Φιλήμων αναφέρει ότι οι Τούρκοι παραδόθηκαν  μετά από πενθήμερη αντίσταση και εκ των Ελλήνων φονεύθηκαν δύο και πληγώθηκαν τρεις μεταξύ των οποίων και ο Σολιώτης, εκέρδισαν όμως θάρρος κατά των Τούρκων, και πάνω από 100 τουρκικά όπλα. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή ο Αρναούτογλου κλείστηκε στους πύργους στις 16 Μαρτίου.

Ο Αμβρ. Φραντζής αναφέρει ότι: «Μετά δε το κατά του Σεϊδί κεχαγιά συμβάν εις την Χελωνοσπηλιάν (την 19 Μαρτίου) έφθασεν η είδησις εις Τριπολιτζάν ότι ετουφέκισαν και τον Αρναούτ ογλούν βοεβόδαν των Καλαβρύτων ερχόμενον δια Τριπολιτζάν, όστις διασωθείς ακινδύνως, επέστρεψεν εις Καλάβρυτα…». Εις δε τον Δ΄ τόμο: «Οι εις την πρωτεύουσαν των Καλαβρύτων μετά του βοεβόδα και άλλων Οθωμανών ευρεθέντες περίπου των 230, όλοι οπλοφόροι, την 24 Μαρτίου (1821) ωχυρώθησαν εις τας Οθωμανικάς των Καλαβρύτων οικίας, όπου πολιορκηθέντες παρά των προυχόντων, των Πετμεζαίων, του Νικολάου Σολιώτου, και λοιπών Καπετάνων, παρεδόθησαν εις τους πολιορκητάς των, και μετεκομίσθησαν εις διάφορα Πελοποννήσου μέρη όσοι εσώθησαν».

Ο Π. Πατρών Γερμανός (Υπομνήματα…, 18) αναφέρει: «… Εις δε τα Καλάβρυτα επολιόρκησαν εις τους πύργους τους εκεί Τούρκους, οίτινες μετά ολίγων ημερών ανθίστασιν παρεδόθησαν με συνθήκας…».

Ο Ν. Σπηλιάδης (Απομνημονεύματα…, Α΄, 60), τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 26 Μαρτίου (οπότε έγινε πριν και η δήλωση προς τους προξένους), αναφέροντας ότι: «… Τότε έδραμον εις Καλάβρυτα ο Σ. Χαραλάμπης, Ασημ. Φωτήλας, Αναγνώστης Στριφτόμπολας, Ιω. Παπαδόπουλος, Σ. Θεοχαρόπουλος, Ν. Χ. Σολιώτης, Βασίλειος και Νικόλαος Πετιμεζαίοι, επολιόρκησαν τους Τούρκους και τους εβίασαν να παραδοθώσι μετά πέντε ημέρας εις την διάκρισίν των. Επληγώθη δε ο Σολιώτης εις τον αριστερόν πόδα…».

Ο Διον. Κόκκινος (Η Ελληνική Επανάστασις, Αθήναι, 1956, 270) συμφωνώντας με τον Γ. Παπανδρέου, αναφέρει ότι: «…Εις τα Καλάβρυτα τα πράγματα έφθασαν ταχέως εις το τέλος. Κατά την 21ην Μαρτίου συνεκεντρώθησαν εις την  μονήν της Αγίας Λαύρας ο Σωτήρης Θεοχαρόπουλος, ο Νικ. Σολιώτης, ο Ι. Παπαδόπουλος και οι Βασ. και Νικ. Πετιμεζαίοι, και παραλαβόντες ένα ασήμαντον κανόνι του μοναστηριού και με σημαίαν επί κοντού την εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, που υπήρχεν εις την Ωραίαν Πύλην του ναού, ώρμησαν κατά των Καλαβρύτων. Η πολιορκία δεν κράτησε πολύ..».

Ο Απ. Β. Δασκαλάκης τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 21 Μαρτίου.

Ο Γ. Αναπλιώτης (Αγία Λαύρα…, 127) αναφέρει: «Ανακεφαλαιώνουμε: Από συγκριτική μελέτη των ιστορικών πηγών, παλαιών και νεώτερων, προκύπτει κατά τρόπον αναμφισβήτητο κι ακλόνητα τεκμηριωμένο ότι τα Καλάβρυτα πολιορκήθηκαν στις 21 και λευτερώθηκαν στις 24 ή 25 Μαρτίου».

Ο Ν. Κ. Σακελλαρόπουλος (Ιστορία…, Α΄, 261) τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 18 Μαρτίου 1821.

Όπως ήδη διαπιστώσατε και γι’ αυτή την ημερομηνία υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ιστορικών. Την 16η Μαρτίου αναφέρει ο Τρικούπης.  Την 17η Μαρτίου αναφέρουν οι: Φραντζής, Οικονόμου και Σπηλιάδης, όστις αναφέρει ότι η πολιορκία διήρκεσε 5 ημέρες. Να προσθέσω τα εξής: Ο Γενναίος αναφέρει ότι στις 23 Μαρτίου αιχμαλωτίστηκε ο Αρναούτογλου. Ο Χέρτσβεργ αναφέρει για έκρηξη της επανάστασης στις 21 Μαρτίου, αλλά δεν αναφέρει για Πύργους των Καλαβρύτων. Το ίδιο και ο Γκραβιέρ. Ο Α. Αγαπητός  αναφέρει την 21 Μαρτίου υπονοώντας ίσως τα Καλάβρυτα χωρίς να αναφέρει τι άλλο για Πύργους.

Έχειπλέον καθιερωθεί η 21 Μαρτίου ως ημέρα απελευθέρωσης των Καλαβρύτων.

Τέλος να σημειώσω ότι στο Β. Δ. 121 «Περί εορτασμού της επετείου απελευθερώσεως της πόλεως των Καλαβρύτων εκ του Τουρκικού ζυγού» (ΦΕΚ 130/Α/14 Φεβρουαρίου 1966), αναφέρονται τα εξής: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. Επιθυμούντες ίνα η επέτειος της 21ης Μαρτίου 1821, καθ’ ήν η πόλις των Καλαβρύτων απετίναξε πρώτη τον Τουρκικόν ζυγόν, εορτάζηται ως εμπρέπει εις το ιστορικόν τούτο γεγονός προτάσει του Ημετέρου επί των Εσωτερικών Υπουργού, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν: 1. Η 21η Μαρτίου εκάστου έτους ορίζεται ως ημέρα τοπικής εορτής εν τη πόλει Καλαβρύτων. 2. Κατά την ημέραν ταύτην θα τελείται δοξολογία εις ανάμνησιν της ιστορικής ημέρας και επιμνημόσυνος δέησις υπέρ των ηρώων της Ελευθερίας. Εις τον επί των Εσωτερικών Υπουργόν, ανατίθεμεν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος. Εν Αθήναις τη 26 Ιανουαρίου 1966. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β΄. Ο επί των Εσωτερικών Υπουργός Φωκ. Ζαΐμης».

Έχουν δε καταγραφεί εκατοντάδες εξ’ εκείνων που έλαβαν μέρος στην πρώτη αυτή  μάχη των Καλαβρύτων.

Θα αναφέρω (διότι τους αναζήτησα, ώστε οι φίλοι Λειβαρτζινοί να γνωρίζουν για τους προγόνους τους από ατράνταχτες πηγές και όχι από αντιγραφές οψίμων πατριδοκαπήλων) ότι μεταξύ αυτών και σύμφωνα με τα πιστοποιητικά των οπλαρχηγών τους ήσαν και οι Λειβαρτζινοί: Αβραμόπουλος Μήτρος, Αγγελόπουλος Κωνσταντίνος, Αγγελόπουλος Νικόλαος, Αργυρόπουλος Παναγιώτης, Ασημακόπουλος Ιωάννης, Βουρνάς Αθανάσιος, Ζυγούρας Σταύρος, Ηλιόπουλος Βασίλης, Θούας Γεώργιος, Θούας Κωνσταντίνος, Κακαβάς Δημήτριος, Καντρής ή Καντράς Νικόλαος, Καραμάνος Νικόλαος, Καράς Δημήτριος, Καρπίτσας Αναγνώστης, Κατζαρίδης Βασίλειος, Κατζικίνης Δ. Αναγνώστης, Λάγιος Κωνσταντίνος, Λερούνης Πανούτσος, Λυκουριώτης Γεώργιος, Μαρκογιάννης Γιαννάκης, Μεϊντανόπουλος Κωνσταντίνος, Μεϊντανόπουλος Σωτήριος, Μητρόπουλος Παναγιώτης, Μιχαλόπουλος Άγγελος, Μπουγόπουλος Νικόλαος, Νικολόπουλος Γεώργιος, Νικολόπουλος Σπύρος: (ή Φραγκοσπύρος), Νταούτης Νικόλαος, Ντρούκας Σταύρος (ιερέας), Οικονομόπουλος Κωνσταντίνος, Παλαιολογόπουλος Γεώργιος, Παπαγεωργακόπουλος Διονύσιος, Παπαδόπουλος Παλαιολόγος, Παπακωνσταντίνου Βασίλειος, Παπαμικρόπουλος Νικόλαος, Πλεκετούνας Θεόδωρος (ή Πλεκετούνης ή και Μπλεκετούνας), Πονηρόπουλος Παναγιωτάκης, Πονήρης Παναγιώτης, Σακελλαρόπουλος Αναγνώστης, Σαμούρης Δημήτριος, Τομαρόπουλος Σπήλιος.

Αγαπητέ αναγνώστη, προσπάθησα σε 10 συνέχειες σ’ αυτό εδώ το blog, αλλά και μέσω του τύπου (με την ευγενική φροντίδα του δημοσιογράφου κ. Παναγ. Σακελλαροπούλου) να παρουσιάσω τα προεπαναστατικά γεγονότα (τα οποία εγώ αποκαλώ πρωτεπαναστατικά) στην επαρχία Καλαβρύτων, ώστε ο καθείς που τυχόν δεν γνωρίζει, να μάθει τι και πως ακριβώς έγινε εκείνες τις ημέρες με βάση όσα μέσω των πηγών μας είναι γνωστά.

Εγών δεν είμαι ούτε μυθοπλάστης, ούτε πολιτικάντης ούτε διαγκωνίζομαι για μιά θέση μπροστά στη σκηνή ή για δημοσιότητα. Παρέθεσα περιληπτικά αυτά τα γεγονότα χωρίς υστεροβουλία και με μόνο γνώμονα την αλήθεια.

Πιό αναλυτικά παρατίθενται αυτά στο υπό συμπλήρωση «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων», απ’ όπου και τα παρόντα στοιχεία.

Σημείωση: Σε ότι αφορά τους περιορισμούς της νομοθεσίας για τα πνευματικά δικαιώματα, ισχύουν όσα σε προηγούμενες αναρτήσεις μου έχω αναφέρει.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Δημοσίευση 18 Μαρτίου 2021 στο ένθετο «Βοστίτσα». Σχετικά με τη δίκη των Χοντρογιανναίων.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Λάμπρος Παναγιώτης Ινδαρές-Εγγονός ενός εκ των οπλαρχηγών της επανάστασης του 1821. (Η ελληνική εκδοχή του δημοσιεύματος από το σάιτ της εφημερίδας της κοινότητας της Μελβούρνης).

Το κείμενο που ακολουθεί εντός [ ]είναι αντιγραφή από το κείμενο της εφημερίδος της Μελβούρνης το οποίο έχει συγγράψει ο κ. Κώστας Μάρκος.

Ο Κώστας Μάρκος είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Κοινότητας Μελβούρνης.

(Όπως και στο τέλος του άρθρου αυτού αναφέρει ο συγγραφέας του: » Το άρθρο αυτό δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την πολύτιμη συμβολή και καθοδήγηση του Δημήτρη Ινδαρέ, κινηματογραφικού σκηνοθέτη και δισεγγονού του Λ. Π. Ινδαρέ».)

[

Στις 31 Οκτωβρίου 1864, το SS Egmont εισπλέει στο Port Phillip Bay. Ανάμεσα στους επιβάτες που αποβιβάζονται στη Μελβούρνη, σύμφωνα με το επίσημο δελτίο εισερχομένων επιβατών, είναι ο Λάμπρος Π. Ινδαρές, καταγεγραμμένος ως ξένος (Έλληνας), το επάγγελμα του οποίου ήταν «Gentleman».

Παρ’ ότι το όνομα Ινδαρές δεν εμφανίζεται σε κανένα από τα βιβλία που είναι αφιερωμένα στην καταγραφή της ιστορίας μας ως Ελλήνων εποίκων στην Αυστραλία, η παρακαταθήκη του μαρτυρά την κοινωνική και πολιτιστική συμβολή των πρώτων Ελλήνων εποίκων στη χώρα.

Αρκεί να αναφέρουμε ότι ο Λάμπρος Παναγιώτης Ινδαρές, ως κάτοικος της νεοϊδρυθείσας αποικίας της Βικτώριας, το 1867, έγραψε τέσσερις επιστολές στον εκδότη της εφημερίδας της εποχής «The Argus», διατυπώνοντας με ουσιαστικό και περιεκτικό τρόπο τα γεγονότα γύρω από την εξέγερση του Κρητικού λαού ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τους πολιτικούς ελιγμούς των τότε Μεγάλων Δυνάμεων.

Ο Λ. Π. Ινδαρές, γύρω στο 1900. Φώτο: Supplied

Οι επιστολές αυτές προς την εφημερίδα «The Argus» είναι, κατά πάσα πιθανότητα, οι πρώτες που έχουν ποτέ γραφεί από Έλληνα μετανάστη, στην αγγλική γλώσσα, προς μία αυστραλιανή εφημερίδα.

Οι επιστολές του Ινδαρέ αποκαλύπτουν το πάθος ενός ατόμου, η καταγωγή, οι ενέργειες, οι επαφές και οι πολιτικές απόψεις του οποίου πρέπει να διατηρηθούν και να αναγνωριστούν ως μέρος του ελληνοαυστραλιανού μας ιστορικού αφηγήματος.

Υπό τον τίτλο «Επιστολή από την πατρίδα», ο ανταποκριτής της εφημερίδας «The Argus» στο Λονδίνο έγραψε ένα άρθρο για την εξέγερση της Κρήτης εναντίον των Οθωμανικών δυνάμεων, διακηρύσσοντας στην πρώτη παράγραφο ότι «η εξέγερση στην Κρήτη – η οποία πλέον θεωρείται με βεβαιότητα ότι είναι έργο Ρώσων πρακτόρων – σέρνεται αργά με ασυνήθιστο τρόπο.

Ο σχολιασμός του δημοσιογράφου συνεχίζεται σε χειραγωγικό τόνο, παρατηρώντας ότι «Έλληνες και Τούρκοι ανταγωνίζονται μεταξύ τους στην κατασκευή απίθανων νικών, και σ’ αυτόν τον ανταγωνισμό οφείλω να παραδεχτώ ότι τα τέκνα της Ελλάδας διατηρούν την παλαιά τους αίγλη στην έκφραση ψευδών ανωτέρου επιπέδου».Συνεχίζοντας σε απαξιωτικό ύφος, το άρθρο της εφημερίδας, διαβεβαιώνει τους αναγνώστες ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν θα χρησιμοποιήσουν την Κρήτη ως πρόσχημα για να ασχοληθούν με την «κατάσταση του Ασθενούς».

Επρόκειτο για σαφή αναγωγή στην άθλια κατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκείνη την εποχή και τη διχογνωμία που υπήρχε ανάμεσα στη Βρετανική και στη Ρωσική αυτοκρατορία για το πώς θα διαχειριστούν την «αρρωστημένη κατάσταση» της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Χωρίς να χρονοτριβήσει, ο Λάμπρος Ινδαρές απαντά στο άρθρο της εφημερίδας την προηγούμενη μέρα. Η πρώτη επιστολή του Ινδαρέ προς τον εκδότη της εφημερίδας φανερώνει έναν άνθρωπο άριστο γνώστη της αγγλικής γλώσσας και ειδήμονα σε θέματα βρετανικής εθιμοτυπίας και πρωτοκόλλου.

Ο Ινδαρές αρχίζει την επιστολή του με την ευγενική εισαγωγική πρόταση «Κύριε, εάν δεν παραβιάζω τις στήλες του πολύτιμου εντύπου σας, θα μπορούσα να σας ζητήσω να συμπεριλάβετε την καταχώριση αυτή αναφορικά με την ‘Επιστολή από την πατρίδα’;», για να απευθύνει αμέσως έκκληση στην αμεροληψία του αναγνώστη.

Αναφέρεται στις ηρωικές προσπάθειες του κρητικού λαού απέναντι στους δυνάστες για την απόκτηση της ελευθερίας του και τονίζει τη στρατιωτική ανισότητα που υπήρχε ανάμεσα στις δύο δυνάμεις.

Ο Ινδαρές ενημερώνει τους αναγνώστες της εφημερίδας για την ηρωική ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου που έγινε τον Αύγουστο του 1866, και τη θυσία των Κρητικών που υπερασπιζόντουσαν τον ιερό αυτό χώρο.

Περιγράφει αυτούς που είχαν κλειστεί στο μοναστήρι ως «άτομα όλων των ηλικιών και κοινωνικών τάξεων», τους οποίους παρακινούσε η αποφασιστικότητά τους να κερδίσουν την ελευθερία και την ανεξαρτησία τους.

Ο Ινδαρές καταλήγει στην επιστολή του με δήλωση της ελληνικής του ιθαγένειας και την εύστοχη παρατήρηση ότι μοναδικός στόχος ενός Έλληνα, ανεξάρτητα από την γεωγραφική περιοχή στην οποία ανήκει, είναι η «ιερή ελευθερία και όχι η εξυπηρέτηση των πολιτικών απόψεων οποιουδήποτε άλλου έθνους». Η πρώτη αυτή επιστολή του Ινδαρέ αποτελεί αποδοκιμασία της πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων και της αποτυχίας τους να παράσχουν λύση στο «Κρητικό ζήτημα».

Υπό τον τίτλο «Η άφιξη του αγγλικού ταχυδρομείου», το Κρητικό ζήτημα γίνεται ξανά αντικείμενο συζήτησης. Ο δημοσιογράφος σχολιάζει την πολιτική αναταραχή στην Ευρώπη και επανέρχεται στο Ανατολικό ζήτημα και κατ’ επέκταση στην Κρητική επανάσταση.

Το άρθρο είναι από την αρχή απαξιωτικό για την Κρητική εξέγερση. Ο συγγραφέας του εικάζει ότι η επικρατούσα αναταραχή στην περιοχή και η ανησυχία του πληθυσμού είναι αποτέλεσμα του λήθαργου στον οποίο έχει περιπέσει ο Σουλτάνος.

Σημειώνει, παρ’ όλα αυτά, ότι ο Σουλτάνος έχει ξυπνήσει «από τον λήθαργό του» και έχει στείλει «τον πιο έμπειρο αξιωματικό που έχει στην υπηρεσία του ως διοικητή των δυνάμεων που έχουν αναλάβει την καθυπόταξη της Κρήτης». Ο αξιωματικός αυτός ήταν ο Ομάρ Πασάς.

Ο συγγραφέας του άρθρου καταλήγει δηλώνοντας ότι η εξέγερση των «κατοίκων της νήσου θα καταπνιγεί πριν οποιαδήποτε ξένη δύναμη έχει τη δυνατότητα να εφεύρει μια πειστική δικαιολογία για να παρέμβει».

Στην δεύτερη επιστολή του, ο Ινδαρές υποβάλλει τις παρατηρήσεις του αναφορικά με την επιφανειακή νύξη της εφημερίδας, στην οποία εικάζετο ότι οι δυνάμεις του Ομάρ Πασά θα έθεταν τέλος στην εξέγερση των κατοίκων του νησιού πριν την οποιαδήποτε παρέμβαση από κάποια ξένη δύναμη.

Οι παρατηρήσεις του για την τοποθέτηση του Ομάρ Πασά ως επικεφαλής των Τουρκικών δυνάμεων στην Κρήτη αποδεικνύουν πόσο βαθύς γνώστης της ιστορίας του νησιού ήταν.

Επιβεβαιώνουν, επίσης, ότι γνώριζε τη διάρθρωση της στρατιωτικής ιεραρχίας των Τουρκικών δυνάμεων, επισημαίνοντας, σωστά, ότι ο προηγούμενος διοικητής των Τουρκικών δυνάμεων στην Κρήτη, ο Μουσταφά Πασάς, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Κρήτη και γνώριζε πολύ καλά την τοπογραφία του νησιού, απέτυχε παρά τη βοήθεια των χιλιάδων «πολύ καλά πειθαρχημένων στρατιωτών» υπό τις διαταγές του.

Με βάση την εκτίμηση αυτή, ο Ινδαρές θέτει υπό αμφισβήτηση την ικανότητα του νεοδιορισμένου επικεφαλής των Τουρκικών δυνάμεων, Ομάρ Πασά –Σέρβου στην καταγωγή– να επιτύχει, λόγω της περιορισμένης γνώσης που διέθετε για την περιοχή και τους κατοίκους του νησιού.

Ο Ινδαρές καταλήγει λέγοντας ότι τελικά «η πολύπαθη γη του Μίνωα θα ανασάνει ξανά τον αέρα της ελευθερίας» ακόμα «και αν η διπλωματική μηχανορραφία δεν παρεμβληθεί».

Ο Ινδαρές υπέγραψε την τρίτη του επιστολή προς την εφημερίδα «The Argus» με το ψευδώνυμο «Φιλέλλην». Η επιστολή είναι μια έκκληση προς τη «φιλανθρωπία» του αναγνώστη, στοχεύοντας στην ενσυναίσθηση του τοπικού πληθυσμού. Αποτελεί παράλληλα ένα κάλεσμα για τη σύσταση μιας «φιλελληνικής επιτροπής» στην Αυστραλία.

Ο Ινδαρές γνώριζε ότι σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο δημιουργούνταν επιτροπές υποστήριξης. Μέσα από μια συναισθηματική έκκληση, ο Ινδαρές επιχειρεί να πείσει τον τοπικό πληθυσμό να σχηματίσει μία επιτροπή υποστήριξης.

Η χρήση της δύναμης του Τύπου για να μεταδώσει το μήνυμά του σχετικά με τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν στην Κρήτη και τις προσπάθειες του κρητικού πληθυσμού να επιδιώξει την ελευθερία με οποιοδήποτε κόστος αντηχεί σε όλη την επιστολή του Ινδαρέ.

Ο Ινδαρές γράφει: «Είναι η περίπτωση ενός πληγωμένου και καταπιεσμένου λαού που αγωνίζεται να ανακτήσει την ελευθερία του. Είναι ο αγώνας του δικαίου ενάντια στο ισχυρό, είναι ο πόλεμος της αλήθειας ενάντια στο λάθος, είναι μία διαμάχη ανάμεσα στον πολιτισμό και στην ημι-βαρβαρότητα· είναι, με μια λέξη, και με την ευρύτερη και πληρέστερη έννοια αυτής της λέξης, η μάχη της ελευθερίας».

Η έκκληση που απηύθυνε ο Ινδαρές για υποστήριξη στην προσπάθεια να συσταθεί μια Φιλελληνική Επιτροπή στην Αυστραλία μπορεί να παρακινήθηκε από ένα εκτενές άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «The Argus» στις 17 Ιουνίου 1867, μια εβδομάδα μετά τη δεύτερη επιστολή του Ινδαρέ.

Το άρθρο παρέχει μια κριτική ανάλυση του κρητικού ζητήματος και του ρόλου των Δυτικών Δυνάμεων. Επαινεί τις «ηρωικές θυσίες των κατοίκων της Κρήτης» και ζητά την παραχώρηση της νήσου από την Τουρκία στο Βασίλειο. Είναι πιθανότατα η πρώτη φορά που ένα άρθρο θετικά διακείμενο στην παροχή υποστήριξης για τα δεινά της Κρήτης εμφανίστηκε σε μια αυστραλιανή εφημερίδα.

Το κατά πόσο η έκκληση του Ινδαρέ προς τους αναγνώστες της εφημερίδας «The Argus» κατάφερε να κερδίσει τη συμπαράσταση του τοπικού πληθυσμού θα γίνει σύντομα εμφανές στην τελική του επιστολή προς την εφημερίδα «The Argus».

Η τελευταία επιστολή του Ινδαρέ προς τον εκδότη της εφημερίδας «The Argus» αντικατοπτρίζει έντονα την απογοήτευσή του για την έλλειψη ενδιαφέροντος του αυστραλιανού κοινού να λάβει οποιαδήποτε αποφασιστική στάση σχετικά με το Κρητικό Ζήτημα. Η έκκλησή του να συσταθεί επιτροπή υποστήριξης δεν βρήκε καμία ανταπόκριση, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις.

Τα εναρκτήρια σχόλιά του δείχνουν ξεκάθαρα το αίσθημα ματαιότητας που έχει κυριεύσει τον Ινδαρέ «αναφορικά με τη δυσάρεστη κατάσταση της Κρήτης, αν και ελάχιστο ή και καθόλου ενδιαφέρον δεν υπάρχει στη μακρινή αυτή χώρα…»

Συνεχίζει κάνοντας αναφορά σε κληρονομικές αδικίες που συνέβαιναν στο νησί της Κρήτης και παρατηρεί ότι «τα τουρκικά νέα σχετικά με την υποταγή της Κρήτης αποδεικνύεται πάντα ότι βασίζονται σε ψευδή στοιχεία … με μια προμελετημένη πρόθεση χαλάρωσης της διπλωματίας αναφορικά με το Κρητικό ζήτημα».

Η ανάλυσή του παρέχει, επίσης, μια εικόνα για τη σύνθεση των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, οι οποίες αποτελούνταν από «πολλούς αποστάτες αξιωματικούς» που αρνήθηκαν τον Χριστιανισμό για να κρατήσουν «τα λάβαρα του Μωάμεθ με σκοπό να κερδίσουν στρατιωτικές τιμές».

Η παρατήρηση του Ινδαρέ αποτελεί κατά πάσα πιθανότητα άμεση αναφορά στον Ομάρ Πασά, έναν Χριστιανό Σέρβο που προσηλυτίστηκε στο Ισλάμ και διαδέχθηκε τον Μουσταφά στη θέση του αρχηγού των οθωμανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κρήτη.

Ως ύστατη προσπάθεια να πείσει τους αναγνώστες για τις αδικίες που ελάμβαναν χώρα στην Κρήτη, ο Ινδαρές στρέφει την επιχειρηματολογία του προς τους αρχηγούς του Χριστιανισμού και σε εκείνα τα έθνη που ενστερνίζονται τις χριστιανικές αξίες, υποστηρίζοντας ότι «η τρέχουσα παθητικότητα των μεγάλων χριστιανικών δυνάμεων αναφορικά με την παρούσα κατάσταση των κρητικών υποθέσεων φαίνεται εντελώς αντίθετη προς τις πολιτικές αξίες του αιώνα στον οποίο βρισκόμαστε».

Κλείνοντας την επιστολή του, ο Ινδαρές παραθέτει μια παλιά ελληνική παροιμία «Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άλλαξε το μαλλί του, μήτε τη γνώμη άλλαξε μήτε την κεφαλή του», προς επίρρωση της πεποίθησής του ότι οι καταπιεστικές τουρκικές δυνάμεις δεν θα αλλάξουν τις προθέσεις τους και θα συνεχίσουν να καταπνίγουν τις εκκλήσεις για ανεξαρτησία της Κρήτης από τους κατοίκους της.

Παραδόξως, μόλις πέντε ημέρες μετά την τελευταία επιστολή του Ινδαρέ προς την εφημερίδα «The Argus», στις 12 Οκτωβρίου 1867, δημοσιεύτηκε ένα εκτενές άρθρο στην εφημερίδα «Australasian» της Μελβούρνης, στο οποίο ο συγγραφέας θεωρεί ότι «οι Τούρκοι δεν είναι σε θέση να ελέγξουν το νησί, και η διατήρησή του δεν ενισχύει την Πύλη.

Ωστόσο, όπως αντιλαμβανόμαστε, η εκπλήρωση των επιθυμιών των στασιαστών θα ενθάρρυνε κι άλλες ελληνικές επαρχίες να ακολουθήσουν το παράδειγμα, και αυτό συνιστά κίνδυνο για την Οθωμανική αυτοκρατορία». Το αν οι επιστολές του Ινδαρέ προς την εφημερίδα «The Argus» διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο σε αυτήν την περίπτωση επαφίεται στην κρίση του καθενός.

Ο Ινδαρές αναγνωρίζει τη σημασία των μέσων μαζικής ενημέρωσης και με τις τέσσερις παθιασμένες επιστολές του το κρητικό ερώτημα μπαίνει στα δημόσια φόρα, αμφισβητώντας την επικρατούσα αποικιακή ιδεολογία και επιδιώκοντας ταυτόχρονα την ενσυναίσθηση του αυστραλιανού κοινού για το Κρητικό ζήτημα.

Σε μια εποχή στην οποία κυριαρχεί η αποικιακή ρητορική, ο Ινδαρές μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα άτομο που αμφισβητεί επίμονα το κυρίαρχο αφήγημα αναφορικά με τα γεγονότα που ελάμβαναν χώρα στην Κρήτη με έγκυρο τρόπο.

Η ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΟΥ ΛΑΜΠΡΟΥ ΙΝΔΑΡΕ ΣΤΗ ΜΕΛΒΟΥΡΝΗ

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Μελβούρνη, ο Ινδαρές έγινε συνέταιρος στην επιχείρηση εμπορίας κρασιού Victorian Wine Vaults, που βρισκόταν στον αριθμό 231 της Bourke St., East Melbourne.

Η συνεργασία αυτή, ωστόσο, δεν κράτησε πολύ και η κοινοπραξία διαλύθηκε τον Αύγουστο του 1868, με την αποχώρηση του Ινδαρέ από την επιχείρηση. Μετά τη αποχώρησή του και για τα επόμενα δύο χρόνια, ο Λάμπρος Ινδαρές απασχολήθηκε ως υπεύθυνος στο εστιατόριο Albion που βρισκόταν στον αριθμό 101 της Elizabeth Street στη Μελβούρνη.

Μετά από μια εξαετή παραμονή στην Αυστραλία, ο Λ. Π. Ινδαρές συνέχισε την Οδύσσειά του -ίσως κάπως απογοητευμένος- και αναχώρησε από το Σίδνεϊ στις 30 Ιουνίου 1870 με το ατμόπλοιο «City of Melbourne».

Πρώτος σταθμός στο ταξίδι του ήταν το Σαν Φρανσίσκο. Ο Λάμπρος Ινδαρές, για πάνω από μια δεκαετία, συνέχισε τα ταξίδια του στην Αγγλία και την Κύπρο, και τελικά εγκαταστάθηκε στην Πάτρα, όπου, το 1882, παντρεύτηκε την Εξακουστή Φράγκου ή Βασιλειάδη από το Λιβάρτζι Αχαΐας.

Το υπόλοιπο της ζωής του, ο Ινδαρές διέμεινε στην Πάτρα και εργάστηκε ως διερμηνέας για τις λιμενικές Αρχές παραδίδοντας παράλληλα μαθήματα Αγγλικής γλώσσας στους εύπορους μαθητές της πόλης.

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

Ο Λάμπρος Παναγιώτης Ινδαρές γεννήθηκε στις 26 Μαρτίου 1838 στην Τεργέστη, μεγάλη πόλη και λιμάνι της τότε Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας με μια ακμάζουσα και ευημερούσα ελληνική κοινότητα. Η γέννησή του συνέπεσε με την αυτοεπιβεβλημένη εξορία του πατέρα του από το 1835-1843.

Ο Λάμπρος Παναγιώτης Ινδαρές ήταν εγγονός του Δημητράκη Ινδαρέ, ενός από τους πρώτους αγωνιστές για την ελευθερία, που συμμετείχε στο κίνημα για την ελληνική ανεξαρτησία του 1821, που συμμετείχε και ασπάστηκε τη φιλοσοφία της «Φιλικής Εταιρείας» στην Ελλάδα. Ο Δημητράκης Ινδαρές εκπαιδεύτηκε από τους Βρετανούς στη Ζάκυνθο, όπου έλαβε τον βαθμό του χιλίαρχου, του διοικητή δηλαδή χιλίων στρατιωτών.

Η οικογένεια Ινδαρέ τιμήθηκε με έπαινο για την ενεργό συμμετοχή και ανδρεία των μελών της κατά τη διάρκεια του πολέμου για την ανεξαρτησία της Ελλάδας από την Οθωμανική αυτοκρατορία, και σε πολλές περιπτώσεις, στα μέλη της οικογένειας απονεμήθηκαν μετάλλια για τις αξιέπαινες προσπάθειές τους.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Το επώνυμο Ινδαρές θα εμφανιστεί για άλλη μια φορά στον αυστραλιανό Τύπο· αυτή τη φορά το 1956 στην εφημερίδα «The Argus» και με τον τίτλο «Δαναός δώρα φέρων…»

«Ο αξιωματικός πρόνοιας του μεταναστευτικού πλοίου ‘Κερύνεια’, Πάνος Ινδαρές, φέρει τρία δώρα από την Ολυμπιακή Επιτροπή της Ελλάδας για την Ολυμπιακή Επιτροπή της Μελβούρνης. Αλλά δεν γνωρίζει τι είναι. Νομίζει ότι το ένα είναι μία Υδρία. Ένα απ’ αυτά προορίζεται για το Πανεπιστήμιο Μελβούρνης, όπου θα φυλαχθεί ως ενθύμιο των αγώνων του 1956 ».

Ο Πάνος Ινδαρές, εγγονός του Λ. Π. Ινδαρέ, παρέμεινε στην Αυστραλία για περισσότερο από ένα χρόνο και στη συνέχεια αναχώρησε για την Ελλάδα.

Το ερώτημα εάν ο εγγονός του Λ.Π. Ινδαρέ, Πάνος, γνώριζε ή όχι για την παραμονή του προγόνου του στη Μελβούρνη και την αυστραλιανή του κληρονομιά θα παραμείνει αναπάντητο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Αρχείο συλλογής εφημερίδων – Αυστραλία (TROVE)
2.Δημόσια Αρχεία της Βικτώριας
3. Ολόκληρη η αλληλογραφία του Λ.Π. Ινδαρέ βρέθηκε στο πατρικό του σπίτι στο Λιβάρτζι Αχαΐας
4. Κωνσταντίνος Δ. Βήτας – Ιστορικός – Ανέκδοτο υπόμνημα – Δημητράκης Σπήλιου Ινδαρές
5. Φωτογραφία του Λ. Π. Ινδαρέ = Αρχείο της οικογένειας Ινδαρέ
6. Το άρθρο αυτό δεν θα ήταν δυνατό χωρίς την πολύτιμη συμβολή και καθοδήγηση του Δημήτρη Ινδαρέ, κινηματογραφικού σκηνοθέτη και δισεγγονού του Λ. Π. Ινδαρέ

#Ευχαριστώ τους: Κώστα Α., Κώστα Κ., Νίκο Π. και Μάνο Τ.

*Ο Κώστας Μάρκος είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Κοινότητας Μελβούρνης.]

Σημειώσεις μου:

  1. Στο παρόν blog στις 24 Μαρτίου 2020 είχα ναρτήσει άρθρο με τίτλο «Λάμπρος Ινδαρές ένας εκ της οικογενείας Ινταρέ του λειβαρτζίου Καλαβρύτων» https://gerbesi.wordpress.com/2020/03/24/%ce%bb%ce%ac%ce%bc%cf%80%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%b9%ce%bd%ce%b4%ce%b1%cf%81%ce%ad%cf%82-%ce%ad%ce%bd%ce%b1%cf%82-%ce%b5%ce%ba-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bf%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%b3%ce%b5%ce%bd%ce%b5%ce%af/

2. Η παρούσα ανάρτηση έγινε ύστερα από επικοινωνία με τον απόγονο του Λ. Π. Ινταρέ, σκηνοθέτη κ. Δημήτριο Ινδαρέ.

3. Στο Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» έχω εκτενείς αναφορές για την οικογένεια Ινδαρέ από το Λειβάρτζι: για τον Ινδαρέ Δημήτριο του Σπήλιου ή Σπηλιόπουλο Δημήτριο, για τον Ινδαρέ Δημήτριο του Κωνστ. (όστις είναι πιθανόν το ίδιο με τον προηγούμενο πρόσωπο), για τον Ινδαρέ Λάμπρο του Π., για τον Ινδαρέ Παναγιώτη του Δ., για τον Ινδαρέ Χρύσανθο, για τον Ινδαρέ Χρήστο κ.λ.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Χθεσινή δημοσίευση… Προεπαναστατικών γεγονότων συνέχεια…

Ένθετο στην εφημερίδα ΓΝΩΜΗ των Πατρών 16 Μαρτίου 2021 «Οδοντωτός-Χελμός».

Επιμελείται ο κος Παναγ. Σακελλαρόπουλος, τον οποίο και ευχαριστώ πολύ!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Τα γεγονότα της επανάστασης του 1821 στην επαρχία Καλαβρύτων.

(Συνέχεια από το προηγούμενο…).

10.

Γεφύρι Αμπίμπαγα, Χελωνοσπηλιά, Φροξυλιά.

Α. Σκιαγραφώντας τον Σωτήρη Παπαδαίο από το Μάζι, ο Φωτάκος αναφέρει τα  εξής: «Ήτον από το χωρίον Μάζι, και υπηρέτησε στρατιωτικώς παρά τω Ανδρέα Ζαΐμη. Πριν δε αρχίσει η επανάστασις και πριν ακόμη βαρέσουν τους Τούρκους εις το Αγρίδι και της Πόρταις οι περί τον Νικολάκην Σολιώτην, ο Σ. Παπαδαίος με τους συντρόφους του Αθανάσιον Φεφέ, Αθανάσιον Κωστόπουλον από το Μάζι, και Γιαννάκην Βύραν από το χωρίον Κρινόφυτα φυλάττοντες τον δημόσιον δρόμον είδον Τούρκον ερχόμενον από τα Καλάβρυτα κατά την θέσιν Πλατανιάν, τον οποίον ετουφέκισαν και εσκότωσαν χωρίς να γνωρίζουν τίνος ήτον. Ύστερον όμως έμαθον, ότι ήτο του Αρναούτογλου διοικητού των Καλαβρύτων, όστις τότε ηκολούθη όπισθεν, και ακούσας τα τουφέκια, και υποπτευθείς εγύρισε πάλιν και έφθασε νύκτα εις τα Καλάβρυτα. Την δε ακόλουθον ημέραν οι Έλληνες έγιναν πολλοί και επήγαν και εφύλατον εις το γεφύρι του Αμπίπαγα ονομαζόμενον[1]. Εκεί δε έπιασαν εξ Τούρκους Αναπλιώτας, τους οποίους έγδυσαν και τους επήραν, ό,τι και αν είχαν, αλλά δεν τους εφόνευσαν, επειδή ο Γεώργιος Πετρούτσος από το χωρίον Ά(ρ)μπουνα εξήτησε τούτο, διότι ένας από τους Τούρκους ήτον ο σπαής του χωριού του. Αφού δε τους παρέλαβε τους έστειλεν εις Ναύπλιον κακώς έχοντας. Ο Σ. Παπαδαίος ευρέθη εις πολλάς μάχας μετά του αδελφού του κατά την πολιορκίαν των Πατρών, εις Λεβίδι, και εις Μεσολόγγιον υπήγε μετά του Ανδρέα Ζαΐμη» (Φωτάκου: Βίοι Πελοπ/σίων…, 31).

Επίσης ο Φωτάκος (Απομνημ. σ. 14) αναφέρει: «κατ’ εκείνας τας ημέρας ο Νικ. Ταμπακόπουλος από Βυτίναν τραπεζίτης της Τριπολιτσάς εκίνησε από τα Καλάβρυτα δια την Τριπολιτσάν έχων εις ασφάλειάν του μαζί του και τον Σεϊδήν Λαλιώτην με άλλους έως 5 Τούρκους και κάμποσους Έλληνας. Την ώραν που εκαβάλικεν η γυνάικα του Σωτήρη Χαραλάμπη του είπε κρυφά να έχη τον νούν του, διότι εις τον δρόμον θα τον κτυπήσουν διά να πάρουν τα χρήματα και ταις ομολογίαις όπου εχρεωστούσαν μερικοί πρόκριτοι των Καλαβρύτων. Περνών λοιπόν το γεφύρι του Αμπίμπαγα άλλαξε τον δρόμον του, εβγήκεν από τον δημόσιον δρόμον και εκοιμήθη εις το χωρίον Κουρνόφυτα και την νύκτα επήγε εις Κράβαρι. Εκεί ο Κουτσοηλίας χωρικός του είπεν ύποπτα λόγια και δια τούτο εφόρτωσε τα ζώα και τα έστειλε μπροστά δι’άλλου δρόμου να περάσουν την Χελωνοσπηλιά, να κολλήσουν του Παγκράτι και να υπάγουν κατά του Δάρα, όριον της πατρίδος του. Κατόπιν εξεκίνησε και αυτός από άλλον δρόμον δια το χωρίον Λυκούρια, να πάει εις το σπίτι του Αναγνώστη Μακρή, και καθώς έφθασεν εκεί άκουσεν ότι σταλμένοι από τον Ζαΐμην, ο Χονδρογιάννης από το Μάζι, ο Λαμπρούλιας από το χωρίον Μποτιά, εκίνησαν από την Κερπινήν, εκατέβηκαν και εις το χωρίον Κάνι και επήραν και τον Ασημάκην Ντόλκα, Γιάννη Ντόλκα από το χωρίον Κάνι και Γεώργιον Δημόπουλον από Μάζι, έπιασαν την θέσιν Χελωνοσπηλιά εκτός του δημοσίου δρόμου, εκεί έπιασαν έναν αράπη εισπράκτορα και τον Νικόλαον Γιαννακόπουλον εξ’ Αλωνισταίνης, άνθρωπον του Ταμπακοπούλου και τους έδεσαν μαζί και επήραν τα φορτώματά του. Αφού επήραν τα φορτώματα επήγαν έπειτα δια να εύρουν και τον Ν. Ταμπακόπουλον και τον Σεϊδήν εις τα Λυκούργια και να τους σσκοτώσουν, αν ημπορούσαν. Εκεί αντάμωσαν τον Αναγνώστην Κολιόπουλον και του είπαν ότι έχουν σκοπόν να κάψουν το σπίτι του Μακρή με τους Τούρκους και τον Ταμπακόπουλον και ότι είναι σταλμένοι από τον Ασημάκην Ζαΐμην. Αλλ’ ο Μακρής το έμαθεν, εδυσαρεστήθη ως φίλος του Σωτ. Χαραλάμπη και έδωσε τον υιόν του κατά ζήτησιν του Ταμπακόπουλου να τους συντροφεύση έως του Φονιά τον κάμπον. Εκεί ο Ταμπακόπουλος και ο Σεϊδής εισακούσθησαν με τους Τούρκους του Φονιά, εκλείσθησαν εις ένα πύργον, έπειτα έφερε δύναμιν ο Ταμπακόπουλος τον Μάρκον Κολοκοτρώνην και άλλους Βυτινιώταις και τον επήγαν εις την Βυτίναν, ο δε Σεϊδής επήγεν εις την Τριπολιτσάν[2] […]. Την άλλην ημέραν οι ίδιοι έπιασαν του Αμπίμπαγα το γεφύρι και εφύλαγαν τον δημόσιον δρόμον δια να σκοτώσουν Τούρκους, και έτυχε να έρχεται από τας Πάτρας ο Σελήμαγας, τζινδάραγας (κλειδούχος) του Ναυπλίου, με άλλους τρεις Τούρκους, τους έπιασαν ζωντανούς και τους επήραν τα χρήματά τους. Και τον μεν Σελήμαγαν τον εζήτησαν από τον Σωτήρη Παπαδέα ως αγάν των και καλόν άνθρωπον ο καπετάνιος του χωρίου Άρμπουνα Γεώργιος Πετρούτσος και οι άλλοι χωριανοί του, και αφού τους τον έδωσαν, τον έστειλαν εις το σπίτι του εις Ναύπλιον, τους δε άλλους τους έστειλαν έπειτα εις τα Καλάβρυτα.

Κατ’ εκείνας τας ημέρας εσκότωσεν ο Ν. Σολιώτης με τον Αναγνώστη Κορδή και λοιπούς εις το Αγρίδι εις ταις Κλουτσίναις τους γυφτοχαρατσίδες. Και πάλιν δε ο ίδιος έπειτα από τρεις ημέραις εσκότωσε τους Αλβανούς εις Βερσοβά των Χασιών. Τότε συγχρόνως εσκότωσαν οι Λιβαρτσινοί δύο Τριπολιτσιώτας Τούρκους σπαΐδες εις το Λιβάρτσι των Καλαβρύτων…». Εκεί ο μοναχός Ιωνάς Κανελλόπουλος συναντήθηκε με το διαβόητο Καλαβρυτινό κακοποιό Μπούσγελη και από φόβο μήπως συλλυφθεί, πέταξε στο ποτάμι τον κατάλογο με τους μυηθέντες απ’ αυτόν στη Φιλική Εταιρεία (Φωτάκου: Βίοι Πελοπ/σίων…, 215). Στις 21 Μαρτίου 1821 ο Χονδρογιάννης με τους άνδρες του παραφύλαγαν στη γέφυρα Αμπίμπαγα για να φονεύσουν και άλλους Τούρκους και εκεί συνέλαβαν τον διαβαίνοντα από την Πάτρα Σελήμαγαν, κλειδούχο του Ναυπλίου, μαζί με τρείς Τούρκους, και τον Σελήμαγα τον άφησαν ελεύθερο ως καλόν αγά, ύστερα και από μεσολάβηση του Γεωργ. Πετρούτσου καπετάνιου από το χωριό Άρμπουνας. Τους άλλους τους έδεσαν και τους έστειλαν στους αρχηγούς στα Καλάβρυτα (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 46). Ο Φραντζής (τ. Α΄, σ. 27) αναφέρει ότι ο Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης (πατέρας του Θ. Κολοκ.) στη γέφυρα του Αμπήμπαγα στις Κατσάνες της επαρχίας των Καλαβρύτων εφόνευσε τον ανδρείο Μπεκιάρη με 36 ομοεθνείς του.

Β. Χελωνοσπηλιά. Είναι τοποθεσία στη Λυκούρια Καλαβρύτων. Απέχει ένα χιλιόμετρο από τις πηγές του Λάδωνα και περί τα έξη χιλιόμετρα από τη Λυκούρια. Εκεί ο αρματωλός και σωματοφύλακας του Ασημάκη Ζαΐμη[3], Χονδρογιάννης, ύστερα από εντολή του (Ζαΐμη), μαζί και με άλλους (Λαμπρούλια από Μποντιά, Γιάννη και Ασημάκη Ντόλκα από το Κάνι και Γεώργ. Δημόπουλο από το Μάζι) (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 43), αλλά και Σταμάτη Μποντιώτη (Φωτάκο: Βίοι…, 30) στήνει ενέδρα στις 16 ή 18(;)[4] Μαρτίου 1821[5], για να κτυπήσει τον Σεϊδή σπαχή, Λαλαίο Τούρκο[6], ο οποίος συνόδευε τον Τραπεζίτη Νικόλαο Ταμπακόπουλο που μετέβαινε από τα Καλάβρυτα στη Τρίπολη.[7]

Το γεγονός αναφέρει και ο Τούρκος ιστορικός αφηγητής Γιουσούφ Μπέης (Σ. Λαΐου- Μ. Σαρηγιάννης, Οθωμανικές αφηγήσεις…, 98) ως εξής: «… Ο ζιμμής Ταμπακόπουλος, ο οποίος ήταν σαράφης στην Τριπολιτσά, πηγαίνοντας από τα Καλάβρυτα στην Τριπολιτσά έφτασε στο προαναφερθέν ρέμα [Κατσάνες], και εκεί οι αντάρτες άπιστοι έκοψαν και αυτού το δρόμο, λεηλάτησαν το ταμείο που μετέφερε μαζί του, και τραυμάτισαν με μολύ­βι δύο μαθητευόμενους που τον υπηρετούσαν. Ο ίδιος με κάποιο τρόπο γλίτωσε την αιχμαλωσία, και περνώντας από βουνό σε βουνό πάτησε, τέλος, πόδι στον καζά της Κορίνθου. Δύο μουσουλμάνοι από τα Μπαρδούνια, που ήταν μαζί του, κίνησαν για την Τριπολιτσά, για να γνωστοποιήσουν το γεγο­νός, και διηγήθηκαν την περιπέτειά τους στους κατοίκους[8].

Επειδή στην Τριπολιτσά δεν υπήρχε αυτόνομη πυρι­τιδαποθήκη και υπήρχε χρεία μπαρουτιού, φυσιγγιών και σφαιρών, κάπου ογδόντα Τριπολιτσιώτες έφτασαν με δια­ταγή του καϊμακάμη στο Ναύπλιο, προκειμένου να σταλούν πολεμοφόδια από την πυριτιδαποθήκη της πόλης. Ύστερα από κάποιες συζητήσεις μεταξύ των κατοίκων, παραδόθηκαν στα χέρια τους τριάντα έξι σεντούκια πυρίτιδας και τέσσερα σεντούκια φυσίγγια. Μόλις από τις περιγραφές αυτών των ανθρώπων μάθαμε τα γεγονότα των Καλαβρύτων…». Όταν θα αναχωρούσε ο Ταμπακόπουλος από τα Καλάβρυτα, η γυναίκα του Σωτήρη Χαραλάμπη τον επλησίασε και του είπε κρυφά να έχει το νού του, διότι στο δρόμο θα τον χτυπήσουν δια να του πάρουν τα χρήματα και τις ομολογίες που χρωστούσαν κάποιοι πρόκριτοι των Καλαβρύτων.

Κατά μία άλλη εκδοχή: καθώς οι δύο αυτοί (Ταμπακόπουλος, Σεϊδής) πλησίαζαν στη θέση αυτή (Χελωνοσπηλιά), κάποιος βοσκός ο οποίος αγνοούσε το λόγο της ενέδρας τους φώναξε: «Σας έχουν χωσιά!». Αμέσως εκείνοι ελοξοδρόμησαν αριστερά της οδού, παρά το διάσελο της Λυκούριας, και έχοντες γρήγορα άλογα διέφυγαν προς του Φονιά το χάνι, όπου κλείστηκαν σε οχυρό πύργο. Ο Χονδρογιάννης έσπευσε να συλλάβει αυτούς πυροβολώντας αλλά δεν το κατόρθωσε και συνέλαβε τον υπηρέτη του Ταμπακόπουλου Νικόλαο Γιαννόπουλο ή Έλατο, μαζί με τα φορτηγά τα οποία και πήρε μαζί του (Φιλήμων τ. Γ΄. σ. 9).

Ο Σπηλιάδης (τ. Α΄, σ. 28) αναφέρει: «…Αφ’ ού ο Καλαμογδάρτης ανεχώρησεν από την Αγιαλαύραν, ο Νικόλαος Ταμπακόπουλος, τον δανειστήν επαγγελλόμενος εις Τριπολιτσάν, έχων να λαμβάνη αρκετά χρήματα από τον έπαρχον Αρναούτογλουν, ενοικιαστήν και των προσόδων της επαρχίας, δι’ άς ο αδελφός του Γ. Ταμπακόπουλος, έμπορος, είχε δώσει εγγύησιν εις Κωνσταντινούπολιν, καθώς και αρκετά δάνεια από τους προεστώτας και άλλους Καλαβρυτινούς και από την επαρχίαν, ευρίσκετο ομού με τον έπαρχον εις Καλάβρυτα. Αφ’ ού δε έλαβον ούκ ολίγα, θεωρών την ανωμαλίαν των πραγμάτων, και επειδή ήτον εταίρος, απεφάσισε ν’ αποχωρήσει εκείθεν εις τα ίδια, και την 16 του αυτού αναχωρεί ομού με τον πιστον του Σεϊδή Λαλιώτην, τον οποίον είχεν εις την υπηρεσίαν του μ’ ολίγους στρατιώτας Τούρκους. Αλλ’ εις Χελωνοσπηλιάν, κατά τας Κατσάνας, ενεδρεύοντες οι Χονδρογιανναίοι, κτυπώσι τον προπορευόμενον υπηρέτην με τα φορτηγά ζώα, και λαφυραγωγούσιν όσα εύρον χρήματα και πράγματα. Ο Ταμπακόπουλος με τον Σεϊδήν παρηκολούθουν μακρόθεν όθεν τότε παραλλάξαντες οδόν, και μη φανέντες δια το δασώδες του τόπου, έφυγον εις Φενεόν, όθεν συνοδεύονται με δύναμιν οπλοφόρων και απέρχονται εις τα ίδια. Η πράξις αύτη κατ’ άλλους μεν έτεινεν εις το να φονευθώσιν ο Σεϊδής με τους Τούρκους του· κατ’ άλλους δε το να διαρπαγώσιν όσα έφερε ο Ταμπακόπουλος χρήματα και δανειστικά έγγραφα, ενεργηθείσα παρά των οφειλετών αυτού. Εν τοσούτω οι Τούρκοι έγραψαν προς τους προεστώτας και αρχιερείς εις Αγιαλαύραν όπως ήθελον ούτοι, και απέστειλαν τας επιστολάς των δια του Κυριακού, όστις μόλις έφθασεν εις το χωρίον Δάραν, ήκουσε τα γενόμενα εις Χελωνοσπηλιάν, και δειλιάσαντος του ταχυδρόμου, επέστρεψαν άπρακτοι επίσης, και διηγήθησαν τα όσα έμαθον· και εκ τούτων εις μεν τας κεφαλάς των Τούρκων εγεννήθησαν αμφιβολίαι, οι δε χριστιανοί έλαβον αφορμήν να διϊσχυρίζωνται, υπερασπίζοντες εαυτούς ότι, τα τοιαύτα είναι πράξεις ληστών και όχι αποστατων, διότι οι αποστάται δεν ήθελον κτυπήσει τον ομογενή Ταμπακόπουλον. Ταυτοχρόνως έφθασαν και οι Τούρκοι του Σεϊδή εις Τριπολιτσάν, οίτινες εβαβαίονον ότι οι λησταί Χονδρογιανναίοι τους εκτύπησαν, οι οποίοι διετέλουν υπό την επιρροήν του Ζαΐμη. Οι δε προσφυγόντες εις Αγιαλαύραν έστειλαν τετρακοσίους Έλληνας στρατιώτας, όσους είχον ήδη συναγάγει περί αυτούς, εις Καλάβρυτα, όθεν παρέλαβον τας οικογενείας των προεστώτων και άλλων τινών, και τας εξασφάλισαν εις Μ. Σπήλαιον· αλλ’ επροξένησαν τρόμον εις τους Τούρκους, εξ, ών οι μεν εντόπιοι με τας οικογενείας των εκλείσθησαν εις τρείς πύργους, ο δ’ έπαρχος με τους περί αυτόν αναχωρεί την 17 εις Τριπολιτσάν, δια ν΄αποφύγει τον κίνδυνον και να εκθέση τα γενόμενα…».

Ο Μιχ. Οικονόμου «Ιστορικά της Ελληνικής Παλιγγενεσίας», Αθήνα, 1873, σελ. 86, αναφέρει: «…Τότε (την 16 Μαρτίου) ευρεθέντες εις Καλάβρυτα ο Σεϊδή-Κεχαγιάς και ο εκ Βυτίνης Τραπεζίτης Νικ. Ταμπακόπουλος, επέστρεφον εις Τρίπολιν, πυροβοληθέντες δε από τους Χοντρογιαννέους (πλαγία και μυστική ενθαρρύνσει του Ασημάκη Ζαΐμη), εις θέσιν Χελωνοσπηλιά, αυτοί μεν εσώθησαν δρομαίοι εις Φενεόν, εφονεύθησαν δε δύο υπηρέται του Τούρκου και τα πράγματά των διηρπάγησαν…»[9].

Ο Γενναίος Κολοκοτρώνης (Ελληνικά Υπομνήματα, Αθήνα 1856, σ. 4) αναφέρει: «…Έπειτα ο Ν. Ταμβακόπουλος Τραπεζίτης, συνοδευόμενος υπό τινος Τούρκου Σεϊδή, ανεχώρησεν από Καλάβρυτα δια Τρίπολιν, ότε οι Χονδρογιανναίοι, εξαρτώμενοι από τον Ζαΐμην, ενέδρευσαν εις Χελωνοσπηλιάν, θέσιν δι’ ής έμελλε να διαβή ο Ταμβακόπουλος, ίνα φονεύσωσι τον τούρκον, και αφαιρέσωσιν από τον Ταμβακόπουλον τας χρεωστικάς ομολογίας τινών προκρίτων. Αλλά διέφυγον την ενέδραν, μεταβάντες ο μεν Ταμβακόπουλος εις Βυτίναν, ο δε τούρκος εις Τρίπολιν, όστις διεκοίνωσε πάντα ταύτα…».

Το γεγονός αυτό οι ιστορικοί Νικ. Σπηλιάδης, Θεόδ. Ρηγόπουλος και Σπυρίδων Τρικούπης αναφέρουν ότι έγινε στις  16 Μαρτίου, οι Φιλήμων, Δεληγιάννης, Φωτόπουλος στις 18 Μαρτίου, ο Φραντζής στις 19 Μαρτίου, όπως και ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, η Ιωάννα Γιανναροπούλου στις 16-20 Μαρτίου. Ο Τάκης Χρ. Γιαννακόπουλος τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 15 Μαρτίου, χωρίς ν’ αναφέρει την πηγή της πληροφορίας του αυτής. Ίσως είναι η μαρτυρία της 20χρονης τότε Γιωργούλας Μπαλιάτσου από το Παγκράτι Καλαβρύτων η οποία πέθανε το 1913 σε ηλικία 113 ετών και αφηγείται ότι το γεγονός στη Χελωνοσπηλιά έγινε στις 15 Μαρτίου, γιατί όπως αναφέρει «…ήθελε δυό μέρες νάρθει τ’ Αγιαλεξιού».

Γ. Η Φροξυλιά ή Παλαιόπυργος είναι τπν. Τουρλάδας. Εκεί συνέβη ένα από τα πρώτα[10] επαναστατικά γεγονότα στις 16 και 17 Μαρτίου 1821, κατά τον σύλλογο των απανταχού Τουρλαδαίων όστις αναφέρει σχετικά: «…Δυο σημαντικά ομαδικώς οργανωμένα ένοπλα επαναστατικά γεγονότα έλαβαν χώρα στις 16 και 17 Μαρτίου 1821, στην τοποθεσία «Φροξυλιά» της Τουρλάδας, τα οποία μέχρι σήμερα δεν έτυχαν ανάλογης προβολής… Τα γεγονότα στηρίζονται σε επίσημα κείμενα όπως, τα απομνημονεύματα του Παλαιών Πατρών Γερμανού, τα απομνημονεύματα του Φωτάκου ο οποίος διατέλεσε υπασπιστής του Γέρου του Μωριά., Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, όπως επίσης και σε άλλα έγγραφα που ευρίσκονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και την Εθνική Βιβλιοθήκη. Τα γεγονότα έχουν ως εξής: στα χρόνια της τουρκοκρατίας η επικοινωνία μεταξύ Καλαβρύτων και Τριπόλεως γινόταν μέσω δημοσίας οδού, που ακολουθούσε τις τοποθεσίες από Καλάβρυτα προς Τρίπολη: Καλάβρυτα – Άνω Λουσοί, κάτωθεν των Καστριών, Γεφύρι του Αμπήμπαγα, Φροξυλιά-Πλατανιά, Χελωνοσπηλιά – Λάδωνας, Δάρα – Τρίπολη. Οι τοποθεσίες Φροξυλιά και Πλατανιά ανήκουν διοικητικά στην Τουρλάδα σε μικρή απόσταση από τον οικισμό. Ο δρόμος αυτός υπάρχει και σήμερα, τουλάχιστον στην περιοχή της Τουρλάδας. Το απόγευμα της 16ης Μαρτίου 1821 ο Σωτήριος Παπαδαίος[11] από τα Μαζέικα με τους συντρόφους του σε ενέδρα (χωσιά) στη θέση «Φροξυλιά» σκότωσαν τον Αράπη του Βοεβόδα των Καλαβρύτων, Αρναούτογλου, που μετέβαινε στου Δάρα με εντολή του κυρίου του να ειδοποιήσει τους εκεί κατοίκους να ετοιμάσουν την υποδοχή του. Την επόμενη ημέρα 17 Μαρτίου 1821, ο Χονδρογιάννης από τα Μαζέικα, ο Σωτήριος Παπαδαίος και οι άνδρες του μεταξύ των οποίων και ο Ντόλκας από του Κάνι, έστησαν ενέδρα ομοίως στη θέση «Φροξυλιά», προκειμένου να επιτεθούν στους διερχόμενους Τούρκους. Την ίδια ημέρα ο βοεβόδας των Καλαβρύτων μη γνωρίζοντας τα γεγονότα της προηγούμενης ημέρας αναχώρησε από τα Καλάβρυτα για να μεταβεί στην Τρίπολη για να ενημερώσει τον καϊμακάμη της Τριπόλεως για τις κινήσεις των οπλαρχηγών στα Καλάβρυτα. Όταν οι προπορευόμενοι της συνοδείας έφθασαν στην τοποθεσία «Φροξυλιά» έπεσαν στην ενέδρα των προαναφερόμενων αγωνιστών και στη μάχη που ακολούθησε φονεύθηκε ο καφετζής (= ο υπεύθυνος καταλυματίας για την παραμονή) του Αρναούτογλου με αποτέλεσμα να αναγκασθεί κακήν κακώς να επιστρέψει στα Καλάβρυτα και να μη μεταβεί στην Τρίπολη. Τα δύο αυτά γεγονότα θορύβησαν πολύ τους Τούρκους και ενθάρρυναν τους προκρίτους των Καλαβρύτων. Έκτοτε η τοποθεσία που έγιναν τα γεγονότα ονομάζεται «Καφετζής». Σε ανάμνηση του γεγονότος η κοινότητα Κλειτορίας (Μαζεΐκων) το 1930, σε ανάμνηση του γεγονότος έδωσε την ονομασία «Οδός Φροξυλιάς – Τριπόλεως» στο δρόμο που οδηγεί από την Κλειτορία στην Τρίπολη. Επίσης τότε είχε γίνει προσπάθεια για τη διάνοιξη δρόμου και την ανέγερση μνημείου, όμως η μεσολάβηση του πολέμου ανέστειλε αυτή τη διαδικασία. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου των Απανταχού Τουρλαδαίων «Ο ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ», αναγνωρίζοντας και εκτιμώντας τη σπουδαιότητα των προαναφερόμενων γεγονότων αποφάσισε να ανεγερθεί μνημείο στο λόφο ακριβώς επάνω από τη «Φροξυλιά» όπου από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα ευρίσκεται και το εξωκλήσι του Αγ. Γεωργίου ώστε να διατηρηθεί άσβεστη η μνήμη των γεγονότων αυτών στις επερχόμενες γενεές».

Για τα γεγονότα στον Παλαιόπυργο, στα Κεφαλόβρυσα και στα Πλατάνια, ο Γ. Παπανδρέου αναφέρει σχετικά: «Ο Αρναούτογλους, Βοεβόδας Καλαβρύτων… μαθών τους διαφόρους φόνους και μη έχων επαρκή στρατιωτικήν δύναμιν απεφάσισε να φύγη εις Τρίπολιν, αφού διανυκτερεύση εν τω χωρίω Δάρα (του νυν δήμου Νάσωνος της Μαντινείας), όπερ ήν τσιφλίκιον αυτού. Εις τούτο λοιπόν αποφασίσας να διευθυνθή, οκτάωρον περίπου των Καλαβρύτων απέχον, εντός της 20 Μαρτίου, προέπεμψεν από πρωΐας εις Δάρα ένα των δούλων του, Αιθίοπα, ίνα ειδοποιήση τους Δαραίους να προετοιμάσωσιν υποδοχήν δια τον κύριον. Κατόπιν δ’ εξεκίνησε και ο Αρναούτογλους μετά της συνοδείας αυτού. Αλλ’ ο Σωτήρης Παπαδαίος, Αθαν. Φεφές, και Αθαν. Κωστόπουλος εκ Μάζι, Ιω. Βίρας εκ Κρινοφύτων και Γαλάνης εκ Βρωσθαίνης, συνεννοηθέντες εφόνευσαν εν θέσει Παλαιοπύργω και Κεφαλοβρύσοις της Κλειτορίας παρά το χωρίον Πλανητέρου τον ρηθέντα αράπην, τας δ’ επ’ αυτού ευρεθείσας επιστολάς του Αρναούτογλου έπεμψαν εις τον Σωτ. Χαραλάμπην παρ’ ού και είχον παρορμηθή προς σφαγήν Τούρκων. Οι αυτοί δε, συμποσωθέντες και μετ’ άλλων εις 12, ολίγον ανωτέρω των άνω θέσεων μετά την θέσιν Πλατάνια, ενεδρεύσαντες συνέλαβον κατά την δείλην της αυτής ημέρας τον σουρτζήν και τον φροντιστήν (τσαούσην) του Αρναούτογλου σπεύδοντας εις Δάρα, ίνα ετοιμάσωσι δείπνον δια τον αυθέντην. Και τον μεν τσαούσην εφόνευσαν, τον δε σουρτζήν ως χριστιανόν αφήκαν, αλλ’ εκείνος ειδοποίησεν τον αυθέντην αυτού, εις μιάς ώρας διάστημα όπισθεν ακολουθούντα, εξ’ ού ο Αρναούτογλους επέστρεψεν αυθημερόν δια νυκτός δια Σουδενών, όπου αφήκεν αποσκευάς παρά τω Αρματωλώ Ασημάκη Σκαλτσά, έντρομος εις Καλάβρυτα. Εκεί δε φθάσας περί τα ξημερώματα της 21 έντρομος εκλείσθη εντός των τριών πύργων των τουρκικών της πόλεως μεθ’ όλων των εκεί τουρκικών οικογενειών και της μικράς υπ’ αυτόν στρατιωτικής δυνάμεως…» (Παπανδρέου: Επαρχία Καλα/των…, σ. 44).

Ο Φωτάκος (Απομνημονεύματα…, (1858), 16) αναφέρει: «… Την αυτήν ημέραν [μετά το κτύπημα στη Χελωνοσπηλιά] την αυγήν όπου οι άλλοι έπαιρναν τα φορτώματα του Ταμπακοπούλου, ο Σωτήρης Παπαδέας από το Μάζι με τους συντρόφους του Θανάση Φεφέ, τον Θανάση Κωστόπουλον Μαζαίους, τον Γιαννάκην Βίρα από το χωριό Κουρνόφιτα, και τον Γαλάνην από το χωρίον Βρόσθαινα, εσκότωσε τον αράπην του Αρναούτογλου κατά την θέσιν Παλαιόπυργον και Κεφαλόβρυσα. Αυτόν τον έστελνε εις του Δάρα να ειδοποιήση τους ραγιάδες να έβγουν να τον πάρουν και να ετοιμάσουν να τον δεχθούν εις το χωριό, το οποίον ήτο τσιφλίκι του. Εις τον αράπην ηύραν και γράμματα, τα οποία έστελνεν ο Αρναούτογλους εις την Τριπολιτσάν, και τα έστειλαν εις τον Σωτήρην Χαραλάμπην. Κατά το δείλι της αυτής ημέρας οι ίδιοι αφού ήλθαν και άλλοι και έγιναν έως 12, χωσιασμένοι ολίγον παραπάνω εις τα Πλατάνια, εσκότωσαν τον καφετσήν του Αρναούτογλου, ο οποίος ήρχετο με τον σουρτζή εις του Δάρα, δια να ετοιμάση το κονάκι του αφεντικού του[12]. Αλλά τον σουρτζή ως χριστιανόν τον άφησαν και εκείνος έτρεξε πίσω και ειδοποίησε τον αφέντη του, ο οποίος ήρχετο έως μίαν ώραν μακρότερα, τον σκοτωμόν του καφετζή από τους κλέφτας. Εγύρισε λοιπόν ο Αρναούτογλους ευθύς πίσω δια τα Καλάβρυτα και περνών νύκτα από τα Σουδενά άφησε δύο φορτώματα από τα πράγματά του εις το σπίτι του Ασημάκη Σκαλτσά αρματωλού και επήγε και εκλείσθη εις τα Καλάβρυτα…». Αυτό το γεγονός οι Τουρλαδαίοι το τοποθετούν στις 16 και 17 Μαρτίου.

Η ακριβής ημερομηνία των γεγονότων στη Χελωνοσπηλιά και στη Φροξυλιά δεν δίδεται με σαφήνεια ενιαία από όλους τους ιστορικούς και κατά συνέπεια, κατ’ εμέ είναι αδύνατο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα. Ίσως να προηγήθηκαν τα γεγονότα της Χελωνοσπηλιάς.

Στις 17 Μαρτίου, είναι η εορτή του Αγίου Αλεξίου και πανηγυρίζει η μονή της Αγίας Λαύρας. Την ημέρα αυτή βρέθηκαν χιλιάδες προσκυνητές μεταξύ των οποίων και οπλαρχηγοί στην Αγία Λαύρα. Εκείνη την ημέρα λογικά έγινε αυτό που ονομάζουμε ορκωμοσία. Εκεί δόθηκαν εντολές στους οπλαρχηγούς για τη συνέχεια του αγώνα.

———————————————————–


[1][Ο Τάκης Χρ. Γιαννακόπουλος (Ταξιδεύοντας…, 130) τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 17 Μαρτίου, χωρίς ν’ αναφέρει την πηγή της πληροφορίας του αυτής: «Ο Παπαδέας είναι εκείνος που στις 17 του Μάρτη στα 1821 παραφύλαξε στο γεφύρι του Αμπίμπαγα κάτω από το χωριό της Μαντινείας Ντάρα με σκοπό να σκοτώσει τον ίδιο τον βόϊβοντα των Καλαβρύτων Αρναούτογλου που πήγαινε από τα Καλάβρυτα στην Τρίπολη. Ο Παπαδέας δεν κατόρθωσε να σκοτώσει τον Αρναούτογλου παρά μονάχα τον καφετζή και τον Σουρτζή του…»]

[Ο Ν. Κ. Σακελλαρόπουλος (Ιστορία…, Α΄, 261) τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 18 Μαρτίου 1821.]

[2] «Αυτά κατ’ άλλον τρόπον ο Σ. Τρικούπης (Ιστορ. Α΄, 47) τα εκθέτει και λέγει μάλιστα ότι ετουφέκισαν τον Σεϊδήν και τον Ν. Ταμπακόπουλον, ενώ καθώς είπαμεν ουδέ τους είδαν εις τα μάτια τους».

[3] Ο Σ. Τρικούπης (Ιστορία… Α΄, (1968), 58) αναφέρει: «… Ο γέρων Ασημάκης Ζαΐμης, προεστώς των Καλαβρύτων και πατήρ του Ανδρέου, είχε παρ’ αυτώ δύο παλαιούς κλέπτας, τον Χονδρογιάννην και τον Πετιώτην, ους άλλοτε λυτρώσας του θανάτου, ηγάπα, εμπιστεύετο, κατήχησε τα της Εταιρείας και προπαρασκεύαζεν εις τον μελετώμενον αγώνα. Την 15 Ματρίου, ενώ εγευμάτιζε μόνος εν τω χωρίω του, τη Κερπινή, υπηρετούντων του Χονδρογιάννη και του Πετιώτη, τους ηρώτησε «τί νέον;». Εκείνοι απεκρίθησαν , ότι την επαύριον ανεχώρει εις Τριπολιτσάν, φέρων χρήματα του δημοσίου, ο Σεηδής Λαλιώτης, σπαής, και ότι, αν τοις έδιδε την άδειαν, έτοιμοι ήσαν να τον κτυπήσωσι καθ’ οδόν, και αρπάσωσι και φέρωσι τα χρήματα προς τον αυθέντην των επ’ ωφελεία του γένους. Ο γέρων Ζαΐμης, ολιγολογώτερος και αυτών των παλαιών Σπαρτιατών, τους εκύτταξεν ασκαρδαμυκτί, τοις ένευσε να τον κεράσωσι, και αφού έπιεν εις την ελευθερίαν της πατρίδος, έκαμε τον σταυρόν του και τοις είπε «στην ευχήν μου παιδιά»*. Οι δύο κλέπται, λαβόντες την ευχήν του άρχοντος και παραλαβόντες καί τινας άλλους, παρεμόνευσαν επί της εις τριπολιτσάν οδού κατά την Χελωνοσπηλιάν, και ετουφέκισαν τον Σεηδήν διαβαίνοντα ανύποπτον και έχοντα συνοδόν τον Ταμπακόπουλον αναβαίνοντα και αυτόν δι υποθέσεις του εις Τριπολιτσάν. Ο Σεηδής δεν εβλάφθη, και έφιππος ων έφυγε και διεσώθη αβλαβής και ο συνοδοιπόρος του Ταμπακόπουλος, αφαρπασθέντος μόνον του σκευοφόρου ίππου του. Έτυχε δε την αυτήν ημέραν ν’ αναχωρήση εις τριπολιτσάν και ο διοικητής Καλαβρύτων Ιμβραήμης Αρναούτογλους. Ο δε καταλυματίας του προπορευόμενος εις αριστοποίησιν, και πλησιάσας όπου ετουφεκίσθη ο Σεηδής, έμαθε το γεγονός, και φοβηθείς μετά του αυθέντου του ενέδραν επέστρεψεν έντρομος και διηγήθη όσα συνέβησαν αυθημερόν. Ο Αρναούτογλους πλήρης και πρότερον υποψιών, εθορυβήθη ακούσας το γεγονός, ωπισθοδρόμησεν εις Καλάβρυτα, εφόβισε τους εντοπίους Τούρκους παραστήσας το τόλμημα ως επαναστατικόν μάλλον ή ληστρικόν, και παραλαβών αυτούς εκλείσθη και ωχυρώθη εντός τριών δυνατών πύργων των Καλαβρύτων, ως αν ήρχοντο κατόπιν του εχθροί…». * «Δεν εγνώρισα άνθρωπον τόσον ολιγόλογον ως τον Ασημάκην Ζαΐμην. Τον είδα πολλάκις εν συναναστροφή πολλών καπνίζοντα και σιωπώντα σιωπήν βαθείαν καθ’ όλην την ομιλίαν».

[4] Ο Γ. Αναπλιώτης (Αγία Λαύρα…, (1969), 28) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό θάγινε στις 18, με το εξής σκεπτικό: «Και κάτι άλλο που δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες για το «γεύμα» της Κερπινής. Ο Τρικούπης λέει ότι έγινε στις 15 Μαρτίου. Το επεισόδιο της Χελωνοσπηλιάς τοποθετείται στις 16 (Φραντζής, Σπηλιάδης, Οικονόμου). Ο Φιλήμονας το χρονολογεί στις 18. Έμμεσα συμφωνεί μαζί του κι ο Κανέλλος Δεληγιάννης, σημειώνοντας ότι ο Σεϊδής έφτασε στην Τριπολιτσά στις 19. Αν το κτύπημα είχε γίνει στις 16, ο Σεϊδής θάπρεπε να φθάσει στην Τριπολιτσά το πολύ την επομένη – στις 17. Αν όμως έφτανε τότε, το γνωστό μπουγιουρντί του Τοποτηρητή του Χουρσίτ Μεχμέτ Σαλήχ (για το οποίο θα γίνει λόγος πιο κάτω), προς τους Καρυτινούς «γέροντες», θάπρεπε να έχει εκδοθεί αν όχι «αυθημερόν», οπωσδήποτε την επομένη το αργότερο. Δηλαδή στις 18 Μαρτίου. Ωστόσο το μπουγιουρντί, που στηρίζεται στις μαρτυρίες του Σείδή, φέρει χρονολογία 20 Μαρτίου. Κι αυτό ισχυροποιεί τη «θέση» Φιλήμονα – Δεληγιάννη, ως προς τη σωστή ημερομηνία του επεισοδίου της Χελωνοσπηλιάς. Μάλλον θάγινε στις 18…».

[5] Ο Θεόδ. Ρηγόπουλος (Απομνημονεύματα, 10), τοποθετεί χρονικά το γεγονός αυτό στις 16 Μαρτίου 1821 και την επομένη ή στις 18 όπως αναφέρει, εκτύπησαν τον Αρναούτογλου. Προσθέτει επίσης ο Ρηγόπουλος (σ. 11): «… Την επιούσαν ή την 18 ιδίου μηνός Μαρτίου ηκούσθη εκεί [στο Σοπωτό] ότι εκτύπησαν τον βοεβόνδαν των Καλαβρύτων Ιμπραήμ Αγά Αρναούτογλην, Τριπολίτην. Αλλά δεν είχεν ούτως, ειμή ότι ο βοεβόνδας απέστειλεν εις Τρίπολιν τον καφετζήμπασήν του μεθ’ ενός αράπη, ίνα δώσωσι την είδησιν της εν Καλαβρύτοις εξεγέρσεως, και διαβαίνοντες εκ του Δάρα να είπωσιν εις τους κατοίκους ίν’ αποστείλωσιν εις Καλάβρυτα οπλοφόρους (διότι το χωρίον Δάρα ήτο ιδιοκτησία του) και τον συνοδεύσωσιν εις Τρίπολιν. Και φθάσαντες ούτοι εις Καστριά μεταξύ Σουδενών και Μαζαιΐκων επυροβολήθησαν υπό Ελλήνων, και ο μεν αράπης εφονεύθη, ο δε καφεντζήμπασης συνελήφθη…». Και ο Ρηγόπουλος συνεχίζει: «Την δε 20 Μαρτίου, αν δεν απατώμαι, διέβαινον εκ Σοπωτού δύο Τούρκοι Μουκαπελετζήδες λεγόμενοι μεταβαίνοντες εις Τρίπολιν. Και τούτους ιδόντες αρειμάνιοι τινες νέοι ώρμησαν να τους φονεύσουν, επί κεφαλής δε αυτών ην εις Κουτζογιώργης λεγόμενος, όστις έφερεν, ως ενθυμούμαι, όπλα ολάργυρα και σπάθην τοιαύτην. Αλλ’ οι πρόκριτοι του χωρίου, εν οις και ο διδάσκαλός μου, εμπόδισαν τον φόνον των Τούρκων και τους επροστάτευσαν, διότι έλεγον ότι ήσαν αγαθοί άνθρωποι οι Τούρκοι εκείνοι. Ήτο δε Σάββατον εσπέρας, και την επιούσαν συνώδευσαν αυτούς οι πρόκριτοι δι’ οπλοφόρων, όπως διαβώσι τα όρια του χωρίου εν ασφαλεία. Αλλ’ οι αρειμάνιοι εκείνοιι προλαβόντες ετοποθετήθησαν εις το προς την Χόβολην στενόν άνωθεν του χωρίου, και εκεί τους εφόνευσαν διαβαίνοντας…».

Εκτός του Ρηγόπουλου, στις 16 Μαρτίου τοποθετούν το γεγονός και άλλοι ιστορικοί (Τρικούπης Α΄, (1968), σελ. 58-60, Σπηλιάδης σελ. 28-29 και Οικονόμου σελ. 86). Ο Δεληγιάννης (σελ. 141-143) μετά τις 18 Μαρτίου.

 Ο Φραντζής (Επιτομή…, Α΄, 146-147, 150), αναφέρει: «…Συνέπεσε δε ταυτοχρόνως να ευρεθή εις Καλάβρυτα δι’ υποθέσεις του ιδιαιτέρως καί τις Σεϊδεκεχαγιάς ονομαζόμενος, καθώς και ο εκ Βυτίνης Νικόλαος Ταμπακόπουλος έχων και αυτός να λαμβάνη χρήματα, ως μεγαλέμπορος και σαράφης (Τραπεζίτης) διατελών εις Τριπολιτζάν. Αμφότεροι ούτοι εμελέτων προ ημερών τινών να αναχωρήσωσι εκ Καλαβρύτων δια την Τριπολιτζάν, και την 16 Μαρτίου εξήλθον εις οδοιπορίαν ομοθυμαδόν. Έλληνες δε τινες εκ Καλαβρύτων (στοχαζόμενοι ότι μεθ’ εαυτού έφερε χρήματα ο Σεϊδεκεχαγιάς, και μήπως γενομένης της ρήξεως ωφεληθώσιν άλλοι Έλληνες εξ αυτών των χρημάτων, πολύ δε μάλλον διότι ο ανόητος ενθουσιασμός ήτον εξηπλωμένος και εκεί) ενεδρεύοντες εις την θέσιν Χελωνοσπηλιάν, άμα φθάσαντα τον Σεϊδεκεχαγιάν μετά του Ν. Ταμποπούλου, επυροβόλησαν αυτόν, αλλά είτε εκ δειλίας τινός είτε εκ προσοχής δια να μη φονεύσωσι τον Ν. Ταμπακόπουλον, δεν εδυνήθησαν να φονεύσωσι τον Σεϊδεκεχαγιάν, ουδέ καν να τον πληγώσωσιν. Επί τω αιφνιδίω τούτω πυροβολισμώ ο Σεϊδεκεχαγιάς μετά του Ταμπακοπούλου κτυπήσαντες τους ίππους των, δρομαίως διεσώθησαν αβλαβείς εις την πεδιάδα του Φονιά (Φενεώ), κακείθεν δε ο μεν Σεϊδεκεχαγιάς απήλθεν εις την Τριπολιτζάν, ο δε Ν. Ταμπακόπουλος εις την πατρίδαν του την Βυτίνην. Οι δε πυροβολήσαντες κατά του Σεϊδεκεχαγιά Έλληνες παρέλαβον μόνον τον Σεησχανάν (τα επί του φορτηγού ίππου έπιπλα) του Ν. Ταμπακόπουλου, τα ενδύματα και αρκετά χρήματα, τα οποία (κατά τας δοθείσας πληροφορίας) μέχρι τούδε δεν επεστράφησαν καθ’ ολοκληρίαν..» εις δε την σελίδα 150 αναφέρει, μη διασαφηνίζοντας την ημερομηνία 19 Μαρτίου: «… Μετά δε το κατά του Σεϊδίκκεχαγιά συμβάν εις την Χελωνοσπηλιάν (την 19 Μαρτίου) έφθασεν είδησις εις Τριπολιτζάν ότι ετουφέκισαν και τον Αρναούτ ογλούν Βοεβόδα των Καλαβρύτων…».

 Ο Φιλήμων αναφέρει ότι το γεγονός έγινε στις 18 Μαρτίου (τ. Γ΄, (1860), 9, 12-14, 406-407) «… οι δε δύο ομώνυμοι γέροντες Ασημάκης Ζαΐμης και Ασημάκης Φωτήλας, συντρώγοντες εν τη Κυναίθη ενθουσιάζονται ο πρώτος παρά του δευτέρου ύσι τας φιάλας οίνου εις σημείον χαράς δια την αρχομένην τέως προσβολήν κατά των τυράννων και εν τη Πελοποννήσω. Επικαλούμενος δε βοήθειαν τον Θεόν δια του σημείου του σταυρού, ο Ζαΐμης απαγγέλλει προς παρ’ αυτώ αρματωλόν και σωματοφύλακα Χονδρογιάννην το πρόσταγμα «βάρε»!* και ούτος τη 18 Μαρτίου ενεδρεύει μετά άλλων εν ταις Κατσάναις κατά την θέσιν Χελωνοσπηλιάς, ίνα προσβάλη τον Σεϊδήν Σιπαχήν, Λαλαίον μεταβαίνοντα εκ των Καλαβρύτων εις Τρίπολιν και συνοδεύοντα τον Νικόλαον Ταμπακόπουλον, τραπεζίτην εκ Γόρτυνος. Αλλ’ ενώ επλησίαζον προς την θέσιν ταύτην οι δύο ούτοι, ποιμήν τις άνωθεν, αγνοών της ενέδρας τον λόγον, έκραξεν προς αυτούς «Σας έχουν χωριά!». Αμέσως δ’ εκείνοι μεν ελοξοδρόμησαν αριστερά της οδού προς το διάσελον της Λυκουρίας, δι’ ής απήλθον, έχοντες ίππους ταχείς, εις του Φονιά, όπου εκλείσθησαν εντός οχυρού πύργου. Ο δε Χονδρογιάννης έδραμε προς σύλληψιν αυτών, πυροβολών κατόπι. Αλλά μη δυνηθείς τούτο, συνέλαβε τον υπηρέτην του Ταμπακοπούλου Νικόλαον Γιαννακόπουλον (ή Έλατον) μετά των φορτηγών, και διήρπασε ταύτα…». * «Το βαρώ, άλλην παρά τοις παλαιοίς έχον έννοιαν, σημαίνει παρ’ ημίν το επιτίθεμαι δι’ όπλων, πολεμώ, θανατόνω».

Στα «Υπομνήματα περί της επαναστάσεως…» (1837) του Π. Πατρών Γερμανού και στη σελ. κζ΄των προλεγομένων από τον Φιλήμονα, αναφέρεται ότι: «Τα εις Κατζάναν, Λιβάρτζι και Φενεόν συμβάντα τη 18 και 19 Μαρτίου δεν κανονίζουσιν την κυρίαν εποχήν της Επαναστάσεως, αν και πρόδρομοι ταύτης…».

Το γεγονός αναφέρει ο Π. Πατρών και στη σελ. 16: «… Επειδή κατ’ εκείνας τας ημέρας συνέπεσε ν’ αναχωρήση εκ Καλαβρύτων δια την Τριπολιτζάν ένας Τούρκος Λαλιώτης, Σεϊδής λεγόμενος, ομού και ο Νικόλαος Ταμπακόπουλος· τούτους προφυλάττοντες μερικοί στρατιώται Καλαβρυτινοί εις ταις Κατζάναις, τους εκτύπησαν, και οι μεν επρόλαβον και έφυγον, το δε πράγμα τους όλον το εκυρίευσαν οι στρατιώται. Την επιούσαν ημέραν εκίνησε και ο Αρναούτογλους, Βοεβόδας των Καλαβρυτων, δια την Τριπολιτζάν· ηκολούθησε και εις αυτόν τον ίδιον· και ο μεν φεύγων επανήλθεν εις τα Καλάβρυτα, του εφόνευσαν δε δύο ανθρώπους του και επήραν όλον το πράγμα του. Συγχρόνως άλλοι Καλαβρυτινοί εφόνευσαν δύο Σπαχίδες Τριπολιτζιώτας εις τα χωρία του Λιβαρτζιού, και πάλιν άλλοι εις τον Φενεόν τους γυφτοχαρατζίδες…», και διευκρινιστικά στη σελ. 242: «… Τούτους δε διέταξεν ο Ασημάκης Ζαΐμης, ανήρ άφοβος και αποφασιστικός εις τα κινήματά του, και τους απέστειλεν από την Κερηνήν εις τον δρόμον της Καστάνας, και τον εκτύπησαν, χωρίς να εξεύρη, ότι ήταν μαζί του και ο Ταμαπακόπουλος, με σκοπόν να διαλύση τας μεταξύ των Αρχιερέων και λοιπών Προεστώτων αμφιβολίας, και να κόψη τον Γόρδιον κόμβον. Την ιδίαν ημέραν και ουχί την δευτέραν, ώδευε προς την Τρίπολιν και ο Βοεβόνδας των Καλαβρύτων, και εκ του ανωτέρω συμβεβηκότος επέστρεψεν έντρομος εις Καλάβρυτα…».

Ο Μένδελσον Μπαρτόλδυ (1873) «Ιστορία της Ελλην. Επαναστάσεως» Α΄, 260, αναφέρει «Μετέβη λοιπόν ο Χονδρογιάννης μετά τινων φίλων του κλεφτών εις Καστάνα[;] την 30 Μαρτίου [18 Παλαιό ημερ.] και έστησεν ενέδρα κατά του Ταμπακόπουλου…».

 Ο Ι. Ζαφειρόπουλος (11-12) «εν τούτω τω χρόνω…». Ο γιός του Ασημάκη Ζαΐμη Ανδρέας (σχετ. έγγραφο, Λ. Δρούλια Ε.Κ. Α΄. 67-68) στις 8 Μαρτίου.

Ο Γενναίος Κολοκοτρώνης (σ. 4 Υπομν.) το τοποθετεί μετά τις 19 Μαρτίου.

Ο Finlay (τ. A΄, 193-194) στις 17 ή 18 Μαρτίου. Η Ιωάννα Γιανναροπούλου (Μία επιστολή…, 57) στις 16-20 Μαρτίου.

 Ο Αθ. Θ. Φωτόπουλος (Ιστορικά…, 41) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό συνέβη στις 18 Μαρτίου 1821: «Την 18ην μάλιστα, άνδρες του Χονδρογιάννη ήρπαξαν τα φορτία του τραπεζίτου Ταμπακοπούλου εν τη θέσει «Χελωνοσπηλιά» της Κλειτορίας.».

Ο Τάκης Χρ. Γιαννακόπουλος (Ταξιδευοντας…, 118) τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 15 Μαρτίου, χωρίς ν’ αναφέρει την πηγή της πληροφορίας του αυτής.

[6] Ο Καν. Δεληγιάννης (Απομν. τ. Α΄. σ. 142) αναφέρει: «έστειλαν δε και τον Χοντρογιάννην να φονεύση τον Σεϊντήν Χαμουτσάν, Λαλιώτην, όστις είχεν ενοικιάσει εκείνο το έτος τον ποιμενικό φόρο των Καλαβρύτων και είχε κάμει μεγάλας καταχρήσεις και καταπιέσεις, όστις ήτο εις την πρωτεύουσαν μετά του Νικολή Ταμπακοπούλου, δια να λάβουν χρήματα από τον βοεβόδαν Ιμπραήμαγαν Αρναούτ Ογλούν, άτινα εχρεώστει εις τον Ταμπακόπουλον, αλλά δεν έλαβον πολλά καθόσον είχον στείλει εμπροσθοφυλακήν τον Νικολόν Γιαννακόπουλον από Αλωνίσταιναν μ’ όλα τα πράγματά τους, και οι Χονδρογιανναίοι νομίσαντες, ότι εις τα φορτία ήτο ποσότης χρημάτων πολλών έπεσεν η προσοχή τους εις τα λάφυρα, και λαβόντες καιρόν ο Ταμπακόπουλος και ο Σεϊδής διέφυγον έφιπποι την ενέδραν και τρέχοντες έφθασαν καταδιωκόμενοι εις του Φονιά και προλαβόντες ωχυρώθηκαν εις ένα πύργον. Έστειλαν ευθύς έναν άνθρωπόν τους εις την Βυτίναν, την πατρίδα του και έτρεξαν οι συγγενείς του και άλλοι έως διακόσιοι ωπλισμένοι και τους διέσωσαν. Και τον μεν Σεϊδήν απέστειλεν ασφαλώς εις Τρίπολιν, ως φίλον και σύντροφόν του, αυτός δε έμεινεν εις Βυτίναν και έλαβε μετά των άλλων ενεργητικόν μέρος εις την επανάστασιν. Του Ταμπακόπουλου όμως του ήρπασαν μέρος των χρημάτων και τινων ενδυμάτων οι Χονδρογιανναίοι, τους οποίους ήναξαν οι κληρονόμοι του εις τα δικαστήρια επί Καποδιστρίου και κατεδικάσθησαν. […]. Φθάσας λοιπόν ο Σεϊδής εις την Τριπολιτσάν την 19 Μαρτίου εξέθεσεν όλα τα συμβεβηκότα και ότι εις τα Καλάβρυτα εφαίνοντο οι άνθρωποι πεφοβισμένοι…».

[7] Ο Π. Π. Γερμανός (Απομνημονεύματα… (1900), 29) αναφέρει: «… κατ’ εκείνας τας ημέρας [χωρίς να αναφέρεται ποιές ακριβώς] συνέπεσε ν’ αναχωρήση εκ Καλαβρύτων δια την Τριπολιτζάν ένας Τούρκος Λαλιώτης, Σείδής λεγόμενος, ομού και ο Νικόλαος Ταμπακόπουλος. Τούτους παραφυλάττοντες μερικοί στρατιώται Καλαβρυτινοί εις ταις Κατζάναις, τους εκτύπησαν, και οι μεν επρόλαβον και έφυγον, το δε πράγμα τους όλο το εκυρίευσαν οι στρατιώται. Την επιούσαν ημέραν εκίνησε και ο Αρναούτογλους, Βοεβόδας των Καλαβρύτων, δια την Τριπολιτζάν. Ηκολούθησε και εις αυτόν το ίδιον, και ο μεν φεύγων επανήλθεν εις τα Καλάβρυτα, του εφόνευσαν δε δύο ανθρώπους του και επήραν όλο το πράγμα του…».

[8] «Ο Ταμπακόπουλος είχε αξιοσημείωτη πιστωτική δραστηριό­τητα λίγα χρόνια πριν την επανάσταση με μεγάλο κύκλο χρεωστών. Κάποιοι εξ αυτών ήταν πρόκριτοι όπως ο Ασημάκης Ζαΐμης, ο οποίος φαίνεται ότι οργάνωσε την επίθεση εναντίον του Ταμπακόπουλου, με στόχο να αποσπάσει τις χρεωστικές ομολογίες. Βλ. Βασίλης Κρεμμυ­δάς, Εταιρεία τοκογλυφίας Ν. Ταμπακόπουλος και Σια, 1816-1820, Αθήνα. Gutenberg, 2013, κυρίως σ. 15-16.».

[9] O Χρ. Γ. Κωνσταντινόπουλος («Άγνωστα στοιχεία για το επεισόδιο της Χελωνοσπηλιάς και τους Χοντρογιανναίους», Επετηρίς των Καλαβρύτων, τ. 5, 1973), αναφέρει ότι: «… Οι Φραντζής, Σπηλιάδης, Τρικούπης, Οικονόμου τοποθετούν το επεισόδιο αυτό στις 16 Μαρτίου 1821, οι Φιλήμων και Δεληγιάννης στις 18, ο Ανδρέας Ζαΐμης, προφανώς λανθασμένα στις 9…».

[10] [Για τις ημερομηνίες των γεγονότων στη Φροξυλιά και Χελωνοσπηλία βλ και στο λ. Χελωνοσπηλιά και κυρίως στις υποσημειώσεις, όπου αναφέρεται ότι ενδέχεται να συνέβησαν είτε την ίδια ημέρα, είτε να προηγήθηκαν τα γεγονότα στη Χελωνοσπηλιά.]

[11] [Ο Τάκης Χρ. Γιαννακόπουλος (Ταξιδευοντας…, 130) τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 17 Μαρτίου, χωρίς ν’ αναφέρει την πηγή της πληροφορίας του αυτής.]

[12] «Ο Σ. Τρικούπης δεν γνωρίζει όλως διόλου σχεδόν το συμβάν (Ιστορ. Α΄, 77) περί Αρναούτογλου, ούτε ότι την άλλην ημέραν, αφού επέρασεν ο Ν. Ταμπακόπουλος, εσκότωσαν τον Αράπη και κατά το δείλι της ίδιας ημέρας τον Καφετσή, αλλά λέγει μόνον ότι ο καταλυματίας, τον οποίον είπαμεν Καφετζήν, αφού επλησίασεν εις το μέρος όπου ετουφεκίσθη ο Σεϊδής έμαθε το γεγονός και φοβηθείς δια τον αφέντην του εγύρισε πίσω έντρομος και ειδοποίησεν αυτόν δια να γυρίση πίσω, αλλ’ ο σουρτζής μόνον εγλύτωσεν, ως είπομεν, και αυτός εγύρισε και ειδοποίησε τον αφέντην του».

Πηγή: Το υπό συμπλήρωση «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

Περιορισμοί νομοθεσίας: όπως στις προηγούμενες συνέχειες.

(Συνεχίζεται…)

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Χθεσινή δημοσίευση (9.3.2021), στο ένθετο «Οδοντωτός» προεπαναστατικών γεγονότων στην επαρχία Καλαβρύτων.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Γυμνοί και ξυπόλυτοι…

Το παρακάτω έγγραφο του Μακρυγιάννη απευθύνεται προς τον τοποτηρητή της Κυβέρνησης στη Στερεά Ελλάδα και αδελφό του Κυβερνήτη της Ελλάδος Ιωάννη Καποδίστρια, Αυγουστίνο Καποδίστρια, στο Δίκροτο.

Έχει αξία να διαβαστεί διότι αποτελεί μια μικρογραφία της κατάστασης που αντιμετώπιζαν οι αγωνιστές εκείνη την εποχή. Θάνατοι, τραυματισμοί, καταστροφές περιουσιών, γύμνια και ξυπολισιά, αλλά και αυτή η ελπίδα στο θεό έφθινε και αυτή.

Έτσι αγαπητοί μου μας ελευθέρωσαν! Καλό είναι να τα βλέπουν αυτά και οι νεότεροι, γιατί η ιστορία κάτι διδάσκει… σε όποιον θέλει να μάθει την αλήθεια…

«Εκλαμπρότατε!

Κατά την απόφασίν σας στέλνω τον αυτάδελφόν μου κ. Μήτρον  Κολοφωτιά δια να παρρησιασθή και αυτός εις την εκλαμπρότητά σου φέρνων μαζί του και τα κατάλογα, και παρακαλώ θερμώς  να μου δοθούν τα δικαιολογήματά μου ότι οι στρατιώτες μου με έπιασαν εις τον λαιμόν εκλαμπρότατε, επληροφορήθης από πολλούς των αγώνα μου και την δούλευσιν οπού έκαμα εις την πατρίδα και εις το έθνος τώρα τόσον καιρόν και χωριστά οπού έχασα το σπίτι μου και το βιός μου όλον και αν παραπονέσης εμάς μόνον μεγάλο άδικο μας κάμνεις, επειδή από τον Οκτώβριον και δώθε είναι εις το σώμα μου 5 φονευμένοι και 3 πληγωμένοι και οι λοιποί γυμνοί και ξυπόλυτοι, και σώζεται η ελπίς μας εις τον θεόν και εις το χέρι σου και ωσάν πατέρας μας δικαίωσέ μας να μην παραπονούμεθα μόνον εμείς και μ’ όλον το ανήκον σέβας μένω./ Τη 3 Απριλίου 1829 Άϊ Λιάς Ναυπάκτου/ της σης εκλαμπρότητος ο ευπειθής πατριώτης και οπλαρχηγός Μακρυγιάννης».

Πηγή: Γ.Α.Κ.

(Η έντονη γραφή είναι από εμένα).

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε