Ευαγγελιστρίας μονή.

            Μοναστήρι το οποίο δεν υπάρχει σήμερα αλλά αναφέρεται και ως μονή του Ευαγγελισμού και βρισκόταν ανάμεσα στα Δενδρά και στο Γκέρμπεσι. Η μονή το 1747 είχε ανακηρυχθεί σταυροπηγιακή από τον πατριάρχη Παΐσιο τον Β΄. Επί των ημερών του μητροπολίτη Πατρών Γερασίμου, εξεδόθη το 1748 το σιγγίλιον περί της μονής Ευαγγελισμού (Νεζερών) (Τριανταφύλλου 375).

Ο Κ. Ν Τριανταφύλλου εις το Ιστορικό Λεξικό των Πατρών αναφέρει ότι: Η μονή Ευαγγελιστρίας ευρίσκετο μεταξύ των χωρίων Δεντρά και Γκέρμπεσι. Αναφέρεται σε έγγραφο του Πατριάρχου Παϊσίου του Β΄ του Μαΐου του 1748, με το οποίο επικυρώθηκαν τα σταυροπηγιακά της δίκαια επί των μετοχίων της Αγ. Αντωνίου και Ταξιαρχών. Κατά τους χρόνους των Παλαιολόγων μέχρι το 1821 υφίστατο. Έξη μοναχοί εισήλθαν στη μονή το 1807 και 1814-1827.

Το 1828 αναφερόταν στην Expédition ως Παναγία των Νεζερών Ευαγγελίστρια και το 1830 υφίστατο με ηγούμενον τον Παύλον.

Το 1833 έγινε απογραφή από τον νομάρχη της περιουσίας της η οποία «απόκειται» στη μονή Χρυσοποδαριτίσσης, είχε ναόν της Παναγίας και έξωθεν αυτής θολωτόν του Αγίου Χαραλάμπους, μοναχούς 8 εκ των οποίων ένας ήτο από την Χίο και οι άλλοι από τις γύρω περιοχές.

Το 1851 την φέρει διατηρουμένη και ο Ραγκαβής.

Το 1877 αναφέρεται (Δ. Χριστοπούλου, Συλλογή εγκυκλίων 1. Συνόδου). Αργότερον συνεχωνεύθη με την μονήν Χρυσοποδαριτίσσης. Την παρέσυρε το εκεί ξεροπόταμον και μόνο ερείπια απομένουν. Εις την μονήν Χρυσοποδαριτίσσης σώζεται βιβλίον καλής βυζαντινής γραφής διασωθέν εκ πυρκαϊάς. Φαίνεται ότι εκάη η μονή, εγκαταλείφθηκε και την παρέσυρον τα χειμέρια ύδατα. Κατ’ έγγραφο (σχέδιο προτάσεων εις το Πρωτοδικείο Πατρών) του 1844, η Ευπραξία Καλαποδά μετά του συζ. εκάρη μοναχή εις μ. Ομπλού και μετά των πατέρων της μονής το 1825 εις «καλογραίας Νεζερών» ευρισκομένη απεβίωσε, διεσώθη δε η διαθήκη της (Τριανταφύλλου Έξ διαθήκαι Π. Πατρών…36).

Εις ένα έγγραφο της μονής Ομπλού του 1836 φαίνεται ότι το 1825 ήτο μοναστήρι καλογριών, χωρίς αυτό να προκύπτει από κάπου αλλού.

Παρατίθεται στη συνέχεια το υπ’ αριθ. 256 έγγραφο από τα Δικαιοπρακτικά… του Αγαμ. Τσελίκα με το οποίο αφιερώνεται στρούγκα στη μονή Ευαγγελιστρίας το 1836: « 1836, Μαγιου 31, Λακοματα Ναιζαιρο./ Εγό ο γερο Κοσταντάκις μαζι μια τον ανηψο μου Αντρικο Με/ νουνο εσιμφονήσαμαι δια μια στρουκα ης τιν Μουκιλα/ δια να τιν αφιεροσομαι ης το μοναστίρι τις Εβακεληστρι/ ας δια μνημοσινον μας και το αποφασισαμαι δια δραχ/μάς εκατον ηκοσι ητι νουμερον 120 δια τη προθεσι/ οπου εγραψαμαι ης το μοναστιριον και εγο Κοσταντακη/ Μαινουνος μαζη μια τον ανηψο μου Αντρικο Μαινουνο/ μαινομε ξενοη και αποξενη τοσον εμης και η κληρονομη μ/ ας και να ηναι η πατεραι κηριη και καθοληκι νικο/ κηραιη και ουτος αδωσαμαι τιν παρουσα μας ης χει/ ρας τους δια σιγουριτα τους ος καθηβαιβαιοσομαι δια χη/ ρος μας κατεπροσθεν τον εβραιθεντον αξηοπιστον μαρτι/ ρον ος καθο θελι βαιβαιοσο δια χηρος εμου/ του γραψαντος. Εγο Γιανακις Πριοπουλος εγραψα και μαρ/ τιρο./ Κοσταντις Μαινουνος βεβεονο./ Αντρικος Μαινουνος βαιβαιονο./ Ζαχαρακις Παπανηκολοπουλος μαρτις./ Επικυρούται η γνησιότης των όπισθεν τεσσά/ ρων υπογραφών Γιαννάκη Μπριλόπουλου/ Κωνσταντάκη Μενούνου, Ανδρίκου Μενούνου, Ζαχα/ ράκι Παπανικόλα και τα ενδιαλαμβανόμε/ να αυτών./ Τη Ιουνίου 1836. Εν Καλάνω των Νεζερών/ Ο δήμαρχος Νεζερών/ (σφραγίς του Δήμου Νεζερών) Γ. Κ. Γιαννόπουλος.».

Αναφέρεται στα έγγραφα (Τσελίκας, Δικαιοπρακτικά…): με αριθμό 97 που συντάχθηκε στις 20/1/1790 στο Λιβάρτζι, ομοίως αναφέρεται στην πώληση αγρών, με αριθμό 100α που συντάχθηκε στις 30/4/1791 στον Κάλανο Νεζερών, επίσης αναφέρεται σε αφιέρωση αγρών, με αριθμό 126 που συντάχθηκε στις 13/6/1808 στον Κάλανο Νεζερών και σε άλλο ανταλλαγής αγρών, με αριθμό 130 που συντάχθηκε στις 10/4/1812 στην Πάτρα, αναφέρεται και σε αφιέρωση αγρών, με αριθμό 135 που συντάχθηκε στις 8/3/1814 στο Νεζερό και τέλος αναφέρεται σε πώληση αμπελιού.

Από τα Γενικά Αρχεία (Αρχείο Μοναστηριακών 1833-1836) προκύπτει ότι στο μοναστήρι υπήρχαν 6 μοναχοί: ο Πανάρετος ετών 44 ετών ηγούμενος ο οποίος εισήλθε στο μοναστήρι το 1807 και καταγόταν από Χαλανδρίτσα [δυσανάγνωστη η λέξη], ο Αβέρκιος ετών 37 ιερομόναχος και σύμβουλος στο ηγουμενοσυμβούλιο από το Γκέρμπεσι (;) ο οποίος μπήκε στο μοναστήρι το 1814, ο Καλίνικος ετών 42 μοναχός και σύμβουλος στο ηγουμενοσυμβούλιο από Σκιαδά (;) ο οποίος μπήκε στο μοναστήρι το 1816, ο Νεκτάριος ετών 42 μοναχός από Λακώματα (;) ο οποίος μπήκε στο μοναστήρι το 1817, ο Νικηφόρος ετών 35 μοναχός από τη Χίο ο οποίος μπήκε στο μοναστήρι το 1827 και ο Γερμανός ετών 26 μοναχός από το Κομπηγάδι (;) ο οποίος μπήκε στο μοναστήρι το 1824.

Έγγραφο από 25 Μαΐου 1839 εκ της Μονής Ευαγγελιστρίας προς την επί των εκκλησιαστικών Β. Γραμματεία της επικρατείας αναφέρει ότι ορίζει η μονή αντιπρόσωπον τον ίδιο που είχε και η μονή Μεγάλου Σπηλαίου κον Κανελόπουλον προκειμένου να πληρώσει σε τρεις δόσεις «του εφετεινού δευτέρου εκκλησ. δεκάτου». Το έγγραφο υπογράφει ο καθηγούμενος Πανάρετος και οι σύμβουλοι Αβέρκιος και Γερμανός.

Σε άλλο έγγραφο αναφέρεται: «Σημείωσις της Μονής Ευαγγελιστρίας του Β. δεκάτου τα όσα επλήρωσεν εφ’ όλων των προϊόντων των κτημάτων της κατά τα 1836: 1837: και 1838: εις το εκκλησιαστικόν ταμείον. Κατά το έτος 1836:  λ. 30, 1837: λ. 25, 1838: λ. 20. Την 28 Μαΐου 1839, Ευαγγελίστρια. Καθηγούμενος Πανάρετος, οι σύμβουλοι Αβέρκιος, Γερμανός» (Γ.Α.Κ. Αρχείο Μοναστηριακών 1833-1886, φάκ. 274).

Σε έγγραφο κατάλογο που συντάχθηκε στις 10 Ιουλίου 1833 και υπογράφεται από τον ηγούμενο της μονής Ευαγγελιστρίας των Νεζερών ιερομόναχο Πανάρετο από την Χαλανδρίτσα αναφέρονται τα εξής:  Τα κύρια εισοδήματα της μονής ήσαν στάρι μυσάδια 80, κριθάρι 60, απαποσίτι 60, βούτυρο οκάδες 20, τυρί 200, μέλι 40, κρασί 600, μαλιά 50 και λάδι 20 οκ. [Σε συγκεντρωτικό πίνακα αναφέρεται ότι είχε δώδεκα μισάδια σαν τυχερά εισοδήματα. Σε δεύτερο πίνακα επί πλέον αυτών αναφέρεται ότι είχε 1 σπίτι, 80 στρέματα γής από τα οποία τα 60 καλλιεργούσαν οι μοναχοί, 3 στρέματα αμπέλια τα οποία εκαλλιεργούσαν οι μοναχοί, 20 ελαιόδεντρα, 20 μελίσσια, 250 αγελαία ζώα, 3 γεωργικά ζώα 2 φορτηγά ζώα].

Η μονή απετελείτο από 2 εκκλησίες και 6 κελιά. Οι διαστάσεις ήσαν 15 πήχεις μάκρος και 12 πήχεις πλάτος. Το έγγραφο αναφέρει επίσης: «η μία εκκλησία της Παναγίας Ευαγγελίστριας έχει τέσσαρας εικόνας ένα τέμπλεον με τας Δεσποτικάς εορτάς και τέσσαρα κανδήλια υάλινα. Η άλλη εκκλησία ονομάζεται ο Άγιος Χαράλαμπος έξωθεν της μονής. Άγιος θολωτός ένα τέμπλεο σκέτο ως νεοφτιαγμένη η εκκλησία, είναι ακαλώπιστη. Ένα κουτί αγίων λειψάνων ασημένιον έξωθεν. Τα κελλία είναι με πλάκα σκεπασμένα και πατωμένα χωρίς ταβάνια. 1 αχούρι δια το άχυρον». Οι μονάζοντες σε αυτήν είναι οι εξής 8: ο ιερομόναχος Πανάρετος από Χαλανδρίτσα ετών 42, ικανός και με καλή ηθική διαγωγή, ο ιερομόναχος Αβέρκιος από Γκέρμπεσι ετών 38 και με ηθική διαγωγή καλή, ο μοναχός Γερμανός από Κομπηγάδι ετών 29 με ικανότητα μετρία και καλή ηθική διαγωγή, ο μοναχός Καλλήνικος από Σκιαδά ετών 80 με μετρία ικανότητα και καλή διαγωγή, ο μοναχός Νεκτάριος από Λακκώματα ετών 42 μετρίας ικανότητος και καλής διαγωγής, ομοναχός Νικηφόρος από τη Χίο ετών 30 με μετρία ικανότητα και καλή διαγωγή, ο δόκιμος Γεώργιος από Χαλανδρίτσα ετών 20 με καλή διαγωγή και μετρίας ικανότητας και ο δόκιμος Ανδρέας ετων 12 από Χαλανδρίτσα μετρίας ικανότητος και καλής ηθικής διαγωγής (Γ. Α. Κ. Μοναστηριακά, φ. 257).

(Θανάσης Τζώρτζης).

Advertisements
This entry was posted in Άρθρα, Ιστορία and tagged , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s