Παροιμίες… Αρβανίτικες Παροιμίες…

(Αυτές λέγονται και σε άλλα μέρη της Πελοποννήσου ή και της Ελλάδος αλλά εκεί στα μέρη της επαρχίας Καλαβρύτων είναι πολύ γνωστές).

  1. Ακόμα δεν τον είδαμε και Γιάννη τόνε βγάλαμε: Το λέμε για εκείνους που ενώ δεν ξέρουν την μελλοντική εξέλιξη και έκβαση ενός θέματος, την προδικάζουν και πέφτουν συνήθως έξω.
  2. Άλλα λέει ο γάιδαρος και άλλα ο γαϊδουριάρης: Το λέμε για δυο άτομα που δεν μπορούν να συνεννοηθούν.
  3. Αλλού το όνειρο και αλλού το θάμα: Το λέμε για κάτι που μας συνέβη χωρίς να το περιμένουμε, ενώ αναμέναμε κάτι άλλο.
  4.  Άνθρωπος αγράμματος ξύλο απελέκητο: Το λέμε για να χαρακτηρίσουμε την συμπεριφορά ενός αγράμματου ανθρώπου.
  5. Από το ολότελα καλή κι η Παναγιώταινα: Το λέμε για κάποιον που αρκείται στο ελάχιστο από το τίποτα.
  6. Απόξω κούκλα και από μέσα πανούκλα: Το λέμε για εκείνους που εξωτερικά φαίνονται ωραίοι αλλά εσωτερικά είναι κακοί. Γι’ αυτούς που κρύβουν τον κακό εσωτερικό τους κόσμο.
  7. Βαράει το σαμάρι για ν’ ακούσει το γαϊδούρι: Λέγεται για περιπτώσεις που λέμε  κάτι σε κάποιον άλλο για να το ακούσει ένας τρίτος που θέλουμε να τ’ ακούσει.
  8. Γάτος γαμεί, γάτος σκούζει: το λέμε όταν κάποιος υπαίτιος φωνάζει για να αποφύγει την τιμωρία.
  9. Γεια σου Γιάννη! Κουκιά σπέρνω!: Το λέμε για εκείνους που δεν ακούν καλά.
  10. Εγώ γελάω με δώδεκα και δεκατρείς με μένα: Το λέμε γι’ αυτούς που έχουν έπαρση.
  11. Εγώ το λέω του σκύλου μου και ο σκύλος στην ουρά του: Το λέμε για εκείνους που αναθέτουν σ’ άλλους αυτό που έχουν εντολή να κάνουν οι ίδιοι.
  12. Εδώ σε θέλω κάβουρα να περπατάς στα κάρβουνα: Το λέμε για εκείνους που δεν είναι τολμηροί, που είναι διστακτικοί και φοβούνται.
  13.  Έλα παππούλη να σου δείξω τ’ αμπελοχώραφά σου: Το λέμε για εκείνους που προσπαθούν να δείξουν ότι ξέρουν κάτι καλύτερα απ’ αυτόν που πράγματι το ξέρει.
  14.  Έμαθ’ η γριά στο μέλι και θα φάει και το κουβέλι: Το λέμε για εκείνους που είναι πλεονέκτες.
  15. Ευτού που ήσουν ήμουνα και εδώ που είμαι θάρθεις: Το λέμε προκειμένου να υπενθυμίσουμε ότι όποι γερνάνε.
  16.  Έφαγε το κατσίκι κλαρί; Λύκος να φάει τη μάννα: Το λέμε για να δείξουμε την αγνωμοσύνη των παιδιών προς τους γονείς.
  17.  Έφτασε ο κόμπος στο χτένι: Το λέμε όταν δεν υπάρχει άλλη ελπίδα, άλλο περιθώριο.
  18.  Έχουνε βάλει το λύκο να φυλάει τα πρόβατα: Το λέμε για εκείνους που αναθέτουν σε κλέφτες και διεφθαρμένους την ακεραιότητα της τιμής και της περιουσίας τους.
  19.  Η βιάση ψήνει το ψωμί μα δεν το καλοψήνει: Λέγεται για να δείξει ότι η βιασύνη δεν κάνει καλό πάντα.
  20. Η γριά η κότα έχει το ζουμί: Το λέμε για εκείνους τους ηλικιωμένους που έχουν εμπειρία και παίρνουν σωστές αποφάσεις.
  21.  Ή παπάς – παπάς ή ζευγάς – ζευγάς: Το λέμε για εκείνους που θέλουν να κάνουν το ίδιο καλά δύο επαγγέλματα.
  22. Θα αφήσουμε το γάμο να πάμε για πουρνάρια;: Το λέμε για εκείνους που εγκαταλείπουν τη σοβαρή δουλειά για μια ασήμαντη.
  23. Και ο άγιος φοβέρα θέλει: Το λέμε για εκείνους που κάνουν τους σκληρούς και γίνονται αρνάκια όταν απειληθούν.
  24. Κακό σκυλί ψόφο δεν έχει: Το λέμε για εκείνους που είναι κακοί και ζουν πολλά χρόνια.
  25. Κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε: Το λέμε για εκείνους που δεν παίρνουν προληπτικά μέτρα.
  26. Κάποιου του χαρίζανε ένα γάιδαρο και κείνος τον κοίταγε στα δόντια: Το λέμε για εκείνους που είναι άπληστοι και απαιτητικοί.
  27. Κάτσε Γιάννη γύρευε και Νικολό καρτέρει: Το λέμε όταν μάταια περιμένουμε κάτι που δεν θα γίνει ή θα αργήσει πολύ.
  28. Κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά: Το λέμε όταν έρχεται ένα αποτέλεσμα δυσάρεστο από μια ενέργεια που θάπρεπε να γίνει.
  29. Κόρακας κοράκου μάτι δεν βγάνει: Το λέμε για εκείνους που λόγοι συμφέροντος τους εμποδίζουν να  έρθουν σε ρήξη μεταξύ τους.
  30. Κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι: Το λέμε για εκείνους που ταιριάζουν.
  31. Κυριακής χαρά Δευτέρας λύπη: Λέγεται για κάτι σκάρτο που δεν αντέχει παρά μια μέρα.
  32. Λαγός την φτέρη έσειε, κακό της κεφαλής του: Το λέμε για εκείνους που από δικά τους λάθη καταστρέφονται.
  33. Λείπει ο Μάρτης απ’ τη Σαρακοστή;: Το λέμε για εκείνους που ανακατεύονται παντού.
  34. Μαθημένα τα βουνά από τα χιόνια: Το λέμε για εκείνους που αντέχουν τις δυσκολίες και κακουχίες.
  35. Με τον ήλιο τα βγάζει (τα ζώα), με τον ήλιο τα μπάζει, τι έχουν τα έρμα και ψοφάνε;: (εδώ εννοείται ότι τα ζώα ψοφάνε από την πείνα και όχι από τον ήλιο!). Το λέμε για εκείνους που δεν δουλεύουν όσο πρέπει και κατά συνέπεια δεν έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
  36. Με τον παρά μου (γ…) και την κυρά μου: Το λέμε για να τονίσουμε ότι με το χρήμα γίνονται όλα.
  37. Μπείτε σκύλοι αλέστε  κι αλεστικά μη δώστε: Το λέμε για ακαταστασίες και γενικά χώρους όπου ο καθένας κάνει ότι θέλει.
  38.  Μπροστά μου κάνει το φίλο και πίσω το σκύλο: Το λέμε για εκείνους που είναι υστερόβουλοι.
  39. Νηστεύει όποιος δεν έχει τι να φάει: Το λέμε για εκείνους που δεν τρέφονται καλά από έλλειψη χρημάτων.
  40. Νηστικό αρκούδι δεν χορεύει: Το λέμε για να υπενθυμίσουμε την αναγκαιότητα της τροφής και την συνάφειά της με την απόδοση του ατόμου.
  41. Ξύνεται στη γκλίτσα του τσοπάνη (η γίδα): Λέγεται για να δείξει ότι όταν κάποιος γίνεται ενοχλητικός στο τέλος υφίσταται τις συνέπειες.
  42.  Ο Θεός αργεί αλλά δεν λησμονεί: Λέγεται για να δείξει ότι θα έρθει η θεία τιμωρία ή η επιβράβευση έστω και αργά.
  43.  Ο κόσμος τόχει τούμπανο και μεις κρυφό καμάρι: Λέγεται για πασίγνωστα πράγματα που προσπαθούμε να κρύψουμε.
  44. Ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φάτο: Λέγεται για να δείξει ότι προτιμάται ο καλός λόγος από κάτι άλλο που θα ήταν συμφέρον.
  45. Ο λύκος άλλαξε τρίχα όχι όμως και γνώμη: Το λέμε για εκείνους που εμφανίζονται βελτιωμένοι ενώ στην ουσία παραμένουν κακοί και διεστραμμένοι.
  46. Ο παπάς βλογάει πρώτα τα γένια του: Το λέμε για εκείνους που είναι συμφεροντολόγοι.
  47.  Όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα τον τρων οι κότες: Το λέμε για εκείνους που βρίσκονται μπλεγμένοι όταν ανακατεύονται με κακούς ανθρώπους.
  48. Όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, πέντε μέρες κοσκινάει: Το λέμε για εκείνους που κωλυσιεργούν.
  49.  Όποιος έχει μαχαίρι τρώει πεπόνι: Λέγεται για ανθρώπους που διαθέτουν μέσα ή φροντίζουν με τον τρόπο τους να πετύχουν το σκοπό τους.
  50. Όποιος καίγεται στο χυλό, φυσάει και το γιαούρτι: Λέγεται για να δείξει ότι το πάθημα δημιουργεί φόβο ακόμη και για ακίνδυνα πράγματα.
  51.  Όπου λαλούν πολλά κοκόρια αργεί να ξημερώσει: Λέγεται για να δείξει ότι εκεί που ανακατεύονται πολλοί δεν έχουμε άμεσα αποτελέσματα.
  52. Όπως στρώσεις θα πλαγιάσεις: Λέγεται για να δείξει ότι ανάλογη με την προετοιμασία που θα κάνεις για ένα θέμα θα είναι και η έκβαση του αποτελέσματος.
  53.  Όσα ξέρει ο νοικοκύρης δεν τα ξέρει ο κόσμος όλος: Λέγεται για να δείξει τη μυστικότητα των οικογενειών.
  54.  Όσο θέλεις φούσκωνε και όσο θέλεις πήδα: Λέγεται για να δείξει ότι όσο και αν προσπαθεί κάποιος δεν μπορεί να αποφύγει τις δυσκολίες.
  55.  Όταν είσαι απόξω απ’ το χορό πολλά τραγούδια ξέρεις: Το λέμε για εκείνους που συμβουλεύουν για θέματα που δεν γνωρίζουν.
  56. Όταν λείπει η γάτα χορεύουν τα ποντίκια: Λέγεται για να δείξει ότι όταν λείπει ο επικεφαλής οι παρακάτω κάνουν ότι θέλουν.
  57. Όταν σου μέλει να πνιγείς ποτέ σου δεν πεθαίνεις: Λέγεται για να δείξει τη δύναμη του πεπρωμένου.
  58.  Ότι σπείρεις θα θερίσεις: Λέγεται για να δείξει ότι η αμοιβή σου θα είναι ανάλογη των κόπων σου και των προσπαθειών σου.
  59. Ούλοι – ούλοι αντάμα κι ο ψωριάρης χώρια: Λέγεται για ανθρώπους που αποφεύγουν τις συναναστροφές με άλλους.
  60. Όχι όπως ήξερες αλλά όπως βρήκες: Λέγεται για να δείξει νέες καταστάσεις και δεδομένα που δημιουργούνται (κυρίως λέγεται για νύφες).
  61. Παπάς έγινες ορέ Κώστα; Έτσι τόφερε η κατάρα!: Το λέμε για εκείνους που τους έκανε η ανάγκη να κάνουν κάτι ή κάποια δουλειά που δεν ήθελαν.
  62. Πέρσι ψόφησε, φέτος μύρισε: Λέγεται για να δείξει ότι κάποιο θέμα «σκαλίζεται» αργά ή άκαιρα. (τώρα το θυμήθηκες;)
  63. Πίτα που δεν τρως άστην και ας καεί: Το λέμε για εκείνους που έχουν την συνήθεια να ανακατεύονται σε ξένα θέματα.
  64. Ράβε ξήλωνε, δουλειά να μη σου λείπει: Λέγεται για να δείξει τη ματαιοπονία ή και την συνεχή απασχόληση.
  65. Σκότωνε μουρλούς, πλήρωνε τζερεμέδες: Το λέμε για εκείνους που κάνουν απερίσκεπτες ενέργειες που καταλήγουν σε βάρος τους.
  66. Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα: Λέγεται για όσους δεν θέλουν ν’ ακούσουν τις συμβουλές των άλλων.
  67. Τέτοια ώρα τέτοια λόγια: Το λέμε για να δείξουμε ότι είναι πολύ αργά πια.
  68. Τι είναι ο κάβουρας τι  το ζουμί του: Λέγεται για να δείξει ότι από περιορισμένα μέσα μην περιμένεις μεγάλα αποτελέσματα. Επίσης έχει τη σημασία: από τα μικρά και ασήμαντα μικρό το όφελος. Την ίδια σημασία έχουν και οι φράσεις: «Τι είν’ ο ψύλλος, τ’ είν’ τ’ ασκί του», «Τ’ είν’ αυτός κι’ η πόληψί του;».
  69. Τι έχεις Γιάννη, τι’ χα πάντα: Λέγεται για να δείξει ότι δεν έχει αλλάξει κάτι στη συμπεριφορά κάποιου.
  70. Τι θέλει η αλεπού στο παζάρι;: Το λέμε για εκείνους που βρίσκονται σε χώρους όπου δεν έχουν λόγο να βρίσκονται.
  71. Το βουνό με το βουνό δεν σμίγει: Το λέμε για συναντήσεις ανεπάντεχες ή ακόμη και αδύνατες.
  72. Το γύφτο τον πηγαίνανε για βασιλιά και κείνος έλεγε «ρείκια για κάρβουνα»!: Το λέμε για εκείνους που δεν μπορούν να εγκλιματιστούν σε περιβάλλον καλλίτερο.
  73. Το λύκο τον κουρεύανε και κείνος ρώταγε «πούθε παν τα πρόβατα»: Το λέμε για εκείνους που είναι αμετανόητοι και δεν αλλάζουν χαρακτήρα.
  74.  Το μυαλό το σπείρανε κι όσοι προφτάσανε πήρανε: Το λέμε για εκείνους που είναι ανόητοι, που δεν σκέφτονται λογικά.
  75.  Το ράσο δεν κάνει τον παπά: Λέγεται για να δείξει ότι ο άνθρωπος δεν αποκτάει αξία από την εξωτερική του εμφάνιση.
  76. Το χωριό κάνει τον παπά και όχι ο παπάς το χωριό: Λέγεται για να δείξει ότι το σύνολο μπορεί να αποδεχτεί το άτομο και όχι το άτομο να επιβάλει καταστάσεις στο σύνολο.
  77. Τον κακό χρόνο τον περνάς, τον κακό γείτονα όχι: Λέγεται για να δείξει την ανάγκη της καλής γειτονίας.
  78. Τρεις το λάδι τρεις το ξύδι, έξη το ξυδόλαδο: Το λέμε για εκείνους που για το ίδιο πράγμα ζητούν τα διπλάσια χρήματα.
  79. Τρίτα και τέταρτα, πάρτα και πέτα τα: Το λέμε για τρίτα και τέταρτα ξαδέρφια  που μπορούν να παντρευτούν.
  80.  Φάτε μάτια ψάρια και κοιλιά περίδρομο: Το λέμε για εκείνους που δεν μπορούν να απολαύσουν αυτό που βλέπουν και επιθυμούν.
  81.  Φοβάται ο Γιάννος το θεριό και το θεριό το Γιάννο: Λέγεται για να δείξει ότι όταν υπάρχουν φόβοι από τη μία και την άλλη πλευρά κανείς δεν τολμάει να συγκρουστεί, γιατί θεωρεί αβέβαιο το αποτέλεσμα.
  82. Φωνάζει ο κλέφτης για να φοβηθεί ο νοικοκύρης: Το λέμε για εκείνους που επιδιώκουν με θράσος να ιδιοποιηθούν ξένα προς αυτούς θέματα.
  83. Κατά μάννα κατά τάτα (πατέρα), κατά γιό και δυχατέρα: Το λέμε για να δείξουμε ότι όπως είναι οι γονείε τέτοια θα γίνουν και τα παιδιά.

Αρβανίτικες Παροιμίες.

1. Γίθε ντέρατ νε ούντε κάνε : Όλα τα γουρούνια μία μύτη έχουν.

2. Κγιέλμπετ πέσκου νγάγικόκα: Βρωμάει το ψάρι από το κεφάλι.

3. Νε βέρε ντεούγε: Μια τρύπα στο νερό.

4. Ου ντόκγι Πλάκα νγάγικγιούλιφταν ε κόσιτ: κάηκε η γριά απ’ το κουρκούτι, φυσάει και το γιαούρτι.

5. Πέσκου ι μάθ χα πέσκου ε βόγελε: Το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό.

6. Πα κγιάρε φόσνασ’ γιάπιν κγιούμιστ ντιάλγι πα κγιάρε μέμα σι επ σίσε: Άμα δεν κλάψει το παιδί δεν του δίνουν γάλα.

7.  Σ’ κάτς τε μπέγι νγομάριτ ι μπιγιέ σαμάριτ: Τούφταιγε ο γάϊδαρος και χτύπαγε το σαμάρι.

Φράσεις ιδιωματικές.

Βρέχει ο Θεός με το Θεό – κατέβασαν οι ουρανοί: κατακλυσμιαία βροχή.

Δώσαμε – πήραμε: Κατεβάλαμε επίμονες προσπάθειες.

– Είδα κι έπαθα: Υπέφερα πολύ.

Είναι για τα πανηγύρια: Έχει τα χάλια του.

– Επήρε τα βουνά: Τρελάθηκε, έχασε τα λογικά του.

– Τον έκανα σεργούνι: Τον εξευτέλισα.

Του έσφιξε τα λουριά: Του περιόρισε τη δραστηριότητα.

(Από το βιβλίο μου: Γκέρμπεσι, διαδρομή στους αιώνες.     Θ. Τζώρτζης).

Advertisements
This entry was posted in Άρθρα, Ιστορία and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s