Μία άποψη και μία συμβολή για τον Νικόλαο Νίκα…

Διάβασα τελευταία σε ηλεκτρονικά μέσα αξιόλογη παρουσίαση της διαδρομής του εκ Μανεσίου καταγομένου εκλιπόντος γιατρού Γ. Νίκα.

Θεωρώ απαραίτητο (χωρίς να αφορά η παρατήρηση αυτή κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο) να παρατηρήσω ότι:

1. Αναφέροντας ο συντάσσων ένα άρθρο και κυρίως όταν αυτό είναι ιστορικού περιεχομένου, τις πηγές των πληροφοριών του προσδίδει σε αυτό το κύρος της αληθείας αυτών, τη δυνατότητα να υποστούν τον έλεγχο της αξιοπιστίας τους από τον ειδικό αλλά και από τον κάθε αναγνώστη, τη βεβαιότητα του αναγνώστη ότι αυτές δεν αποτελούν προϊόν φαντασίας του γράφοντος και την δυνατότητα του οποιουδήποτε να ανατρέξει στις πηγές και να χρησιμοποιήσει αυτές ανάλογα.
Η έκφραση προσωπικών μαρτυριών για γεγονότα σύγχρονα του γράφοντος, έχει άλλη βαρύνουσα αξία και σημασία. Ανάλογη σημασία έχουν και οι μέσω της παράδοσης μεταδιδόμενες πληροφορίες, έστω και αν αυτές με το χρόνο αλλά και τις αλλεπάλληλες αναμεταδόσεις έχουν αλλοιωθεί.

2. Η φράση: «έφυγε από εκεί γιατί σκότωσε έναν Τούρκο» έχει αναφερθεί και έχει αποτελέσει εύκολη και πρόχειρη δικαιολογία για πολλούς εξ’ όσων προσήλθαν και εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα από την Β. Ήπειρο ή την Αλβανία γενικότερα. Δεν αποκλείεται αυτό να έγινε για κάποιους αλλά όχι για σχεδόν όλους… και τελικά αν αυτό έγινε από πού προκύπτει;
Κατά μερικούς ερευνητές ή ιστορικούς: «οι Τόσκες και οι Βορειοηπειρώτες ήσαν οι πρώτοι προς τη Ελλάδα μεταναστεύσαντες κατά τον μεσαίωνα, οι πρώτοι τότε «Αρβανίτες» πολλοί εκ των οποίων μιλούσαν ήδη και ελληνικά….» (Δημ. Π. Δημόπουλος: Η καταγωγή των Ελλήνων-Εκδόσεις: Ελεύθερη Σκέψη – Αθήνα 2002), «… Ο ρόλος τους ήταν του μισθοφόρου Στρατιώτη…» (Κ. Μπίρη: Αρβανίτες οι Δωριείς του νεώτερου Ελληνισμού). «…ο Ιωάννης Καντακουζηνός έχων δεσμούς με την Πελοπόννησο, έστειλε μόνιμο ηγεμόνα τον δεύτερο γιο του Μανουήλ που διακρίθηκε ως δεσπότης του Μορέως (1347-1354). Αυτός λοιπόν για να αναπληρώσει τον αραιοθέντα από τον λιμό και τον πόλεμο πληθυσμό έφερε και εγκατέστησε στο Δεσποτάτο Αλβανούς από την Θεσσαλία (Παπαδόπουλου Παν.: Φράγκοι, Ενετοί και Τούρκοι στην Πελ/σο, 1204-1821, Θεσ/κη-1969). Κλήθηκαν 10.000 Αλβανοί με τις οικογένειές τους να εποικίσουν την Πελοπόννησο, η οποία είχε ρημαχτεί από τις επιδρομές των Φράγκων και των Τούρκων όπως λένε οι ιστορικοί και όσοι απ’ αυτούς ήσαν στρατεύσιμοι απετέλεσαν τον μόνιμο στρατό του Δεσποτάτου. Ο δεύτερος εποικισμός έγινε στα 1405 [κατά τον Κορύλλο: (Εθνογραφία, σ. 34), αυτό έγινε το 1384 έως το 1407 και αυτοί εγκαταστάθηκαν στην μεταξύ Λεονταρίου και Δαβιάς χώρα] όταν ένας άλλος δεσπότης στον Μιστρά ο Θεόδωρος ο Α΄ γιος του Ιωάννου του Ε΄ του Παλαιολόγου κάλεσε άλλους 10.000 Αρβανίτες να εποικίσουν την Πελοπόννησο…». «Σύμφωνα με τον Δημ. Π. Δημόπουλο: (Η καταγωγή των Ελλήνων-Εκδόσεις: Ελεύθερη Σκέψη – Αθήνα 2002) «η κάθοδος αυτών των Αλβανόφωνων προς την νότιο Ελλάδα δεν έγινε τότε διότι τάχα αυτή ήταν αραιοκατοικημένη (όπως ελέχθη από μερικούς), αλλ’ αντιθέτως διότι ήταν πολύ πλούσια και ανθούσε γεωργικώς και εμπορικώς. Τούτο βεβαιώνεται από φράγκικες πηγές (Μίλλερ), αφού , ως γνωστόν μέχρι τότε οι Φράγκοι κατείχαν την περιοχή. Η κάθοδος εκείνη ήταν αντίστοιχη της πρόσφατης (1990) όμοιας καθόδου τους στην Ελλάδα.» κ.λ.

Σε ότι αφορά τον Νικ. Νίκα, πρόγονο του ιατρού Γ. Νίκα:

Ο ιστορικός της επαρχίας Καλαβρύτων Γ. Παπανδρέου (στον οποίο όλοι καταφεύγουμε αλλά ελάχιστοι τον αναφέρουν σαν πηγή) αναφέρει το 1906 στην Καλαβρυτινή Επετηρίδα σελ. 268 για το Μάνεσι: «… έχει… τους δικηγόρους … Αθ. Νίκαν, Ιω. Νίκαν, Μιλτ. Νίκαν, και Νικ. Νίκαν, και τον ιατρόν Νικ. Νίκαν. Οι επιστήμονες Νίκαι είναι υιοί και εγγονοί του Νικ. Νίκα, ού ο πατήρ φυγών προ του αγώνος εξ’ Αρτοτίνης της Δωρίδος δια φόνον Τούρκου εγκατέστη εν Νεζεροίς: ο δε Νικ. Νίκας προστατευθείς υπό επισκόπου συγγενούς αυτού και σπουδάσας την ιατρικήν εν Ιασίω μετέσχε της εν Μολδοβλαχία υπό τον Αλ. Υψηλάντην επαναστάσεως και είτα ελθών εις Ελλάδα ως εκατόνταρχος Νεζερών επολέμησε γενναίως περί τας Πάτρας, εν Ακράτα, εν Μεσολογγίω, όπου μετέσχε της ηρωϊκής εκείνης εξόδου, και αλλαχού και επεκαλείτο Καπετάν Νίκας (ίσως δια τας νίκας αυτού) και Λογιώτατος. Μετά δε τον ιερόν αγώνα κατοικήσας εν Μάνεσι ενυμφέφθη την Φωτεινήν, κόρην του επίσης καπετάνιου και οπλαρχηγού Ιω. Κοντογεωργάκη, όστις μετά του πατρός αυτού Γεωργίου και των αδελφών αυτού γενναίως αγωνισθείς εγένετο χιλίαρχος…».

Ο Κ. Ν. Τριανταφύλλου στο Ιστορικό Λεξικό των Πατρών, επαναλαμβάνει τα παραπάνω, αναφέροντας ως πηγή τον Γ. Παπανδρέου.

α). Από αυτήν εδώ την αναφορά δεν προκύπτει ότι η οικογένεια κατάγεται από τη Χειμάρα, ούτε ότι εκεί σκότωσαν κάποιον Τούρκο κ. λ.

β). Ο πατέρας του Νικ. Νίκα όταν έφυγε από την Αρτοτίνα Δωρίδος εγκαταστάθηκε στα Νεζερά, το οποίο ουδόλως αναφέρεται.

γ). Ο Νικ. Νίκας «…ως εκατόνταρχος Νεζερών επολέμησε γενναίως περί τας Πάτρας..». Δεν αναφέρεται εδώ ότι ήταν Χιλίαρχος.

Ας δούμε όμως τι αναφέρουν άλλες  πρωτογενείς πηγές:

«Με έγγραφο του δημάρχου Λαπαθών που συντάχθηκε στην Κούτελη στις 9 Αυγούστου του 1839 διαβιβάζεται στη Διοίκηση Κυναίθης αναφορά του Νικ. Νίκα με επισυναπτόμενο πιστοποιητικό του οπλαρχηγού Βασιλ. Πετιμεζά. Η αίτηση του Νικολάου Νίκα προς το δήμαρχο Λαπαθών, προκειμένου να του απονεμηθεί αργυρούν αριστείο φέρει ημερομηνία 7 Αυγούστου 1839 και έχει συνταχθεί στο Μάνεσι όπου και διέμενε ο Ν. Νίκας.

Ήταν γεννημένος, όπως στην αίτηση αναφέρει, στο χωριό Σποδιάνα των Νεζερών και ήταν 37 ετών. Επικαλείται πιστοποιητικό του Β. Πετιμεζά από το οποίο, όπως αναφέρει, αποδεικνύεται ότι υπηρέτησε στρατιωτικώς την πατρίδα από την αρχή της επαναστάσεως και από το 1823[;] ως εκατόνταρχος. Στο τέλος του εγγράφου, υπάρχει η επισήμανση, υπογεγραμμένη και σφραγισμένη από το δήμαρχο, ότι ο Ν. Νίκας εχρημάτισε στρατιωτικός και αξιωματικός, ότι δεν υπάρχει άλλο πρόσωπο στον ανώτερο δήμο με το όνομα του αιτούντα κι ότι ο αιτών δεν έχει κατηγορηθεί ποτέ για κάποιο αδίκημα. Στο πιστοποιητικό του Β. Πετιμεζά αναφέρονται τα εξής: « Ο εκ του χωρίου Μάνεσι, Δήμου Λαπαθών της επαρχίας Κυναίθης κ. Νίκας Νικόλαος, όστις στρατιωτικώς υπηρέτησε την πατρίδα ως στρατιώτης παραυρεθεθείς εις πολλάς μάχας, επρομάχησε κατά των εχθρών εις διαφόρους περιστάσεις […] στρατιώτης εις όλον το διάστημα της επαναστάσεως προσέτι είχεν και υπό την οδηγίαν του διαφόρους συνεπαρχιώτας του μετά των οποίων εμάχετο ανδρείως κατά των εχθρών. Γνωρίζων δε τας προς την πατρίδα πιστάς και μετά ζήλου εκδουλεύσεις του ρηθέντος Νικολάου Νίκα επαφείω εις αυτόν την παρούσαν μου […] κατ’ αίτησίν του δια να του χρησιμεύσει όπου δει και υποφαίνομαι. Την 17 Ιουνίου 1839, εν Καλαβρύτοις./ Β. Πετιμεζάς / συνταγματάρχης». Σε έγγραφο από 19 Δεκεμβρίου 1839 αναφέρονται τα εξής: «Εν Κούτελη/ την 19 Δεκεμβρίου/ 1839./ [δυσανάγν. λέξεις]/ Μεγαλειοτάτω!/ 269/ πιστοποιούμεν οι υποφαινόμενοι κάτοικοι της επαρχίας Κυναίθης της Αχαΐας, Στρατιοτικώς τε και πολιτικώς, ότι ο συνεπαρχιώτης μας κύριος Νικόλαος Νίκας κάτοικος Μάνεσι της επαρχίας Κυναίθης. Απαρχής του ιερού αγώνος λαβών τα όπλα με την μεγαλυτέραν προθυμίαν, και φλεγόμενος από τον διακαή ζήλον της ελευθερίας της πατρίδος επολέμησεν και εσυνεκινδύνευσεν μεθημών κατά των εχθρών της πατρίδος. μ’ όλην την χαρακτηρίζουσαν αυτού γενναιότητα, εχρημάτισε εις το διάστημα του Ιερού αγώνος εκατόνταρχος της πατρίδος, πολλών εξ’ ημών τους οποίους οδήγησεν πάντοτε με την ανήκουσαν φρόνησιν, και προς τους οποίους εφέρετο με τον πλέον ευμενή και γλυκό τρόπον απ’ αρχής του αγώνος έως την σήμερον, εσεβάστη καθ’ όλην την […] καθεστώτος δια τήρησιν αδιάλλακτον κάθε εναντίον των εχθρών μέσου. και ποτέ δεν εξήλθεν της Ελληνικής επικρατείας, είναι ευπρόσιτος και ευπροσήγορος εις την …νωνίαν μας. Πολλώ πιστός εις τον υψηλόν θρόνον, και ευπειθέστατος εις τας δαταγάς των Αρχών, ωσαύτως τον συναναστρεφόμεθα ακούομεν ότι η ευδαιμονία μας είναι σχετική με την ευδαιμονίαν της Α. Μ. του Τρισεβάστου Βασιλέως παρά της οποίας και εξαρτάται εις διαφόρους περιστάσεις, διακινδύνευσε δια να μην είπωμεν εθυσίασε το παν υπέρ της στερεώσεως του θρόνου, και των καθεστώτων. Έχοντες λοιπόν μάρτυρα των άνω ρηθέντων την ορθήν μας συνείδησιν, […] προς τον […] τούτον συνεπαρχιώτην μας ταύτην την ενυπόγραφον ομολογίαν μας, ήτις ευχόμεθα να του γίνει ωφέλιμος βραβευομένου αξίως των εκδουλεύσεων και θυσιών του. (ακολουθούν περισσότερες από 30 υπογραφές δυσανάγνωστες)». Στη συνέχεια υπάρχει επικύρωση των υπογραφών από τον δήμαρχο με ημερομηνία 14 Ιανουαρίου 1840 στην Κούτελη. Στο περιθώριο της 1ης εκ των τεσσάρων σελίδων της αίτησης, υπάρχει μεταξύ άλλων υπηρεσιακών σημειώσεων και η εξής: «Κυναίθης κάτοικοι/ υπέρ των στρατιωτικών εκδουλεύσεων του συνεπαρχιώτου αυτών Νικολάου Νίκα» και στη συνέχεια άλλη σημείωση: «Σελ. 66. Μ. Γ. Σ. Σιδηρούν./ του εξέλ… Ίδε αριθ. 14861 τω 189/1840 Γρ. Στρατ.» (Γ. Α. Κ.). (Από το υπό διαμόρφωση πόνημά μου για την Επαρχία Καλαβρύτων).

Αθ. Τζώρτζης.

Advertisements
This entry was posted in Άρθρα, Ιστορία and tagged . Bookmark the permalink.

Μία απάντηση στο Μία άποψη και μία συμβολή για τον Νικόλαο Νίκα…

  1. Κύριε Αθ. Τζιώρτζη, έρρωσθε.
    Αναφέρομαι στο άρθρο σας «Μια άποψη και μια συμβολή για τον Νικ. Νίκα.» Ο πατέρας του Νίκα, όπως αναφέρουν όλες οι πηγές, «εγκατέστη εν Νεζεροίς…». Τα Νεζερά αποτελούνται από 13 χωριά. Ολοι οι ασχολούμενοι με τον Νίκα δεν αναφέρουν ότι ο πατέρας Νίκας εγκατεστάθη στη Σποδιάνα και ότι ο Νικόλαος Νίκας, ο εκατόνταρχος καπετάν Νίκας γεννήθηκε στη Σποδιάνα. Σας είμαι ευγνώμων που καταφέρατε και αποδείξατε ότι γεννήθηκε στο χωριό μου και συμπληρώσατε το κενό γι’ αυτόν τον επιφανή Έλληνα λόγιο και αγωνιστή του 1821.Από την εγκατάστασή του πατρός Νίκα στη Σποδιάνα και μετέπειτα το Νικαίϊκο σόϊ μεγάλωσε και στις αρχές του αιώνα απαρρυθμούσε μέλη τριών οικογενειών με δική τους περιουσία και σπίτια που υπάρχουν ακόμα στη κάτω Σποδιάνα(Χρυσοπηγή). Σήμερα το σόΪ είναι πολυπληθές ακόμα και εκτός Ελλάδος.
    Με σεβασμό στο έργο σας και εκτίμηση
    Αθανάσιος Στάμος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s