Αγωνιστών συνέχεια…

20. Φωτήλας Παναγιώτης: (Παναγιωτάκης), από Κρινόφυτα, γιός του Ασημάκη Φωτήλα, από τον πρώτο του γάμο.

Αδέλφια του ήσαν ο Κωνσταντίνος όστις απέθανε στο Παρίσι όπου σπούδαζε νομικά, ο χωλός Νικόλαος, η Ελένη σύζυγος του Σωτ. Θεοχαρόπουλου, η Συριανή σύζυγος του Ιω. Παπαδόπουλου ή Μουρτογιάννη και από το δεύτερο γάμο του πατέρα του ο Ανδρέας και η Μαρία σύζυγος Γεωργ. Καζάκου.

Έλαβε μέρος στο συνέδριο στην Αγία Λαύρα, μετά από το οποίο στρατολόγησε στο τμήμα Λειβαρτζίου και διέταξε το φόνο Τούρκων κοντά στο Σωποτό (19 Μαρτίου) (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 120).

«Ούτος εν αρχή της επαναστάσεως έχων ίδιον σώμα στρατιωτών υπήγε και έλαβε μέρος εις την πολιορκίαν του Λάλα. Μετά δε την φυγήν των Λαλαίων μετέβη εις την πολιορκίαν των Πατρών και αλλού» (Φωτάκου: Βίοι Πελοπ/σίων…, 25).

Ήταν μεταξύ των ορκισθέντων της πρώτης σειράς, στο λάβαρο της επανάστασης, στην Αγία Λαύρα το 1821 (Ν. Β. Αναστόπουλος, σ. 76).

Στις 18 Μαρτίου 1821 ο Παναγιώτης Φωτήλας δίδει διαταγή και φονεύονται στο τμήμα Λιβαρτζίου δύο Τούρκοι σπα(χ)ήδες από την Τρίπολη οι οποίοι λεγόντουσαν Τσιμπουγλαίοι (Φιλήμων τ. Γ΄. σ. 9, 10).

Μαζί με τους Σωτ. Χαραλάμπη, Σωτ. Θεοχαρόπουλο, Νικόλαο Σολιώτη, Ι. Παπαδόπουλο ή Μουρτογιάννη και τους Βασίλειο και Νικόλαο Πετιμεζά, επικεφαλής όντες περισσοτέρων των εξακοσίων, πολιόρκησε τους Τούρκους, που είχαν κλειστεί στον πύργο των Καλαβρύτων, με επικεφαλής τον βοεβόδα Αρναούτογλου, και τους ανάγκασαν να παραδοθούν (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 45).

Έλαβε μέρος στη μάχη στη θέση Πούσι του Λάλα, που έγινε 13-14 Ιουνίου 1821, επί κεφαλής 500 Καλαβρυτινών συμβοηθούντος και του οπλαρχηγού Γ. Λεχουρίτου και στη συνέχεια του Κ. Πετιμεζά… Στις 16 Ιουνίου 1821 στη Δίβρη υπογράφεται ο Π. Φωτήλας ως στρατηγός της πολιορκίας του Λάλα (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 50, 52). Μετά από αυτά μετέβη με τους δικούς του στην πολιορκία των Πατρών, όπου διακρίθηκε σε πολλές μάχες και κυρίως σ’ εκείνη του Σαραβαλίου (15 Ιουλίου 1821) κατά την οποία καταδίωξε τους Τούρκους μέχρι το τμήμα του Νικ. Λόντου, όπου και υπήρχε ληνός εμπρός από τον οποίο, σύμφωνα με την παράδοση, περικυκλωθηκε από 4 Τούρκους και αυτός κατόρθωσε να τους διασπάση και έναν από αυτούς να τον κοματιάσει και γι’ αυτό ο αρχηγός Αν. Ζαΐμης εφίλησε αυτόν συγκινημένος. Ήταν ωραιότατος και γλυκύτατος στη φυσιογνωμία, αλλά πέθανε μικρός και άγαμος στο Μ. Σπήλαιο το 1824 (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 121).

Στις 5 Νοεμβρίου 1821 υπογράφει με τους Αθ. Κανακάρη, Γεώργ. Σισίνη, Ανδρ. Ζαΐμη, Σωτ. Θεοχαρόπουλο, Σωτ. Χαραλάμπη, Αναστ. Λόντο, διαμαρτυρία για τη σύσταση από το Βασ. Πετιμεζά σώματος πολιορκίας των Πατρών και την άφιξή του στην Πάτρα. Το έγγραφο στο λ. Πετιμεζάς Βασ. (Τριανταφύλλου, 695).

Στις 29 Σεπτεμβρίου 1822, από το τμήμα Λειβαρτζίου παραπονούνται προς την Πελοποννησιακή Γερουσία ζητώντας ανακρίσεις οι κάτοικοι των χωριών κατά των Π. Φωτήλα και Αν. Λεχουρίτη υποστηρίζοντας ότι τους τυραννούν και λεηλατούν τα χωριά τους και μάλιστα τη Στρέζοβα και το Σοπωτό και ζητούν διοικητή των αρμάτων του τμήματος τον Κων. Πετιμεζά, ο οποίος ως λέγουν είναι καλός. Αυτό το έγγραφο το υπογράφουν ο εκ Καστελίου Γ. Βλαντάς εξ ονόματος 8 οικογενειών, ο εξ Αναστασόβης Σ. Μπότσης με 25 οικογένειες, ο εκ Μοστιτσίου Στ. Πανόπουλος με 28, ο εκ Μαμαλούκας Ν. Μαλεβίτης με 20, ο εκ Στρεζόβης Στ. Σταυρόπουλος με 107, ο εκ Τσαρουχλίου Γ. Πράπας με 18, ο εκ Σοπωτού Οικονόμος με 150 και ο εξ Αγριδίου Παπαντώνης με 30. Το έγγραφο αυτό εδόθη υπό των εν Σοπωτώ Σακελλαριαδών (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 53).

Στις 12 Ιουνίου 1823 γράφει ο Ανδρ. Ζαΐμης ότι θα εκστρατεύση μετά του Φωτήλα εις Πάτρας, όπου συνεκστρατεύει στις 20 Ιουλίου 1823 και ο Βασίλ. Πετιμεζάς.

Από τη Γαστούνη τον 9βριο του 1823 παραπονούνται οι Αν. Ζαΐμης, Παν. Φωτήλας και Νικ. Πετιμεζάς ότι ενώ αυτοί και οι στρατιώτες τους είναι έτοιμοι να περάσουν στο Μεσολόγγι, το εκτελεστικό διέταξε τους Σωτ. Θεοχαρόπουλο και Κ. Πετιμεζά, να στρατολογήσουν στα Καλάβρυτα «παρά το πνεύμα της επαρχίας» (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 53, 54).

Στις 9 10βρίου 1823 οι Παν. Φωτήλας, Αν. Ζαΐμης και Νικ. Πετιμεζάς είναι στην πολιορκία των Πατρών (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 54).

Το 1823 υπεγράφη αναφορά από τον Μπότσην και 25 οικογένειες κατά του Π. Φωτήλα και Αν.(;) Λεχουρίτου διότι τυραννούσαν τους κατοίκους δια την στρατολογία. Ζητούσαν να αντικατασταθούν αυτοί από τον Κ. Πετμεζά. Την 23 Ιουλίου 1823 ο Ανδρ. Ζαΐμης έστειλε 15 στρατιώτες προς στρατολογία (Τσιλλύρας, σ. 198).

Στις 6 Ιουλίου 1824 στέλνεται λογαριασμός του Παν. Φωτήλα από τον οποίο προκύπτει ότι εδαπάνησε για τους στρατιώτες του 26.560 γρόσια και για λοιπά μηνιαία έξοδά του γρόσια 14.150 (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 54).

Ο δήμος Καλαβρύτων αναφέρει τα εξής: «Παναγιώτης Φωτήλας, οπλαρχηγός τού 1821. Γιος του Ασημάκη Φωτήλα. Με την έναρξη τού Αγώνα συγκρότησε σώμα ενόπλων στο Λιβάρτζι, έλαβε μέρος στην πολιορκία των Πατρών και διακρίθηκε στην μάχη τού Σαραβαλίου, στο Σοποτό και στο Πουρναρόκαστρο. Πέθανε στο Μέγα Σπήλαιο το 1824».

Ο Νώντας Περ. Σακελλαρόπουλος (Επιδρομές… σ. 23) αναφέρει ότι καταγόταν από τα Κρινόφυτα των Καλαβρύτων, διακρίθηκε σαν οπλαρχηγός και μετά το συνέδριο της Αγίας Λαύρας όπου αποφασίστησκε η έναρξη της Επανάστασης, ενήργησε μυστική στρατολογία στα χωριά του Λειβαρτζίου και διέταξε το φόνο Τούρκων πλησίον του Σοπωτού (19.3.1821). Πήρε μέρος στην επίθεση κατά των Καλαβρύτων (21.3.1821) και διακρίθηκε στις μάχες Λάλα, Πούσι, Σαραβάλι (15 Ιουλίου 1821). Ο ίδιος συγγραφέας Ν. Π. Σακελλαρόπουλος σε άλλο βιβλίο του, αναφέρει σχετικά: «ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΠΟΥΛΑΣ/  Τα Καλάβρυτα δεν είχαν ποτέ μόνιμο τουρκικό πληθυσμό.  Ένας βοϊβόδας (Διοικητής) και η προσωπική του φρουρά, που εκτελούσε και αστυνομικά καθήκοντα, βρίσκονταν εκεί με τις οικογένειές τους και με ελάχιστους έποικους. Τα δυο τραγουδάκια που αναφέρονται εδώ, έχουν σχέση με την όμορφη κόρη του τελευταίου Τούρκου βοϊβόδα των Καλαβρύτων Αρναούτογλου, Αϊσέ. Η Αϊσέ αγάπησε τον Παναγιωτάκη Ασ. Φωτήλα και αγαπήθηκε παράφορα από αυτόν. Δε χάρηκαν όμως το μεγάλο έρωτά τους, γιατί η θύελλα της επανάστασης του 1821 τους χώρισε βίαια. Ο Αρναούτογλου και η οικογένειά του πιάστηκαν από την πρώτη κιόλας ημέρα (21.3.1821) αιχμάλωτοι και μεταφέρθηκαν στο Λεχούρι για ασφάλεια. Και οι δυο έμειναν πιστοί στον έρωτά τους και το ειδύλλιο θα είχε καλό τέλος αν η Αϊσέ δεν πέθαινε από το μαράζι της, πριν ακόμα λήξει ο αγώνας. Στο Λεχούρι πέθανε και ο Αρναούτογλου και πρώτα από την Αϊσέ./ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΠΟΥΛΑΣ Α’Ι’ΣΕ/ Μια Τουρκοπούλα κάθεται στου Λεχουριού την πόρτα,/ μοιρολογούσε κι έλεγε, μοιρολογάει και λέει:/ – Τ’ είν’ το κακό που γίνεται το φετεινό το χρόνο/ που κίνησε μια κλεφτουριά με τους Καλαβρυτιάνους/ κι έκαμαν όλη την Τουρκιά κι εκλείστη μεσ’ τα κάστρα,/ την Αϊσέ ν’ απαρνηθεί το δόλιο τον καλό της./ (Π. Παπαρρηγοπούλου: «Λαογραφικά Καλαβρύτων», 1970, σελ. 44)./ Η ΟΜΟΡΦΗ ΤΟΥΡΚΟΠΟΥΛΑ/ 1. Στην Πάτρα βγαίνει ο Αυγερινός και στη Βοστίτσα η πούλια/ στη μέση τα Kαλάβρυτα βγαίνει μια Τουρκοπούλα./ Είχε τα μάτια σαν ελιές, τα χείλη της βαμμένα./ Παπάς την είδε κι έσφαλε, διάκος και εζουρλάθη,/ 5. την είδε κι ένας Γούμενος τα ράσα του πετάει» (Ν. Π. Σακελλαρόπουλου: Τα Καλαβρυτινά Δημοτικά Τραγούδια, Πάτρα 1985).

Ως επίλογος.

Σκοπό είχα να παραθέσω εδώ και τα γεγονότα, πριν την έναρξη της Επανάστασης: 1) στη Φροξυλιά, ή Παλαιόπυργο που είναι τοποθεσία της Τουρλάδας και όπου έλαβαν χώρα τα πρώτα επαναστατικά γεγονότα στις 16 και 17 Μαρτίου 1821. Εκεί στις «16 Μαρτίου 1821 ο Σωτήριος Παπαδαίος από τα Μαζέικα με τους συντρόφους του σε ενέδρα σκότωσαν τον Αράπη του Βοεβόδα των Καλαβρύτων Αρναούτογλου, που μετέβαινε στου Δάρα με εντολή του κυρίου του να ειδοποιήσει τους εκεί κατοίκους να ετοιμάσουν την υποδοχή του. Την επόμενη ημέρα 17 Μαρτίου 1821, ο Χονδρογιάννης από τα Μαζέικα, ο Σωτήριος Παπαδαίος και οι άνδρες του μεταξύ των οποίων και ο Ντόλκας από του Κάνι, έστησαν ενέδρα ομοίως στη θέση «Φροξυλιά», προκειμένου να επιτεθούν στους διερχόμενους Τούρκους..», και 2) στη Χελωνοσπηλιά που είναι τοποθεσία στη Λυκούρια των Καλαβρύτων όπου ο αρματωλός και σωματοφύλακας του Ασημάκη Ζαΐμη, Χονδρογιάννης, ύστερα από εντολή του (Ζαΐμη), έστησε και με άλλους (Λαμπρούλια από Μποντιά, Γιάννη και Ασημάκη Ντόλκα από το Κάνι και Γεώργ. Δημόπουλο από το Μάζι) αλλά και Σταμάτη Μποντιώτη στις 18 Μαρτίου 1821, ενέδρα για να κτυπήσει τον Σεϊδή σπαχή, Λαλαίο Τούρκο, ο οποίος συνόδευε τον Τραπεζίτη Νικόλαο Ταμπακόπουλο που μετέβαινε από τα Καλάβρυτα στη Τρίπολη.

Αυτά όμως τα γεγονότα παρουσιάστηκαν λόγω της εορτής της 25ης Μαρτίου από άλλους αξιόλογους συγγραφείς, σε σχετικά με την επαρχία Καλαβρύτων ηλεκτρονικά μέσα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μέσα από την παράθεση της προσωπικής προσφοράς καθενός εξ’ όσων αγωνιστών, τις προηγούμενες ημέρες, παρουσιάστηκαν σε συνέχειες, προκύπτει η σαφής εικόνα όχι μόνο περί της έναρξης των στρατιωτικών γεγονότων του 1821 στην επαρχία Καλαβρύτων, αλλά και περί της εδραιωμένης πεποίθησης που είχαν αυτοί οι αγωνιστές ότι αυτοί ήσαν που έριξαν το πρώτο ντουφέκι της Επανάστασης.

Τα γεγονότα της περιόδου εκείνης τα συνέθεσαν πολλοί αξιόλογοι αγωνιστές, πολιτικοί και στρατιωτικοί. Ελπίζω και οι μέχρι σήμερα άγνωστοι να έλθουν στο φως και να πάρουν τη θέση τους εκεί στην ίδια τιμητική θέση, όπου και οι άλλοι ήρωες και αγωνιστές της ελευθερίας της πατρίδος ευρίσκονται.

Τέλος.

Advertisements
This entry was posted in Ιστορία and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s