Χωριά σε Ελλάδα και Αλβανία (1).

Στη συνέχεια θα παρουσιάσω πόλεις και χωριά στη Β. Ήπειρο αλλά και στη Β. Αλβανία τα οποία έχουν προφανή Ελληνική ονομασία, την οποία ονομασία έχουν αντίστοιχα, χωριά στην Ελλάδα και κυρίως θα αναφέρω όσα βρίσκονται στην Αχαΐα και στην επαρχία Καλαβρύτων.

Επίσης θα παρουσιάσω και ονόματα χωριών της επαρχίας Καλαβρύτων Αχαΐας, τα οποία ονόματα υπάρχουν και σε χωριά της Αλβανίας και δεν είναι ελληνικά.

Όμως, όπως παρακάτω αναφέρεται, στην Ήπειρο, η οποία περιελάμβανε όλη την Β. Ήπειρο (νότια Αλβανία), προϋπήρχε το Ελληνικό στοιχείο. Δηλ. φυλές από την Πελοπόννησο και τη Θεσσαλία εγκαταστάθηκαν εκεί, ίδρυσαν πόλεις και χωριά αρκετές χιλιάδες χρόνια π. Χ.

Αυτά (τα παρακάτω) τα αναφέρω για δύο λόγους: Ο ένας είναι η προΰπαρξη του ελληνικού στοιχείου στις περιοχές αυτές που αποδεικνύεται, πέραν των άλλων ιστορικών στοιχείων και από την ελληνική ονομασία των πόλεων και χωριών. Όπως στη συνέχεια αναφέρεται τα ελληνικά ονόματα της περιοχής είναι πανάρχαια δημιουργήματα ελληνικών φύλων. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την ονομασία που έδωσαν περί τον 14ο μ. Χ. αιώνα ή και παλαιότερα οι Αρβανίτες, σε χωριά και περιοχές που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα και κυρίως στην Πελοπόννησο (Αχαΐα), ονόματα τα οποία έδωσαν σε ανάμνηση του πατρικού τους χωριού, το όνομα του οποίου έφερε ο επικεφαλής τους capo που εγκαταστάθηκε στα μέρηαυτά της Ελλάδος (π.χ. ο Καλέντζης, έφερε το όνομα αυτού σε ανάμνηση του πατρικού του χωριού στην Αλβανία και για τον ίδιο λόγο έδωσε την ονομασία στα χωριά Καλέντζι όταν ήρθε στην Ελλάδα).

Σε ότι αφορά την ελληνικότητα της Β. Ηπείρου: Όπως αναφέρει ο Αθανάσις ο ο Σταγειρίτης[1] (Ηπειρωτικά, ήτοι Ιστορία και Γεωγραφία της Ηπείρου παλαιά τε και νέα και Βίος του Πύρρου, Βιέννη 1819), τα αρχαιότερα και επισημότερα έθνη της Ηπείρου ήσαν οι Χάονες, οι Θεσπρωτοί, οι Κασσωπαίοι, οι Αμβρακιώτες, οι Αμφίλοχοι, οι Ορέσται και άλλοι, και τα έθνη αυτά εγκαταστάθηκαν εκεί ερχόμενα από την Πελοπόννησο (κυρίως από την Αρκαδία) και από τη Θεσσαλία, μερικά την εποχή του κατακλυσμού του Δευκαλίωνος[2] ή περίπου τότε και άλλα μετά.

Τα σύνορα της Ηπείρου ήσαν δυτικά ο Αμβρακικός Κόλπος ή κόλπος της Άρτας, το όρος Κλλίδρομο, ανατολικά η Πίνδος μέχρι βόρεια όπου τα βουνά της Ιλλυρίας, και βόρεια τα Κεραύνια όρη ή βουνά της Χιμάρας. Οι περιοχές στις οποίες διαιρείτο τότε η Ήπειρος ήσαν οι εξής: Η Χαονία, η Θεσπρωτία, η Κασωπία και η Μολοσσίς και κατ’ άλλους και η Αμβρακία.

Ο Θεσπρωτός, υιός του Λυκάωνος, έφερε αποικία από την Αρκαδία στην Ήπειρο, απέναντι από την Κέρκυρα, η οποία ονομάστηκε Θεσπρωτία από τον πρώτο ηγεμόνα των Πελασγών ή Αρκάδων. Εκεί ο Θεσπρωτός έκτισε την πόλη Έφυρα, η οποία αργότερα μετονομάστηκε σε Κίχυρο. Ο Θεσπρωτός είχε υιό τον Άμβρακο, ο οποίος φαίνεται ότι δημιούργησε την Αμβρακία. Ο Άμβρακος είχε υιό τον Έφυρο, από τον οποίοπήρε το όνομα η Έφυρος. Άλλοι αναφέρουν ότι ο Θεσπρωτός είχε παιδιά τον Έφυρο και την Αμβρακία και απ’ αυτά πήραν τα ονόματα οι πόλεις αυτές. Με την ονομασία Έφυρα υπήρχαν πόλεις στην Αρκαδία, στη Θεσσαλία, στην Αιτωλία, στην Ιταλία κ.λ.

Οι Κασωπαίοι ήρθαν και αυτοί από την Αρκαδία στην Ήπειρο και έκτισαν εκεί τις πόλεις Βούχαιτα, Κασσώπη, Ελάτεια, Βατία και Πανδοσία.

[Οι Θεσπρωτοί είχαν πρωτεύουσα την Πανδοσία και ζούσαν στα νότια του ποταμού Αχέροντα ενώ η θεσπρωτική φυλή των Κασσωπαίων είχε επεκταθεί μέχρι τις ακτές του Αμβρακικού. Κατά την αρχαιότητα η Θεσπρωτία καταλάμβανε σε γενικές γραμμές την έκταση του σύγχρονου ομώνυμου νομού, με την προσθήκη μικρού τμήματος της σημερινής Ν. Αλβανίας και της επαρχίας Πάργας του Ν. Πρεβέζης].

Οι Δρύοπες ήσαν και αυτοί Αρκάδες Πελασγοί οι οποίοι πήραν το όνομά τους από τον βασιλιά τους Δρύοπα, ο οποίος ήταν υιός του Μελανέως υιού του Λυκάωνος. Ο Μελανεύς εκυρίευσε την Ήπειρο με πόλεμο. Όταν οι Αμβρακιώτες είχαν πόλεμομε τους άλλους Ηπειρώτες κάλεσαν σε βοήθεια τους Κορινθίους και τότε ο τύραννος αυτών Κυψέλος έστειλε τον αδελφό, ή υιό του Γόργο ή Τόλγο ή Γόλγο ή Γόργασο «κατά τους 660 χρόνους προ Χριστού» και για τούτο μερικοί αναφέρουν την Αμβρακίακτίσμα του Γόργου.

Οι Χάονες ήσαν και αυτοί Αρκάδες Πελασγοί και πήραν την ονομασία τους, κατ’ άλλους μεν από τον Χάονα υιό του Πριάμου, κατ’ άλλους δε (Παυσανίας) από το όρος Χάον που βρισκόταν στα σύνορα Αρκαδίας και Αργολίδος. Αυτοί οι Χάονες ίδρυσαν αποικία στην Ήπειρο και τις πόλεις Πανδοσία, Δωδώνη, Δρυ, Ελύμη κ.λ. [Γεωγραφικά η περιοχή που εγκαταστάθηκαν είναι στη σημερινή Β. Ήπειρο (νότια Αλβανία) και περιλαμβάνει τις παράκτιες περιοχές Ωρικού, Χεμάρρας, Αγίων Σαράντα και Βουθρωτού. Μέρος αυτών κατείχε την πεδιάδα της Κορυτσάς και υπήρξαν το ελληνικό φύλο που κατοικούσε στα βορειότερα μέρη της Ηπείρου που συνόρευε με ιλλυρικά φύλλα. Από τις εγχάρακτες επιγραφές που βρέθηκαν γνωρίζουμε ότι οι φυλές αυτές ήσαν ελληνόφωνες και μιλούσαν την διάλεκτο της δυτικής Ελλάδας (Hammond, NGL (1994). Φίλιππος της Μακεδονίας. Λονδίνο, UK: Duckworth)]

Πάνω από τη Χαονία ήταν η Ωρικία και η πόλη Ωρικός, την οποία αναφέρεται ότι έκτισαν οι Κόλχοι το 1360 π. Χ. όταν μεταβάντες στην Κέρκυρα να πάρουν τη Μήδεια που είχαν αρπάξει οι Αργοναύτες, κάποιοι έμειναν στην Ήπειρο και κάποιοι άλλοι στην Ιλλυρία, φοβηθέντες να επιστρέψουν στην Κολχίδα χωρίς τη Μήδεια. Άλλοι λένε ότι στα ενδότερα έκτισαν την πόλη Πόλα που στη γλώσσα τους σήμαινε «φυγάδας».

Οι Ορέσται, οι οποίοι πήραν το όνομα από τον Ορέστη τον υιό του Αγαμέμνονα, ίδρυσαν αποικία στην Ήπειρο περί το 1210 π. Χ.

Πλησίον αυτών ήσαν οι Παρωραίοι, οι οποίοι ήρθαν από την Αρκαδία όπου υπήρχε αρχαία πόλη των Πελασγών, Παρώρεια την οποία έκτισε ο Παρωρεύς υιός του Τρικολώνου.

Οι Ελλοποί ήρθαν από τη Θεσσαλία και πήραν το ονομα από τον υιό του Έλλοπος που ήταν υιός του Ίωνος και έφερε αποικία στην Εύβοια και από εκεί περασαν στη Θεσσαλία και στη συνέχεια στην Ήπειρο.

Οι Σελλοί ήσαν λαός γύρω από τη Δωδώνη και πήγαν εκεί από τη Θεσσαλία. Μερικοί αναφέρουν ότι πήραν το όνομά τους οι με Ελλοποί από τον Αθηναίο Έλλοπα και άλλοι αναφέρουν ότι οι Ελλοί από τον ηγεμόνα τους Ελλό τον Θεσσαλό, για δε τους Σελλούς ότι πήραν το όνομά τους από τον ηγεμόνα τους Σελλό τον Πελασγό κ. λ.

Κατά μία άλλη ιστορική άποψη, κοντά στην Αμβρακία εβασίλευε ο Γηρυόνης, στους χρόνους του Ηρακλή, περί το 1350 π. Χ. ο οποίος είχε εκεί πολλά κοπάδια βόδια Εκεί πήγε ο Ηρακλής και ενίκησε τον Γηρυόνη, πήρε τα βόδια και τα μετέφερε στην Πελοπόννησο κ. λ.

Σε ότι αφορά την εγκατάσταση των Αρβανιτών στην Ελλάδα και ειδικότερα στην επαρχία Καλαβρύτων, παραπέμπεται ο αναγνώστης σε άλλες σχετικές αναρτήσεις του παρόντος ιστοχώρου.

Δίβρη:

Η Δίβρη όπως την αναγράφει ο χάρτης της Αλβανίας (Dhivër).

1Η Δίβρη σε άλλο χάρτη της Β. Ηπείρου (Από Σύλλογος Βορειοηπειρωτών).

1Η Δίβρη της Β. Ηπείρου ανήκει διοικητικά στους Αγίους Σαράντα και βρίσκεται περί τα 60 χιλιόμετρα μετά από τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Η παλαιά Δίβρη απλώνονταν σε μια έκταση μήκους 3χλμ και πλάτους 300 μέτρων στις πλαγιές του λόφου Τσιμίκου που βρίσκεται σύριζα στη λίμνη του Βουθρωτού. Λόγω της μεγάλης έκτασης που είχε λεγόταν και Μεγαλοχώρι. Το 1913 η Δίβρη είχε 1.012 κατοίκους Έλληνες .

Και άλλη Δίβρη ΒΑ. των Τιράνων στα σύνορα, από την πλευρά των Σκοπίων, δύο χιλιόμετρα από τα αλβανικά σύνορα. (Ο χάρτης που ακολουθεί προέρχεται από τη Στρατ. Εγκυκλοπαίδεια).

1Η Δίβρη αυτή (σλαβομακεδονικά: Дебар/Ντέμπαρ, αλβανικά: Dibra) είναι πόλη των Σκοπίων και πρωτεύουσα του ομώνυμου Δήμου. Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα επάνω στην τεχνητή λίμνη που σχηματίζει ο ποταμός Μαύρος Δρίνος. Σύμφωνα με την απογραφή του 2002 είχε 14.561 κατοίκους. Το 73,95% του συνολικού πληθυσμού της πόλης είναι οι Αλβανοί με 10.768 άτομα, ακολουθούν οι Τούρκοι με 1.415 άτομα (9,71%) και τρίτη ομάδα είναι οι Τσιγγάνοι με 1.079 άτομα (7,41%).

Στο βιλαέτι της Σκόδρας αναφέρεται η επαρχία Δίβρης, η οποία σε σύγγραμμα [3] του 1905 φέρεται να έχει, μαζί με τα περίχωρα, 60.000 κατοίκους από τους οποίους οι 50.000 ήσαν Μωαμεθανοί και οι 10.000 Ορθόδοξοι Χριστιανοί.

Ο Κουγιτέας (σελ. 28, 31) αναφέρει ότι «Το μπαϊράκι της Δίβρης δεσπόζων των στενών του Κατσνιέτι και Τρεσοκάνι, δι’ ών εισέρχεταί τις εις την πεδιάδα του Ζαδρίμα, κατέχει τα όρη τα περιβάλλοντα την πεδιάδα ταύτην. Τα χωρία ταύτα είναι: Δίβρη, Κατσινάρη, Ούγκρεϊ, Γκάγκι, Κάτσνιέτ. Πλησίον του χωρίου τούτου διέρχεται ο χείμαρρος Κατσνιέτ εκβάλλων εις τον Δρίλωνα άνωθεν του Δάγνο (Δαϋνάς), και αν πρέπει να διέλθη τις δεκάκις όταν μεταβαίνη εκ του Σκούταρι εις Ορός. Το μπαϊράκι τούτο περιλαμβάνει πλέον των 6.000 κατοίκων…Εάν ακολουθήσωμεν το ρεύμα του μέλανος Δρίλωνος μετά 6ωρον πορείαν φθάνομεν εις Δίβρην, εξ’ ής εκλήθησαν και τα δύο διαμερίσματα Άνω και Κάτω Δίβρη και άτινα αποτελούσι μέρος της χώρας των ελευθέρων Μιρδιτών…».

«..Οι Σουλιωτες κατοικούσαν στην αρχή στην κωµόπολι Σουλανά, σε µιά κοιλάδα πίσω από το βουνό της Δίβρης…»[4].

Από τον Μιχ. Κοκολάκη (Η Τουρκική στατιστική της Ηπείρου στο Σαλναμέ του 1895-Αθήναι 2003) μαθαίνουμε ότι στον Καζά Δελβίνου (Κασαμπά Δελβίνου), υπήρχε χωριό Δίβρη, 5 ώρες απόσταση από το Δέλβινο, με 107 χανέδες και πληθυσμό 354 άνδρες και 246 γυναίκες.

Στην Ελλάδα χωριά με την ίδια ονομασία υπάρχουν: Η Δίβρη Λαμιέων και η Δίβρη Λαμπείας.

Μπεντένι (Αρβανίτικο).

Beden: Χωριό 33 χιλιόμετρα ΝΔ. των Τιράνων και Δ. του Ελμπασάν στην περιοχή Durrës.
Στα Τουρκικά: μπεντένι, (το) ουσ. τείχος, έπαλξη. beden = έπαλξη, προπύργιο, μπεντένι.

1Ο χάρτης της Αλβανίας με το χωριό Βeden (Μπεντέν).

Μπεντένης: Επώνυμο Αρβανίτη καπετάνιου ή απλού στρατιώτη, που αναφέρεται στα «Μνημεία της Ελληνικής Ιστορίας» του Σάθα. Μπεντένης Γκίνης (τ. 8ος, δ. 341), -Πέτρος (τ. 9ος, σ. 115), -Προγόνης (τ. 8ος, σ. 341).

Στην Ελλάδα υπάρχουν 4 χωριά με το όνομα Μπεντένι: δύο στην Ηλεία (Βουπρασίων, Λαμπείας), δύο στην Αρκαδία (Μπεντένι ή Μπεδένι Τριπόλεως, Μπεντένι δήμου Καφυών).

(Η κοινότητα Μπεντενίου Ηλείας μετονομάστηκε σε κοινότητα Πεύκης και ο ομώνυμος οικισμός Μπεντένι σε Πεύκη.-ΦΕΚ156/Α/8-8-1928).

————————————————————————–

[1]Λόγιος από τα Στάγειρα της Μακεδονίας, (περ. 1780- περ. 1840). Συνέγραψε κείμενα φιλολογικού, ιστορικού, γεωγραφικού και μαθηματικού περιεχομένου με σκοπό να συνεισφέρει στην πνευματική πρόοδο των Ελλήνων της Αυστρίας και της Γερμανίας, ενώ μετάφρασε πολλά έργα κυρίως από τα γερμανικά. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το πεντάτομο έργο του «Ωγυγία ή, Αρχαιολογία», το οποίο περιέχει τη θρησκευτική ιστορία, τη μυθολογία και τα έθιμα των αρχαίων χρόνων προς κατανόηση των ποιητών και συγγραφέων της περιόδου αυτής. Καθηγητής της Ελληνικής Γλώσσης της εν Βιέννη της Αυστρίας Καισαροβασιλικής Ακαδημίας των Ανατολικών Γλωσσών.

[2] Ο Δευκαλίωνας ήταν ημιμυθικό πρόσωπο, γιος του Προμηθέα, αδελφού του Άτλαντα ήταν απ’ ευθείας απόγονος των Τιτάνων και Ατλάντων και βασίλευε στη Φθία και στη Θεσσαλία. Δεν γνωρίζουμε σε πιο κατακλυσμό αναφέρεται η Ελληνική μυθολογία. Πολλοί τον ταυτίζουν με τον κατακλυσμό του Νώε. Μήπως εννοεί τον παγκόσμιο κατακλυσμό που σύμφωνα με τον Πλάτωνα έγινε γύρω στο 9600 π.Χ. και βυθίσθηκε η Ατλαντίδα μέσα σε μια μέρα και νύχτα; Ή μήπως υπήρχε και άλλος κατακλυσμός μικρότερος, γύρω στο 7000 π.Χ. ή ακόμα και στο 5000 π.Χ, όπως πολλοί μελετητές παραδέχονται, στον οποίο βυθίσθηκε και το υπόλοιπο τμήμα της Ατλαντίδος που επέζησε;

Ενδεικτικά και σε ότι αφορά το θέμα μας, αναφέρεται ότι η Δωδώνη και η αποικία αυτής έγινε το 1529 π. Χ.

[3] Πραγματεία τοπογραφική, Ιστορική και Εθνολογική της Άνω Αλβανίας… Κάτω Αλβανίας… και Ηπείρου, υπό Παναγ. Κ. Κουγιτέα, Αθήναι 1905, σ. 25.

[4] Κ. Μπίρης, Αρβανίτες…, σ. 286

Σημείωση: Κάθε χρήση του κειμένου αυτού προϋποθέτει την πλήρη αναφορά της πηγής.

Θ. Τζώρτζης.

(ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ….).

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s