Παλαιότεροι φαιδροί(;) τρόποι διδασκαλίας.

Στη Μεγάλη του Γένους Σχολή (η οποία ιδρύθηκε μετά την άλωση της Πόλης και αρχικά λειτουργούσε εντός του Πατριαρχείου, στη συνέχεια δε άλλαξε πολλές φορές έδρα) περί το 1870, είχε συσταθεί επιτροπή που την αποτελούσαν: ένας γιατρός που ποτέ δεν είχε γίνει δάσκαλος, ένας τραπεζίτης ο οποίος ούτε και αυτός είχε χρηματίσει ποτέ δάσκαλος, ένας υπάλληλος της Υψ. Πύλης ο οποίος είχε μεν σπουδάσει νομικά στο Παρίσι, αλλά δεν γνώριζε φιλολογία και, ο μόνος που είχε σπουδάσει φιλοσοφία στη Γερμανία ήταν ο αρχιμανδρίτης Φιλόθεος Βρυένιος, ο οποίος αναγκάστηκε να εγκλιματιστεί στις απαιτήσεις των υπολοίπων. Αυτή λοιπόν η επιτροπή πάσχιζε να συνεργασθεί με δασκάλους «διακριθέντας μόνον δια το θηριώδες ξύλισμα των μαθητών», ενώ και τα βιβλία τα οποία εχρησιμοποιούντο τότε ήσαν «τερατώδη» με πολλά και ουσιαστικά λάθη.

Στον αντίποδα αυτής της «βελτιουμένης εκπαιδεύσεως» περιγράφονται, μεταξύ άλλων και οι εξής μέθοδοι διδασκαλίας.

Τρεις ώρες έξω από την Κωνσταντινούπολη, στο χωριό Πύργος, υπήρχε σχολή η οποία είχε συσταθεί πριν από το 1872. Το χωριό αυτό είχε αρκετό ελληνικό πληθυσμό και διέθετε οικοδόμημα σχολείου. Στις αρχές του ΙΘ΄ αιώνα στο σχολείο αυτό δίδασκε ένας δάσκαλος ο οποίος είχε επινοήσει το «ιπτάμενο αλφάβητο». Είχε φτιάξει από ξύλο τα 24 γράμματα του αλφαβήτου και κατά την ώρα της διδασκαλίας πετούσε με μικρή σφεντόνα κάθε ένα γράμμα στην οροφή του δωματίου που δίδασκε και όποιο από τα παιδιά κατόρθωνε να το διακρίνει και να το αναγνωρίσει πρώτο, έπαιρνε από το δάσκαλο σαν επιβράβευση, ένα μικρό ζαχαρωτό. Αυτή η μέθοδος δεν είχε μέλλον… Εφαρμόστηκε για πρώτη αλλά και τελευταία φορά από αυτόν τον δάσκαλο.

Ένας άλλος δάσκαλος, ο Γαβριήλ Σοφοκλής, έφτιαξε ένα βιβλίο με τίτλο «Παιδική βιβλιοθήκη» του οποίου την εκτύπωση χρηματοδότησε ο Χρηστάκης εφέντης Ζωγράφος[1] και δίδασκε ως εξής το αλφάβητο: Έλεγε στο παιδί. Πάρε ένα κουλούρι. Αυτό είναι το Όμικρο. Πάρε ένα αγγούρι. Αυτό είναι το Γιώτα. Κόλλησε το αγγούρι στο κουλούρι. Έτσι κάνεις το Άλφα (μικρό). Βάλε όρθιο το αγγούρι στη μέση στο κουλούρι. Κάνεις το Φι. Στο κουλούρι βάλετο αγγούρι πλαγιαστό, θα κάνεις ένα Θήτα. Πάρε ένα τραπεζάκι δίποδο. Αυτό παιδί μου είναι το Πι κ.λ. Έτσι ο δάσκαλος αυτός επιχείρησε να «βελτιώσει» και να «μεταρρυθμίσει» την εκπαίδευση, αλλά το «Γαβριλικό πείραμα» επέκρινε δριμύτατα ο συντάκτης του «Μώμου» Θ. Κασάπης, το τελευταίο άρθρο του οποίου είχε ως κατακλείδα τους εξής στίχους:

«και ονομάσας ευφυώς[2] το Όμικρον κουλούρι,

το Πι ταπέζι δίποδον, το Ιώτα δε αγγούρι,

τσεγκέλι πηγαδιού το Ταύ, το Ύψιλον αχούρι,

πανευγενή ανέδειξε την πάνσοφή του μούρη.

Εύγε, κεράτων εραστά,

Χαίρε παιδείας κλείς[[3]],

Ο εν σοφείς σοφώτατος

Αγγουροσοφοκλής.

Μετά τις επικρίσεις αυτές που διήρκεσαν μερικές ημέρες, ο «Αγγουροσοφοκλής» μάζεψε και έκρυψε τα αντίτυπα αυτού του γελωτοποιού βιβλίου και έτσι ησύχασε, η δε μέθοδός του ματαιώθηκε αφού, εκτός των άλλων, δεν ικανοποιούσε και την όρεξη των μαθητών με ζαχαρωτά, όπως εκείνη του «ιπταμένου αλφαβήτου».

Πηγή: Μ. Ι. Γεδεών, Αποσημειώματα χρονογράφων…. Αθήναι 1932.

Θ. Τζώρτζης.

—————————————————————————————————-

[1] Ο Χρηστάκης Εφέντης Ζωγράφος (1820-1896) γεννήθηκε στο χωριό Κεστοράτι Αργυροκάστρου της Β. Ηπείρου. Ήταν γιος εμπόρου και μικροτραπεζίτη. Φοίτησε σιη Ζωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων και στην Κων/πολη ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία και εξελίχθηκε σ’ έναν από τους πρώτους τραπεζίτες της Κων/πολης, κατέχοντας τη θέση του ιδιαίτερου τραπεζίτη του σουλτάνου Μουράτ. Από το 1860 αναμείχθηκε ενεργά σε θέματα του Γένους, της Παιδείας και της Εκκλησίας και ίδρυσε σχολεία, γυμνάσια, παρθεναγωγεία και τα περίφημα Ζωγράφεια Διδασκαλεία. Πέθανε στο Παρίσι, έχοντας αποκτήσει με τη σύζυγο του, Δομινίκη, πέντε παιδιά.

[2] Ίσως έγραφεν «ευφραδώς» και ελησμόνησα την λέξιν.

[3] [κλεις=κλειδί. Εδώ: το μέσον επιλύσεως του προβλήματος της παιδείας.]

Advertisements
This entry was posted in Ιστορία and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s