Μαρία Ντάβλα η νεοφώτιστη, οι Καλαβρυτινοί και η ανάμειξη του Φωτάκου…

Μαρία Ντάβλα η νεοφώτιστη[1], οι Καλαβρυτινοί και η ανάμειξη του Φωτάκου…

Το παρακάτω έγγραφο κατοίκων των Καλαβρύτων προς τον βασιλιά, το παραθέτω αφ’ ενός μεν για την σκιαγράφιση υπό των Καλαβρυτινών των ενεργειών διαφόρων οι οποίοι επεδίωκαν και τότε να ζημιώσουν το ελληνικό Δημόσιο σε όφελός τους, αφ’ ετέρου δε για την εμπλοκή σε τέτοιες διεργασίες του Φωτάκου[2].

«Εν Καλαβρύτοις/ την 28 Μαΐου 1850./ Μεγαλειότατε!/ Κίνδυνος δημοσίων γαιών./ Από καιρού λέγεται ότι εταιρία τις κερδοσκοπική ανθρώπων Ελλήνων, έργον έχει την ανεύρεσιν Νεοφωτίστων, τας οποίας άμα ευρισκομένας, οι το τοιούτον έργον εξασκούντες, αφού περιποιηθώσιν και επί το κομψώτερον ενδύσωσι, παρουσιάζουσι εις την Κυβέρνησιν ως από πολυκτήμονας, πολυταλάντους και λαμπράς οθωμανικάς οικογενείας καταγομένας, και προμηθευμένοι και από τας αναγκαίας αποδείξεις δια παντοίων μέσων ζητούσι γαίας εκ των πατρομητρικών των δήθεν, και ούτω ζημιώνουσι το δημόσιον. Λέγεται προσέτι ότι και πλαστάς τοιαύτας από άγνωστα γύναια[;] δύνανται να παρουσιάζωσι. Άλλ’ οι υποφαινόμενοι αφήσαντες την διατρέχουσαν ταύτην φήμην, θέτομεν υπό τους πόδας του σεβαστού σου θρόνου τας εξής./ Φώτιος τις Χρυσανθόπουλος εκ Μαντινείας υπό το όνομα κοινώς Φωτάκος, γνωριζόμενος, αξιωματικός της φάλαγγος, αποκαλύπτομεν ήδη, ότι προ έτους, δεν ηξεύρομεν πόθεν μαθών, ανεύρεν εις τα βάθη των κατά την Ηλεία Ερυμανθίων ορέων μίαν τινά νεοφώτιστον εξηκοντούτην σχεδόν, Μαρίαν Νταύλα ονομαζομένην, ούτε τέκνα ούτε άλλον τινά συγγενήν έχουσαν, την οποίαν αποσπάσας εκείθεν, ενέπνευσεν εις αυτήν τας ωφελείας του περί Νεοφωτίστων Νόμου, και διαβεβαιώσας αυτήν περί πολλών και μεγάλων, την επαρουσίασεν εις τα Συμβολαιογραφεία, και αφού συνομολόγησε μετ’ αυτής περί των αμοιβών του, διωρίσθη και αντιπρόσωπός της, και ως τοιούτος εζήτησε και ζητά ήδη από το Δημόσιον χίλια 1.000 και επέκεινα στρέμματα γης, οικίας και αποθήκας, τας οποίας οι συγγενείς ή γονείς της Νεοφωτίστου ταύτης είχον δήθεν κατά τα του Δημοσίου τούτου και κατά τον Δήμον της Κλειτορίας. Η δε υπόθεσις αύτη ενεργείται εις τρόπον ώστε οι υποφαινόμενοι ελάβομεν γνώση αυτής, οπόταν πρότινων ημερών εγένοντο εξετάσεις μαρτύρων εις το ενταύθα Ειρηνοδικείον, και οπόταν δεν ηδυνήθημεν να μη εκπληχθώμεν δια το τολμηρόν και κακούργον του εγχειρήματος και ιδού Μεγαλειότατε! Πως έχουσι τα κατά την νεοψώτιστον περί ής ο λόγος, και περί ής ημείς μόνοι παρά πάντα άλλον, ως κάτοικοι της πόλεως Καλαβρύτων, δυνάμεθα να γνωρίζωμεν./ Πατήρ της Νεοφωτίστου ταύτης υπήρχε […] τις οθωμανός, όστις επί μισθώ είχεν έλθει ενταύθα. Η μήτηρ της ήτις αιθιοπίς ούσα, ονομάζετο Ελή, ήτον αδελφή αιθιόπων τινών απηλευθέρων Αυδούση και Μπαγδαίος ονομαζομένων, και ο πατήρ και η μήτηρ της ήτον ακτημονέστατοι, και ουδέ σπιθαμήν γης ειχον να ταφώσιν. Έζων δε ο μεν από ευτελείς ιδιωτικάς υπηρεσίας, η δε ως επαίτης, και δια το επίσημον της επαιτείας της μάλιστα , ήτον μεταξύ ημών γνωστοτάτη, ομοίως και οι ως είρηται αδελφοί της αιθίοπες, ήσαν πενέστατοι και ακτημονέστατοι, και μ’ όλα ταύτα ο κύριος Φώτιος Χρυσανθόπουλος ή Φωτάκος πλάνηται[;] τούτους και προσπαθεί να τους αποδείξη ως τους επισημοτέρους και ευκτημονεστέρους των ενταύθα οθωμανών αγάδων./ Εις, ο μόνος εκ των προταθέντων, παρά του αντιπροσώπου της αιθιοπίδος Φωτάκου, μαρτύρων, άνθρωπος επί κακουργήματι καταζητούμενος, και δια τούτο στερούμενος των πολιτικών του δικαιωμάτων, και υπ’ ατομικήν επιτήρησιν διατελών, ως ψευδορκήσας εμυνήθη. Αλλ’ ο κύριος Φωτάκος δεν παύει τας προσπαθείας του εις το να υποστηρίζη και βεβαιώνη την υπέρ της Νεοφωτίστου υπόθεσιν ως βεβαίαν και αληθή./ Ουδέν έχωμαι συμφέρον […] εις την υπόθεσιν ταύτην, αλλ’ η αλήθεια, η ζημίωσις του Δημοσίου, και η συνείδησή μας μας ηνάγκασαν  να μην σιωπήσωμεν. Ουδέ φθονούμεν την δυστυχή ταύτην Νεοφώτιστον, καίτοι μηδαμινής πραγματικής ωφελείας ελπιζομένης δι’ αυτήν και αν ήθελε επιτύχη εις την αίτησίν της. Την κρίνομεν μάλιστα αξίαν περιθάλψεως, αλλ’ ελέω, και ουχί δικαιώματι./ Εξαιτούμεθα Μεγαλειότατε, ίνα διατάξητε ότι δίκαιον, δια να μην επιβουλεύωνται ούτω πως τα δημόσια συμφέροντα με βλάβην ιδίαν και αυτών των υπηκόων σου. Κηρύττοντας δια πάντα όστις άλλως ήθελε μαρτυρήσει ή τυχόν έχη μαρτυρημένον περί τούτου./ Υποσημειούμεθα / της υμετέρας Μεγαλειότητος πιστοί υπήκοοι πόλεως των Καλαβρύτων./ [ακολουθούν υπογραφές από τις οποίες μπορώ να διακρίνω των:] Αναγνώστης Παναγιωτόπουλος/  Νικόλαος […]/ Παναγιώτης Τζεγρένης και δι εμού […]/ Χρίστος Κουτρουμπής δια τον αγράμματον Νικόλαον/ Σωτηρόπουλον Π. Β. Χατζόπουλος/ Νικόλαος Λιεμερόπουλος/ Δημήτριος […]/ Κων. Α. Λειβαρτζινός/ Δημήτριος Αλεξανδρόπουλος/ Γ. Θεοφανόπουλος/ Θεόδωρος […]/ Σπήλιος Δημόπουλος/ Σταύρος Καρδιακότης/ Αλέξης Γραμμένος/ Ν. Πετρόπουλος/ Θ. Α. […]/ Δημήτριος Ανάνης/ […]». Στο περιθώριο της 1ης σελ. του εγγράφου υπάρχει η δια διαφορετικής γραφής «περιληπτική» σημείωση: «Καλαβρύτων τινές κάτοικοι./ Ότι σφετερίζονται οι δημόσιοι γαίας δια ψευδών μαρτυριών ως προς τους νεοφύτους».

Κάτοικοι του χωριού Παγκράτι υπέβαλλαν αναφορά ομοίου περιεχομένου σε ότι αφορά την κτηματική περιουσία της εν λόγω Μαρίας, προς το Ελεγκτικό Συνέδριο, στο οποίο τελικά παρεπέμφθη η υπόθεση για να αποφανθεί, αλλά δεν είχαν υποβληθεί όλες οι καταθέσεις μαρτύρων, οι οποίες ανεζητούντο τον Ιούνιο του 1852. Για την ιστορία να σημειώσω ότι ο Φ. Χρυσανθόπουλος στις 2.12.1852 ζήτησε επίσπευση της υποθέσεως και ότι τον Μάϊο του 1853[;] ο Έπαρχος και ο Έφορος Καλαβρύτων έστειλαν έγγραφο προς το υπουργείο Οικονομ. στο οποίο μεταξύ άλλων ανέφεραν ότι «…Η Μαρία Ντάβλα κατανοήσασα το ανυπόστατον των αξιώσων αυτής μετά την εξέταση των παρά της ιδίας προταθέντων μαρτύρων παραιτήθηκε [….]. Οι παρ’ αυτής προταθέντες μάρτυρες ουδόλως ενίσχυσαν τας αξιώσεις της καταθέσαντες ότι η μεν μήτηρ αυτής Ελή έζη εξ’ επαιτείας, ο δε πατήρ αυτής ξένος ων ουδέ κτήμα [είχε], ουδέ άλλην τινά περιουσίαν…».

Πηγή: Γ.Α.Κ.

Θ. Τζώρτζης.

————————————————————————————————————

[1] Νεοφώτιστος (η) ή και Νεόφυτος (η): ο (η) Οθωμανός (ή) που ενστερνίστηκε τη Χριστιανική θρησκεία και στη συνέχεια βαφτίστηκε. Αυτό έγινε κατά την Επανάσταση του 1821 ή και μετά, είτε οικειοθελώς είτε βίαια. Οι Οθωμανοί που κατοικούσαν στο Μωριά, στην Ελλάδα γενικότερα και δεν έφυγαν χρειάστηκε να αλλάξουν την πίστη τους και ήσαν αυτοί οι αποστάτες (μουρτάτες) για τους Τούρκους, οι οποίοι αν ξαναγύριζαν θα εκτελούντο ή θα ζούσαν πάντα στο περιθώριο και στην περιφρόνηση. Στους Νεοφωτίστους το ελληνικό κράτος, με βάση νόμο, συμπεριφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό ευνοϊκά δίδοντάς τους αποζημιώσεις για περιουσίες που είχαν πατρομητρογονικές, ακόμα και αυτές τις ίδιες ή μέρος αυτών, επίσης δίδοντάς τους ακόμα και αριστεία για την αποδεδειγμένη προσφορά τους στον αγώνα των Ελλήνων για την ανεξαρτησία.

[2] Φωτάκος: υπασπιστής του Θ. Κολοκοτρώνη, επολέμησε τον Ιούνιο του 1827 στο Μ. Σπήλαιο επικεφαλής 160 μαχητών (Φραντζής, Β΄, 495), αλλά και ιστορικός συγγραφέας, ο οποίος ως υπασπιστής του Κολοκοτρώνη μεταξύ άλλων μαχών έλαβε μέρος και στην πολιορκία των Πατρών του 1822 (Τριανταφύλλου, Γηροκ. 50). Αγωνιστής και πολιτικός. Ελέγετο Φώτιος Χρυσανθόπουλος και είχε γεννηθεί στα Μαγούλιανα της Γορτυνίας το 1798. Νέος πήγε στο Κισνόβιο της Βεσσαραβίας και εργάστηκε σαν υπάλληλος εμπορικού καταστήματος. Εκεί μυήηκε στη Φιλική Εταιρεία, στην Οδησσό της Ρωσίας και το 1820 στάλθηκε στην Πελοπόννησο για να διαπραγματευτεί την έναρξη της Επανάστασης. Στην αρχή έγινε ακόλουθος του Δεληγιάννη και στη συνέχεια υπασπιστής του Κολοκοτρώνη. Πήρε μέρος σαν οπλαρχηγός σε πολλές μάχες. Μετά την απελευθέρωση έγινε ταγματάρχης και δασάρχης. Προς το τέλος της ζωής του το 1858 έγραψε Απομνημονεύματα της επανάστασης του 1821 αποσυρθείς κοντά στο Δάρα σε κτήματά του και το 1868 έγραψε το Βίο του Παπαφλέσσα, ενώ το 1888 έγραψε τους Βίους των Πελοποννησίων ανδρών… (Ιστορικό Λεξικό των Καλαβρύτων).

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s