Σύσταση Σχολείου, Δάσκαλοι και άλλα σχετικά, στο δήμο Φαρών (Χαλανδρίτσα) τα έτη 1837-1843. Ονοματεπώνυμα κατοίκων.

 

Στις 8 Φεβρουαρίου 1837 η Γραμματεία των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως ενημερώνει τον Διοικητή Αχαΐας ότι πρέπει να ενεργήσει ώστε να βρεθεί το αναγκαίο κατάστημα και ο εξοπλισμός του ως σχολείου, ώστε να γίνει και ο διορισμός δημοδιδασκάλου, στο δήμο Φαρών[1] και συγκεκριμένα στην πρωτεύουσα αυτού Χαλανδρίτσα.

Στις 8 Μαρτίου 1838 ο Δήμαρχος Φαρών Α. Σπηλιοτόπουλος, έγραφε από την Χαλανδρίτσα προς την Διοίκηση Αχαΐας: «αρ. 145 … Εις απάντησιν της υπ’ αριθ. 731 τη 4 τρέχοντος διαταγής της, σπεύδομεν να αναφέρωμεν τα ακόλουθα. 1. Ο αριθμός των κατοίκων του Δήμου τούτου αναβαίνει εις ψυχάς έγγιστα 1950. 2. Η διαγωγή των είναι ήσυχος και η κατάστασή των είναι σήμερον πολλά ολίγη ώστε εις το πλείστον μέρος μόλις εξοικονομεί τα προς το ζην είναι δε και όλοι αγράμματοι. 3. Ο αριθμός των παίδων όπου θέλει φοιτώσιν εις το Σχολείον υπάρχουν περίπου των 100. 4. Διδιδακτήριον δεν υπάρχει εις τον Δήμον  εκτός μιας περιττής εκκλησίας δια της οποίας αναφέρθημεν. 5. Χωρεί μαθητάς δια τα μαθητεύοντα περίπου των 150. 6. Τα γραφεία και τα θρανία δεν είναι έτοιμα, πλην το προς επισκευήν αυτών είναι έτοιμο και με την έλευσιν του διδασκάλου θέλει γίνουν, δια να δώση το σχέδιον. 7. Ο κτήτωρ της ρηθείσης εκκλησίας καθώς και πότε εκτίσθη είναι άγνωστον, διότι είναι πολλά παλαιά. 8 Βιβλία και αβακία δεν υπάρχουν διότι εις τον δήμον τούτον δεν υπήρξε κανενός είδους σχολείον. 9. Πόρον ο δήμος ούτος δεν έχει ουδένα εκτός των 300 δραχμών όπου ηγοράσθη η ύλη δια την επισκευήν της εκκλησίας εις Σχολείον, τας οποίας αναφέρει ο προϋπολογισμός του 1837. 10. Ο Δήμος ούτος δεν δύναται να πληρώση καθότι είναι πτωχός ως αναφέρω εις το άρθρον 2, εκτός μερικών όπου δύνανται να πληρώσουν δια το μηνιαίο δίδακτρο λ. 20. 11. Σχολείον ποτέ δεν υπήρξε δια τούτο ούτε επιτροπή αυτού. 12. Δια κατοικίαν του διδασκάλου εφρόντισε ώστε να μείνη ευχαριστημένος. Ταύτα εις απάντησιν και υποσημειούμαι ευσεβάστως./ Ευπειθέστατος ο Δήμαρχος Φαρών/ Α. Σπηλιοτόπουλος».

Στις 11 Μαρτίου 1838 ο Διοικητής Αχαΐας ενημερώνει τη Γραμματεία αυτή ότι προκειμένου να συσταθεί σχολείο στο δήμο Φαρών η Δημοτική Αρχή προτίθεται να μεταποιήσει  μια περιττή εκκλησία στην πρωτεύουσα του δήμου [Χαλανδρίτσα] η οποία θα χρησιμοποιηθεί ως διδακτήριο. Παράλληλα ζητεί τον διορισμό δασκάλου.

Στις 14 Απριλίου 1838, ο δήμαρχος Φαρών Σπηλιοτόπουλος, στο με αρ. 163 έγγραφό του από την Χαλανδρίτσα προς την Διοίκηση Αχαΐας έγραφε ότι η εκκλησία επισκευάστηκε για να χρησιμεύσει ως σχολείο και παρακαλεί να γίνει διορισμός δασκάλου. Προτείνει δε τον υποδιδάσκαλο της αλληλοδιδακτικής σχολής Πατρών Δημήτριο Πορφυρόπουλο για το σχολείο του δήμου Φαρών. Επαναλαμβάνει την έλλειψη βιβλίων κ.λ. και παρακαλεί αν εγκριθεί η χορήγηση αυτών να δοθούν στον κ. Σπυρίδωνα Συνοδινό «διατρίβοντα εις Αθήνας», τον οποίον όρισαν ως πληρεξούσιον του δήμου.

Η αναφορά αυτή διαβιβάστηκε στην επί των Εκκλησιαστικών Γραμματεία στις 15 Απριλίου 1838, από τον Διοικητή Αχαΐας.

Στις 29 Απριλίου απαντάει η Γραμματεία στον Διοικητή ότι ο Δ. Πορφυρόπουλος θα διορισθεί στο Δημοτ. Σχολείο Χαλκίδος, εις δε τον δήμο Φαρών θα διορισθεί άλλος.

Φαίνεται λοιπόν ότι με κάποιο τρόπο από τη Διοίκηση, χωρίς να γνωρίζει η Γραμματεία, είχε διορισθεί δάσκαλος στο δήμο Φαρών ο Σ. Βρετός, ο οποίος μάλιστα ζητούσε και μετάθεση. Η Γραμματεία στις 29 Απριλίου 1839, ζητούσε να πληροφορηθεί από τον Διοικητή Αχαΐας, πότε ο Σ. Βρετός διορίστηκε, ποιός τον  μισθοδοτούσε και γιατί ζητεί μετάθεση.

Στις 28 Μαΐου 1839 ο δημοδιδάσκαλος Σ. Βρετός  σε έγγραφό του προς την Διοίκηση Αχαΐας διαμαρτύρεται  γιατί έχει αδικηθεί με βάση τα προσόντα του και ότι μετακινείται συχνά και τώρα είναι άνεργος. Έτσι ο Διοικητής Αχαΐας στις 31 Αυγούστου 1839 τον προτείνει προς την Γραμματεία, για δάσκαλο στο δήμο Φαρών, αναφέροντας επί πλέον ότι τη μισθοδοσία του την αναλαμβάνει το δημοτικό Ταμείο. Η Γραμματεία στις 8 Σεπτεμβρίου 1839 ζητεί από την Διοίκηση Αχαΐας να της υποβάλλει τα σχετικά με τον διορισμό έγγραφα.

Στις 30 Μαρτίου 1841 εγκρίνεται από το υπουργείο ο διορισμός του δημοδιδασκάλου Β΄ τάξεως Σπ. Βρετού στο δημοτικό σχολείο Φαραίων, με μισθό 80 δρχ. κατά μήνα, πληρωτέον εκ του Δημοτικού Ταμείου.

Στις 24 Σεπτεμβρίου 1842, η Γραμματεία των Εκκλησιαστικών κ.λ. επιπλήττει τον δάσκαλο Βρετό διότι από έγγραφα που της κοινοποιήθηκαν, παραμελούσε το σχολείο του, το εγκατέλειπε πολλάκις άνευ αδείας και ησχολείτο με φατριαστικάς πράξεις, καταφερόμενος κατά του δημάρχου Φαρών. Τον καλεί να περιορισθεί στα διδασκαλικά του καθήκοντα. Είχε προηγηθεί πολυσέλιδη αναφορά του δημάρχου Φαρών Α. Σπηλιοτόπουλου, από Χαλανδρίτσα, με ημερομηνία 7 Σεπτ. 1842, προς την Διοίκηση Αχαΐας, στην οποία λεπτομερώς περιγράφονταν τα παραπάνω σχετικά με τον δάσκαλο.

Ο δάσκαλος στις 14 Οκτωβρίου 1842, με αναφορά του προς την επί των Εκκλησιαστικών κ.λ. Γραμματεία, αντικρούει όλα αυτά, αναφέρει ότι βρήκε το διδακτήριο εντελώς άδειο από εξοπλισμό, μεριμνώντας για την συμπλήρωσή του, ότι ο δήμαρχος συνηθίζει να ανοίγει την αλληλογραφία του την εξερχόμενη και εισερχόμενη, ότι εκτελεί επιμελώς τα καθήκοντά του όπως και πολλοί από τους  γονείς (περί τους 70) των παιδιών που φοιτούν στο σχολείο βεβαιώνουν[2] στις 26 Ιουνίου 1842 και ότι του χρεωστούνται οι μισθοί του. Σε ότι αφορά τις συντεταγμένες αναφορές κατά του Δημάρχου, για τις οποίες τον κατηγορούν, αυτές του τις πήγε ο Ιωάννης Σταϊκόπουλος για να τις διορθώσει, όπερ και έκανε επιστρέφοντάς τες στον αποστολέα. Επί πλέον ζητεί να μετατεθεί αλλού.

Στις 31 Μαΐου 1843 επαύθη των καθηκόντων του ο Σ. Βρετός, λόγω νοσήματός του το οποίο τον κατέστησε ανίκανο να εκτελεί τα διδασκαλικά του καθήκοντα. Εκλήθη να παραδώσει το σχολείο του στην αρμόδια Επιθεωρητική Επιτροπή. Την νόσον «περιοδική μανία» ήτις προ δύο ετών είχε καταλάβει τον δάσκαλο, ανήγγειλε προς τον Διοικητή Αχαΐας στις 16 Μαΐου 1843 ο δήμαρχος Φαρών Α. Σπηλιοτόπουλος. Ο δε Διοικητής ενημέρωσε το υπουργείο στις 18 Μαΐου 1843.

Στη συνέχεια στις 24 Ιουνίου 1843 μετατέθηκε προσωρινά, στην εκκενωθείσα θέση του δημοτ. Σχολείου Φαρών, ο δημοδιδάσκαλος Β΄ τάξεως Π. Γεωργιάδης υπηρετών εις Ακράτα, με μισθό 80 δρχ. Δεν παρουσιάστηκε όμως ζητήσας άδεια και σε αντικατάσταση αυτού μετατέθηκε ο Ευθύμιος Σπυράκης εκ του δημοτ. Σχολείου Πάρνωνος (Μαντινείας), με μηνιαίο μισθό 80 δρχ.

———————————————————————————

[1] Ο δήμος Φαρών  σχηματίστηκε με το Β.Δ. Της 8Ης (20) Απριλίου 1835 ως δήμος της επαρχίας Πατρών με πληθυσμό 1680 κατοίκους και έδρα τη Χαλανδρίτσα. Το δήμο αρχικά απαρτίσανε: Φαραί, Χαλανδρίτσα, Ίσαρι, Π΄ρεβεδος, Μιτόπολη, Πειστέρα, Τόσκεσι, Αστέρι, Κούμανι, Καλούσι και Βουλιότη, Τρούσι, Ζώγα, Βούμπα, Αγ. Νικόλαος, Κάνδαλος, Βραγκάδα, Λυσσαριά, Μέντζαινα, Μπαρδικώστα, Βομπιώτου και Ομπλού. Μετά προσαρτήστηκαν ο δήμος Νεζερών και ο δήμος Παναχαιών και το 1841 ο δήμος Νεζερών και μέρος του δήμου Παναχαιών συγχωνεύθηκαν στο δήμο αυτό.

[2] Μερικές από τις αναγνώσιμες υπογραφές του πιστοποιητικού: Β. Κανελόπουλος, Αναστάσιος Ιερεύς, Γεώργιος ιερεύς, Ο Ηγούμενος μονής Ομπλού Γρηγόριος, ο Ηγούμενος Πορφύριος μονής Μπαμπιώτου, Ανανίας ιερομόναχος, Ασημάκης ιερεύς μέλος της Επιθεωρητικής Επιτροπής, Ν. Παπαθανασόπουλος μέλος της Επιθεωρ. Επιτροπής, Αντώνης Δ. Αντωνόπουλος, Γιάννης Μελισαρόπουλος, Κωνσταντής Σμυρίλιος, Ιωάννης Σταϊκόπουλος, Χρήστος Μαυραδόπουλος, Γιώργης Στούλτης[;], Χρύσανθος ιερεύς, Ναθαναήλ ιερομόναχος, Γερμανός ιερομόναχος, Ζώης Ανδρεόπουλος, Δημήτρης Μούλτος [Μπούλτος;], Αντιπ. Παπαδόπουλος, Πανάγος Πετριχιάνος, Γιώργης Νεράγκαθος, Γ. Νικολόπουλος, Ιωάννης Παπαδόπουλος, Ευστάθιος Φουρκόπουλος[;], Κώστας Ρουμελιώτης, Αγγελής Πολυχρονίου, Ανδρέας Τζεγγενές, Αθανάσιος Παπαναστασόπουλος, Αποστόλης Παπαθανασόπουλος, Ανδρίκος Παπαναστασόπουλος,  Κωνσταντίνος ιερεύς, Γιαννάκης Κανελλόπουλος πάρεδρος, Κανελής Γιαννακόπουλος,  Ρήγας Γιαννόπουλος, Δημητράκης Κανελακόπουλος, Παναγιώτης Κολεντινόπουλος, Παναγιώτης Σουβαλιώτης, Θανάσης Ανδρουτζόπουλος, Αργύρης Θανασόπουλος, Χρήστος Κόλιας, Αγγελής Μηλόπουλος, Γιωργάκης Καρίμης, Θεοδωράκης Στάμος, Δημήτρης Φίλης[;], Αποστόλης Μπαρδούτσος, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Γεώργιος ιερεύς, Γεώργιος Παντελόπουλος, Πανάγος Τρίφας, Θεοδωρής Ροδόπουλος, Δ. Ανδριόπουλος, Χ. Πριλόπουλος, Πανάγος Πίστικας, Παύλος Παπα Ανδρίκου, Θεοδωρής Πολίτης κ. α.

Θ. Τζώρτζης.

(Πηγή: Γ.Α.Κ.).

(Το κείμενο υπόκειται στην περί πνευματικών δικαιωμάτων νομοθεσία).

This entry was posted in Ιστορία and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s