Φόροι στα πρόβατα κατά τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας (μετά την άλωση της Πόλης) στην Πελοπόννησο.

Φόρος επί των προβάτων (Resm-i aġnām ή ādet-i aġnām).

Σε ότι αφορά την Πελοπόννησο, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, έχουμε τις εξής πληροφορίες.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Mehmed II, ο φόρος είχε οριστεί σε 1 akçe (άσπρο) ανά τρία κεφάλια προβάτων. Στον Κανουνναμέ του Μοριά που εκδόθηκε στην περίοδο του Bayezid II (1481-1512) αναφέρεται ο ίδιος φόρος επί των προβάτων (1 akçe (άσπρο) ανά τρία κεφάλια).

Στο σαντζάκι του Μοριά όσοι είχαν πρόβατα έδιναν ένα στα 100 και έπαιρναν μια μεζούρα αλάτι, αφού το αλάτι το κατείχε το κράτος και δεν πουλιόταν ελεύθερα στο εμπόριο, αλλά το διέθεταν συγκεκριμένα άτομα. Όποιος άλλος έφερνε αλάτι και το πουλούσε ετιμωρείτο. Κάθε μεζούρα (mezür) ήταν 12.000 δράμια και κόστιζε 10 ή 12 ακçes (άσπρα). Τα αρμόδια όργανα για την είσπραξη των φόρων των προβάτων, περιόδευαν εκεί όπου ξεχείμαζαν τα πρόβατά τους οι τσοπάνηδες τα μετρούσαν και έπαιρναν ένα στα 100 και έδιναν το αλάτι. Από τους Μουσουλμάνους δεν έπαιρναν πρόβατα.

Επειδή σε κάποιες περιοχές του Μοριά τα πρόβατα γεννούν δύο φορές το χρόνο, δόθηκε διαταγή να εισπράττεται 1 akçe (άσπρο) ανά δύο κεφάλια.

Δεν ήταν όμως μόνο αυτός ο φόρος που εισέπρατταν οι Τούρκοι από τους απίστους Έλληνες.

Εισέπρατταν και το φόρο μάνδρας (μαντριού) (resm-I agil) 5 akçes (άσπρα) για κάθε κοπάδι, όπου κοπάδι εθεωρούντο τα 300 ζώα.

Άλλος φόρος ήταν ο φόρος λιβαδιού (kiṣla hakki) ή φόρος βοσκής (otlak), που ήταν 25 akçes (άσπρα). Έτσι συνολικά για 100 πρόβατα πλήρωναν 60 akçes (άσπρα), στα οποία συμπεριλαμβανόντουσαν και όλοι οι άλλοι φόροι.

Αναλυτικά είχε καθιερωθεί να πληρώνουν για 50 πρόβατα 6 akçes (άσπρα), για 25 πρόβατα 3 akçes (άσπρα) και για 12 πρόβατα 1,5 akçe (άσπρο). Όταν οι βοσκοί ένωναν τα κοπάδια τους τότε οι εισπράκτορες του φόρου έπαιρναν τα πρόβατα που ήθελαν από το κοπάδι που μπορεί να ανήκαν και στον ένα εκ των βοσκών. Οι φόροι αυτοί συγκεντρωνόντουσαν τον Απρίλιο ή τον Μάϊο.

Οι διενεργούντες την είσπραξη αυτών των φόρων, εδικαιούντο για τη διατροφή τους να πάρουν από ορισμένα κοπάδια απίστων ένα αρνί που κόστιζε 4 akçes (άσπρα). Αυτό το τελευταίο στη συνέχεια καταργήθηκε.

Μερικοί τσοπάνηδες για να μην πληρώσουν φόρους προσπαθούσαν να κρύψουν τα κοπάδια τους ή  να τα ενώσουν με κοπάδια όσων είχαν βακούφια[1] ή μούλκια[2] ή ακόμα και με πρόβατα τιμαριωτών[3]. Αν απεκαλύπτοντο, τότε μετρούσαν τα πρόβατα αυτού που τα πήγαν να τα κρύψουν  και εκείνων που τα δέχθηκαν και τα έκρυψαν και αφ’ ενός μεν ετιμωρούντο παραδειγματικά από τον καδή, αφ’ ετέρου πλήρωναν φόρο-πρόστιμο ένα άσπρο το κεφάλι.

Αν τυχόν δεν ήταν δυνατόν να μετρήσουν οι εισπράκτορες των φόρων τα πρόβατα, έπαιρναν κατ’ εκτίμηση  ένα πρόβατο στα 100.

Στη συνέχεια και σχετικά με το φόρο των προβάτων τέθηκε το εξής όριο: τα χίλια πρόβατα. Μέχρι τα 1.000 πλήρωναν τον φόρο προβάτων (ādet-i aġnām). Μετά τα 1.000 ήσαν ενοικιαστές (mültezim) του φόρου αυτού και πλήρωναν 34 φλουριά (efrenciyye).

Εδώ να σημειωθεί ότι τα μοναστήρια απολάμβαναν ειδικής μεταχείρησης ως προς τον φόρο. Το Μ. Σπήλαιο λ.χ. πλήρωνε μόνο 15 φλουριά Χαράτσι και τίποτ’ άλλο. Σχετικά με τα προνόμια αυτά αναφέρεται ότι τα πρόβατα του μοναστηριού «αν δε γένωσι χίλια να μη δίδουν ρέσμι (resmi=φόρο) και αντί του ουσουρίου [οσούρ στα Αραβικά σημαίνει 1/10= «δεκάτη»] και ρεσμίου και των άλλων τεκιλιφίων να πληρώνωσι κατ’ έτος εις το μιρί μακτού άσπρα (λεπτά) 15.000».

Επίσης υπήρχε η εξής διάταξη: επιτρεπόταν στους κατοίκους ενός χωριού να αφήσουν μια έκταση ακαλλιέργητη για τη βοσκή των βοδιών τους ή το αλώνισμα, και απαγορευόταν η καλλιέργεια ή η δέσμευση τόπου που ήταν χαρακτηρισμένος ως βοσκότοπος.

Πηγή: Κανουνναμέδες του Μοριά (Μπαλτά Ε.).

           TT10-1/14662 (Γ. Λιακόπουλος).

————————————————————————————–

[1] Βακούφι: ακίνητη αναπολλοτρίωτη ιδιοκτησία μουσουλμανικών ναών, τζαμιών ή ευαγών ιδρυμάτων.

[2] Μούλκι: ακίνητο περιουσιακό στοιχείο απόλυτης κυριότητας, σε αντιδιαστολή με το βακούφι.

[3] Timar: μονάδα γης, υπό τον έλεγχο τιμαριώτη, με ετήσια έσοδα που δεν υπερέβαιναν τις 20.000 akçes (άσπρα) και είχε παραχωρηθεί σε στρατιωτικό όργανο (ιππέα).

Θ. Τζώρτζης.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s