Το τοπωνύμιο Βόλα και το ομώνυμο χωριό.

Όπως είναι γνωστό τα τοπωνύμια αποτελούν μέρος την ζωντανής ιστορίας κάθε τόπου και μαρτυρούν γεωγραφικά ή ακόμα και ιστορικά στοιχεία του παρελθόντος.

Τον λίγο χρόνο της ζωής μου που έμεινα στα Γκερμπεσαίικα (Αγριλιά) Πατρών, ανέβηκα μερικές φορές στην κορυφή του βουνού πάνω από τον οικισμό αυτό στα δυτικά του, που λέγεται Βόλα (στού Βόλα, όπως λένε οι ντόπιοι).

Το τοπωνύμιο αυτό, σύμφωνα με τον Κ. Ν. Τριανταφύλλου (Ιστορικό Λεξικό των Πατρών Α΄, 1995, 336) φαίνεται να είναι άλλο από το χωριό Βόλα το οποίο ο ίδιος αναφέρει ότι βρισκόταν 3 χλμ. Ν.Α. της Αναλήψεως, μεταξύ Θέας και Καλλιθεόκαμπου και αναφέρεται ότι το 1828 είχε πέντε οικογένειες ενώ το 1920 23 κατοίκους.

Πρόσφατα εκδόθηκε[1] στην Αγγλία και στην Αγγλική γλώσσα, το παλαιότερο για την Πελοπόννησο τουρκικό κατάστιχο TT10-1/14662 των ετών 1460-1463, το οποίο είναι ένα βιβλίο στην τουρκική γλώσσα, στο οποίο είχαν καταγράψει οι Τούρκοι, μόλις πάτησαν στην Ελλάδα, 7-10 χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, τις κωμοπόλεις, χωριά, οικισμούς κ.λ. και τους κατοίκους αυτών, ως και πάσα πηγή εσόδων της Πελοποννήσου, ώστε να δύνανται να εισπράττουν τους φόρους. Από τον συγγραφέα αυτού, καθηγητή Γ. Λιακόπουλο, έχει γίνει πολύ σοβαρή και επίπονη προσπάθεια να ταυτοποιήσει τα χωριά και τους οικισμούς του καταστίχου αυτού με τα ενυπάρχοντα σημερινά αντίστοιχα.

Καθώς λοιπόν μελετούσα αυτό το ογκώδες και εν πολλοίς δυσνόητο λόγω του τουρκοαιγυπτιακού αρχαίου λεξιλογίου κ.λ., βρήκα και τον οικισμό Βόλα, τον οποίο ο καθηγητής έχει προσδιορίσει με συντεταγμένες σε μορφή ΕΓΣΑ87, που αν μετατραπούν σε WGS84 οδηγούν στην τοποθεσία που στην εικόνα της Google που παραθέτω στη συνέχεια δείχνει η κίτρινη πινέζα, πάνω στο βουνό.

Ο οικισμός Βόλα, έχει καταχωρηθεί στην Περιφέρεια (District) της Balya Badra (Παλαιάς Πάτρας), περιοχή στην οποία αναφέρονται, ή Balya Badra (Πάτρα) και εκτός του Βόλα, τα εξής χωριά: Saravali (Σαραβάλι), Lala Vizi και Koşta Hāss (Καλύβια Λαλικώστα), Ranesi (άγνωστο), Sizerekastro (Σιδεροκαστρο), Petro karava Klesura (Καραβά Ράχη;), Ayo Zimitri Liko Anbali (άγνωστο), Dardesi (Αγραπιδόκαμπος), Klesura (άγνωστο), Pavlokastro (Παυλόκαστρο), Patura (άγνωστη καλλιεργήσιμη περιοχή του Παυλόκαστρου, İstefano Mazaraki (άγνωστο), Κamaniça (Καμενίτσα), Seryano (Θεριανό), Runbaka (Ρουμπιέκα), İzlatka (άγνωστο), Çukala (Τσουκαλά), Ribesi (άγνωστο), Meliġala, Likuresi, Draġoti,  İksenozohiyo, Komi (άγνωστες καλλιεργήσιμες περιοχές της Καμενίτσας), Κastriçi (Καστρίτσι), Lihyana (Λεχαινά), Vundeni (Βούντενη), Sofyana (Συχαινά), Rahova (Aράχωβα Αιγιαίων), Buryalise (άγνωστο), Çernota (άγνωστη καλλιεργήσιμη περιοχή του Buryalise), İskura (Σκούρα), Kurnarokastro (Πουρναρόκαστρο), Zastupa (Καλλιεργήσιμη περιοχή Ζάστοβα του Πουρναρόκαστρου), Suli (Σούλι), Topolova (Τοπόλοβα), BardoAosta (Μπαρδικώστα- Κρυσταλλόβρυση), Tiristene (Δρεστενά – Σταυρός). Τα χωριά, εκτός της Πάτρας, του Σαραβαλιού, Σιδηρόκαστρου, Παυλόκαστρου, Καμενίτσας, Τσουκαλά, Καστριτσίου, Λεχαινών, Βούντενης, Συχαινών (με μικτό), Ράχωβας, Πουρναρόκαστρου και Δρεσθενών, τα οποία αναγράφονται με ελληνικό πληθυσμό, τα υπόλοιπα αναφέρονται με Αλβανικό (Αρβανίτικο) πληθυσμό.  

Όλα αυτά αναφέρονται με τα ονοματεπώνυμα των κατοίκων τους καθώς και με άλλα φορολογικά κ.λ. στοιχεία.

Αναφέρεται ως Vola ( وولا ), στο TT10, με  AL (Αρβανίτικο) πληθυσμό.

Modern Greek (Νέο Ελληνικό [όνομα]): Vola (Βόλα, η)

Old Toponym (Παλαιό τοπωνύμιο): –

Prefecture (Νομαρχία): Achaia (Αχαΐας).

Province (Επαρχία): Patra (Πατρών)

Municipality (Δήμος): Messatida (Μεσσάτιδος).

Υπάρχει και η σχετική βιβλιογραφία η οποία αναφέρει αυτό

«Bibliography: Pikoulas, 106.716; Panagiotopoulos, 277, 306.65: Territorio di Patrasso, Volla; Pacifico 1704, 120: Territorio di Patrasso, Volla; Expédition 1834, 87: Éparchie de Patras, Vola; Leake 1846, map: Vola; Skiadas, 222.

Notes: volë (Al. n. mountain ash, Sorbus).»

Αυτή η σημείωση γίνεται διότι κατά τον Γ. Λιακόπουλο, σε μερικές περιπτώσεις οι Αλβανοί έποικοι φαίνεται να επέλεξαν να ονομάσουν τους τόπους  εγκατάστασής τους με λέξεις που σχετίζονται με την τοπική χλωρίδα, π.χ. Vola <volë (Aλβ. ορεινή τέφρα, Sorbus), Dardesi <dardhë (Αλβ. είδος άγριου αχλαδιού, Pyrus sativa), κ.λπ. Πράγματι σ’ αυτό τον οικισμό, κανένα επώνυμο δεν σχετίζεται με την ονομασία Βόλα.

Τα ονοματεπώνυμα που αναφέρονται στο κατάστιχο για του Βόλα, το οποίο αναφέρεται ότι είναι ένα χωριό με εθνότητα Arnavudān (Αρβανίτικη), είναι τα εξής (με την αναγκαία διευκρινιστική μετάφραση):

Todoro Dim[o], Yani [bi]rāder-i o, Nika birāder-i o (αδελφός-αδελφή;), Kosta Zima, Todoros

Yirodimas, Bardi veled-i o (παιδί-γιός), Nikola [P]ralino, Mihal birā`er-i o (αδελφός), Yani Ko[n]b[o]ti

Hāne (σπίτια-εστίες): 9

Hāsıl (συνολικός φόρος): 670 [akçe (ακσέ)[2]].

a[n] ispence[3] (: 180

öşr-i bāġāt (φόρος για τη σοδειά του σταφυλιού): 90

öşr-i hınta (φόρος για το σιτάρι): 350

öşr-i cev (φόρος για το κριθάρι): 50.

————————————————————————————-

[1] Georgios C. Liakopoulos: «The Early Ottoman Peloponnese …» GINGKO 2019.

[2] Akça (άσπρο): ήταν ασημένιο οθωμανικό νόμισμα, η μικρότερη νομισματική μονάδα. Δώδεκα άσπρα ήταν η αξία ενός δραμιού ασημιού.

[3] Φόρος στους χριστιανούς αγρότες. Επιβαλλόταν σε όλους τους μη μουσουλμάνους ενήλικες, κατά κεφαλή.

Σημείωση: όπου γίνει χρήση των παραπάνω στοιχείων, τα οποία έχουν αντληθεί από το κατάστιχο που δημοσίευσε ο καθηγητής Γ. Λιακόπουλος, θα πρέπει να αναφερθεί η πηγή, με βάση το νόμο.

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s