Τα γεγονότα της επανάστασης του 1821 στην επαρχία Καλαβρύτων.

8.

(Συνέχεια από το προηγούμενο…)

Στις 14 Μαρτίου 1821 τα γεγονότα στο Λειβάρτζι.

Τα γεγονότα της ημέρας εκείνης στο Λειβάρτζι είναι σε άμεση συνάφεια με τον Ξαντάκη Τομαρά, για τον οποίο αναφέρουν οι τοπικοί ιστορικοί Περικλής Δουδούμης, Αθ. Λέλος, Ν. Π. Σακελλαρόπουλος, Γεώργιος Πορετσάνος και άλλοι. Ο Τομαράς ήταν Αρβανίτικης καταγωγής από το Τομόρι της Ηπείρου ή κατ’ άλλους από τα Γιάννενα. Ήταν Χριστιανός έμπιστος του Βελή πασά (γιού του Αλή πασά). Ο Βελής ως νέος διοικητής της Πελοποννήσου, τον όρισε επικεφαλής του σεμπτίου Λειβαρτζίου, σε αντικατάσταση του Γιάννου ή Αναγνώστη Λεχουρίτη. Ο Ξαντάκης Τομαράς, έμεινε άρχοντας των 33 χωριών μέχρι την Επανάσταση. Είχε δύο αδέλφια, τον Αναστάση και τον Πανούτσο και μια δελφή. Ο Ξαντάκης ήτο εκ γενετής χωλός και γι’ αυτό λεγόταν «κουτσο Ξαντάκης», δεν είχε παιδιά και υιοθέτησε τον ανηψιό του, γιό του Αναστάση, Γεώργιο. Έκτισε στη συνοικία Περιτσαίϊκα μεγαλοπρεπή πύργο σε περίοπτη θέση. Όπως αναφέρει ο  Γ. Πορετσάνος στο βιβλίο Οι Λεχουριταίοι, στις 10 Μαρτίου 1821, πήγε στο Λειβάρτζι ο Παναγιώτης γιός του Ασημάκη Φωτήλα για να κάνει επιστράτευση. Δεν βρήκε όμως ο Φωτήλας πρόθυμο τον ηλικιωμένο άρχοντα του σέμπτιου Ξαντάκη Τομαρά, όστις ήταν δύσπιστος για τη σκοπιμότητα αλλά και την επιτυχία της Επανάστασης. Ήταν ευχαριστημένος άλλωστε με το 15χρονο αρχοντιλίκι του και με τα πλούτη του από το εμπόριο του ταμπάκου του Λειβαρτζιού. Για να δείξη όμως και στο Φωτήλα ότι δεν τους φοβόταν, όταν άκουσε στις 14 Μαρτίου Τούρκους σπαήδες να βρίζουν κάτω από τον πύργο του Λειβαρτζινές και Λειβαρτζινούς, σύρθηκε στο παράθυρο και σκότωσε με το όπλο του έναν ή δύο. «Είναι δε αυτό από τα πρώτα αιματηρά επεισόδια, προερχόμενο από άρχοντα μάλιστα, που, μαζί με τα άλλα της επαρχίας μας, δημιούργησε τον προεπαναστατικό συναγερμό στο Μωριά κι έκαμε αναπόφευκτη τη γενίκευση της Επανάστασης. Την ημερομηνία του δε στις 14 Μαρτίου την επιβεβαιώνει, εκτός από την τοπική παράδοση, και ο Πατρινός χρονογράφος Μ. Καρατζάς στο βιβλίο του «Της ανομίας τα θύματα» που δημοσιεύτηκε το 1860 με προσωπικές αναμνήσεις των γεγονότων…». Για το γεγονός αυτό οΝ. Π. Σακελλαρόπουλος αναφέρει ότι «στις παραμονές της επανάστασης έστειλε ο Βοϊβόδας των Καλαβρύτων τον Τούρκο Mπoυμπασίρη στο Λειβάρζι να παραλάβει τους φόρους. Όταν ο Mπoυμπασίρης έφτασε στην άκρη το Λειβάρζι, φώναξε δυνατά να του πάνε τους φόρους ως αύριο το πρωί και … τα εσώρουχα των γυναικών με σκοπό να προσβάλει τους Λειβαρζινούς προύχοντες. Ο Τομαράς δεν ήταν από κείνους που σήκωναν τέτοιες προσβολές και τράβηξε το καρυoφύλλι του και σκότωσε τον Τούρκο Μπουμπασίρη. Τότε οι Τούρκοι αναθέσανε στο διαβόητο Τουρκαλβανό και αιμοβόρο Λαλιώτη λήσταρχο, Φειδά Αγά, να ρυθμίσει τους λογαριασμούς και να τιμωρήσει τους Λειβαρζινούς και παράγγειλε του Τομαρά να του στείλει για όμηρο το γιο του, Γιωργάκη, ειδ’ άλλως θα έρθει με εκατό στρατιώτες και ο Τομαράς του απάντησε με το παρακάτω τετράστιχο. «Εάν έρθεις με εκατό/ δεν σε μπάζω στο χωριό./ Πρέπει νάρθεις με διακόσιους/ και ακόμα μ’ άλλους τόσους» Ο Φειδάς αγάς τότε, παράλαβε τους στρατιώτες του κι έφτασε στο κάτω μέρος του Λειβαρζίου και σαν είδε πόσο στενό ήτανε το μπάσιμο στο Λειβάρζι, φοβήθηκε μήπως πέσει σε παγίδα και τους πετσοκόψουνε είπε τη φράση: «Μπασιά έχει, βγασιά δεν έχει» κι έφυγε πάλι για του Λάλα άπραχτος». Έτσι δεν έγινε τίποτα σε βάρος του αλλά παραμερίστηκε οριστικά. Ο Μ. Οικονόμου αναφέρει: «Άλλοι Καλαβρυτινοί εφόνευσαν δύο σπαΐδας (ενοικιαστάς φόρων) εις Λειβάρτζι». Ο Αθ. Θ. Φωτόπουλος αναφέρει: «Την 14 Μαρτίου, ενώ πολλοί Σοποτινοί είχον συγκεντρωθή και συνωμίλουν εις την οικίαν χήρας τινός ονόματι Κουρή, προσήλθεν εις Γαλάνης και τους ανήγγειλεν ότι εις το Λειβάρτζι είχον φονεύσει δύο χαρατζήδες (φοροεισπράκτορας). Οι Σωποτινοί τότε εθορυβήθησαν και απέστειλαν κάποιον εις το Λειβάρτζι δια να μάθη λεπτομερείας. Αυτός δ’ επέστρεψεν αμέσως και τους επληροφόρησεν ότι άνθρωποί τινες, ελθόντες εξ Αγίας Λαύρας, έλεγον ότι οι πρόκριτοι είχον αποφασίσει να επαναστατήσουν…».

Για την ημέρα εκείνη (14 Μαρτίου 1821), ο Χ. Γ. Ευαγγελάτος αναφέρει τα εξής: «Βεβαίως, προυπήρξαν σποραδικαί περιπτώσεις ανταρσίας εναντίον της Τουρκικής Διοικήσεως, αι οποίαι είχον αρχίσει από της 14ης Μαρτίου. Και αξίζει να αναφερθούν εδώ. Την ημέραν αυτήν ο Αναγνώστης Γιαννόπουλος ή Πάντζιος, κατά διαταγήν του Χαραλάμπη συνέλαβεν, εις την Ακράταν Αλβανούς στρατιώτας, ερχομένους από τα Σάλωνα, με προορισμόν την Τρίπολιν. Ούτοι εφονεύθησαν εις την Βερσοβάν…».

9.

Πόρτες Αγριδίου Νωνάκριδος. Ο Ν. Σολιώτης με τον Αναγν. Κορδή και άλλους και με προτροπή του Σωτήρη Χαραλάμπη, φονεύει τους γυφτοχαρατζήδες και τρείς γραμματοφόρους του Μεχμέτ Σαλίχ που είχαν σταλεί από την Τρίπολη στο Χουρσίτ πασά στα Ιωάννινα. Το γεγονός αυτό ο Ν. Σπηλιάδης τοποθετεί στις 13 Μαρτίου, και ο Αθ. Φωτόπουλος (Ιστορικά…, 41) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό συνέβη στις 16 Μαρτίου 1821, Ο Τάκης Χρ. Γιαννακόπουλος (Ταξιδευοντας…, 118) τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 16 Μαρτίου, χωρίς ν’ αναφέρει την πηγή της πληροφορίας του αυτής. ενώ ο Φωτάκος αναφέρει: «Κατ’ εκείνας τας ημέρας [χωρίς να προσδιορίζει ποιές άκριβώς] εσκότωσεν ο Ν. Σολιώτης με τον Αναγνώστη Κορδή και λοιπούς εις το Αγρίδι εις ταις Κλουτσίναις τους γυφτοχαρατσίδες…». Ο ίδιος ο Ν. Σολιώτης στα ανέκδοτα απομνημονεύματά του αναφέρει: «… Ταύτα θεωρών και υποπτευόμενος μή ποτε το πράγμα ξεσκεπασθή διαδιδομένης ολονέν της φήμης και θα έχωμεν ούτω μέγαν τον όλεθρον εις ζυγόν της Τυραννίας, απεχώρησα από το μοναστήρι της Λαύρας δια το χωρίον μου Σόλον δια να προετοιμάσω πολεμοφόδια με την απόφασιν να δώσω αιτίαν και αρχήν των επαναστατικών σκοπών του Έθνους. Όθεν τύχη αγαθή στα 14 Μαρτίου ότε έφθασα εις το χωρίον μου διέβαινον Τούρκοι Τριπολιτσιώται με γράμματα από τον Καϊμακάμην τηςΤριπολιτσάς προς τον Χουρσίτ πασάν, επαπειλούντος όλεθρον εις τους χριστιανούς, τους οποίους μαθών διαβαίνοντας τον δρόμον του Αγριδίου, μίαν ώραν απέχοντος του χωρίου μας Σόλον των Καλαβρύτων, λαβών μεθ’ εαυτού εννέα συμπολίτας μου και προκαταλαβών την θέσιν Πόρτα του Αγριδίου, τους εσκότωσα και ούτω πρώτος κατά την Πελοπόννησον έβαψα τας χείρας μου εις το αίμα των τυράννων δια τον σκοπόν της ελευθερίας. Την ακόλουθον ημέραν 15ην Μαρτίου μετέβην εις το χωρίον Βαρβάρα, όπου ήσαν οι Σωτήρ. Χαραλάμπης, Σωτήρ. Θεοχαροπουλος, Παν. Αρβάλης, Ιωάννης Παπαδόπουλος, τους εξήγησα τον σκοτωμόν των Τούρκων εις το Αγρίδι παρακινών και αυτούς να λάβουν τα όπλα και να κινηθούν. Αυτοί κατά πρώτον μου είπον: «Τι ήταν αυτό που έκαμες, αδελφέ; Πήραμε τον κόσμο στο λαιμό μας». Τους απαντώ ότι «έκαμα το οποίον προ πολλού απεφασίσαμεν και το οποίον το είχον και τα πνεύματα και η επιθυμία όλου του γένους και ότι αυτοί εάν δεν κινηθούν θα πάθουν τα ίδια με τους Τούρκους από τον ενθουσιασμένον και κατηγανακτησμένον λαόν». Τότε έλαβε τον λόγον ο Παν. Αρβάλης και ο Νικ. Πετιμεζάς ων μετ’ αυτών τότε και είπον ότι πρέπει να λάβωσι τα όπλα εις χείρας και να κινήσωμεν και τους άλλους. Μείναντες λοιπόν εις τούτο σύμφωνοι άπαντες ήλθομεν όλοι ομού εις το χωρίον μου…» (Ελληνική Επανάστασις ή Λεύκωμα Πελοποννησίων 1821-1931 επί τη 100τηρίδι εν Θεσσαλονίκη… Νέα Υόρκη, τ. Α΄, σ. 25-27). Ο Μ. Οικονόμου (Ιστορικά…, 86) αναφέρει ότι: «Ο Ν. Σουλιώτης μετ’ άλλων τινών εφόνευσαν τρεις Τούρκους εις θέσιν Πόρταις παρά το χωρίον Αγρίδι, εκ Τριπόλεως ερχομένους». Ο Α. Φραντζής (Α΄, 146) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό έγινε στις 14 Μαρτίου: «… Κατά δε την αυτήν εποχήν (14 Μαρτίου) ο Νικόλαος Σολιώτης ομού με 15 συμπολίτας του εφόνευσεν εις την κώμην Αγρίδι 3 Οθωμανούς κατά την θέσιν ονομαζομένην Πόρταις…». Ο Γ. Παπανδρέου (1906) αναφέρει ότι: «…Κατά τον ιερόν αγώνα τη 17η Μαρτίου 1821 οι Βαλιμίται Νικ. Σακής και Αντ. Σταθακάρος μεταβαίνοντες εις Νώνακριν και ιδόντες τα εν Πόρταις του Αγριδίου τη προηγουμένη υπό του Ν. Σολιώτου φονευθέντα πτώματα των Τούρκων εφοβήθησαν και επανελθόντες ανήγγειλαν το πράγμα εις τον πρόκριτον της Βαλιμής Παν. Μητρόπουλον μεμυημένον τα της Φιλ. Εταιρείας…».

Πηγή, περιορισμοί νομοθεσίας: όπως στις προηγούμενες συνέχειες.

(Συνεχίζεται…).

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s