Τα γεγονότα της επανάστασης του 1821 στην επαρχία Καλαβρύτων.

9.

(Συνέχεια από το προηγούμενο…).

Αρφαρά.

Εκεί ένα από τα πρώτα επαναστατικά γεγονότα του 1821. Ο Σολιώτης φονεύει επτά Τούρκους στα γύρω του Αρφαρά χωριά (Φιλήμων τ. Γ΄. σ. 8). Ο ίδιος ο Ν. Σολιώτης στα ανέκδοτα απομνημονεύματά του αναφέρει: «… Μετά δύο ημέρας, ήτοι την 16ην Μαρτίου το εσπέρας διέβαινον και οι Τούρκοι Τσιπογλαίοι, Τριπολιτσιώτες από τα πέριξ χωρία Αρφαρά και Χασίων. Ειδοποιηθείς δια τούτο έστειλα τινάς των συντρόφων μου και εσκότωσαν και αυτούς…» (Ελληνική Επανάστασις ή Λεύκωμα Πελοποννησίων 1821-1931 επί τη 100τηρίδι εν Θεσσαλονίκη… Νέα Υόρκη, τ. Α΄, σ. 25-27). Ο Γ. Παπανδρέου αναφέρει σχετικά: «Την 18η λοιπόν Μαρτίου οι περί τον Ν. Σολιώτην αυξηθέντες εφόνευσαν ωσαύτως κει ετέρους 7 Τούρκους περί το χωρίον Αρφαρά των Χασιών (του δήμου Αιγείρας)…» (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 43). Ο Ν. Σπηλιάδης τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 14 Μαρτίου, αναφέροντας ότι: «…Την 14 [Μαρτίου] φονεύει και άλλους 8 με τον Τσίπογλουν περιφερομένους εις εκείνα τα μέρη δια τον κεφαλικόν φόρον…».. Ο Φιλήμων αναφέρει, χωρίς ημερομηνία, ότι ο Σολιώτης φονεύει επτά Τούρκους στα γύρω του Αρφαρά χωριά. Ο Αθ. Θ. Φωτόπουλος (Ιστορικά…, 41) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό συνέβη στις 18 Μαρτίου 1821.

Βεσοβά των Χασιών.

Εκεί ένα από τα πρώτα επαναστατικά γεγονότα του 1821.[1] Στα Χάνια της Βερσοβάς ο Νικόλαος Σολιώτης στις 20 Μαρτίου 1821 εκτύπησε περισσότερους από 60 Αλβανούς Τούρκους (Φωτάκου: Βίοι Πελοπ/σίων…, 32). Ο Φιλήμων (Δοκίμιο, τ. Γ΄. σ. 9) δεν προσδιορίζει ακριβώς το γεγονός αναφέροντας: «…Συγχρόνως [με το κτύπημα του Σολιώτη στις Πόρτες Αγριδίου το οποίο τοποθετεί στις 16 Μαρτίου] οι πέριξ κάτοικοι φονεύουσιν εν τω πλησίον κειμένω χωρίω Βερσοβά άλλους τινάς εκ της Αμφίσης εις Τρίπολιν μεταβαίνοντας Τούρκους…». Ο Γ. Παπανδρέου αναφέρει σχετικά: «Την 18η λοιπόν Μαρτίου οι περί τον Ν. Σολιώτην αυξηθέντες εφόνευσαν ωσαύτως κει ετέρους 7 Τούρκους περί το χωρίον Αρφαρά των Χασιών (του δήμου Αιγείρας) και τη 19η άλλους τινάς Αλβανούς εν Βερσοβά[2] των Χασιών, μεταβαίνοντας εξ Αμφίσσης εις Τρίπολην» (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 43).[3] Ο Α. Φραντζής (Α΄, 146) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό συνέβη στις 16 Μαρτίου: «… την δε 16 Μαρίου ο αυτός [Ν. Σολιώτης] πάλιν συνοδευόμενος με τους Πετιμεζαίους εφόνευσεν εις κώμην ονομαζομένην Βερσοβάν άλλους 28 Οθωμανούς ερχομένους από Σάλωνα και αποβάντας εις Ακράταν, οδεύοντας δε από το μέρος των Χασιών δια Τριπολιτζάν…».[4] Ο Χ. Γ. Ευαγγελάτος (Αγ. Λαύρα…, 75) αναφέρει τα εξής: «Βεβαίως, προυπήρξαν σποραδικαί περιπτώσεις ανταρσίας εναντίον της Τουρκικής Διοικήσεως, αι οποίαι είχον αρχίσει από της 14ης Μαρτίου. Και αξίζει να αναφερθούν εδώ. Την ημέραν αυτήν ο Αναγνώστης Γιαννόπουλος ή Πάντζιος, κατά διαταγήν του Χαραλάμπη συνέλαβεν, εις την Ακράταν Αλβανούς στρατιώτας, ερχομένους από τα Σάλωνα, με προορισμόν την Τρίπολιν. Ούτοι εφονεύθησαν εις την Βερσοβάν…».Ο Ν. Σπηλιάδης τοποθετεί το γεγονός αυτό στις 18 Μαρτίου, αναφέροντας ότι: «…Την 18 [Μαρτίου] μαθών ότι έως εξήντα Τουρκαλβανοί έφθασαν εις Βερσοβάν από τα Σάλωνα και απήρχοντο εις Τριπολιτσάν, εκινήθη επί κεφαλής τριακοσίων Ελλήνων και τους προσέβαλεν· εφόνευσε δε είκοσι και τους λοιπούς ηχμαλώτισεν. Επληγώθησαν δε και τρείς εκ των Ελλήνων ακινδύνως…». Ο Φωτάκος στα Απομνημονεύματα αναφέρει: «Κατ’ εκείνας τας ημέρας [χωρίς να προσδιορίζει ποιές άκριβώς] ο Ν. Σολιώτης με τον Αναγνώστη Κορδή και λοιπούς εις το Αγρίδι εις ταις Κλουτσίναις τους γυφτοχαρατσίδες. Και πάλιν δε ο ίδιος έπειτα από τρεις ημέρας εσκότωσε τους Αλβανούς εις Βερσοβά των Χασιών. Τότε συγχρόνως εσκότωσαν οι Λιβαρτσινοί δύο Τριπολιτσιώτας Τούρκους σπαΐδες εις το Λιβάρτσι των Καλαβρύτων.…». Διευκρινίζει όμως σε άλλο σημείο ότι στις 21 Μαρτίου εφόνευσαν τους Τούρκους στη θέση Ανά(ρ)γυρον, άρα στις 21 Μαρτίου κατ’ αυτόν έγιναν τα γεγονότα εις Βερσοβά. Όμως στη βιογραφία του Σολιώτη αναφέρει ότι:  «… Εκτύπησε προσέτι [ο Σολιώτης] προ της 20 Μαρτίου περισσοτέρους των 60 Αλβανούς Τούρκους κατά τα Χάνια της Βερσοβάς…».

Ανάγυρος τοπ. διαμ. Χόβολης. Ο Αθ. Θ. Φωτόπουλος (Ιστορικά…, 41-42) αναφέρει: «Την 13 ή 14 Μαρτίου ήλθεν εις Λιβάρτζιον και ανέλαβε την στρατιωτικήν διοίκησιν ο Παναγιώτης Φωτήλας, υιός του Ασημάκη. Ούτος ήρχισεν αμέσως να στρατολογή εξ’ όλων των χωρίων του Σεμπτίου και να παρασκευάζεται δια τας επικειμένας συγκρούσεις. Τη επινεύσει δ’ αυτού εφονεύθησαν παρά το Σοποτόν υπό Ελλήνων οι Τούρκοι τσιφλικούχοι του Μοστιτσίου και Καστελίου Ασήμαγας και Ομέραγας Μουκαπελετζήδες (Τσιπουγλαίοι). Οι Τούρκοι αυτοί, αντιληφθέντες τας επαναστατικάς διαθέσεις των Ελλήνων, είχον αποφασίσει να μεταβούν εις Τρίπολιν. Παρέλαβον δε ως συνοδούς εκ των τσιφλικίων των τους Σταθάν Πανόπουλον, Αθανάσιον Κίτσον, Πανάγον Βλάντην και έτερους δύο και ανεχώρησαν την αυγήν της 19 Μαρτίου. Κατ’ αρχάς εσκόπευον όπως διέλθουν εκ των Κατσανών, φοβηθέντες όμως μήπως υποστούν επίθεσιν εκ μέρους των Ελλήνων, μετέβησαν εν Σοποτώ και εκείθεν προυχώρησαν προς την Χόβολην. Αλλ’ όταν έφθασαν εις την Θέσιν «Ανάγυρος» πλησίον του ναΐσκου του Αγίου Αθανασίου, οι Έλληνες συνοδοί τους εφόνευσαν, τη επινεύσει βεβαίως του Π. Φωτήλα, ως ανεφέρομεν και προηγουμένως. Εν Στρεζόβη διεσώζετο η αρχή ενός σχετικού άσματος, εις το οποίον ο Π. Φωτήλας κατωνομάζετο ως τριαντάφυλλον: Στο Σοποτό στο διάσελο, κοιμάτ’ ένα τριαντάφυλλο/ κοιμάται κι ονειργιάζεται, βλέπει κι’ αρρεβωνιάζεται/ βάνει την πλάκα πεθερά, τη μαύρη γης γυναίκα». Ο Φωτάκος αναφέρει: «ο Σταθάς Πανόπουλος, Αθανάσιος Κίτσος και Πανάγος Βλάντης και άλλοι δύο, από τα χωρία Μοστίτζι και Καστέλι, συνοδεύσαντες τους διαμένοντας Ασήμαγαν και Ομέραγαν Μουκαμπελετζήδες εις τα χωρία Ταύτα, (τα οποία ήτον ιδιοκτησία των) και περνώντας από το Σοπωτόν πολλά πρωΐ την 21 Μαρτίου τους εφόνευσαν ημίσειαν ώραν μακράν της κωμοπόλεως εις την θέσιν, την ονομαζομένην Ανά(ρ)γυρον…».

————————————————————————————-


[1] Ο ίδιος ο Ν. Σολιώτης στα ανέκδοτα απομνημονεύματά του αναφέρει: «… την ακόλουθον ημέραν [17 Μαρτίου] έφθασαν δια θαλάσσης από Σάλωνα δύο Μπουλούκμπασήδες με εξήκοντα Τούρκους τους οποίους διαβαίνοντας δια του χωρίου Βερσοβάς της τριπολιτσάς, συσσωματωθέντες οι κάτοικοι των πέριξ χωρίων και ενωθέντες με τους απεσταλμένους συντρόφους μου, τους εφόνευσαν πάντας κατά το χωρίον Βερσοβάν. Τούτο ειδοποιηθείς έδραμα και εγώ με άλλους 50, αλλά δεν επρόφθασα την μάχην καθ’ ότι είχε τελειώσει…» (Ελληνική Επανάστασις ή Λεύκωμα Πελοποννησίων 1821-1931 επί τη 100τηρίδι εν Θεσσαλονίκη… Νέα Υόρκη, τ. Α΄, σ. 25-27).

[2] [Ο Αθ. Θ. Φωτόπουλος (Ιστορικά…, 41) αναφέρει ότι το γεγονός αυτό συνέβη στις 19 Μαρτίου 1821.]

[3] Ο Φωτάκος (Απομνημ. (1858), σ. 17) αναφέρει:«Κατ’ εκείνας τας ημέρας [χωρίς να προσδιορίζει ποιές άκριβώς] εσκότωσεν ο Ν. Σολιώτης με τον Αναγνώστη Κορδή και λοιπούς εις το Αγρίδι εις ταις Κλουτσίναις τους γυφτοχαρατσίδες. Και πάλιν δε ο ίδιος έπειτα από τρεις ημέρας εσκότωσε τους Αλβανούς εις Βερσοβά των Χασιών. Τότε συγχρόνως εσκότωσαν οι Λειβαρτσινοί δύο Τριπολιτσιώτας Τούρκους σπαΐδες εις το Λιβάρτσι των Καλαβρύτων….». Ο ίδιος στη σελ. 262, διευκρινίζει ότι: «Σελ. 18 στ. 4 λέγομεν ότι οι Λειβαρτσινοί εφόνευσαν εις το Λιβάρτσι τους σπαΐδες Τούρκους· αλλ’ επανορθώνοντες αυτά λέγομεν ότι ο Σταθάς Πανόπουλος, Αθανάσιος Κίσος και Πανάγος Βλάντης και άλλοι δύο, από τα χωρία Μοστίτζι και Καστέλι, συνοδεύσαντες τους διαμένοντας Ασήμαγαν και Ομέραγαν Μουκαμπελετζήδες εις τα χωρία Ταύτα, (τα οποία ήτον ιδιοκτησία των) και περνώντας από το Σοπωτόν πολλά πρωΐ την 21 Μαρτίου τους εφόνευσαν ημίσειαν ώραν μακράν της κωμοπόλεως εις την θέσιν, την ονομαζομένην Ανάργυρον…». Οπότε το «συγχρόνως» προσδιορίζεται ως «21 Μαρτίου», άρα προσδιορίζει αυτή την ημερομηνία για τα γεγονότα στα Χάνια Βερσοβά. Όμως ο ίδιος ο Φωτάκος (Βίοι Πελοππονησίων… (1888), σ. 36) στη βιογραφία του Ν. Σολιώτη αναφέρει τα εξής: «… Εκτύπησε προσέτι [ο Σολιώτης] προ της 20 Μαρτίου περισσοτέρους των 60 Αλβανούς Τούρκους κατά τα Χάνια της Βερσοβάς…». Στα «Υπομνήματα περί της επαναστάσεως…» (1837) του Π. Πατρών Γερμανού και στη σελ. κζ΄των προλεγομένων από τον Φιλήμονα, αναφέρεται ότι: «Τα εις Κατζάναν, Λιβάρτζι και Φενεόν συμβάντα τη 18 και 19 Μαρτίου δεν κανονίζουσιν την κυρίαν εποχήν της Επαναστάσεως, αν και πρόδρομοι ταύτης…». Το γεγονός αναφέρει και στη σελ. 16 και διευκρινιστικά στη σελ. 242. Οι ημερομηνίες λοιπόν και εδώ (όπως και στα γεγονότα της Χελωνοσπηλιάς και Φροξυλιάς) δεν συμφωνούν απόλυτα.

[4] Ο Α. Φραντζής συνεχίζων αναφέρει: «… Αλλ’ οι δύο ούτοι ακροβολισμοί [Πόρτες και Βερσοβά] έγιναν ως υποκεκρυμμένοι υπό το πρόσχημα του ληστρικού κινήματος, και ουχί δημοσίως γεγονότος αποστατικού. Εγένοντο δε και από ανοησίαν, ήτις ούχ’ ήττον τότε έλαβεν αρχήν να προχωρή…».

Πηγή, περιορισμοί νομοθεσίας: όπως στις προηγούμενες συνέχειες.

(Συνεχίζεται…)

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s