Γκερμπεσιώτες στον ΕΛΑΣ.

Η 28η ημέρα του Οκτώβρη πλησιάζει και η αντίσταση του Έλληνα, του ελληνικού λαού στους καταχτητές Γερμανούς και Ιταλούς, αλλά και τα δεινά που ακολούθησαν μας έρχονται στο νου…

Μεταξύ εκείνων που πολέμησαν τους καταχτητές ήσαν και οι μαχητές του ΕΛΑΣ[1].

Για τους καταγόμενους από το Γκέρμπεσι, μέχρι στιγμής, έχω ελάχιστα στοιχεία. Μερικά απ’ αυτά παραθέτω στη συνέχεια:

Παπαζαφείρης Βασίλειος: (ψευδώνυμο: Λεπίδας) από το Γκέρμπεσι Λαπαθών. Ανήκε στο ΙΙΙ τάγμα του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ. Τραυματίστηκε σε σύγκρουση που έγινε στις 17 Αυγούστου 1944 έξω από τα Λεχαινά στη θέση Δροσαλή, όπου τμήμα του ΙΙΙ τάγματος με επικεφαλής τον λοχία Κουλουβάρδη (Μπουρνιά) συνεπλάκη με δύναμη Γερμανών. Αποτέλεσμα: 7 Γερμανοί νεκροί και 2 τραυματίες. Αντάρτικες απώλειες 2 τραυματίες: Ο Βασίλειος Παπαζαφείρης (Λεπίδας) και ο Νικόλαος Καρδιανός (Καρατζάς). Δεν γνωρίζω άλλα στοιχεία.

%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b6%ce%b1%cf%86%ce%b5%ce%af%cf%81%ce%b7%cf%82-%ce%bb%ce%b5%cf%80%ce%af%ce%b4%ce%b1%cf%82Σκόνδρας Ανδρέας: από Γκέρμπεσι (Προφ. Ηλία). Αναγράφεται σε φ. Μητρώου του 2ου Τάγματος του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, στον 6ο λόχο, στις 27.10.44, με χρονολογία κατάταξης 1.10.44. Την ίδια ημέρα (27.10.44) έχει συνταχθεί φύλλο λιποταξίας για τον Ανδρέα Σκόνδρα όστις απουσιάζει από το λόχο του από 18.10.44 και κηρύσσεται λιποτάκτης από 25.10.44.

%cf%83%ce%ba%cf%8c%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%b1%cf%82%cf%83%ce%ba%cf%8c%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%b1%cf%821

Ταπεινός Βασίλειος: από Γκέρμπεσι (Προφ. Ηλία). Αναγράφεται σε φ. Μητρώου του 2ου Τάγματος του 12ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, στον 6ο λόχο, στις 27.10.44, με χρονολογία κατάταξης 1.10.44. Την ίδια ημέρα (27.10.44) έχει συνταχθεί φύλλο λιποταξίας για τον Βασίλη Ταπεινό όστις απουσιάζει από το λόχο του από 17.10.44 και κηρύσσεται λιποτάκτης από 24.10.44.

%cf%84%ce%b1%cf%80%ce%b5%ce%b9%ce%bd%cf%8c%cf%82%cf%84%ce%b1%cf%80%ce%b5%ce%b9%ce%bd%cf%8c%cf%821Όπως προκύπτει από τα παραπάνω, οι Ανδρέας Σκόνδρας και Βασίλειος Ταπεινός κατατάχτηκαν την ίδια ημέρα στον ΕΛΑΣ (1.10.44) στον ίδιο λόχο (6ο) και φέρονται να εγκατέλειψαν τις μονάδες τους στις 17 ο Ταπεινός και στις 18 του μηνός ο Σκόνδρας, μετά δηλαδή παραμονή 17 και 18 ημερών. Άλλα στοιχεία δεν γνωρίζω για τους παραπάνω μέχρι σήμερα. Παρακαλώ όποιον έχει στοιχεία και επιθυμεί ας μου τα στείλει.

Την ίδια ημέρα κατατάχθηκε και ο Κωστούλιας Μιλτιάδης από το Μουρίκι, όστις λιποτάκτησε από 20.10.44, ο Αντώνης Ζαχαρόπουλος από το Μοίραλι, όστις κηρύχθηκε λιποτάκτης από 20.10.44 κ. α.

(Σημείωση: Εάν κάποιος εκ των ανωτέρω τυχόν επιζών ή απόγονος αυτού, αισθάνεται ότι θίγεται ή εν τέλει δεν επιθυμεί να αναφέρεται σ’ αυτήν την ανάρτηση το συγκεκριμένο όνομα, παρακαλώ να μου το γνωρίσει μέσω του mail και αμέσως θα το αφαιρέσω, διότι σκοπός μου είναι μόνο η αποτύπωση των ιστορικών προσώπων και γεγονότων και σε καμία περίπτωση δεν επιδιώκω άλλο τι π.χ. προσβλητικό ή σε βάρος προσωπικών δεδομένων κάποιου ατόμου.).

. Για τον αείμνηστο μπάρμπα μου Χαράλαμπο Τζώρτζη (Μπέκιο), μαχητή και αυτόν του ΕΛΑΣ, ευελπιστώ ότι θα συγκεντρώσω ικανά στοιχεία και τότε θα επανέλθω.

Πηγή των εγγράφων: Αρχείο 12ου Συντάγματος ΕΛΑΣ.


[1] Ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ) ήταν το στρατιωτικό σκέλος του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ) κατά την κατοχή της Ελλάδας. Ιδρύθηκε στις 16 Φεβρουαρίου του 1942. στις επαρχίες Καλαβρύτων, Αιγιαλείας και Πατρών την εποχή εκείνη είχε επικρατήσει το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ με έδρα την επαρχία Καλαβρύτων. Ο ΕΛΑΣ είχε οργανωμένα δύο Συντάγματα το 6ο και το 12ο στις επαρχίες αυτές καθένα των οποίων περιελάμβανε δύο Τάγματα. Εκτός αυτών είχαν ιδρυθεί από τον ΕΛΑΣ και ανεξάρτητα Τάγματα Καλαβρύτων και Αιγιαλείας. Το 12ο Σύνταγμα είναι το πρώτο αντάρτικο Σύνταγμα που συγκροτήθηκε στην Πελοπόννησο και αυτό έγινε στη Ρακίτα. Στρατιωτικός Διοικητής ορίστηκε ο Συν/χης Βλάσης Ανδρικόπουλος, πολιτικός ο Γιώργης Σουλελές (Νώντας) και καπετάνιος ο Λαμπέτης. Στη Ρακίτα επίσης συγκροτήθηκε και το Ι τάγμα του 6ου Συντάγματος Κορίνθου με στρατιωτ. Διοικητή τον ανθ/γό Μπούρα.

Για κάθε χρήση των στοιχείων, απαιτείται η σαφής αναγραφή της πηγής.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Σχολιάστε

Μέρος τηλεφωνικού δικτύου του Ε.Λ.Α.Σ. στην επαρχία Καλαβρύτων.

Αυτό είναι το σχεδιάγραμμα του τηλεφωνικού δικτύου του ΕΛΑΣ, στην περιφέρεια αρμοδιότητας του 12ου Συντάγματος καθώς και τα χαρακτηριστικά των τηλεφων. Κέντρων.

Στο Γκέρμπεσι δεν υπήρχε σταθμός.

Δεν υπήρχε σύνδεσμος άραγε; Ίδωμεν…

img_1966img_19641img_19652Θ. Τζώρτζης.

 

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Βιβλίων συνέχεια…

Ο συγγραφέας, του βιβλίου που ακολουθεί και έχει περιέλθει στα χέρια μου, Κ. Β. Καραστάθης είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας 30 έργων ιστορικών, διηγημάτων, θετρικών κ.λ.

Όσοι θέλουν να μάθουν και από άλλους (εκτός από εμένα) για την ονομασία των αρβανιτοχωρίων, ας ρίξουν μιαματιά στην τελευταία σελίδα της παρουσίασης (σελ. 148 του βιβλίου) όπου έχω και τη σχετική σημείωση.

giannopoulougiannopoulou1giannopoulou2giannopoulou3giannopoulou4giannopoulou5

Posted in Βιβλιοπαρουσίαση, Uncategorized | Σχολιάστε

Ο λήσταρχος Νίκος Σκαρτσώρας.

Η κα Αλεξάνδρα Γιαννοπούλου, έλκουσα την καταγωγή της από το Γκέρμπεσι (Προφ. Ηλία), μου έστειλε το παρακάτω έρθρο της δημοσιευμένο στο τεύχος Ιουνίου της εφημερίδος «Αχαγιώτικα Νέα». Είναι ενδιαφέρον και αξίζει να το διαβάσετε!

Κα Γιαννοπούλου σας ευχαριστώ πολύ!

(με κλίκ πάνω στην εικόνα μεγενθύνεται και γίνεται ευανάγνωστη).

giannopoulou

Posted in Καταχωρήσεις άρθρων αναγνωστών | Tagged | Σχολιάστε

Οικονόμου Αριστείδης από Κόκοβα (Σκοτάνη).

 

swwwwssssssssssssssssssssss

Στο Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων τ. Δ’ σελ. 559 αναφέρονται τα εξής:

«Οικονόμου Αριστείδης: από Κόκοβα, δικαστικός και βουλευτής, διαπρέψας αλλά μη υπάρχων περί το 1906 (Παπανδρέου: Επαρχία…, σ. 163). Πρέπει να είναι ο ίδιος: που ήταν πρωτοδίκης στην Πάτρα το 1862, όταν μπήκε επικεφαλής της Επανάστασης κατά του Όθωνα και ονομάστηκε «Εισαγελέας του λαού». Το 1864 έγινε Πρόεδρος Πρωτοδικών Πατρών (ΜΕΕ ΙΗ΄ 758) (Τριανταφύλλου, Λεξικό 1481). Οικονόμος Αριστείδης, Καλαβρυτινός, αναφέρεται ως εκδότης

της εφημερίδας «ΠΑΛΑΙΟΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ», (βλ. λ. Εφημερίδες). Ο ιερέας Χριστόπουλος Σπ. στην Επετ. των Καλαβρ. 1970 σελ. 217-225 αναφέρει μεταξύ άλλων, σχετικά: «Ο Αριστείδης Οικονόμου υπήρξε μία Καλαβρυτινή μορφή, η οποία δι’ αρκετόν χρόνον έλαμψεν τόσον εις τον Καλαβρυτινόν, όσον και εις τον Πανελλήνιον ορίζοντα. Διετέλεσε βουλευτής Καλαβρύτων και υπουργός, διακριθείς εις πολλούς άλλους τομείς της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της Χώρας, κατά τον παρόντα αιώνα. Μάλιστα υπήρξε και ο πρώτος Καλαβρυτινός δημοσιογράφος, εκδίδων την εφημερίδα «Παλαιός Καλαβρυτινός». Εις την Κόκκοβα δεικνύουν ακόμη τα ερείπια της οικίας του Παπά κύρ Κωνσταντίνου, πάππου του Αριστείδου, και διηγούνται ότι την αποφράδα ημέραν, καθ’ ήν έφθασεν εις το χωρίον τούτο (θα ήτο κατά το 1760) η απελπιστική είδησις ότι ο Σουλτάνος εχάρισε εις την Βαλιδέ Σουλτάναν όλην την περιοχήν του Δήμου Λευκασίων μαζί με τους κατοίκους της και τα υπάρχοντά των και οι χωρικοί εν απογνώσει είχον συναθροισθή έξω του χωρίου εις τα «Αλώνια» να συνεννοηθούν περί του πρακτέου, εφάνη ερχόμενος μακρόθεν από τα χωράφια του ο παπάς Κωνσταντίνος. Οι χωρικοί τον περιεκύκλωσαν, του διηγήθηκαν τα θλιβερά «μαντάτα» και τον ηρώτησαν τι να κάνουν. Ο Οικονόμος Κυρίου παπάς Κωνσταντίνος εκοίταξεν επιμόνως τας χείρας των και απήντησεν: «Την δύναμίν σας την έχετε εις τας χείρας σας». Ο παπάς κύρ Κωνσταντίνος είχεν ένα υιόν ονόματι Αθανάσιον και κατά οικογενειακήν παράδοσιν τον προώριζεν δια κληρικόν. Δια χειροθεσίας του Επισκόπου Καλαβρύτων ο νέος κατέστη «Αναγνώστης». Ο πανοσιολογιώτατος πατήρ του ηύρεν μίαν καλήν γυναίκα…». Και συνεχίζει παραθέτοντας και ένα προικοσύμφωνο του Αθανασίου Οικονόμου (που μετά δέκα έτη έγινε ιερέας) ο οποίος παντρεύτηκε την Διαμαντούλα Λαγουμιτζόπουλου από Άγιο Βλάσιο και απέκτησαν τρία παιδιά: τον Προκόπη, τη Θοδώρα και τον Κωνσταντίνο από τον Οποίο γεννήθηκε ο Αριστείδης.».

Να σημειώσω ότι, βουλευτής εκλέχτηκε με μεγάλη πλειοψηφία το 1879 και κατόπιν, και έμεινε παροιμιώδης η φράση του Θρασυβ. Ζαΐμη, όταν μήνες μετά τις εκλογές έλεγε «ακόμα ψηφίζουν τον Οικονόμου στα Καλάβρυτα».

Όσα περί αυτού περιήλθαν τελευταία σε γνώση μου περιλαμβάνονται στον υπό διαμόρφωση Συμπληρηρωματικό τόμο του Ιστορικού Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων.

(Η φωτογρ. και το κείμενο είναι από το βιβλίο του Ι. Τσιώτου «Ιστορία των Καλαβρυτινών».)

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Έγγραφα σχετικά με τη δημιουργία του νεκροταφείου στη θέση «Γαϊδουρόραχη» των Καλαβρύτων.

Από έγγραφο του υπουργείου Οικονομικών με ημερομηνία 24.4.1845 μαθαίνουμε ότι ο Διοικητής Καλαβρύτων είχε υποβάλλει αναφορά προς το υπουργείο των Εσωτερικών «περί παραχωρήσεως εθνικής γης εις την πόλιν των Καλαβρύτων για να χρησιμεύσει ως νεκροταφείο». Το υπουργ. Οικον. ήτο «κατά πάντα σύμφωνο με τη γνώμη του υπουργείου επί των Εσωτερικών».

Από πρόχειρο σημείωμα προς το υπουργείο εσωτερικών με ημερομηνία 25.8.1845 προκύπτει ότι σύμφωνα με τον νόμο περί προικοδοτήσεως θα μπορούσε να δοθεί σε κάθε Δήμο εκ των εθνικών γαιών αναγκαία έκταση για τη δημιουργία Νεκροταφείου, εφ’ όσον αυτή η έκταση δεν μπορούσε να ευρεθεί από εκτάσεις διαλυθέντων μοναστηριών. Επειδή όμως το αίτημα πιθανότατα είχε διατυπωθεί[1] από τους κατοίκους των Καλαβρύτων, η ευεργετική αυτή διάταξη του νόμου δεν επεκτεινόταν σε  ομάδα ή άθροισμα πολιτών και κατά συνέπεια θα έπρεπε ο Δήμος των Καλαβρύτων με πράξη του Δημοτ. Συμβουλίου να ζητήσει να προικοδοτηθεί με την ανάλογη έκταση για νεκροταφείο της πόλεως των Καλαβρύτων, διαφορετικά το αίτημα των κατοίκων θα κρινόταν απαράδεκτο. Μόνο έτσι θα μπορούσε να προκληθεί διάταγμα προς παραχώρηση γης.

Στις 12.12.1845 ο Διοικητής Καλαβρύτων Α. Δαρειώτης σε έγγραφό του προς το υπουργ. των Εσωτερικών, σχετικά με την παραχώρηση γηπέδου στο Δήμο Καλαβρύτων για Νεκροταφείο, αναφέρει ότι του διαβιβάστηκε από τον Δήμαρχο Καλαβρύτων η υπ’ αριθ. 423 πρωτότυπη πράξη του Δημοτ. Συμβουλίου δια της οποίας ζητείται να παραχωρηθεί στο Δήμο η θέση «Γαϊδουρόραχη» για να χρησιμεύσει για ταφή των νεκρών και παρακαλεί το υπουργείο να προκαλέσει το απαιτούμενο Β. Διάταγμα.  Το υπουργείο των Εσωτ. διεβίβασε το αίτημα στο αντίστοιχο των Οικονομικών Υπουργείο στις 21.12.1845 «για να ενεργήσει τα δέοντα».

Το υπουργ. των Οικονομικών στις 3.1.1846 (9.1.1846) με έγγραφό του προς τον Έφορο Καλαβρύτων του δίδει οδηγίες να ενεργήσει καταμέτρηση και οριοθέτηση της έκτασης στη θέση «Γαίδουρόραχη» και να συντάξει σχετικό πρωτόκολλο, σημειώνοντας ότι σε καμία περίπτωση η καταμετρουμένη για τον συγκεκριμένο σκοπό έκταση εθνικής γης δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 5 έως 6 στρέμματα και γι’ αυτό θα πρέπει να υπάρξει συνεννόηση μετά του Επάρχου, ο οποίος και θα προσυπογράψει το πρωτόκολλο. Επίσης το υπουργείο κάνει γνωστό ότι, πριν την καταμέτρηση, απαιτείται και έγγραφη γνωμοδότηση του αρμοδίου Διοικητικού ή άλλου γιατρού, περί της καταλληλότητας της θέσεως αυτής, και αυτή η γνωμοδότηση, επικυρωμένη από Έπαρχο ή το Νομάρχη, θα πρέπει να συνοδεύει το σχετικό πρωτόκολλο.

Τα παραπάνω γνωρίζει ο Έφορος στον Έπαρχο στις 7.1.1846.

Στις 20.1.1846, από τα Καλάβρυτα ο εκ του δήμου Κερπινής ιατρός Νικόλαος Ιω. Μέγαρης  σε τετρασέλιδη θεωρημένη αρμοδίως, έκθεσή του αναφέρει περί της καταλληλότητας της θέσης για Νεκροταφείο. Η έκθεση έχει ως εξής :

«Προς τον Δήμαρχον Καλαβρύτων/ Κατά συνέπειαν της υπ’ αριθ. 47 προς ημάς προσκλήσεώς σας, εκδοθείσης συνεπεία της υπ’ αριθ. 142 Διαταγής του Επαρχείου, και υπ’ αριθ. 57 του Οικον. Εφόρου Καλαβρύτων, ο υποφαινόμενος μετέβην σήμερον ενταύθα εις την πρωτεύουσαν της πόλεως Καλαβρύτων, και επιθεωρήσας τας θέσεις Γαίδουρόραχης, επί τω λόγω του ότι πρόκειται να παραχωρηθεί εις την κοινότητα της πόλεως ταύτης, ως έξ  στρέμματα γηπέδου εις την ρηθείσαν θέσιν παρά του υπουργείου προς ταφήν των νεκρών, ή και σχηματισμόν νεκροταφείου./ Θεωρήσας όθεν τας διαφόρους κατ’ εκείνο το μέρος θέσεις, λαβών υπ’ όψιν και τας πρότερον εγκριθείσας παρά του Διοικητικού ιατρού γνωμοδοτήσεις, επ’ αυτώ τούτω τω σκοπώ εν μέρει ενεργηθείσας εις δύο μέρη της πόλεως ταύτης, με θλίψιν και γογγυσμόν των κατοίκων. Συμορφωθείς και με τα περί νεκροταφείου διατεταγμένα, και μετά του υπ’ αριθ. 150 Διατάγματος από 28/9 Απριλίου / Μαρτίου 1834 περί Νεκροταφείων ορισμένα, Γνωμοδοτώ ότι προς το Αρτικοανατολικόν μέρος της πόλεως ταύτης υπάρχει κατάλληλος θέσις δια την οποίαν πρόσθετο σκοπόν και η δημοτική αύτη Αρχή είναι σύμφορος και σύμφωνος κατά τα μνησθέντα περί νεκροταφείων διατεταγμένα./ α) Ότι η θέσις αύτη κλίνει προς το Αρτικοανατολικόν μέρος, β) ότι η ποιότης του γηπέδου τούτου είναι άνυδρος και ξερή κλίνων[!] οποσούν εις αργιλώδες και φαιάν, γ)  ότι η πόλις κειμένη μάλλον και κλίνουσα προς το μεσημβρινόν μέρος, οι πνέοντες άνεμοι είναι ο Νότος και κυρίως ο Ζέφυρος, όστις εκπνέει κατά το πλείστον του χρόνου, θέλει αποπέμπωσι τας νοσηράς αναφυομένας εξατμίσεις προς το απέναντι μέρος του νεκροταφείου, και προς τα κάτωθεν οπού δεν θέλει προξενεί βλάβην  ως εκ των αναφυομένων συνήθως αερίων εξερχομένων εκ των τάφων, δ) Ότι το νεκροταφείον θέλει είναι εις το άκρον της πόλεως, εν εκ των προτίστων αντικειμένων οπού προβλέπει ο νόμος, και απέχων[!] εκ της πόλεως κατά το ρηθέν διάταγμα περί Νεκροταφείων 100 μέτρα από την τελευταίαν οικίαν και 120 περίπου εκ των λοιπών συμπλησιαζουσών οικιών Μεσημβρινώς, εκ δε του Ανατολικού επίσης υπέρ των 120./ ε) Ότι εγκριθείσης ταύτης της θέσεως, ευκολύνει τους κατοίκους εν ώρα χειμώνος την δι’ αυτών μετακόμησιν, προς ενταφιασμόν των νεκρών των./ Επειδή όμως δια να γίνει εν τακτικόν νεκροταφείον ,απαιτεί κατά τον νόμον να έχει όλα τα προσόντα τα συνιστώντα αυτό, παρατηρώ να παραχωρηθεί τόσον ανάλογον γήπεδον απού να δυνηθεί ο Δήμος να κατασκευασθεί εις ιερός ναός, και ένας ιδιαίτερος οικίσκος, και κυρίως λέγω να υποχρεωθεί το Δημοτικόν Ταμείον όσον ένστι περί τελευταίου, ως χρησιμεύων[!] προς εναπόθεσιν των νεκρών δια να εκπληρού[ν]ται  χρείας τυχούσης εν καιρώ τα παρά του νόμου διατεταγμένα εντός αυτού, οίον βοήθεια προς τους νεκρούς[;], και νεκροτομεία[!] και νεκροψία./ ως προς το πρώτον ιατρικής βοήθειας ως εκ της επιστήμης ταύτης δια τον απερίσκεπτον ενταφιασμόν ανθρώπων νεκρών κατά το φαινόμενον μόνον, ως εκ διαφόρων περιπτώσεων τούτου γενομένου, ως προς τα δεύτερα δια να διακρίνονται και ανακαλύπτονται ιατροδικαστικώς λαθραίοι και βίαιοι θάνατοι./ Όθεν γνωμοδοτώ δια την μνησθείσαν αυτήν θέσιν Γαϊδουρόραχην επικαλουμένην, των ιδιοκτημόνων Γιακούπη Τζιλαρδιώτη και Μπουσγαλή, υπό τους ανωτέρω όρους, και της τοιχοδιαχωρήσεως κατά το μέρος της πόλεως, και τούτο ότι εν καιρώ κατασκευής τούτου απαιτεί προσωπικήν εμφάνισιν ειδήμονος ιατρού,δια τον λόγον γνωμο[δο]τήσεως, δια τον προσδιορισμόν της θέσεως του ιερού ναού και οικίσκου, και δια την τοιχοδιαχώρησιν τούτου./ Υποσημειούμαι./ τη 20 Ιανουαρίου 1846./ Εν Καλαβρύτοις/ ο εκ του Δήμου Κερπηνιτών ιατρός/ Νικόλαος Ιω. Μέγαρης/ Εθεωρήθη/ τη 20 [δυσαν. οι λοιπές λέξεις]».

Στις 7.2.1846 ο Έφορος Καλαβρύτων με έγραφό του προς τον Γεωμέτρη τον καλεί να μεταβεί στη θέση Γαϊδουρόραχη της πόλεως των Καλαβρύτων να καταμετρήσει εθνική γη που ανήκε στους Οθωμανούς Μπούσγαλη και Τζιλαρδιώτη, έως έξι στρέμματα.

Στις 8.2.1846 συντάσσεται πρωτόκολλο καταμέτρησης και οριοθέτησης μετά σχεδιαγράμματος, για 5 στρέμματα και 230 μέτρα το οποίο υπογράφεται από τον Έπαρχο, τον Οικονομικό Έφορο και τον Γεωμέτρη. Στο σχεδιάγραμμα στα βόρεια της έκτασης αναγράφεται «λοφίσκος Γαϊδουρόραχη», στα νότια «εθνικαί γαίαι» στα ανατολικά «πέτραι και γη εθνική» και στα δυτικά «πέτραι και δρόμοι». Το πρωτποκολλο παρατίθεται στο τέλος του παρόντος.

Στις 20.2.1846 ο Οικον. Έφορος Καλαβρύτων στέλνει το υπ’ αριθ. 57/224 έγγραφο προς το Υπουργ. Οικονομικών, στο οποίο αναφέρει ότι έγινε η καταμέτρηση και οριοθέτηση της έκτασης για το νεκροταφείο και διαβιβάζονται συνημμένα το πρωτόκολλο της καταμετρήσεως και την γνωμοδότηση του ιατρού Μέγαρη. Στο περιθώριο του εγγράφου αυτού υπάρχει σημείωση του υπουργού των Οικονομικών: «Επιστρέφεται προς τον αναφερόμενον δια να επισυνάψει τα μνημονευόμενα έγγραφα, ως μη επισυναφθέντα, προσέχων να μην υποπέσητε εις τοιαύτας παρεκτροπάς./ τη 19 Φεβρουαρίου/ ο επί των οικον. υπουργός/…». Την ίδια ημέρα 20.2.1846 το Υπουργείο των Οικονομικών στέλνει έγγραφο στον Έφορο Καλαβρύτων με θέμα «Το νεκροταφείο της πόλεως Καλαβρύτων» και περιεχόμενο το ίδιο με το εις την σημείωση του υπουργού στο περιθώριο του προηγουμένου εγγράφου: «Επιστρέφεται προς τον αναφερόμενον δια να επισυνάψει… [κ.λ.]».

Στις 5.3.1846 ο Έφορος Καλαβρύτων απαντάει ότι τα έγγραφα εστάλησαν συνημμένα και επικαλείται αποδεικτικά αυτού, (σφραγίδα, θυρίδα κ.λ.), αλλά ο υπουργός στις 28.3.1846 σημειώνει ότι τα έγγραφα δεν έχουν παραληφθεί και αν δεν βρεθούν από το Έφορο να μεριμνήσει να συντάξει άλλα «δια τα περαιτέρω».

Αυτά τα έγγραφα μόνο περιήλθαν σε γνώση μου για το νεκροταφείο στη θέση αυτή.

1111111111

(Το σχετικό πρωτόκολλο).

————————————————————————————

[1] Το σχετικό έγγραφο δεν κατόρθωσα να το βρω.

Πηγή: Γ.Α.Κ.

(Από τον υπό διαβόρφωση συμπληρωματικό 7ο τόμο του Ιστορικού Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων. Χρήση των στοιχείων αυτών επιτρέπεται μόνο ύστερα από ενημέρωσή μου και αναγραφή της πηγής).

Posted in Ιστορία | Tagged , | Σχολιάστε

Τότε και τώρα…

 

Ξεφυλλίζοντας τις εφημερίδες της «μαύρης» για την Ελλάδα περιόδου της Κατοχής και του Εμφυλίου πολέμου, διάβασα και το παρακάτω στην εφημερίδα «Ελεύθερη Αχαΐα» (1.8.1944, φ. 5) η οποία ήταν όργανο του ΕΑΜ Αχαΐας.

Η ιστορία του «Γέρου της Δημοκρατίας» είναι γνωστή και η καταχώρηση δεν έχει να κάνει ούτε με προσπάθεια «σπίλωσης», ούτε με οποιαδήποτε υστερόβουλη ενέργεια. Αυτά για όσους σπεύσουν να με κατηγορήσουν…

Διέκρινα όμως κάποια αντιστοιχία των τότε γεγονότων με τα σημερινά και γι’ αυτό το παραθέτω.

Δεν ξέρω αν συμβαίνει το ίδιο και με εσένα φίλε αναγνώστη…

papandreou1Θ. Τζώρτζης.

Posted in Άρθρα | Σχολιάστε

Οι «Ανδρέϊδες» και οι Γκερμπεσιώτες οπλαρχηγοί.

Βρισκόμαστε στους πρώτους μήνες του 1825. Το φθινόπωρο του 1825 όταν άρχισε ο δεύτερος εμφύλιος πόλεμος στην Αχαΐα, οι κορυφαίοι στρατιωτικοί διώκονται και μαζί με αυτούς οι «Ανδρέϊδες[1]», (Ανδρέας Ζαΐμης και Ανδρέας Λόντος), από την Κυβέρνηση. Ο Έπαρχος Καλαβρύτων Σούτσος τους απειλεί και ετοιμάζεται να τους συλλάβει. Σε έγγραφο που τους στέλνει τους λέει μεταξύ άλλων: «…δεν εννοείτε ως άνθρωποι απελπισμένοι, οι οποίοι απεφασίσατε να σύρετε και τον πτωχόν λαόν εις τον λαιμόν σας, έως αύριον το πρωΐ θέλετε αισθανθεί την δραστηριότητα των νόμων κακοποιοί, τους οποίους κατεπατήσατε επίορκοι τον θεόν δεν φοβείσθε εις του οποίου το όνομα ομόσατε εις την εθνικήν συνέλευσιν [….] δια να φυλάξητε […] εις την Διοίκησιν του έθνους. Την πατρίδα δεν λυπείσθε, την οποίαν δια την ιδιοτέλειάν σας θυσιάζετε λαοπλάνοι…». Τον Ανδρέα Ζαΐμη αποκαλεί Αρχιαντάρτη.

Ένα γράμμα (δυσανάγνωστο) που το υπογράφουν και Γκερμπεσίωτες οπλαρχηγοί αναφέρει τα εξής σχετικά με τους «Ανδρέϊδες»:

«Αδελφοί Στρατηγοί και Πατριώται!/ Οι κύριοι Ανδρέας Ζαΐμης και Ανδρέας Λόντος προσκαλεσμένοι ήλθαν εις την Πελοπόννησο δια να ανταμοθώσι μεθ’ ημών υπέρ της σωτηρίας της πατρίδος, ήτις κινδυνεύει από τους εχθρούς. Ημείς αυτοθέλητοι τους ηκολουθήσαμε, και ο σκοπός μας αποβλέπει να πλησιάσωμεν κατά των Τουρκών. Όσα απεράσαμεν όλα τα ηξεύρομεν και τις γυναίκες και τα μικρά παιδιά και φαίνεται περιττόν να α…ώμεθα. Τούτο μόνον σας λέγομεν ότι εμείς ελάβομεν προ οφθαλμών τον θάνατον, διότι εις άλλο δεν εμείναμε παρά εις μόνην την ζωήν και μανθάνομεν ότι μας φοβερίζετε και έχετε τρόπον να μας κτυπήσετε. Αναγκασμένοι λοιπόν από την αγάπην προς την πατρίδα, δια να μην ανάψη εμφύλιος πόλεμος και χαθώμεν από τους Τούρκους όλοι, σας λέγωμεν  ότι να ησυχάσετε, έως να έλθουν και αποκρίσεις του Ναυπλίου. Είδατε πραγματικώς ότι άμα εβγήκαν οι κύριοι Ανδρέϊδες τους ηκολούθησαν πολλοί ένοπλοι άνδρες, και ήδη …ζούμεθα εδώ περισσότεροι από χίλιοι. Είδομεν προτήτερα ότι τα χρήματα δεν ωφέλησαν, ούτε στρατιώτες εκινήθησαν[;] και με την έξοδον των ειρημένων πατριωτών[…] και τινός την ησυχίαν ούτε εταράξαμεν ούτε σκοπόν να ταράξωμεν κανένα , τροφήν, τζαρούχια δεν εζητήσαμεν από κανένα πηγαίνωμεν να ανταμώσωμεν τους Τούρκους και αφού ο Θεός δώση νόηση εις τους Έλληνας, είναι οι νόμοι πάλιν εις τον τόπον των και κανένας δεν ημπορεί να τους αποφύγη. Μάλιστα και ημείς έχομεν δικαιώματα και θα τα ζητήσωμεν. Ησυχάσατε λοιπόν , διότι ημείς έχοντες προ οφθαλμών τον θάνατον, ή Τούρκοι, ή όποιος άλλος έλθει να μας πειράξη θα τον αντικρούσωμεν, και ας είναι και δέκα χιλιάδες και εκατόν. Σας δίδομεν αυτήν την ιδέαν δια να μην είμεθα ένοχοι εις ότι ήθελεν ακολουθήσει, και όποιος δώσει αιτίαν από υμάς ας όψετε, και ας δώση απολογίαν την ημέρα κρίσεως. Επειδή εις τον βρασμόν απού σήμερα ευρίσκεται η Πελοπόννησος άμα οπού ανοίξει τουφέκι […] οι μεν Τούρκοι θα αιχμαλωτίζουν από το ένα μέρος οι δε Έλληνες θα σκοτωνόμεθα από το άλλο, και ο εξολωθρεμός όλων μας άφανδος. Αυτή ήταν η γνώμη μας. Εις το εναντίον φούρνος μη καπνίσει. Ταύτα και μένομεν./ Τη 18 Απριλίου 1825./ Άγιος Βλάσης/ Ανδρέας Πετιμεζάς/ Παναγής …πιανότης/ Νάνος[;] Νικολός/ […]/ Γιώργος Κοψομήτης/ Πανάγος […]/ Χρόνης […]/ Γεώργιος Παπαδόπουλος/ Θανάσης Κοντογεωργάκης[2]/ Κωνσταντής Κουμανιώτης/ Δημήτριος […]/ Νικολάκης Φραγκάκης/ Δημητράκης Κοτρόπλος/ Ασημάκης Λαπατίτης/ Κόλιας Γκερμπεσιώτης*/ Χρήστος Αδαμόπουλος/ Πανάγος […]/ Ηλίας Πλώτας[3]/ Ηλίας Κουτελιώτης/ Κωνσταντής Βιλιβινιώτης/ Κανέλλος Ζαχλωρίτης/ Γιάννης/ Δημητράκης Σάκος[;]/ Πανάγος Ντάβλας/ Αγγελής Οικονομόπουλος/ ίσον απαράλλακτον τω πρωτοτύπω/ τη 20 Απριλίου 1825. Εκ Σουδενών/ Ο Γεν. Γρ./ Γεώργ. Οικονόμου».

(Τα γράμματα έχουν γίνει έντονα από εμένα, για να επισημάνω τους εκ του Γκέρμπεσι καταγομένους).

Και άλλο έγγραφο οπλαρχηγών της επαρχίας των Καλαβρύτων προς τον Έπαρχο έχει ως εξής:

«Προς τον φιλογενέστατον κύριον Έπαρχον των Καλαβρύτων./ Ελάβομεν σήμερον το γράμμα σας σημειωμένον εις τας 18 τρέχοντος, είδαμε και τα όσα εν αυτώ μας σημειείτε. Ημείς σας εστείλαμε άνθρωπο να σας ομιλήση στοματικώς ότι ο κύριος Ανδρέας Ζαΐμης προσκαλεσμένος παρ’ ημών και άλλων πολλών, ήλθεν εις την πατρίδα να συναγωνισθώμεν δια την κοινήν ωφέλειαν της πατρίδος, και όταν προϋπαντήσωμεν την ορμήν των εχθρών τότε οι νόμοι μένουν εις τον τόπον τους και […] οι ένοχοι. Εις ημάς τέλος πάντων, δεν έμεινε άλλη ελπίς επειδή και τα ζώα μας, πρόβατά μας και ότι άλλο είχαμε τα εχάσαμεν, τώρα κινούμεθα εναντίον των εχθρών προς τας Πάτρας, και η φιλογένειά σας ελάτε να μας κτυπήσετε από τα οπίσθια, και οι Τούρκοι από εμπρόσθια δια να θυσιασθώμεν όσον τάχος, ο σκοπός μας είναι να αναφερθώμεν και προς την Διοίκησιν, καθώς και ο ίδιος έγραψεν, και ότι απόκρισις έλθη τότε βλέπομεν, και μένομεν. Τη 18 Απριλίου 1825. Αγιοβλάσσης/ Νικολάκης Φραγκάκης/ Χρήστος Αδαμόπουλος/ Αναγνώστης Βασιλακόπουλος/ Ασημάκης Λαπατίτης/ Ηλίας …όπουλος[;]/ Αντώνης Σωτηρχόπουλος/ Πανάγος Λαπατίτης/ Κωνσταντής Σταμπολόπουλος/ Παναγάκης Βαλιζιώτης/ Κανέλλος Ζαχλωρίτης/ Θανάσης Κοντογεωργάκης/ Κωνσταντής Δημητρακόπουλος/ Νικόλαος Κυριτζοβίτης/ Μιχάλης Κλαπατζουνιώτης/ Ίσον απαράλλακτον [κ.λ.]».

Και…. περί Φραγκάκη.

Τα έγγραφα υπογράφει και ο Νικολάκης Φραγκάκης. Στο blog έχω καταχωρήσει άρθρο με τίτλο: «Ο Θ. Κολοκοτρώνης χρησιμοποιεί σκληρούς χαρακτηρισμούς κατά Καλαβρυτινών οπλαρχηγών», στο οποίο αναφέρεται ότι ο Κολοκοτρώνης κατάφέρεται με υποτιμητικούς χαρακτηρισμούς και κατά του Φραγκάκη.

Είχε σταλεί από τον Έπαρχο Καλαβρύτων το παρακάτω έγγραφο:

«Αριθ. 40./ Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος/ Ο Έπαρχος Καλαβρύτων./ Προς τους ακολουθούντας με τους αντάρτας κατοίκους της επαρχίας Καλαβρύτων./ Με όλους του χριστιανικούς και πατριωτικούς τρόπους επάσχισα έως σήμερον να σας μετακαλέσω είς τον ίσον δρόμον, και να σας κάμω να βγήτε από την αναίσθητον πλάνην με την οποίαν θα αφανίσητε όχι μόνον τον εαυτόν σας, αλλά και την πατρίδα σας, αλλά βλέπων ότι με τρεις προκυρήξεις οπού σας έστειλα περικλείοντάς σας και κόπιαν των διαταγών της Σ. Διοικήσεως δεν εκατόρθωσα να σας κάμω να παραιτηθήτε από τον παράνομον σκοπόν σας του ν’ ακολουθήσετε πάλιν τους λαολάνους αντάρτας Ανδρέαν Ζαΐμη και Ανδρέαν Λόντον, οι οποίοι δια την ιδιοτέλειάν των απεφάσισαν τον όλεθρον της πατρίδος, και ότι εφτάσατε άνευ ετέρου τα άρματα εναντίον της νομίμου Διοικήσεως δια να σώση[;] τους λοιπούς κατοίκους της επαρχίας σας. Ιδού[;] αρχίζω δια να σας φέρω εις τον νού σας μήτε τινά φόβον εις τα σπίτια σας. Και πρώτον απόψε καίεται το σπίτι του Γουμενιτσιάνου Χρήστου, του Φραγκάκη Κερπινιώτη, και του Αντώνη Κουτελιώτη, έπειτα και των λοιπών όσοι ακολούθησαν ή ακολουθήσουν τους αντάρτας, και δεν επιστρέψουν εις τα οσπίτια των. Εις όλα τα μέρη του κόσμου οι νόμοι είναι δραστήριοι, δια την ασφάλειαν του κοινού, και πρώτον μεν πασχίζουν τα τέκνα της Διοικήσεως δια να μετακαλέσουν εις το ίσον δρόμον με τας συμβουλάς, δεύτερα δε απελπισθέντες οι νόμοι από την επιστροφήν των αμαρτανούντων λαμβάνουν προ οφθαλμών την απώλειαν των […] της απωλείας. Τη 18 Απριλίου 1825. Σερπάνι/ Ο Έπαρχος/ Ιωάννης Σούτζος[;]/ Ο υπογραμμ. Ιωάννης Λαμπρόπουλος./ ίσον απαράλλακτον τω πρωτοτύπω/ τη 19 Απριλίου 1825. Γουμένιτζα./ Εν Ελλείφει του Γ. Γραμμ./ ο υπογραμμ. Ιωάνν. Λαμπρόπουλος/ Ίσον εξ’ ίσου απαράλλακτον/ τη 20 Απριλίου 1825. Εκ Σουδενών».

Σε αυτές τις απειλές ο Ν. Φραγκάκης απαντάει ως εξής (το έγγραφο είναι δυσανάγνωστο):

 «Αδ[ελφέ] κύριε έπαρχε./ είδον ένα γράμμα σου οπού λέγει ότι θα μου κάψης το οσπήτι. Αν κύριε Σούτζο όταν επήρα το τουφέκι στον νόμο δια να γλυτώσω από την σκλαβιά, εξέγραψα πρώτον την ζωήν μου και την κατάστασίν μου, ελησμόνησα τότε να ξεγράψω και το οσπήτι διατί δεν μ’ έκαμε αυτό. Ότι το έδειξα πραγματικώς, έχω δια καύχημά μου πληγάς και το χέρι μου τζακισμένο και τώρα πάω να σεδοθώ[;] στους Τούρκους. Μάντεμ[;] θα μου κάψης τ’ οσπήτι γυρίζω σε σένα γιατί είδαν οι Τούρκοι, και ήταν και κοντήτερα από Παξιούς[;], εις τους οποίους δεν μ’ αφήνεις να πάω. Σαββάτο βράδυ./ Νικόλαος Φραγκόπουλος./ Ίσον απαράλλακτον/ ο Γ. Γραμμ./ 20 Απριλίου/ Σουδενά/ Γεώργιος Οικονόμου».

 

Πηγή: Γ.Α.Κ.

(Από τον υπό διαμόρφωση Συμπληρωματικό 7ο τόμο του Ιστορικού Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων).

______________________________________________________–

[1] Έτσι εκαλούντο από τους Κυβερνητικούς.

[2] Περί των Κοντογεωργακαίων έχω αναφερθεί στο παρόν blog στις αναρτήσεις: Τουρκοπροσκύνημα, Γκέμπεσι: μία αμφιβολία αίρεται…, Θανάσης Κοντογεωργάκης. Δημήτρης Κοντογεωργάκης, Μερικοί εξ’ όσων καταγόντουσαν από το Γκέρμπεσι… κ.λ.

[3] Ομοίως για τον Πλώτα: Ένας ακόμα αγωνιστής του 1821 από το Γκέρμπεσι, Σκόνδρας Παναγιωτάκης: αξιωματικός στον αγώνα του 1821, από το Γκέρμπεσι. Πλώτας Χρήστος: επίσης αξιωματικός του 1821 με πιθανή καταγωγή από το Γκέρμπεσι, Διευκρινήσεις-αποσαφηνίσεις σχετικά με τους καταγομένους από το Γκέρμπεσι αγωνιστές και Αριστειούχους: Πλώτα Χρήστο, Παναγιωτάκη Σκόνδρα, Κεφαλά Θεοδωράκη.

* Για τον Κόλια Γκερμπεσιώτη δεν γνωρίζω άλλο τι.

 

 

Posted in Ιστορία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

Γράμμα του Θ. Κολοκοτρώνη στους Αμερικάνους.

Τον Θ. Κολοκοτρώνη τον ξέρουμε σαν τον εμπειροπόλεμο στρατιωτικό, τον άνθρωπο που καταγινόταν με τα όπλα και τον πόλεμο, που δεν σήκωνε πολλά-πολλά, που πάσχιζε να ελευθερώσει μαζί με άλλους «αδελφούς» – έτσι προσφωνούσε ο ένας τον άλλο – την πατρίδα.

Το παρακάτω έγγραφο, το οποίο είναι ευανάγνωστο και γι’ αυτό δεν το αντέγραψα (πάσχισα όμως να το βρω – για σένα το λέω… ξέρεις εσύ… εσένα που επικρίνεις ακόμα και εκείνες τις αντιγραφές που αναφέρουν την πηγή τους…), δείχνει μια άλλη πτυχή του στρατιωτικού Κολοκοτρώνη. Αυτήν του πατριώτη που ζητάει βοήθεια στο εξωτερικό για τη χώρα του. Απευθύνεται σε φιλέλληνες τις Αμερικής. Ίσως και αυτή η προσπάθειά του να του προσθέσει ένα ακόμα «συν» στον πατριωτισμό του.

Καταλήγει: «Αιτούμενος Κύριε και συγνώμην δια την ενόχλησιν, μένω και υποσημειούμαι./ 12/24 Ιουλίου 1826…».

Το έγγραφο προέρχεται από αντιγραφή.

Αξίζει να το διαβάσετε.

Γράμμα σε ΑμερικήΓράμμα σε Αμερική1Πηγή: Γ.Α.Κ.

Posted in Άρθρα | Tagged , , , | Σχολιάστε

Ευαγγελισμός της Μεταστάσεως* της Παναγίας.

Σήμερα, 12 Αυγούστου, τρεις μέρες πριν το Δεκαπενταύγουστο, πριν δηλαδή τη μεγάλη γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, η εκκλησία εορτάζει τον Ευαγγελισμό της Μεταστάσεως της Θεοτόκου. Την αναγγελία δηλαδή από τον αρχάγγελο Γαβριήλ στην Παναγία του «θανάτου» της και της Μεταστάσεώς της στους ουρανούς.

Η εκφραστική αγιογραφία που ακολουθεί καθώς και η επεξηγηματική της λεξάντα αναφέρονται στο γεγονός.

Όμως στο παρόν blog έχω στο παρελθόν αναφερθεί στην Παναγία με τα τρία παρακάτω «άρθρα», όπου αωφέρονται και τα της αναγγελίας της μεταστάσεώς της και τα διαδραματισθέντα πριν και μετά απ’ αυτήν.

«Σύλληψη» αγίας Άννης.

Η κοίμηση της Θεοτόκου.

Δεκαπενταύγουστο, η κοίμηση της Θεοτόκου ή το Πάσχα του Καλοκαιριού…

Μετάσταση

«Ο Ευαγγελισμός της Μεταστάσεως: Μια σπάνια αγιογραφία που βρίσκεται στο Όρος των Ελαιών στην ομώνυμη εκκλησία. Είναι το σημείο όπου ο Αρχάγγελος Γαβριήλ ανακοίνωσε στην Παναγία τη Μετάστασή της στους ουρανούς. Διακρίνουμε το Χριστό που πλησιάζει και τους Αγγέλους που ειδοποιούν τους Αποστόλους στα πέρατα του κόσμου. Τα ελαιόδεντρα γέρνουν προσκυνώντας την Παναγία. Δυστυχώς δεν είναι γνωστό προσκύνημα και πολλοί λίγοι Χριστιανοί το επισκέπτονται.»

Πηγή: http://www.panoramio.com/photo/69836459


* Μετάστασις: η μετάβαση σε άλλη θέση, μετάβαση σε άλλον τόπο, η αναχώρηση από τη ζωή, ο θάνατος. Εδώ: Η μετάστασις της Θεοτόκου= η κοίμησις της Θεοτόκου. «ἀντὶ γὰρ
θανάτου λοιπὸν κοίμησις καὶ ὕπνος λέγεται ἐντεῦθεν μετάστασις…» (Joannes Chrysostomus Scr.Eccl.,Insanctumpascha Vol 52, pg 767, ln 26).

Posted in παραδόσεις κ.λ. | Tagged , | Σχολιάστε

Βουλή των Ελλήνων, 1843.

untitled1Πηγή: ΙΕΕΕ.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Εκδηλώσεις 2016 στο Γκέρμπεσι.

Πήρα χθες από τον Σύλλογο την παρακάτω πρόσκληση:

ΓκέρμπεσιΣας εύχομαι «χρόνια πολλά» και του χρόνου!

Posted in Ειδήσεις | Tagged | Σχολιάστε

Τρεις λέξεις – μέσα από άλλες τόσο σημαντικές – από το Λεξικό του Νανόπουλου…

 

«Καθρέφτης: «Από το μόνο από το οποίο δεν μπορούμε να κρυφτούμε είναι ο εαυτός μας. Λέω, λοιπόν, συχνά στους φίλους μου ότι θέλω να είμαι εντάξει απέναντι στον εαυτό μου, να μην κάνω κακό σε άνθρωπο, γιατί όταν ξυρίζομαι το πρωί μπροστά στον καθρέφτη, θέλω να μου χαμογελάω και να σφυρίζω ωραίες, αγαπημένες μουσικές. Θέλω να μην ντρέπομαι, όταν με αντικρίζω στον καθρέφτη. Γιατί όλοι μας ξέρουμε βαθιά μέσα μας ποιοι πραγματικά είμαστε και τι έχουμε ή δεν έχουμε κάνει. Ίσως, αυτοί που αφήνουν γένια να μη θέλουν να αντικρίζουν συχνά τον καθρέφτη τους».

Ραγιαδισμός: «Αυτή η χαρακτηριστική ιδιότητα του νεοέλληνα, της «τζάμπα μαγκιάς», υποθάλπει ένα είδος ραγιαδισμού. Επειδή ξέρει ότι είναι εγκλωβισμένος, νομίζει ότι με τέτοιου είδους ξεσπάσματα αποκτά υπόσταση. Όμως, όπως έχει πει και ο Σεφέρης, «είμαστε πολύ για το τίποτα και λίγο για το κάτι». Και κάπου εδώ ελλοχεύει και ο κίνδυνος της απομόνωσης της Ελλάδας. Και δεν αναφέρομαι μόνο στο Eurogroup, αλλά σε επιστημονικό και πολιτιστικό επίπεδο, γιατί έχουμε μια τάση εγκλωβισμού και γεωγραφικά και ψυχολογικά. Σαν να αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε τους Ευρωπαίους και κλεινόμαστε πίσω στο καβούκι μας. Αλλά η Ελλάδα έχει δώσει τα φώτα της στη Δύση και δικαιωματικά εκεί ανήκει».

Υπονόμευση: «Την έχω νιώσει στο πετσί μου την υπονόμευση, τον φθόνο. Είναι πραγματικά απίστευτο πως κάποιοι άνθρωποι, αντί να ζουν και να απολαμβάνουν τη ζωή τους, ζουν μισανθρωπικά και τοξικά υπονομεύοντας τον διπλανό τους. Βρε, ζήστε τη ζωή σας και αφήστε τους άλλους να κάνουν ό,τι νομίζουν. Και αν κάνουν κάτι καλό, μιμηθείτε το, προχωρήστε το, εξελίξτε το». [Πηγή: www.doctv.gr]»

(copy-paste είναι! ΑΛΛΑ θα ήταν ατιμία να «φτιάξω» ένα παρεμφερές κείμενο και να το εμφανίσω σαν προϊόν της δικής μου μίζερης σκέψης… Άσε που θα αλλοίωνα το νόημά του).

Αξίζει να διαβάσει όλο το άρθρο ο καθείς μας. Κάτι θα κερδίσει.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Βιβλίων συνέχεια… Κώστας Χ. Νικολόπουλος (Καμενιανίτης).

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διάβασα το βιβλίο του αγαπητού φίλου πεζογράφου και ποιητή Κώστα Νικολόπουλου (Καμενιανίτη) «Καλάβρυτα ο βωμός της λευτεριάς», το οποίο περιέχει σε πεζό και ποιητικό «λόγο», αποτυπωμένα στο χαρτί συναισθήματα, νοσταλγίες και αναμνήσεις από την πατρώα Καλαβρυτινή γη.

Ενδεικτικά, παραθέτω το διήγημά του «ΤΟ ΚΡΩΞΙΜΟ ΤΟΥ ΓΕΡΑΚΙΟΥ», του οποίου η κεντρική ιδέα βασίζεται στη σφαγή των Καλαβρυτινών από τους Γερμανούς.

ΝικολοπουλοςΝικολοπουλος1Νικολοπουλος2Νικολοπουλος3Νικολοπουλος4Νικολοπουλος5Θ. Τζώρτζης.

Posted in Βιβλιοπαρουσίαση | Σχολιάστε

Καταχώρηση από το «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» στο περιοδικό των απανταχού Φιλιωτών

 

Στα τεύχη 69 και 70 του περιοδικού των απανταχού Φιλιωτών καταχωρήθηκαν οι μετανάστες που πήγαν στην Αμερική και ανέφεραν τόπο καταγωγής Φίλια  (που μπορεί να είναι το χωριό των Καλαβρύτων ή ομώνυμο χωριό άλλης περιοχής της Ελλάδος).

Η αντιγραφή έγινε από το «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» μετά από σχετική επικοινωνία μαζί μου και αποτελεί μέρος όσων για το χωριό Φίλια περιλαμβάνονται σ’ αυτό το έργο.

Ευχαριστώ το Δ.Σ. του συλλόγου των Φιλιωτών και του εύχομαι επιτυχία στο έργο του.

http://adelfotis-filioton.gr/?page_id=7

FILIA0FILIAFILIA1

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Φρικαλεότητες και βασανιστήρια σε Έλληνες, επί τουρκοκρατίας.

Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι ευχάριστο για τον αναγνώστη.

Αναφέρεται σε φρικαλεότητες και απάνθρωπα βασανιστήρια στα οποία υπέβαλλαν τους υπόδουλους Έλληνες οι Τούρκοι καταχτητές.

Και δεν εννοώ (όπως θα διαπιστώσετε) ούτε την αβάσταχτη φορολογία, ούτε την καταπίεση, τις βρισιές, τα υποχρεωτικά δώρα, την πώληση κάθε είδους εξυπηρέτησης, την αρπαγή, τις λεηλασίες, τις ατιμώσεις γυναικών και λοιπά τέτοια τα οποία υφίσταντο οι Έλληνες. Αναφέρομαι σε σωματικά βασανιστήρια, σε σωματικό (και ψυχικό) πόνο.

Τα στοιχεία έχουν αντληθεί από το πολύ σημαντικό τετράτομο έργο του Κυριάκου Σιμόπουλου: «Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα 333 μ. Χ. – 1700. τ. Α΄. Αθήνα 1984. Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα 1700-1800. τ. B΄ τέταρτη έκδοση. Αθήνα 1984. Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα 1800-1810. τ. Γ1΄ δεύτερη έκδοση. Αθήνα 1985. Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα 1810-1821. τ. Γ2΄ δεύτερη έκδοση. Αθήνα 1985», όχι από το έργο του ιδίου: «ΒΑΣΑΝΙΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΩΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ».

Όσα στη συνέχεια αναφέρονται, τα οποία είναι μέρος πολλών ακόμη μεθόδων βασανισμού που οι εφευρετικοί τύραννοι εφάρμοσαν στους δυστυχείς Έλληνες, προέρχονται από μαρτυρίες ξένων περιηγητών στην Ελλάδα κατά τα προεπαναστατικά χρόνια. Κατά συνέπεια είναι απαλλαγμένα από το υποκειμενικό στοιχείο συνοδευόμενο από θυμό και μίσος που όντως με κυρίευσαν.

Όπως είναι γνωστό, ένας λόγος για τον οποίο επισκεπτόντουσαν τότε την Ελλάδα διάφοροι ξένοι ήταν η αρχαιοκαπηλία. Βέβαια υπήρξαν και φιλέλληνες (όπως και ανθέλληνες) οι οποίοι επισκέφτηκαν την Ελλάδα είτε ως απεσταλμένοι ηγετών για να διερευνήσουν την επικρατούσα κατάσταση, είτε με δική τους πρωτοβουλία για να γνωρίσουν την γενέτειρα των αρχαίων Ελλήνων καθώς και τα μνημεία της. Όλοι όμως  αυτοί επωφελήθηκαν και όλο και κάτι πήραν μαζί τους από τον αρχαιολογικό μας πλούτο.

Οι περισσότεροι εξ’ αυτών πέτυχαν να περιηγηθούν την χώρα «συνοδευμένοι» από τουρκικά έγγραφα με τα οποία οι Τούρκοι αξιωματούχοι, στην ουσία εκβίαζαν τους Έλληνες να εξασφαλίσουν στέγη, τροφή και κάθε εξυπηρέτηση στους ταξιδιώτες. Μαζί τους πολλοί έπαιρναν και Τούρκο συνοδό και τότε τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά ούτε για τους ταξιδιώτες ούτε για τους Έλληνες υποδοχείς διότι οι Τούρκοι μεταχειριζόντουσαν βία και οι υπόδουλοι Έλληνες  μη μπορώντας να αντέξουν το ξύλο και τους εξευτελισμούς αντιδρούσαν (αρχικά τουλάχιστον) όσο μπορούσαν.

Περιγράφεται όμως και η ελληνική φιλοξενία και περιποίηση σε ξένους όταν αυτοί δεν συνοδευόντουσαν από Τούρκο.

Φάλαγγα[ς][1], ραβδισμοί.

Η παλαιότερη ίσως περιγραφή βασανιστηρίου με φάλαγγα στα χρόνια της τουρκοκρατίας είναι του λόγιου Χριστόφορου Αγγέλου που έφτασε στην Αθήνα το 1607 και εκεί τον έπιασαν οι Τούρκοι και κατηγορώντας τον για κατάσκοπο τον βασάνισαν. Αφηγείται ο ίδιος: «Αυτίκα δε ήγαγόν με εις τον τόπον της καταδίκης και έδησαν χείρας μου και πόδας σταυροειδώς επάνω της γης… Είχον γαρ ξύλα παχέα καθ’ ά στηρίγματα οίκου επί της γης, και εκείνοις εδέσμευσάν με και ούτως ήρξαντο τύπτειν με μετά ραπίδων, δύο άνδρες, υγραίνοντες τας ραπίδας εν αλμυρώ ύδατι, και όταν ο εις άνω έφερε την μίαν ραπίδα, ο έτερος κατέφερε την ετέραν ραπίδα, τύπτοντές με ίνα μηδαμώς έχω τινά ανάπαυσιν, και ίνα αλγεί με σφόδρα… Και τότε πάλιν ήρξαντο τύπτειν με εκ των ποδών…». Την μέθοδο αυτή βασανισμού συνέχισαν να εφαρμόζουν και μετά την αποκατάσταση Έλληνες πιά βοϊβοδάδες[2] και μπουλουκμπασήδες[3]. «Είδαν, λέει ο Άγγλος Hughes, έναν Αρβανίτη στρατιώτη να υποβάλλεται στην τιμωρία του φάλαγγα. Τον είχαν ξαπλώσει ανάσκελα στο δρόμο, κρατούσαν το δοκάρι από τις δύο άκρες και δύο άλλοι τον χτυπούσαν στα πέλματα με μικρά ραβδιά. Επειδή η τιμωρία δεν ήταν βαρειά δεν είχαν αφαιρέσει τα παπούτσια του. Ο στρατιώτης έβγαζε σπαραχτικά ουρλιαχτά και διάφορες κραυγές «μπό, μπό, μπό» που επαναλαμβάνονταν με απίστευτη ταχύτητα. Αλλά τα φοβερά ξεφωνητά πόνου δεν ενοχλούσαν διόλου τον μπουλούκμπαση που καθόταν σε μία πέτρα και παρακολουθούσε αδιάφορος και ανέκφραστος τα βασανιστήρια καπνίζοντας το τσιμπούκι του. Μόλις συμπληρώθηκαν 100 χτυπήματα τον άφησαν».

Στην Ύδρα δεν τιμωρούσαν με φάλαγγα. Σε περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων τους έστελναν σιδεροδεμένους στην Πόλη και εκεί τους έριχναν σε κάτεργο ή πνίγονταν. Σε περίπτωση μικρών παραβάσεων «Έφερον» αφηγείται ο Αντ. Μιαούλης, «τον εγκληματίαν εις την καγγελλαρίαν, τον έστρωναν πρινή κατά γης δύο άνθρωποι της φρουράς τον εκράτουν, ο μεν εις την κεφαλήν ο δε εις τους πόδας. Δύο άλλοι με στρόπους[4] πισσωμένους τον έδερναν στα γλουτία και του έδιδον κατά βάρος του εγκλήματος ή εκατόν ή διακοσίους ραβδισμούς…».

Το 1664 ο πρόξενος της Αγγλίας στην Αθήνα Ζιρώ σε έκθεσή του «Περί της Αττικής» μεταξύ άλλων αναφέρει: «…Ο σούμπασης πραγματοποιεί όλη τη νύχτα περιπολίες…και παρακολουθεί πού γίνονται φασαρίες, κλεψιές κ.λ.  κι αν συλλάβει κανέναν τον οδηγεί στον καδή για να τον καταδικάσει… Ο κατάδικος οδηγείται ύστερα από το σούμπαση στη φυλακή του βοεβόδα. Εκεί θα τον περάσουν από φάλαγγα και θα τον κλείσουν στο μπουντρούμι. Για αν βγεί πρέπει να εξαγοράσει την καταδίκη του…». «Αν πρόκειται για γυναίκα που κατηγορείται για μοιχεία πρέπει να πληρώσει πολλά. Αλλιώς διαπομπεύεται στους δρόμους καβάλα στο γάϊδαρο με το πρόσωπο προς την ουρά. Αν είναι Τουρκάλα την κλείνουν σ’ ένα σακί και την πνίγουν στη Θάλασσα[5]. Αν ο σύζυγος θέλει να καλύψει το αμάρτημα της γυναίκας του και να την κρατήσει σύζυγό του, πρέπει να την σηκώσει στη ράχη του και να δεχθεί στα πισινά πενήντα ή εξήντα ραβδισμούς. Έπειτα πληρώνει ένα άσπρο, το αποκαλούμενο «κερατιάτικο». Κι από τότε καθένας μπορεί να τον φωνάζει κερατά χωρίς να έχει δικαίωμα να καταφύγει στη δικαιοσύνη».

Ο Γάλλος περιηγητής Aubry de la Montray (1699) περιγράφει το βασανιστήριο αυτό της τουρκοκρατουμένης Ανατολής, με λεπτομέρεια στο χρονικό του: «Ξαπλώνουν το θύμα κατά γης ύπτιο. Κι ενώ ένας γενίτσαρος κρατάει τα πόδια δεμένα ψηλά ο άλλος χτυπάει τα πέλματα μ’ ένα ραβδί πάχους ενός δακτύλου φωνάζοντας μπίρ, ικί, ούτς δηλαδή ένα, δύο, τρία ώσπου να συμπληρωθεί ο αριθμός των προκαθορισμένων χτυπημάτων. Η ποινή αυτή επιβάλλεται και κατά των γυναικών που συλλαμβάνονται να ερωτοτροπούν. Δεν τις χτυπούν όμως στα πέλματα αλλά στους γλουτούς, πάνω από το τσιντιανί τους, το βρακί τους δηλαδή».

Ο Άγγλος περιηγητής Bernard Randoiph το 1675 έκανε περιοδεία στο Μωριά, στη Στερεά Ελλάδα και στα νησιά του Αιγαίου. Αφηγείται τα βασανιστήρια του καπουδάν πασά[6] (Τούρκου Στόλαρχου) το 1680, στον χειρουργό ενός κουρσάρου, ο οποίος κουρσάρος είχε διαφύγει και τον καταζητούσαν οι Τούρκοι με απειλές κατά των κατοίκων της Μυκόνου. Ο χειρουργός αυτός είχε θεραπεύσει πολλές φορές τις πληγές του αρχικουρσάρου. Ο καπουδάν πασάς έδωσε εντολή να τον τιμωρήσουν με φάλαγγα (εκατό ραβδισμούς στα πέλματα των ποδιών). Ο γιατρός έλεγε ότι δεν γνώριζε που κρυβόταν ο αρχιπειρατής και ο πασάς πρόσταξε να του δώσουν διακόσια κτυπήματα στα οπίσθια  και διακόσια στην κοιλιά και τον άφησαν μισοπεθαμένο. Πρήστηκαν τα πόδια του και η κοιλιά του έγινε τούμπανο.

Ο καπουκίνος[7] μοναχός Urbano de Rarigi γράφει για τα δεινά της Σύρου τον 17ο αιώνα: «Αυτό το άτυχο νησί κατατυραννείται από τους κουρσάρους, Φράγκους και Τούρκους…. Οι Τούρκοι αποκαλούν τους νησιώτες «τσαουσάν» (λαγούς) επειδή τρέχουν πανικόβλητοι μόλις αντικρίσουν πλεούμενο. Όσους αιχμαλωτίζουν, τους βασανίζουν με φάλαγγα για να μαρτυρήσουν που έχουν κρύψει τα χρήματά τους».

Περιγραφή του βασανισμού αυτού από αυτόπτη: «Ο φάλαγγας ήτον ένα ξύλο από ένα μέτρο έως έξη ρούπια μακρύς, με δύο τρύπες, ως ένα ρούπι μακριά η μία από την άλλην και ένα σχοινί περασμένο με δύο κόμπους εις τες άκρες δια να μην ξεπερνά. Αυτού έβαζαν τους πόδας του τιμωρουμένου και έστρεφον το ξύλο σφίγγοντας τα πόδια και τους αστραγάλους από κάτω και χτυπώντας αυτά με μίαν βέργαν» (Δημ. Πασχάλη, Η Άνδρος, Εν Αθήναις 1927, τ. Β΄, σ. 225)».

Και στα σχολεία!   Ο φάλαγγας ήταν καθιερωμένος ακόμα και στα σχολεία της τουρκοκρατίας. Αυτόπτης μάρτυρας αναφέρει: «Ο Φάλαγγας ήτον ένα ξύλον από ένα μέτρο έως έξ ρούπια μακριός με δύο τρύπες εις ένα ρούπι η μία από την άλλην, ένα σχοινί περασμένον έχοντας δύο κόμπους εις τες άκρες να μην ξεπερνά. Αυτού έβαζαν τους πόδας και έστριφον το ξύλον και έσφιγγον τα πόδια, εις τους αστραγάλους αποκάτω και ο δάσκαλος έδερνε. Πολλά παιδία εκατουριώντο από τον φόβον των όταν ο αγριοδιδάσκαλος εφώναζε του παιδιού «βρε θεοκατάρατε!» (Θ. Ν. Φιλαδελφέως Περί των από του ΙΗ΄αιώνος αν Αθήναις σχολείων, Χρυσαλλίς, τ. Δ΄[1866], σ. 316 σημ. 2).».

Λοπάρδαλη.

Ένας Αλσατός κατώτερος αξιωματικός τούρκεψε, ονομάστηκε Ibrahim Manzour και εντάχθηκε στον οθωμανικό στρατό ως συνταγματάρχης και το 1818 βρίσκεται υπό τις διαταγές του Αληπασά. Το 1827 κυκλοφόρησε ένα χρονικό προσωπικών εμπειριών ή και λογοκλοπής. Διηγείται ως αυτόπτης μάρτυρας το εξής: Τον Απρίλιο του 1818 πρόσταξε ο Αλής να κλείσουν στο κλουβί της περίφημης λεοπάρδαλης του κήπου του έναν Αρβανίτη που έκλεψε 30.000 πιάστρα, από το ταμείο του, μ’ όλο που έσπευσε να επιστρέψει το ποσό. Αλλά το θηρίο έδειξε απροθυμία να κατασπαράξει τον μελλοθάνατο, παρ’ ότι οι Αλβανοί το εξαγρίωσαν κτυπώντας το με ραβδιά που περνούσαν μέσα από τα κάγκελα. Εκείνη τα δάγκωνε και τα θρυμμάτιζε με μανία σαν να ήταν καλάμια. Τότε οι δήμιοι πρόσταξαν τον άνθρωπο που ήταν μέσα στο κλουβί να αγκαλιάσει τη λεοπάρδαλη, τρυπώντας τον με τα χαντζάρια τους στο λαιμό και στη ράχη, ενώ αυτός ήταν ολόγυμνος κουλουριασμένος στη γωνιά. Τελικά αγκάλιασε το ζώο και εκείνο τον έσκισε με το πόδι στο κεφάλι και αίμα πετάχτηκε από την πληγή. Αυτός έπεσε κάτω και η λεοπάρδαλη περνούσε πάνω από το σώμα του αδιάφορη. Ο Αλής διέταξε τότε να σύρουν το κλουβί με δύο άλογα, έτσι όπως ήταν, στην πόλη, αλλά το θηρίο αρνήθηκε να τον κατασπαράξει. Μετά 4 ώρες τον έβγαλαν και τον αποκεφάλισαν. Ο Αλής πρόσταξε να στείλουν την λεοπάρδαλη σε ένα εξοχικό σεράϊ[8].

Ο αξιωματικός του Ναπολέοντα  Bacheville, «είδε, να ρίχνουν έναν άντρα και μια γυναίκα στο κλουβί της λεοπάρδαλης – την είχαν αφήσει νηστική τρεις ημέρες – και να την κεντούν για να την εξαγριώσουν. Αλλά το θηρίο αρνήθηκε να τους αγγίξει. Φρενιασμένος ο Αλής πρόσταξε να φέρουν ένα κανόνι και να το γεμίσουν. Ζύγωσε, έβαλε φωτιά και όλα μαζί κλουβί, άντρας, γυναίκα και λεοπάρδαλη έγιναν καπνός. Κι ο βεζύρης[9] γελώντας σατανικά είπε: – Κρίμα να τους χωρίσω αφού είναι τόσο αγαπημένοι!».

Αγριόγατος.

Ο Άγγλος περιηγητής Bernard Randoiph το 1675  αναφέρει (βλ. και στην παραγρ. Φάλαγγα) ότι, είχαν συλλάβει όμως και τη γυναίκα του κουρσάρου και για να την κάνουν να ομολογήσει την έγδυσαν ολότελα και την έβαλαν σε μια νησιώτικη βράκα της οποίας έδεσαν προηγουμένως τα μπατζάκια. Έσφιξαν ύστερα το πάνω μέρος της βράκας γύρω από το λαιμό, έβαλαν μέσα έναν αγριόγατο και άρχισαν να τον χτυπούν απ’ έξω με μια βέργα. Ο γάτος ανεβοκατέβαινε ξεσχίζοντας με τα νύχια του τις σάρκες της γυναίκας.

Παλούκωμα (Ανασκολοπισμός).

Ο Άγγλος περιηγητής Henry Blount to 1636 είδε στις πλατείες των χωριών και πόλεων της Θράκης το σύμβολο της τουρκικής τυραννίας: «Άκουσα πολλούς Τούρκους να καυχώνται ότι έχουν θεϊκή εντολή να διοικούν τα άλλα έθνη «με σιδηράν ράβδον». Σε πολλές περιοχές της Τουρκίας, Σκλαβουνία, Βοσνία, Ουγγαρία, Μακεδονία και Θράκη, ο θηριώδης αυτός λαός τοποθετεί σε δημόσια μέρη ένα σιδεροπάλουκο για τρομοκρατία»[10].

Στα τέλη του 17ου αρχές 18ου αιώνα ο Γάλλος γιατρός, Ακαδημαϊκός, καθηγητής βοτανικής και ιατρικής κ.λ. Pitton de Tournefort επισκέφτηκε την Ελλάδα και την Κρήτη και αναφέρει: «…Όταν ένας Τούρκος κλέβει, τον στραγγαλίζουν στη φυλακή ή τον κλείνουν σ’ ένα σακί, προσθέτουν πέτρες και τον φουντάρουν στη θάλασσα. Αν είναι Έλληνας καταδικάζεται σε ραβδισμό ή απαγχονίζεται στο πρώτο δέντρο…

Στην Κων/πολη, ο Γάλλος περιηγητής παρακολούθησε το «παλούκωμα» (ο τρόμος των Ελλήνων επί Τουρκοκρατίας): «Ξαπλώνουν μπρούμυτα το θύμα αφού του δέσουν τα χέρια πίσω, βάζουν στη ράχη του ένα σαμάρι γαϊδάρου και κάθονται πάνω δυο βοηθοί του δημίου για να το ακινητοποιήσουν εντελώς. Ένας άλλος του κρατάει με τα δυο χέρια το κεφάλι κολλημένο στη γη. Τέταρτος βοηθός του δημίου σχίζει με ένα ψαλίδι το πίσω μέρος του βρακιού του θύματος. Τότε ο δήμιος μπήγει το παλούκι, μια ξύλινη σούβλα όσο πιο βαθιά μπορεί. Ύστερα παίρνει ένα ξύλινο σφυρί και χτυπάει το παλούκι ώσπου η μυτερή άκρη να βγει στο στήθος. Ανασηκώνουν έπειτα ορθό το παλούκι και το καρφώνουν στο χώμα. Κι όσο βασανίζεται ο δύστυχος οι τούρκοι τον περιγελούν, τον μυκτηρίζουν και τον καλούν να γίνει μουσουλμάνος.».

Ένας ανώνυμος Γάλλος περιηγητής που ταξίδεψε στην Ελλάδα το 1739 περιγράφει το μαρτύριο που παρακολούθησε: «Ξαπλώνουν το μελλοθάνατο καταγής μπρούμυτα κι ο δήμιος ανοίγει το κάτω μέρος του σώματος με ένα ξουράφι. Ύστερα μπήγουν στην πληγή ένα μυτερό παλούκι μακρύ οχτώ πόδια και αρκετά χοντρό χτυπώντας την άκρη με ξύλινο κόπανο. Όταν η μυτερή άκρη βγει από το δεξιό ώμο του θύματος δένουν τα χέρια στο παλούκι και το καρφώνουν όρθιο στο χώμα. Κι ο όχλος που παρακολουθεί την εκτέλεση γιουχαΐζει…».

Ο Γάλλος περιηγητής Charls – Marie d’Irumberry, που ταξίδεψε στην Ελλάδα το 1791, αναφέρει ότι σε άλλες περιοχές της οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν συνηθίζουν τον αποκεφαλισμό ως τρόπο θανατικής ποινής. Εκεί προτιμούν το παλούκωμα. «Καθώς περνούσαμε από την Ανδριανούπολη είδα εννιά άντρες ανασκολοπισμένους. Απ’ αυτούς ένας μονάχα υπέφερε ζωντανός το μαρτύριο».

Ο Γάλλος περιηγητής Depellegrin το 1718 είδε να εκτελούνται με «παλούκωμα» δύο Αρβανίτες [Μωαμεθανοί Αλβανοί, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν στο Μωριά μετά την εκδίωξη των Βενετών για να επιδοθούν σε αρπαγές και πλιάτσικο. Τους εξόντωσε η Μαραΐτικη κλεφτουριά συνεπικουρούμενη και από τούρκικα ασκέρια, γιατί είχαν γίνει «κράτος εν κράτει»]. «Το μαρτύριό τους ήταν τόσο φοβερό που μετάνιωσα για την περιέργειά μου. Τους ξάπλωσαν μπρούμυτα και τους σούβλισαν χτυπώντας το παλούκι με ένα ξύλινο κόπανο. Σ’ αυτό το μαρτύριο μερικού ξεψυχάνε αμέσως. Άλλοι ζουν ολόκληρο εικοσιτετράωρο».

Ο Pouqueville ιστορεί και το τραγικό τέλος του αρματωλού Θύμιου Βλαχάβα από τη Θεσσαλία , ύστερα από τον άτυχο ξεσηκωμό του 1808. Τον είδε στα Γιάννενα δεμένο πάνω σ’ ένα στύλο στην αυλή του Αλή πασά «πιο γαλήνιος από τον τύραννο που απολάμβανε το μαρτύριό του με κοίταζε με βλέμμα ατάραχο λες και ήθελε να με κρατήσει μάρτυρα στο θρίαμβο της υπέρτατης ώρας του. Δέχτηκε χωρίς να βογγίξει και χωρίς να παραπονεθεί τα χτυπήματα του δημίου. Και τα μέλη του που σύρονταν στους γιαννιώτικους δρόμους έδειχναν στους έντρομους Έλληνες τα λείψανα του τελευταίου καπετάνιου της Θεσσαλίας».

Ο Τ. Κανδηλώρος (Η Δημητσάνα, Αθήναι 1897, 36) αναφέρει ότι ο Κεχαγιάμπεης «απεβιβάσθη το 1805 εις Καλάμας φέρων εικοσακισχιλίους πασσάλους προς ανασκολοπισμόν των Κλεπτών. Τραπείς δε εις τα ενδότερα συνέλαβε και εσούβλισε μερί τους εξακοσίους».

Γάντζοι.

Άλλο βασανιστήριο είναι «οι γάντζοι». Αποτελούν ένα ικρίωμα που στήνεται στην είσοδο των πόλεων. Ο δήμιος ανεβάζει τον κατάδικο με καρούλι ψηλά σ’ ένα στύλο. Κάτω από το στύλο είναι καρφωμένα τα τσιγκέλια. Ύστερα αφήνει απότομα το σκοινί κι ο κατάδικος πέφτει μ’ όλο του το βάρος στους γάντζους και καρφώνεται άλλοτε στο στήθος άλλοτε στις μασχάλες ή σ’ άλλο σημείο του σώματος. Κι εκεί τον αφήνουν να πεθάνει. Πολλές φορές ο θάνατος έρχεται ύστερα από τρεις ημέρες».

Σκλάβοι.

Ο Τσέχος διπλωμάτης και περιηγητής, Wenceslas Wratislaw von Mitrowitz που είχε την ατυχία να σκλαβωθεί από Τούρκους και ν’ αλυσοδεθεί σε γαλέρα κωπηλάτης, περιγράφει: «Είναι απίστευτο το βάσανο να τραβάς κουπί σε γαλέρα. Δεν υπάρχει σκληρότερη δουλειά στον κόσμο. Ο σκλάβος είναι δεμένος με αλυσίδες από το ένα πόδι κάτω από τον πάγκο και τον αφήνουν ελεύθερο μόνο για να τραβάει κουπί. Από τη μεγάλη ζέστη είναι αδύνατο να κωπηλατήσει παρά μόνο γυμνός. Φοράει μόνο ένα βρακί από λινάρι. Κι όταν το καράβι ανοιχτεί στο πέλαγος θα περαστούν στα χέρια του σκλάβου σιδερένιες χειροπέδες για να μη μπορεί να αντισταθεί ή να αμυνθεί κατά των Τούρκων. Έτσι  ο αιχμάλωτος σιδηροδέσμιος χεροπόδαρα, είναι αναγκασμένος να τραβάει κουπί νύχτα μέρα ώσπου το δέρμα του να καεί σαν του καψαλισμένου γουρουνιού και ν’ ανοίξει από τη λαύρα. Ο ιδρώτας τρέχει στα μάτια του, περιλούζει το κορμί του. Κι ο καπετάνιος, αν δει κανένα να σταματάει για να πάρει ανάσα, τον χτυπάει με το βούρδουλα της γαλέρας ή μ’ ένα σκοινί βρεγμένο στη θάλασσα, ώσπου να ματώσει το κορμί του. Μ’ όλα αυτά ο σκλάβος πρέπει να σωπαίνει, πρέπει ν’ αποφεύγει ακόμα και να γυρίσει το κεφάλι να φωνάξει «ώχ» γιατί αμέσως ακολουθούν διπλάσια χτυπήματα και βροχή από βρισιές: «Σκύλε, γιατί αντιμιλάς, γιατί θυμώνεις; Η τροφή τους ήταν δυό κομματάκια γαλέττα. Όσες φορές φτάσαμε σε νησιά με χριστιανικό πληθυσμό, ζητούσαμε ή, αν είχαμε λεφτά, αγοράζαμε κρασί ή λίγη σούπα…» Αυτά συνέβαιναν στις γαλέρες του τουρκικού πολεμικού Ναυτικού.

Ο καθηγητής Ζακυνθινός δημοσίευσε την επιστολή ενός Κεφαλονίτη καπετάνιου που πιάστηκε αιχμάλωτος το 1807 και την οποία έστελνε από το Αλγέρι στον αδελφό του: «Την κατάρα των γονέων μας να έχεις αν ζει η μάνα μας  και δεν θέλεις της διαβάσεις τη γραφή να πικραίνεται κι αυτή καθώς και μένανε καίγεται και φλογίζεται η καρδιά μου. Τώρα ένα χρόνο, από την αυγή ίσαμε το βράδυ δουλεύω και κουβαλώ πέτρες βαριές, πεινασμένος, ξυλισμένος, γδυμένος και δουλεύω με τη βροχή, με την κρυάδα και μας ξυλίζουνε ως τα γαϊδούρια».

Κόψιμο του χεριού.

Το 1764 στάλθηκε στην Ελλάδα αποστολή ερευνητών με επικεφαλής τον νεαρό αρχαιολόγο Richard Chandler. Ο Chandler καταγράφει ότι βλέπει και ότι ακούει: για τα ήθη και έθιμα των Ελλήνων, την ενδυμασία, τη διοίκηση, την οικονομία, τις παραδόσεις και δεισιδαιμονίες, την ψυχαγωγία και μεταξύ άλλων παρατηρεί: «Αλλά όσο πιο πολύ καταπιέζονται [οι Έλληνες] τόσο πιο ευλύγιστοι γίνονται. Η ανάμνηση του φάλαγγα και των εξευτελισμών αλλά και η τιμωρία που περιμένει όποιον θα τολμήσει να σηκώσει χέρι στον αφέντη του, δηλαδή το κόψιμο του χεριού του, εξηγεί τη στάση τους μπροστά στον Τούρκο[11]. Μ’ όλα αυτά ο χαρακτήρας τους είναι ανήσυχος και οι ραδιουργίες δίνουν και παίρνουν, με αποτέλεσμα να είναι πάντοτε διαιρεμένοι».

Στη Θήβα, γράφει το 1813 ο εικοσαετής Άγγλος της πρεσβείας της Πόλης, Turner, «είδε έναν ακρωτηριασμένο από τους ληστές. Χωρίς αυτιά και μύτη, με βγαλμένα μάτια και σημαδεμένο με πυρωμένο σίδερο στο πρόσωπο. Μόνο το στόμα είχε απομείνει»

Αλυσοδεμένοι.

Το 1739 ο Άγγλος περιηγητής Richard Pococke ταξίδεψε στην Ελλάδα και μεταξύ άλλων αναφέρει ότι, διασχίζοντας το φαράγγι της Σαμαριάς, έφτασε στα Χανιά. Στο δρόμο είδε έξη – εφτά Έλληνες «με βαρειές αλυσίδες στο λαιμό», τιμωρία γιατί δεν πλήρωναν τον καθιερωμένο φόρο για τα όπλα τους, μισή κορώνα. Ισχυρίζονταν όλοι ότι δεν είχαν όπλα.

Ο Γάλλος σχεδιαστής Α. L. Castellan το 1797 βρέθηκε, σαν μέλος Γαλλικής αποστολής για την εκτέλεση λιμενικών έργων στην Κων/πολη, στην Ελλάδα και το 1808 κυκλοφόρησε το ένα εκ των δύο ταξιδιωτικών του χρονικών που καλύπτει τις περιηγήσεις του στο Μωριά, τη Ζάκυνθο, τα Κύθηρα και την Ύδρα. Εκεί, μεταξύ άλλων αναφέρει ότι ένα βράδυ στο μώλο της Κορώνης άκουσε κραυγές και ικεσίες και από ένα φως οδηγήθηκε στο κτίριο του λιμεναρχείου. «Μπήκαμε στο υγρό υπόγειο. Μια σιδερένια λάμπα φώτιζε μια σκηνή βασανιστηρίων. Δυο δύστυχοι Μωραΐτες, ολόγυμνοι σχεδόν, κάθονταν σε ένα αχερόστρωμα. Το δεξί τους πόδι ήταν περασμένο ανάμεσα σε δύο αλυσωμένα δοκάρια[12] και στο λαιμό είχαν μια λαιμαριά από όπου κρεμόταν βαρειά αλυσίδα, που μόλις τους επέτρεπε να ξαπλώσουν. Με ελεύθερα τα χέρια τους καταβρόχθιζαν κάτι παλιόφαγα που είχε φέρει η γυναίκα του ενός. Εκείνη καθόταν καταγής και προσπαθούσε να βυζάξη το μωρό της, που τρομαγμένο από τον βρόντο των αλυσίδων, στρίγκλιζε κι’ έκανε να ηχούν οι θόλοι της υπόγας. Η μάνα θρηνούσε, οι αλυσοδεμένοι βλαστημούσαν. Βγαίνοντας από τη φυλακή της απελπισίας ρωτήσαμε τι έγκλημα έκαναν αυτοί οι άνθρωποι. – Κανένα: μας είπαν. Ακούστηκε μονάχα πως τάχα αυτοί οι Έλληνες ανακάλυψαν κάποιο θησαυρό και ότι πρόσφεραν στο μπέη μερίδιο για να μη το μαρτυρήσει στην Κων/πολη και τον χάσουν ολότελα. Έγινε όμως γνωστή η ιστορία, ρωτήθηκε ο μπέης από τους ανωτέρους του, κι εκείνος, για να αποσείσει κάθε ευθύνη, αλυσόδεσε αυτούς τους δυστυχισμένους, παρά τις διαμαρτυρίες τους, και δεν τους ελευθερώνει ώσπου να αποκαλύψουν το φανταστικό θησαυρό.

Ασπίδα από ανθρώπινα κορμιά.

Ο Γάλλος περιηγητής Charls – Marie d’Irumberry, που ταξίδεψε στην Ελλάδα το 1791, γράφει για τα μαρτύρια των Σφακιωτών: «…Επειδή οι Τούρκοι δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τα άλογά τους στα κακοτράχαλα σφακιώτικα βουνά φόρτωσαν τις αποσκευές τους σε 3-4.000 επιστρατευμένους Έλληνες. Και στις μάχες τους ανάγκαζαν να προχωρούν μπροστά με ποινή θανάτου, ώστε να σχηματίζουν προκάλυμμα. Αυτή βάρβαρη και άνανδρη πράξη – όπως με βεβαίωσαν πολλοί Σφακιανοί – επηρέασε αποφασιστικά τους γενναίους επαναστάτες και τους έφερε σε αξιοθρήνητης κατάσταση…».

Άλλοι τρόποι…

Ο συμπατριώτης του Byron αρχαιολάτρης John Hobhouse  περί το 1810, αναφέρει ότι «στην Κωνσταντινούπολη πέρασε από τον τόπο των εκτελέσεων που αποφάσιζε ο καπουδάν πασάς. Οι μελλοθάνατοι υποχρεώνονταν να γονατίσουν και ο δήμιος τους αποκεφάλιζε με ένα κοντόσπαθο ή μ’ ένα πλατύ μαχαίρι. Μερικές φορές δεν ήταν αρκετό ένα κτύπημα για την καρατόμηση. Όταν η εκτέλεση γινόταν μυστικά προτιμούσαν τον στραγγαλισμό. Μερικές φορές απαγχόνιζαν τον κατάδικο από ένα καρφί που έμπηγαν στον τοίχο. Τα επίσημα πρόσωπα στραγγαλίζονταν πρώτα κι ύστερα απαγχονίζονταν. Ο Hobhouse είδε έναν κρεμασμένο. Το κορμί ήταν σκεπασμένο αλλά τα πόδια και τα χέρια ακάλυπτα. Φαίνονταν τα σημάδια από τα βασανιστήρια, κάψιμο και χτυπήματα. Το κεφάλι του κρεμασμένου είχε τοποθετηθεί ανάμεσα στα σκέλια του. Ήταν η έσχατη εκδήλωση εξευτελισμού που εφαρμοζόταν μόνο στους ραγιάδες. Το κεφάλι των Τούρκων που αποκεφάλιζαν το τοποθετούσαν στη μασχάλη. Το πτώμα που είδε ο Άγγλος περιηγητής ήταν ενός κοτζάμπαση από τα Τρίκαλα που κατηγορήθηκε για παροχή εφοδίων στους Ρώσους. Αλλά όπως πληροφορήθηκε το έγκλημά του ήταν τα πλούτη του. Είχε δυο τρία καλά εμπορικά καράβια που τα ορέχτηκε ο καπουδάν πασάς».

Και άλλο βασανιστήριο που περιγράφει ο Pouqueville, σε έναν καλόγερο: «Ο Αλήπασας έδωσε εντολή ν’ αρχίσουν τα βασανιστήρια. Κρύφτηκαν τότε οι βαθμούχοι του βεζύρη και οι δήμιοι άρπαξαν τον καλόγερο, τον έσυραν μπροστά στον Αλή που τον έφτυσε στο πρόσωπο. Πήραν ύστερα μυτερά καλάμια και τα έμπηξαν αργά – αργά στα νύχια των χεριών και των ποδιών του. Του τρυπούσαν  τα χέρια…Όταν τελείωσαν τα βασανιστήρια με τα καλάμια, πέρασαν γύρω από το κεφάλι του, στο ύψος του μετώπου, μια αλυσίδα από κότσια και την έσφιξαν καλώντας τον να ονομάσει τους συνεργάτες του. Αλλά το στεφάνι έσπασε χωρίς ν’ ακουστεί κανένα βογγητό. Οι δήμιοι ζήτησαν να συνεχίσουν την άλλη μέρα και το θύμα τους ρίχτηκε αμέσως σ’ ένα υγρό μπουντρούμι. Ο Αλής δεν παρακολούθησε τη νέα φάση των βασανιστηρίων. Τον κρέμασαν πάνω από μία φωτιά και του καψάλισαν αργά – αργά το δέρμα του κρανίου. Τον τράβηξαν ύστερα, τον ξάπλωσαν κατά γης τον σκέπασαν με μια πλατειά σανίδα κι άρχισαν να πηδούν απάνω για να του σπάσουν τα κόκαλα. Στο τέλος τον έχτισαν όρθιο αφήνοντας το κεφάλι του ελεύθερο. Τον έτρεφαν μάλιστα για να τον κρατήσουν στη ζωή και να παρατείνεται το μαρτύριό του. Ξεψύχησε σε δέκα ημέρες.».

Το χτίσιμο στον τοίχο ήταν μέθοδος του Αληπασά. Σε αυτό το μαρτύριο υπέβαλε ο Αλής τον Αναστάσιο Μπακόλα εκβιάζοντας τον πατέρα του να του μεταβιβάσει την περιουσία του. Τρεις ημέρες τον είχε χτισμένο με το κεφάλι μόνο να είναι ελεύθερο. Ο Αλής, αν οι συγγενείς αργούσαν να εξαγοράσουν τους αιχμαλώτους του, τους άφηνε να σαπίσουν στα μπουντρούμια του. Μπροστά σε τούρκικο σεράϊ στο Βραχώρι ο Pouqueville βρέθηκε κυκλωμένος από πολλούς ακρωτηριασμένους που ζητούσαν ελεημοσύνη. Με κομμένες μύτες και κομμένα αυτιά ζητιάνευαν για να εξαγοράσουν συγγενείς που βρίσκονταν στα χέρια των ληστών ή του Αλή.

Άλλος περιηγητής αναφέρει: «Το μπουγιουρδί[13] σου προσφέρει πολλά αυθαίρετα δικαιώματα. Έπρεπε να ξυλοκοπηθεί ο πρωτόγερος [του χωριού] Χριστού από τον τάταρή μας για να μας στείλει στο σπίτι του παπά. Σκεφτόμουν πόσο άθλια πρέπει να είναι η κατάσταση  των Ελλήνων και πόσο απάνθρωπο φαίνεται σε μας τους Άγγλους να ζούμε με έξοδά τους παρακολουθώντας την τυραννική τους καταπίεση»[14]. Ο Βασίλης ο Αρβανίτης θεωρούσε δικαίωμά του να χτυπάει τους χωρικούς, πάντοτε το ραβδί και τις πέτρες είχε στο νου του και όταν οι ξένοι τον παρατήρησαν για τις βιαιότητές του, είπε: – Χωρίς ξύλο οι Ρωμιοί δεν κάνουν κανένα πράμα!

«Στο χάνι στη χαράδρα μετά το Δομοκό ο τάταρης[15] του Holland πήγε ν’ αρπάξει ένα ζευγάρι κόττες. Ο νοικοκύρης αντιστάθηκε και τότε ο Οθωμανός άρχισε να τον χτυπάει άγρια με το κουρμπάτσι[16] του, Κι ενώ έσκουζαν οι γυναίκες έτρεξε ο περιηγητής και με δυσκολία μπόρεσε να αποσπάσει τον Χανιτζή από τα χέρια του Τούρκου. Πλήρωσε τις κόττες και τις έδωσε στον τάταρη…».

Ο Hollant θα εκφράσει την επιθυμία να επισκεφτεί τον κόλπο της Άρτας. Πρόθυμος ο Αλής πρόσταξε δύο θηριώδεις Αρβανίτες[17], τον Καψομούνη και τον Φυσέκη να τον συνοδέψουν στην περιήγησή του. Αυτοί οι Αρβανίτες διασκέδαζαν κατά την οδοιπορία πυροβολώντας τις βάρκες των ψαράδων, έτσι για να δείξουν την δεξιοτεχνία τους. Σε μια περίπτωση μάλιστα που οι ψαράδες έτρεξαν πανικόβλητοι να σωθούν, τους έβαλαν στο σημάδι φωνάζοντας «κερατάδες» και άλλες φοβερές βρισιές. Στα χωριά ρίχνονταν με μανία πάνω στον κόσμο. «Για να αντιμετωπίσω τις βαναυσότητές τους», γράφει ο περιηγητής, «τους θύμιζα τον Αλή».».

Στο Άργος άλλος περιηγητής ο Hughes, έφιππος με Τούρκο συνοδό, βρέθηκε μπροστά σε ένα φορτωμένο με φρύγανα γάιδαρο ο οποίος έπιανε τη μέση του δρόμου. Ενώ οι ταξιδιώτες παραμέρισαν να περάσει ο γάιδαρος, ο Τούρκος συνοδός θεωρούσε υποτιμητικό να παραμερίσει για να περάσει το ζώο και έτσι ήρθε καταπάνω του το δεμάτι με τα φρύγανα και τότε αναγκάστηκε να παραμερίσει και την οργή του δεν την εκτόνωσε πάνω στο ζώο αλλά στο αφεντικό του που ακολουθούσε το φορτωμένο γάιδαρο. Χίμηξε πάνω του και με το ρόπαλό του τον χτύπησε επανειλημμένα στο κεφάλι. Αίματα άρχισαν να τρέχουν. Ο δύστυχος όμως Έλληνας δεν τόλμησε ούτε να σκούξει ούτε να διαμαρτυρηθεί. Ήξερε πως στην παραμικρή εκδήλωση δυσαρέσκειας ο Τούρκος τα τραβούσε το σπαθί ή την πιστόλα του.

Ο Αμερικανός ιεραπόστολος [της ευαγγελικής Εταιρίας των Φίλων της Νέας Υόρκης] Stephen Grellet to 1819 αναφέρει ότι οι Τούρκοι αστυνόμοι απέφευγαν να οδηγήσουν τον παραβάτη στο κρατητήριο, αλλά τον τιμωρούσαν επί τόπου με ένα άγριο ξυλοφόρτωμα. Και όταν τον έστελναν στη φυλακή εφάρμοζαν τον φάλαγγα στις πατούσες. «Κι είναι τόσο μαρτυρική τιμωρία που σε μερικές περιπτώσεις προκαλεί το θάνατο του κρατουμένου». Στην Κόρινθο ένας προεστός του είπε ότι οι Τούρκοι συνήθιζαν σαν άθλημα ή για να τροχίσουν τα μαχαίρια τους να κόβουν το κεφάλι του πρώτου περαστικού, ή για να δείξουν την σκοπευτική τους δεινότητα έβαζαν στο σημάδι τους διαβάτες. Ο «ιεραπόστολος» για απάντηση του έδωσε ένα βιβλίο θρησκευτικού περιεχομένου…

Ο νεαρός Άγγλος σπουδαστής της Οξφόρδης Peter  Edmud Laurent το 1818 επισκέφτηκε τη Φιγαλία. Εκεί στο χάνι Κούκουρα συνάντησε μια ομάδα από Τούρκους ταξιδιώτες. Ένας από τη συνοδεία των Οθωμανών πρότεινε στον περιηγητή να τον προσλάβει οδηγό και γενίτσαρο. Είχε καλές συστάσεις από τα αφεντικά του: – Δεν ξέρεις τι ματσούκι[18] δίνει στους χωριάτες για να δείχνουν τις πέτρες!

Καθώς ο λόρδος Sligo και ο συμμαθητής του στο Καίμπριτζ Byron βρέθηκαν στον Πειραιά, θέλησαν ν’ ανέβουν στην Αθήνα. Αλλά πώς; Οι τούρκοι της συνοδείας των ξένων έσπευσαν να επιστρατεύσουν με το βούρδουλα τα άλογα και τους αγωγιάτες που κουβαλούσαν στο λιμάνι φορτίο και όλα ταχτοποιήθηκαν. ‘Ενώ ρέμβαζα αγναντεύοντας το τοπίο» αφηγείται ο γιατρός, «κι έφερνα στη φαντασία μου τους ημίθεους, τον Παρθενώνα και ο Σωκράτη… αναταράχτηκα από το σβούρισμα του καμτσικιού του Αλή, του τάταρη, στη ράχη ενός δύστυχου Έλληνα κι από μια βλαστήμια. Με μιας διαλύθηκαν οι οπτασίες και ξαναγύρισα στην πραγματικότητα».

Ο αξιωματικός του Ναπολέοντα  Bacheville, προσκληθείς από τον Αλήπασα, αφηγείται σε έργο του που εκδόθηκε το 1822 βασανιστήρια στα οποία υπέβαλε ο Αλήπασας τους Έλληνες: «Μια μέρα, γράφει, πρόσταξε ο Αλής να δέσουν ένα στρατιώτη στη μπούκα του κανονιού και τον ανάγκασαν να το πυροδοτήσει ο ίδιος. Ο Αλής γελούσε με το θέαμα. Σε λίγο έφεραν δυο κλέφτες. Βλέποντας ο πρώτος το πτώμα του στρατιώτη νόμισε πως ήρθε η σειρά του. Γονάτισε λοιπόν και παράδωσε το λαιμό του στο φάσγανο[19] του μπόγια. Αλλά τους περίμενε κακό χειρότερο… Τους έκοψαν με κάτι μεγάλα ψαλίδια την άκρη της μύτης, τα αυτιά και τα ακροδάχτυλα, έριξαν αυτά τα ματωμένα σε ένα δοχείο, πρόσθεσαν αλάτι και ξύδι και ανάγκασαν τους μελλοθανάτους να τα φάνε. Μια άλλη φορά έριξε καταδίκους σε ένα καζάνι με βραστό λάδι. Το λάδι και τα ξύλα που χρειάστηκαν τα προμήθεψαν οι συγγενείς των θυμάτων. Πριν 20 χρόνια βρήκε [ο Αληπασάς] ένα γέροντα που του έμοιαζε πολύ, του έκοψε το κεφάλι και το έστειλε ως δικό του στους εχθρούς του. Ενώ εκείνοι πανηγύριζαν για το χαμό του τους αιφνιδίασε και τους εξόντωσε. .. Μια μουσουλμάνα Γιαννιώτισσα κατηγορήθηκε πως είχε ερωτικό δεσμό με κάποιον Ιταλό. Ο Αλής πρόσταξε να την θάψουν ζωντανή ως το λαιμό. Έπειτα άλειψαν το κεφάλι της με μέλι και την άφησαν εκεί στο έλεος των εντόμων. Ύστερα από 48 ώρες κάλεσε τις Γιαννιώτισσες να την αποτελειώσουν με λιθοβολισμό. Λόγο πριν από την άφιξή του στα Γιάννενα έδωσε εντολή να σουβλίσουν κάποιον για ένα ασήμαντο παράπτωμα και να τον ψήσουν. Ανάγκασε μάλιστα τους γονείς του να συνδαυλίζουν και να τροφοδοτούν τη φωτιά».

Ο Άγγλος διδάκτωρ του Καίμπριτζ Clarke, το 1801 ταξίδεψε και στην Ελλάδα και φτάνοντας στις ακτές της Επιδαύρου στο Λιγουριό, ο έμμισθος Τούρκος Ιμπραήμ, που ήταν πάνοπλος «καβαλίκεψε το άλογό του και συγκέντρωσε γύρω του μερικούς χωριάτες. Τους ζήτησε τρόφιμα αλλά εκείνοι με ταπεινό ύφος απάντησαν πως δεν υπάρχει τίποτα φαγώσιμο στο σπίτι τους. Ακούστηκε τότε το καμτσίκι του Ιμπραήμ να σφυρίζει πάνω στα κεφάλια και τους ώμους τους. Κατάλαβαν και σκόρπισαν προς όλες τις κατευθύνσεις. – Μόνο έτσι θα μας φέρουν να φάμε αυτά τα μπασταρδόσκυλα! Είπε ο Ιμπραήμ. Ο ταξιδιώτης αναφέρει ότι σάστισε βλέποντας αυτούς τους ρωμαλέους άνδρες που καθένας τους μπορούσε να τσακίσει πολλούς Ιμπραήμηδες, να δέχωνται αδιαμαρτύρητα βουρδουλιές. Και συνεχίζει: «Αυτά κάνει ο τρόμος που εμπνέει το έθνος των ηλιθίων και αχρείων Μωαμεθανών»[20].

———————————————————————————–

[1] «Από το αραβικό «φαλάκ», οθωμανικό εφεύρημα για ποινή και βασανισμό».

[2] [βοεβόδας = ο διοικών επαρχίαν τινά της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, ως τοποτηρητής του εν Κων/πόλει διαμένοντος τιτλούχου διοικητού αυτής].

[3] [από το boluk basi) = αρχηγός λόχου].

[4] [στρόπος = στρόφος = συνεστραμμένος λώρος ο εκ δέρματος ερίου ή λίνου συνεστραμμένος ιμάς ή δεσμός, ταινία, σχοινίον, τριχιά].

[5] «Ο Byron είδε με τα μάτια του στον Πειραιά το 1811 Τούρκους στρατιώτες να μεταφέρουν μια χανούμισσα κλεισμένη στο σακί για να την πνίξουν (είχε ερωτικό δεσμό μ’ ένα χριστιανό). Ο ποιητής την έσωσε με την πιστόλα στο χέρι κι ύστερα την ελευθέρωσε με χρήματα. Απ’ αυτό το επεισόδιο εμπνεύστηκε και το ποίημά του «Γκιαούρ».».

[6] [καπουδάν πασάς (kaptan pasa) = καπετάν πασάς, αρχηγός του τουρκικού στόλου].

[7] [καπουκίνος = καπουτσίνος (αποτελούσαν αυτοί το τάγμα των μοναχών της Καθολικής εκκλησίας)]

[8] [σεράγιον, το (τουρκ. saray): ανάκτορο].

[9] [βεζύρης, ο (τουρκ. vezir): υπουργός].

[10] «Είναι τα «παλούκια» που χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι για τους ανασκολοπισμούς.

[11] «Οι άγριες τιμωρίες που επέβαλλαν οι Τούρκοι φαίνονται από ένα έγγραφο του υποπροξένου της Βενετίας στην Αθήνα Μηνά Μακρή προς τον βάϊλο (24 Μαΐου 1784): «Ο κύριος υπαίτιος είναι ο Κωνσταντής από τα Σάλωνα τον οποίον διέταξεν ο πασάς να του δώσουν 400 μπαστουνιές. Την ίδια ημέρα εκρέμασε τον καραβοκύρην Ρουστέλ και την τρίτην διέταξε και ξαναέδωσαν άλλες 400 μπαστουνιές εις τον Κωνσταντήν ο οποίος έπνεε τα λοίσθια. Το απόγευμα έμπροσθέν του διέταξε και έδωσαν 700 μπαστουνιές εις τον τρίτον ένοχον ο οποίος έχει ελαχίστας ελπίδας να επιζήσει» (Κων. Δ. Μέρτζιου, Αι τουρκοκρατούμεναι Αθήναι, εις τα αρχεία της Βενετίας, Τα Αθηναϊκά, τευχ. 9 (1958), σ. 39)».

[12] «Ήταν η καθιερωμένη τουρκική μέθοδος στις εγκαθίρξεις. Ένας αγιορείτης καλόγερος, φυλακισμένος στο μπουντρούμι του Μεχμέτ Αβδουλάχ πασά, το 1822, έγραφε στο μοναστήρι του: «… μας έβαλαν εις το Καβάζμπασι στην φυλακήν εισέ σκοτεινόν τόπον και μας έβαλαν εις τα σίδερα, από ένα ποδάρι σ’ ένα σίδερο από δυό νομάτοι. Και άρχισαν να μας παιδεύουνε την νύχτα, δια να μαρτυρήσουμε άσπρα…» (Ιω. Μαμαλάκη, Τα μαρτύρια των αγιορειτών επί Μεχμέτ Εμίν Αβδουλάχ πασά 1822 – 1823, Δ.Ι.Ε.Ε., τ. ΙΖ΄ 91963-1964), σ. 74). Ένας άλλος γράφει: «… όχι μόνον ημίν ησφαλίσαντο τους πόδας εις το τυραννικόν ξύλον…» (ένθ’ ανωτ. σ. 75)».

[13] [Μπουγιουντί (τουρκ.) = δυσάρεστο έγγραφο οιασδήποτε αρχής, οίον απολύσεως, ποινής. Επιτίμησις, κατσάδα].

[14] «Οι θεόφτωχοι χωριάτες προσπαθούσαν να αποφύγουν αυτές τις καταστροφικές φιλοξενίες και να γλυτώσουν τα άλογάτους από τις απλήρωτες και μακρινές αγγαρείες. Ο Byron και ο Hobhouse, κατά την κάθοδό τους από τα Γιάννενα, δυσκολεύτηκαν ανάμεσα σε Λουτράκι και Κατούνα να βρουν άλογα. Ο Βασίλης ο Αρβανίτης που συνόδευε τους περιηγητές – διορισμένος από τον Αλή – είχε έτοιμη τη λύση. – Αφήστε με να μεταχειριστώ το ραβδί μου και θα δείτε πως βρίσκονται τα άλογα! Οι έλληνες αγρότες ήταν υποχρεωμένοι να στεγάζουν και να τρέφουν απλήρωτα Τούρκους και Αρβανίτες, ντόπιο ή ξένο, καθένα που ήταν εφοδιασμένος με μπουγιουρδί. Ο χωριάτης αντιστεκόταν και τότε ρίχνονταν επάνω του οι τσοχανταραίοι με τα ραβδιά. Μ’ αυτόν τον τρόπο εξασφάλιζε καταλύματα ο Γάλλος εξωμότης Ibrahim Manzour αξιωματικός του Αλήπασα… Πάντως το ματσούκι εξασφάλιζε στέγη και φαγητό για μένα και τους άντρες μου και τα άλογά μου. Αυτές οι σκηνές διαδραματίζονταν κάθε βράδυ κατά τις μετακινήσεις μου κυρίως στην Ακαρνανία, Αιτωλία, Φωκίδα, Λειβαδιά και ένα μέρος της Θεσσαλίας…».

[15] [Τάταρης (tatar)= αυτοκρατορικός ταχυδρόμος.].

[16] [Στα τούρκικα κουρμπά τσι σημαίνει βούρδουλας, μαστίγιο.].

[17] «Έλληνες ήταν αλλά οι περιηγητές θεωρούσαν Αρβανίτες όλους τους στρατιώτες του Αλή και τους περισσότερους κατοίκους των ΒΔ. τμημάτων της επικράτειας».

[18] [Κυριολεκτικά το ματσούκι είναι το μακρύ και χοντρό ραβδί. Η προέλευση της λέξης είναι ιταλική [ιταλ. mazzoca]. Μεταφορικά, η λέξη σημαίνει ξυλοδαρμός.].

[19] [Το φάσγανο ή σφάγανο θεωρείται σαν το πρώτο πολεμικό ξίφος των Ελληνικών ιστορικών χρόνων αναφερόμενο στο έπος της Ιλιάδας από τον Όμηρο].

[20] «Η εμφάνιση περιηγητή με Τούρκο οδηγό αποτελούσε πραγματική συμφορά για τους χωριάτες. Γιατί εκμεταλευόταν το φιρμάνι ή το μπουγιουρδί του ξένου για ανέξοδη καλοπέραση. Οι εξαθλιωμένοι κάτοικοι αντιστέκονταν αλλά τελικά αναγκάζονταν, κάτω από τη βία του γενίτσαρου ή τάταρη, να προσφέρουν στέγη και τρόφιμα και ζώα, συνήθως χωρίς αμοιβή ή με πληρωμή μηδαμινή. Ο Άγγλος περιηγητής Gell (1804)  [ο οποίος αντιπαθούσε τους Έλληνες] γράφει ότι ο Τούρκος συνοδός κατέφευγε πάντοτε στο ραβδί για να βρεθεί κατάλυμα. …Ο Mnzour σημειώνει στο χρονικό του ότι οι δύο Αλβανοί υποκόμοι του, όταν έμπαιναν στο χωριό, ξυλοκοπούσαν άγρια τους Έλληνες. «Δεν το ήθελα. Αλλά ήταν αδύνατο να τους εμποδίσω. Είναι κάτι σαν ένστικτο ανάμεσα σ’ αυτούς τους βαρβάρους»… Ωστόσο όταν οι ξένοι δεν συνοδεύονταν από Τούρκο εύρισκαν παντού φιλοξενία…».

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Tagged | Σχολιάστε

Ο Έλληνας προεπαναστατικά, αλλά και διαχρονικά.

Στο τέλος του 18ου αιώνα το 1795, ο Σικελός περιηγητής, συγγραφέας, ιστορικός και οικονομολόγος  Scrofani (1756-1837) επισκέφτηκε την Ελλάδα.

Αξίζει η προσοχή μας στο δεύτερο μέρος αυτού του κειμένου, στο οποίο εξηγείται γιατί η Ελλάδα επέζησε στους αιώνες.

Έλληνας(Σιμόπουλος, τ. Β΄).

Posted in Ιστορία, Uncategorized | Σχολιάστε

Προεπαναστατικές πληροφορίες ξένων περιηγητών, για Χαλανδρίτσα, Πάτρα, Κάτω Αχαγιά, Φαρές και Γαϊδουρόκαμπο.

Ο Γάλλος περιηγητής και διπλωμάτης  Choiseul – Gouffier το 1782 δημοσίευσε τον Α΄ τόμο από το ταξιδιωτικό του χρονικό που χαρακτηρίστηκε ως «το ωραιότερο έργο που δημοσιεύτηκε για την Ελλάδα». Στην Ελλάδα ήρθε το 1776 σε ηλικία 24 ετών. Κατά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1768-1774) ο οποίος κατέληξε σε αποτυχία για τους Ρώσους και τους ανυπεράσπιστους Έλληνες, στους οποίους φορτώθηκε τελικά η αποτυχία της εκστρατείας αυτής,  «οι Αλβανοί κατέστρεψαν όλες τις ανθούσες πολιτείες του Μωριά. Το Αίγιο έγινε στάχτη, η Πάτρα λεηλατήθηκε. Η πολυάνθρωπη Χαλανδρίτσα με τους περικαλλείς ναούς ερημώθηκε (το 1800 είχαν απομείνει 25 οικογένειες)…» (Σιμόπουλος, τ. Β΄, 370).

Το 1815, ο Pouqueville[1] διορίστηκε πρόξενος στην Πάτρα και άρχισε την περιήγησή του στη νότια Ελλάδα.

«Πρώτος σταθμός η Πάτρα. Πληθυσμός 12.000 Έλληνες,4.000 Τούρκοι και 17 εβραϊκές οικογένειες, φτωχά λείψανα των ιουδαϊκών αποικιών της Αχαΐας της εποχής του Σελεύκου Νικάνορος. Πρόσεξε ότι πολυάριθμα παιδιά ήσαν ραχιτικά. Από την Πάτρα στην Κάτω Αχαγιά. Είχε αρχίσει η σπορά των μπαμπακιών. Άλλοι έσπερναν στις αυλακιές κι άλλοι (οι νεώτεροι) ακολουθούσαν με τα καματερά που έσερναν έναν κύλινδρο. Αυτός ο κύλινδρος ισοπέδωνε τα χώματα. Οι γέροντες έβγαζαν τις σκιλοκρεμμύδες και οι γυναίκες έγνεθαν ή μαγείρευαν. Στο δρόμο συνάντησε πολλές πατρινές οικογένειες που γύριζαν από το πανηγύρι των Φαρών. Είχαν ταξιδέψει ως εκεί για να δεηθούν στον Άη – Γιάννη τον Πρόδρομο και να γιατρευτούν από θέρμες.  Αθλιότητα στην Κάτω Αχαγιά «τα θλιβερά κατάλοιπα των αρχαίων φαρών». Είχαν απομείνει 30 καλύβες στο χωριό. Οι περισσότεροι κάτοικοι εξοντώθηκαν «από κάποιο ληστή που τον  έλεγαν Κολοκοτρώνη[2]. Ακόμα έκλαιγαν οι χήρες τους άντρες τους που σφαγιάστηκαν εκείνη την εποχή». Τα παιδιά έσπευσαν να επιδείξουν στον ξένο τη δεξιοτεχνία τους στη σφεντόνα. Ο καζάς της Πάτρας (95 χωριά) είχε πληθυσμό, σύμφωνα με την απογραφή του 1816, 2.145 οικογένειες 910.725 ψυχές). Έξω από την Πάτρα, στο Γαϊδουρόκαμπο, είδε τα αναθέματα που έστηναν οι Έλληνες για τους καταπιεστές τους, «Όταν εξαντλεί τις εκκλήσεις, τις ικεσίες, τις διαμαρτυρίες του αυτός ο λαός που δεν έχει ούτε εφημερίδες, ούτε δημόσιο βήμα αγορητών για να καταγγείλει την τυραννία επικαλείται τις καταχθόνιες δυνάμεις. Ορίζουν οι κάτοικοι μια τοποθεσία και ρίχνουν εκεί τον λίθο του αναθέματος. Κάθε περαστικός πετάει το λιθάρι του σμίγοντας την ψήφο του στην γενική κατακραυγή έτσι που σύντομα δημιουργείται ένας πετροσωρός». Η συνέπεια του αναθέματος είναι να βρυκολακιάσει ο αναθεματισμένος ύστερα από το θάνατό του, να μη λειώνει στον τάφο του και τα παιδιά του να βασανίζωνται από αρρώστιες. Οι χωριάτες επανέλαβαν μπροστά στον Pouqueville την τελετή του αναθεματισμού του κοτζάμπαση της Πάτρας κραυγάζοντας: «Ανάθεμα στους γονέους, στην ψυχή και στα παιδιά του». Και με ένα γενναίο πετροβόλημα μεγάλωσαν το μνημείο της εκδίκησής τους. Από την Χαλανδρίτσα του 1770 με τους 5.000 κατοίκους και τις 60 εκκλησίες είχαν απομείνει, ύστερα από την καταστροφή της από τους Αλβανούς, 15 οικογένειες και μία εκκλησία…» (Σιμόπουλος, τ. Γ2΄, 81).

____________________________________________________________

[1] [Πουκεβίλ Φραγκίσκος – Κάρολος – Ούγκος – Λαυρέντιος (1770-1838): Γάλλος γιατρός ο οποίος το 1820, γράφει το τεκμηριωμένο πεντάτομο έργο «Ταξίδι στην Ελλάδα…», αφού είχε προηγηθεί νέο ταξίδι στην Ελλάδα (1805-1815 στο προξενείο στα Γιάννενα και το 1816 για ένα χρόνο στην Πάτρα), οπότε και τη γνώρισε από κοντά. Το 1824 γράφει το πεντάτομο αξιόλογο έργο «Ιστορία της αναγέννησης της Ελλάδας» που τον οδήγησε το 1827 στις πύλες της Γαλλικής Ακαδημίας. Τέλος τρία χρόνια πριν το θάνατό του, το 1835, είδε το φώς το έργο του «Ιστορία και περιγραφή της Ελλάδος». Επίσης και δύο άλλα έργα σχετικά με τον Αλή πασά είδαν το φως της δημοσιότητας τα έτη 1820 και 1822..].

[2] «Άγνωστο ποιος Κολοκοτρώνης. Οπωσδήποτε ο σκοτωμός θα έγινε πριν από το 1806, πριν δηλαδή από τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις και το χαλασμό των Κλεφτών του Μωριά».

Θαν. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Σχολιάστε

Ζουμπατογκερμπεσαίοι και μονή Χρυσοποδαρίτισσας.

Έχω και άλλοτε αναφέρει (στο βιβλίο «Γκέρμπεσι – διαδρομή στους αιώνες», στο Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων, αλλά και στο παρόν blog) ότι, Γκερμπεσιώτες και Ζουμπαταίοι, οι Ζουμπατογκερμπεσαίοι καλούμενοι σε όλα τα έγγραφα, καταπάτησαν μοναστηριακά κτήματα της μονής Χρυσοποδαρίτισσας στα Μαύρα Βουνά και ύστερα από δικαστικές διεκδικήσεις τα οικειοποιήθηκαν. Τα πρώτα έγγραφα αυτής της διένεξης που περιήλθαν σε γνώση μου έχουν γραφεί στα μέσα του 1830.

 Ο αγώνας στα δικαστήρια ήταν πολυετής και μη έχοντας πολιτικά ερείσματα οι μοναχοί (στην ουσία ένας ήταν, ο πολύς Νικηφόρος) έχασαν τα κτήματα της Μονής Χρυσοποδαρίτισσας.

Στη συνέχεια θα παραθέσω ένα από τα τελευταία ίσως έγγραφα του ηγουμένου της μονής Νικηφόρου προς τον βασιλιά. Το έγγραφο είναι κατατοπιστικό και εκφράζει αφ’ ενός μεν το δίκαιο της Μονής, αφού αυτή εισέπραττε τα ενοίκια κ.λ. από τους Ζουμπατογκερμπεσαίους, τα οποία αυτοί πλήρωναν, αλλά και την αγωνία του ηγουμένου να προλάβει αποφάσεις της Διοίκησης κατά της Μονής.

Επίσης παραθέτω το Β. Διάταγμα αναγνώρισης του   οικισμού των Γκερμπεσαίων στο Καραβοστάσι.

Το έγγραφο: «(Αντίγραφον)/ Αθήναι τη 8 Αυγούστου 1837/ Βασιλεύ!/ Με την υπ’ αριθ. 6 αναφοράν μου κατά τας 27 απελθόντος Ιουνίου ανέφερον προς την Υ. Μ. τα περί της υποθέσεως της μονής μας Χρυσοποδαριτίσσης, παρακαλών θερμώς ν’ αναβληθή προσωρινώς το υπ’αριθ. 22083 29 Μαΐου/10 Ιουνίου 1837 Υ. Β. Διάταγμα, αποβλέπον του συνοικισμού των Ζουμπατογκερμπεσαίων εις τας γαίας της μονής μας, κατά τα Μαύρα Βουνά και Καραβοστάσι και άχρι τούδε δεν έλαβον καμίαν απάντησιν./ Βασιλεύ! το 3΄. άρθρο του Διατάγματος αναφέρει ότι αν αναγνωρισθούν τα δικαιώματα της μονής ευχαρίστως θέλει αποζημιωθή η μονή, ποία δε δικαιώματα δεν σαφινίζει./ Αν εννοή το δικαίωμα της ιδιοκτησίας η μονή δεν έχει κανέναν ενάγοντα περί τούτου, μήτε με το Δημόσιον μήτε και μ’ άλλον τινά, παρά ενώ τας γαίας τας είχε προ αμνημονεύτων χρόνων υπό την κυριότητάτης και τας έχει μέχρι σήμερον και ούτε ήναγε τους Ζουμπατογκερμπεσαίους περί δικαιώματος επικαρπίας, εκ των προϊόντων των γαιών της να δώσουν προς την μονήν προς 20 τοις % με το να έδιδον μόνον 15, το οποίον το δίδουν, και το λαμβάνει η μονή μας και σήμερον. Ας ευαρεστηθή η Α. Μ. να ερωτήση την Β. Γραμματείαν της Οικονομίας ήτις γνωρίζει τα των […] των Γεν. και Β. Εφόρων της Αχαΐας, και πρόσοδοι των μερών εκείνων επί ποίω ονόματι ενοικιάζονται κατ’ έτος επί δημοπρασίας και την επικαρπίαν εκ των […] οι Ζουμπατογκερμπεσαίοι εις ποίον την δίδουν σήμερον. Μολονότι το Διοικητικόν Δικαστήριον του οποίου υπάρχει απόφασις ανά χείρας μας, η Βασιλ. Γραμματεία των τε Εσωτερικών και Εκκλησιαστικών, η Νομαρχία και αι κατά καιρόν Διοικήσεις της Αχαΐας εγνώρισαν την ιδιοκτησίαν ταύτην της μονής και έχουν υπέρ αυτής ενδοσμένας διαταγάς των. Επίσης ας ερωτήση αυτή και περί των ορίων των γαιών εκείνων κ.λ./ Και αύθις τολμώ ενθαρρυνόμενος Βασιλεύ, και την δικαιοσύνην σου να παρακαλέσω […]/ αον. Ν’ αναβληθή προσωρινώς το Διάταγμα άχρισού δικασθή και αποπερατωθή η υπόθεσις αύτη./ βον. Αν και εναντίον των προσδοκιών μας και του δικαίου αποφασισθούν αι γαίαι εκείναι εις τον αναφερόμενον συνοικισμόν να μη δυνηθούν οι Ζουμπατογκερμπεσαίοι να οικοδομήσουν, πριν σταλούν εκτιμηταί προηγουμένως παρά της Β. Κυβερνήσεως  και παρά της Μονής, να είδωσι την έκτασιν και την ποιότητα των γαιών εκείνων και εκτιμήσωσιν αυτάς εκ συμφώνου./ Η Δικαιοσύνη σου Βασιλεύ με κάμνει να ελπίζω, ότι θέλει εισακουσθούν αι ταπειναί μου αύται παρακλήσεις προς κατάπαυσιν  και ανακούφισιν των πολλών ελλείψεων και ζημιών της μονής./ Ευπειθέστατος ο πιστός υπήκοός σου/ και ηγούμενος της Χρυσοποδαριτίσσης/ Νικηφόρος».

Ο βασιλιάς στις 17/29 Αυγούστου 1837 με έγγραφό του κοινοποιεί αντίγραφο της αναφοράς του Νικηφόρου και καλεί την Γραμματεία των Οικονομικών «όπως δηλώσει στον αναφερόμενον, ότι είναι χρεία, πριν συγκατανεύσωμεν εις την περί αναβολής του Διατάγματος ή προηγουμένης εκτιμήσεως των γαιών αίτησίν του, να περιμείνωμεν την έκδοσιν της δικαστικής αποφάσεως». Η Γραμματεία των Οικονομικών στις 24 Αυγούστου 1837 στέλνει έγγραφο στον ηγούμενο Νικηφόρο με την εντολή του βασιλιά.

Διάταγμα (Αντίγραφο) με ημερομηνία 24 Ιουνίου/6 Ιουλίου 1836 αναφέρει:

«Όθων κ.λ./ Επί τη προτάσει της επί των Εσωτερικών γραμματείας μηνολογουμένη την 8/20 Μαΐου τ. έ. εγκρίνομεν τον συνοικισμόν των Ζουμπατιωτών κατά τα χωρία Γομοστόν και Αποστόλου, τα δε χωρία Βούκουρα, Βεχράμι και Αλποχώρι και των Γκερβεσαίων κατά τα χωρία Καραβοστάσιον. Τα πέντε αυτά χωρία θέλουν σχηματίσει ένα και τον αυτόν δήμον. Εγκρίνομεν ενταυτώ προθεσμίαν έξ μηνών έως ενός έτους από την ημερομηνίαν της απρούσης αποφάσεως προς ανοικοδόμησιν των οικιών των και σχηματισμόν του χωρίου των./ Πάσα παραχώρησις γηπέδων θέλει εκτελεσθή κατά τον περί προικοδοτήσεως Νόμον. Ενταυτώ όμως πρέπει να γίνη προσοχή, ώστε να μη αφαιρεθώσιν από τωρινούς κατοίκους των χωρίων τα παρ’ αυτών μέχρι τούδε καλλιεργούμενα γήπεδα, ανίσως ζητήσωσι προικοδότησιν./ Από καιρού εις καιρόν περιμένομεν αναφοράν περί των προόδων του συνοικισμού τούτου./ την 24 Ιουνίου/6 Ιουλίου 1836. Αθήναι».

(Τα έγγραφα προέρχονται από τον υπό διαμόρφωση 7ο τόμο του Ιστορικού Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων και δεν επιτρέπω οποιαδήποτε αναφορά ή χρήση του κειμένου αυτού).

Πηγή: Γ.Α.Κ.

 

 

Posted in Ιστορία | Tagged , | Σχολιάστε

Μαζαράκι Φαρών και Κουνινά Αιγίου…

Από έγγραφα του έτους 1848 προκύπτει ότι υπήρξε διένεξη μεταξύ των χωριών Κουνινάς Αιγίου και Μαζαρακίου δήμου Φαρών για αρκετής έκτασης εθνική γη στη θέση  Αλογοπιάστη.

Αυτή την περιοχή οι μεν Κουνινιώτες ζητούσαν να την κάμουν δική τους οι δε κάτοικοι του χωριού Μαζαράκι ζητούσαν να μείνει ως έχει, δηλ. εθνική, να την καλλιεργούν αυτοί και να πληρώνουν προς το Δημόσιο τα δικαιώματα.

Ο Δήμαρχος Φαρών Δ. Γκοτσόπουλος, στις 5 Οκτωβρίου 1848 από την Χαλανδρίτσα, έστειλε έγγραφο προς τον Νομάρχη Αχαΐας στο οποίο αφού εκθέτει τα παραπάνω αναφέρει:

«…Αν και αι αρμόδιαι αρχαί υπεσχέθησαν την αυτοπρόσωπον μετάβασίν των προς τον σκοπόν να προσδιορίσωσι τα όρια, έκτοτε όμως δεν ενηργήθη τι συντελούν προς ησυχίαν των κατοίκων δύο ολοκλήρων χωρίων./ Ήδη κε Νομάρχα, ήρχισαν τ’ αυτά και με έτι πεισματωδέστερον και αποφασιστικώτερον τρόπον, ώστε καθάς επληροφορήθημεν και αν αι αρμόδιαι αρχαί δεν προλάβωσι να διευθετηθεί το περιστατικόν τούτο, βεβαιούμεν υμάς κ. Νομάρχα, ότι επαπειλείται ρήξις μεταξύ των δύο χωρίων, της οποίας το αποτέλεσμα θα είναι λυπηρότατον…».

Ο Νομάρχης στις 7 Οκτωβρίου 1848 διεβίβασε το έγγραφο προς το αρμόδιο  υπουργείο, αναφέροντας ότι δεν υπήρχε δυνατότητα από τη Νομαρχία να μεταβεί άτομο στην περιοχή όπου τα διαφιλονικούμενα κτήματα διότι ο βοηθός του ήτο απασχολημένος.

Δεν βρέθηκαν άλλα διευκρινιστικά έγγραφα γιά το θέμα.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Γκέμπεσι: μία αμφιβολία αίρεται…

Κοντογεωργάκης Δημήτριος

Κοντογεωργάκης Δημήτριος.

Σε δύο προηγούμενες καταχωρήσεις μου εδώ, στις 26.7.2011 με τίτλο: «Μερικοί εξ’ όσων καταγόντουσαν από το Γκέρμπεσι» και στις 18.1.2013 με τίτλο: «Θανάσης Κοντογεωργάκης και Δημήτριος Κοντογεωργάκης» είχα αναφέρει περί της καταγωγής αυτών από το Γκέρμπεσι Λαπαθών (Προφ. Ηλία) αλλά μου έμενε μία αμφιβολία για τον Δημήτριο, όστις κατά μεν τον B. Πετιμεζά καταγόταν από το Γκέρμπεσι κατά δε τον Γκ. Πετιμεζά από το Μπούμπουκα, αλλά και ο ίδιος στα έγγραφά του ανέφερε το Μπούμπουκα.

Αυτή την αμφιβολία είχα καταχωρήσει και στο Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων με ένα ερωτηματικό στον τόπο καταγωγής του Δημήτρη Κοντογεωργάκη.

Διαβάζοντας όμως αυτές τις ημέρες στα Γ.Α.Κ. τις καταθέσεις που έγιναν τον Νοέμβριο του 1846  στη διεκδίκηση αποζημίωσης του «νεοφωτίστου» Δημητρίου Μιμίκου[1] ή Γαλανόπουλου  από το Ελλην. Δημόσιο για κτήματα του πατρός του Οθωμανού Ντοσούν[2] Αγά, βρήκα και ένορκη κατάθεση του Δημητρίου Κοντογεωργάκη, ο οποίος εξετασθείς ως μάρτυρας ρωτήθηκε από τον ανακριτή για τον τόπο καταγωγής του και απάντησε ότι γεννήθηκε στο  Γκέρμπεσι και ήτο κάτοικος του χωριού Μπούμπουκα από λίγα χρόνια πριν και ότι ήταν γεωργός ετών 75. Ανέφερε πέραν των άλλων ότι καλλιεργούσε εθνικά κτήματα στο χωριό Μπούμπουκα και στα όρια με όσα κτήματα ανήκαν πριν στον Ντοσούν Αγά.

Άρα όσα ο Πετιμεζάς περί καταγωγής ανέφερε στο πιστοποιητικό που του έδωσε το οποίο είναι καταχωρημένο στο «Ιστορικό Λεξικό», ήσαν τα αληθή.

Έτσι λοιπόν, εφ’ όσον και ο ίδιος ένορκα κατέθεσε ότι είχε γεννηθεί στο χωριό Γκέρμπεσι, απαντήθηκε το ερωτηματικό που παρέμενε και δεν υπάρχει πλέον αμφιβολία ότι ο Δημήτρης Κοντογεωργάκης καταγόταν από το Γκέρμπεσι.

Πέραν αυτών, εγώ έχω πληροφορηθεί από συγγενικό πρόσωπο των Κοντογεωργάκηδων του χωριού Μπούμπουκα ότι καταγόντουσαν από το Γκερμπεσι, και μάλιστα ότι στο Γκέρμπεσι είχαν και Πύργο οι πρόγονοί τους. Τέτοιος Πύργος βέβαια δεν γνωρίζω να υπήρξε στο παρελθόν, ούτε ερείπια του σώζονται κάπου.

Αλλά και στα περί Πετιμεζαίων «σημειώματα» αναφέρεται ότι προεπαναστατικά το 1803 υπήρχε ο Κοντογεωργάκης στο Γκέρμπεσι. Είναι εκείνος που μαζί με τον Μακρυβασίλη από το χωριό Νουσιά, πρόκριτοι των Καλαβρύτων μαζί με το Ζαΐμη, τους έπεισαν να φονεύσουν τον Πετιμεζά, ενέργεια η οποία βέβαια δεν τελεσφόρησε.

Θ. Τζώρτζης.

————————————————————————-

[1] ο Δημήτριος Μιμίκος ήτο γιός του Ντοσούν Αγά, βαφτίστηκε το 1826 και παντρεύτηκε στο Ναύπλιο γυναίκα Χριστιανή και απέκτησε δύο παιδιά τον Βασίλειο και τη Φωτεινή.

[2] Για την ιστορία, ο Ντοσούν Αγάς είχε ολόκληρο το χωριό Μπούμπουκα στην ιδιοκτησία του 1500-2000 στρέμματα, στα όρια των χωριών Μάνεσι, Ασάνι, Κούτελη του δήμου Λαπαθών και μέχρι την Κρύα Βρύση της Βλασίας και άλλα κτήματα αλλού. Ο μύλος που είχε στο Μπούμπουκα εδόθη από την Κυβέρνηση στον Νικόλαο Νίκα, ενώ αυτός στα Μαζέϊκα εδόθη στον Νικόλαο Πετιμεζά.

Posted in Ιστορία | Tagged , , | Σχολιάστε

Μαρία Ντάβλα η νεοφώτιστη, οι Καλαβρυτινοί και η ανάμειξη του Φωτάκου…

Μαρία Ντάβλα η νεοφώτιστη[1], οι Καλαβρυτινοί και η ανάμειξη του Φωτάκου…

Το παρακάτω έγγραφο κατοίκων των Καλαβρύτων προς τον βασιλιά, το παραθέτω αφ’ ενός μεν για την σκιαγράφιση υπό των Καλαβρυτινών των ενεργειών διαφόρων οι οποίοι επεδίωκαν και τότε να ζημιώσουν το ελληνικό Δημόσιο σε όφελός τους, αφ’ ετέρου δε για την εμπλοκή σε τέτοιες διεργασίες του Φωτάκου[2].

«Εν Καλαβρύτοις/ την 28 Μαΐου 1850./ Μεγαλειότατε!/ Κίνδυνος δημοσίων γαιών./ Από καιρού λέγεται ότι εταιρία τις κερδοσκοπική ανθρώπων Ελλήνων, έργον έχει την ανεύρεσιν Νεοφωτίστων, τας οποίας άμα ευρισκομένας, οι το τοιούτον έργον εξασκούντες, αφού περιποιηθώσιν και επί το κομψώτερον ενδύσωσι, παρουσιάζουσι εις την Κυβέρνησιν ως από πολυκτήμονας, πολυταλάντους και λαμπράς οθωμανικάς οικογενείας καταγομένας, και προμηθευμένοι και από τας αναγκαίας αποδείξεις δια παντοίων μέσων ζητούσι γαίας εκ των πατρομητρικών των δήθεν, και ούτω ζημιώνουσι το δημόσιον. Λέγεται προσέτι ότι και πλαστάς τοιαύτας από άγνωστα γύναια[;] δύνανται να παρουσιάζωσι. Άλλ’ οι υποφαινόμενοι αφήσαντες την διατρέχουσαν ταύτην φήμην, θέτομεν υπό τους πόδας του σεβαστού σου θρόνου τας εξής./ Φώτιος τις Χρυσανθόπουλος εκ Μαντινείας υπό το όνομα κοινώς Φωτάκος, γνωριζόμενος, αξιωματικός της φάλαγγος, αποκαλύπτομεν ήδη, ότι προ έτους, δεν ηξεύρομεν πόθεν μαθών, ανεύρεν εις τα βάθη των κατά την Ηλεία Ερυμανθίων ορέων μίαν τινά νεοφώτιστον εξηκοντούτην σχεδόν, Μαρίαν Νταύλα ονομαζομένην, ούτε τέκνα ούτε άλλον τινά συγγενήν έχουσαν, την οποίαν αποσπάσας εκείθεν, ενέπνευσεν εις αυτήν τας ωφελείας του περί Νεοφωτίστων Νόμου, και διαβεβαιώσας αυτήν περί πολλών και μεγάλων, την επαρουσίασεν εις τα Συμβολαιογραφεία, και αφού συνομολόγησε μετ’ αυτής περί των αμοιβών του, διωρίσθη και αντιπρόσωπός της, και ως τοιούτος εζήτησε και ζητά ήδη από το Δημόσιον χίλια 1.000 και επέκεινα στρέμματα γης, οικίας και αποθήκας, τας οποίας οι συγγενείς ή γονείς της Νεοφωτίστου ταύτης είχον δήθεν κατά τα του Δημοσίου τούτου και κατά τον Δήμον της Κλειτορίας. Η δε υπόθεσις αύτη ενεργείται εις τρόπον ώστε οι υποφαινόμενοι ελάβομεν γνώση αυτής, οπόταν πρότινων ημερών εγένοντο εξετάσεις μαρτύρων εις το ενταύθα Ειρηνοδικείον, και οπόταν δεν ηδυνήθημεν να μη εκπληχθώμεν δια το τολμηρόν και κακούργον του εγχειρήματος και ιδού Μεγαλειότατε! Πως έχουσι τα κατά την νεοψώτιστον περί ής ο λόγος, και περί ής ημείς μόνοι παρά πάντα άλλον, ως κάτοικοι της πόλεως Καλαβρύτων, δυνάμεθα να γνωρίζωμεν./ Πατήρ της Νεοφωτίστου ταύτης υπήρχε […] τις οθωμανός, όστις επί μισθώ είχεν έλθει ενταύθα. Η μήτηρ της ήτις αιθιοπίς ούσα, ονομάζετο Ελή, ήτον αδελφή αιθιόπων τινών απηλευθέρων Αυδούση και Μπαγδαίος ονομαζομένων, και ο πατήρ και η μήτηρ της ήτον ακτημονέστατοι, και ουδέ σπιθαμήν γης ειχον να ταφώσιν. Έζων δε ο μεν από ευτελείς ιδιωτικάς υπηρεσίας, η δε ως επαίτης, και δια το επίσημον της επαιτείας της μάλιστα , ήτον μεταξύ ημών γνωστοτάτη, ομοίως και οι ως είρηται αδελφοί της αιθίοπες, ήσαν πενέστατοι και ακτημονέστατοι, και μ’ όλα ταύτα ο κύριος Φώτιος Χρυσανθόπουλος ή Φωτάκος πλάνηται[;] τούτους και προσπαθεί να τους αποδείξη ως τους επισημοτέρους και ευκτημονεστέρους των ενταύθα οθωμανών αγάδων./ Εις, ο μόνος εκ των προταθέντων, παρά του αντιπροσώπου της αιθιοπίδος Φωτάκου, μαρτύρων, άνθρωπος επί κακουργήματι καταζητούμενος, και δια τούτο στερούμενος των πολιτικών του δικαιωμάτων, και υπ’ ατομικήν επιτήρησιν διατελών, ως ψευδορκήσας εμυνήθη. Αλλ’ ο κύριος Φωτάκος δεν παύει τας προσπαθείας του εις το να υποστηρίζη και βεβαιώνη την υπέρ της Νεοφωτίστου υπόθεσιν ως βεβαίαν και αληθή./ Ουδέν έχωμαι συμφέρον […] εις την υπόθεσιν ταύτην, αλλ’ η αλήθεια, η ζημίωσις του Δημοσίου, και η συνείδησή μας μας ηνάγκασαν  να μην σιωπήσωμεν. Ουδέ φθονούμεν την δυστυχή ταύτην Νεοφώτιστον, καίτοι μηδαμινής πραγματικής ωφελείας ελπιζομένης δι’ αυτήν και αν ήθελε επιτύχη εις την αίτησίν της. Την κρίνομεν μάλιστα αξίαν περιθάλψεως, αλλ’ ελέω, και ουχί δικαιώματι./ Εξαιτούμεθα Μεγαλειότατε, ίνα διατάξητε ότι δίκαιον, δια να μην επιβουλεύωνται ούτω πως τα δημόσια συμφέροντα με βλάβην ιδίαν και αυτών των υπηκόων σου. Κηρύττοντας δια πάντα όστις άλλως ήθελε μαρτυρήσει ή τυχόν έχη μαρτυρημένον περί τούτου./ Υποσημειούμεθα / της υμετέρας Μεγαλειότητος πιστοί υπήκοοι πόλεως των Καλαβρύτων./ [ακολουθούν υπογραφές από τις οποίες μπορώ να διακρίνω των:] Αναγνώστης Παναγιωτόπουλος/  Νικόλαος […]/ Παναγιώτης Τζεγρένης και δι εμού […]/ Χρίστος Κουτρουμπής δια τον αγράμματον Νικόλαον/ Σωτηρόπουλον Π. Β. Χατζόπουλος/ Νικόλαος Λιεμερόπουλος/ Δημήτριος […]/ Κων. Α. Λειβαρτζινός/ Δημήτριος Αλεξανδρόπουλος/ Γ. Θεοφανόπουλος/ Θεόδωρος […]/ Σπήλιος Δημόπουλος/ Σταύρος Καρδιακότης/ Αλέξης Γραμμένος/ Ν. Πετρόπουλος/ Θ. Α. […]/ Δημήτριος Ανάνης/ […]». Στο περιθώριο της 1ης σελ. του εγγράφου υπάρχει η δια διαφορετικής γραφής «περιληπτική» σημείωση: «Καλαβρύτων τινές κάτοικοι./ Ότι σφετερίζονται οι δημόσιοι γαίας δια ψευδών μαρτυριών ως προς τους νεοφύτους».

Κάτοικοι του χωριού Παγκράτι υπέβαλλαν αναφορά ομοίου περιεχομένου σε ότι αφορά την κτηματική περιουσία της εν λόγω Μαρίας, προς το Ελεγκτικό Συνέδριο, στο οποίο τελικά παρεπέμφθη η υπόθεση για να αποφανθεί, αλλά δεν είχαν υποβληθεί όλες οι καταθέσεις μαρτύρων, οι οποίες ανεζητούντο τον Ιούνιο του 1852. Για την ιστορία να σημειώσω ότι ο Φ. Χρυσανθόπουλος στις 2.12.1852 ζήτησε επίσπευση της υποθέσεως και ότι τον Μάϊο του 1853[;] ο Έπαρχος και ο Έφορος Καλαβρύτων έστειλαν έγγραφο προς το υπουργείο Οικονομ. στο οποίο μεταξύ άλλων ανέφεραν ότι «…Η Μαρία Ντάβλα κατανοήσασα το ανυπόστατον των αξιώσων αυτής μετά την εξέταση των παρά της ιδίας προταθέντων μαρτύρων παραιτήθηκε [….]. Οι παρ’ αυτής προταθέντες μάρτυρες ουδόλως ενίσχυσαν τας αξιώσεις της καταθέσαντες ότι η μεν μήτηρ αυτής Ελή έζη εξ’ επαιτείας, ο δε πατήρ αυτής ξένος ων ουδέ κτήμα [είχε], ουδέ άλλην τινά περιουσίαν…».

Πηγή: Γ.Α.Κ.

Θ. Τζώρτζης.

————————————————————————————————————

[1] Νεοφώτιστος (η) ή και Νεόφυτος (η): ο (η) Οθωμανός (ή) που ενστερνίστηκε τη Χριστιανική θρησκεία και στη συνέχεια βαφτίστηκε. Αυτό έγινε κατά την Επανάσταση του 1821 ή και μετά, είτε οικειοθελώς είτε βίαια. Οι Οθωμανοί που κατοικούσαν στο Μωριά, στην Ελλάδα γενικότερα και δεν έφυγαν χρειάστηκε να αλλάξουν την πίστη τους και ήσαν αυτοί οι αποστάτες (μουρτάτες) για τους Τούρκους, οι οποίοι αν ξαναγύριζαν θα εκτελούντο ή θα ζούσαν πάντα στο περιθώριο και στην περιφρόνηση. Στους Νεοφωτίστους το ελληνικό κράτος, με βάση νόμο, συμπεριφέρθηκε σε μεγάλο βαθμό ευνοϊκά δίδοντάς τους αποζημιώσεις για περιουσίες που είχαν πατρομητρογονικές, ακόμα και αυτές τις ίδιες ή μέρος αυτών, επίσης δίδοντάς τους ακόμα και αριστεία για την αποδεδειγμένη προσφορά τους στον αγώνα των Ελλήνων για την ανεξαρτησία.

[2] Φωτάκος: υπασπιστής του Θ. Κολοκοτρώνη, επολέμησε τον Ιούνιο του 1827 στο Μ. Σπήλαιο επικεφαλής 160 μαχητών (Φραντζής, Β΄, 495), αλλά και ιστορικός συγγραφέας, ο οποίος ως υπασπιστής του Κολοκοτρώνη μεταξύ άλλων μαχών έλαβε μέρος και στην πολιορκία των Πατρών του 1822 (Τριανταφύλλου, Γηροκ. 50). Αγωνιστής και πολιτικός. Ελέγετο Φώτιος Χρυσανθόπουλος και είχε γεννηθεί στα Μαγούλιανα της Γορτυνίας το 1798. Νέος πήγε στο Κισνόβιο της Βεσσαραβίας και εργάστηκε σαν υπάλληλος εμπορικού καταστήματος. Εκεί μυήηκε στη Φιλική Εταιρεία, στην Οδησσό της Ρωσίας και το 1820 στάλθηκε στην Πελοπόννησο για να διαπραγματευτεί την έναρξη της Επανάστασης. Στην αρχή έγινε ακόλουθος του Δεληγιάννη και στη συνέχεια υπασπιστής του Κολοκοτρώνη. Πήρε μέρος σαν οπλαρχηγός σε πολλές μάχες. Μετά την απελευθέρωση έγινε ταγματάρχης και δασάρχης. Προς το τέλος της ζωής του το 1858 έγραψε Απομνημονεύματα της επανάστασης του 1821 αποσυρθείς κοντά στο Δάρα σε κτήματά του και το 1868 έγραψε το Βίο του Παπαφλέσσα, ενώ το 1888 έγραψε τους Βίους των Πελοποννησίων ανδρών… (Ιστορικό Λεξικό των Καλαβρύτων).

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | Σχολιάστε

Επίκαιρο…

Το παρακάτω κείμενο ανήκει στον συγγραφέα κο Νίκο Σακελλαρόπουλο, καταγόμενο από το Λεχούρι Καλαβρύτων.

Είναι από το βιβλίο του «ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΜΑΜΠΑ» (Εκδόσεις Βεργίνα).

Ο αγαπητός κος Σακελλαρόπουλος  αναφέρεται σε παρελθούσες δεκαετίες στο εξαιρετικό μυθιστόρημά του αυτό, αλλά ειναι τόσο επίκαιρος…

33aa33aa1Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Tagged | Σχολιάστε

Ο Θ. Κολοκοτρώνης χρησιμοποιεί σκληρούς χαρακτηρισμούς κατά Καλαβρυτινών οπλαρχηγών.

OOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOO1Σε έγγραφο που υπογράφει «ο ως πατήρ σας και Γενικός Αρχηγός/ των Πελοποννησιακών όπλων» Θ. Κολοκοτρώνης στις 15 Μαρτίου 1827 από την Ερμιόνη το οποίο απευθύνεται στον Νικολάκη Πετιμεζά και στον Αναγνώστη Κορδή[1] και λοιπούς καπεταναίους της Ζαρούχλας, καταφέρεται με βαρείς χαρακτηρισμούς κατά οπλαρχηγών της επαρχίας Καλαβρύτων, τους οποίους αποκαλεί αντνεργούντες, ταραχοποιούς, αναισθήτους και αυτενεργούντες.

Ειδικά, πέραν των προηγούμενων χαρακτηρισμών αναφέρει:

«…Διατάσω δε εγώ τον πούστην Φραγγάκην[2] (διότι ο κύριος Σολιώτης[3] ο σύντροφός του δεν με ήκουσεν) να πάη στα Νεζερά να αναισθητεί και να σας αφήσει νε ενεργήσετε με ησυχίαν την εκστρατείαν σας, ομοίως γράφω και του Θεοδώρου Φιλιώτη να λείψει από τας αντενεργείας οπού κάμνει εις την Κατζάναν…».

Καλεί δε τους παραλήπτες του εγγράφου να ενεργήσουν σύμφωνα με τις προηγηθείσες διαταγές του περί ετοιμασίας και μετάβασης στην Αθήνα όπου η πατρίδα διατρέχει κίνδυνο. Αν όμως οι «αντενεργούντες» δεν υπακούσουν, τότε να τους αφήσουν πίσω να κάψουν τα σπίτια όσων ακολουθήσουν την εκστρατεία στην Αθήνα.

Και καταλήγει: «…δεν θα μείνει το έθνος εις του Φραγγάκη το χέρι και του ενός και του άλλου. Συ Νικολάκη ηξεύρεις από τάξιν ήλθε καιρός να ιδούμεν και την πατρίδα μας, να φανώμεν και ημείς ότι είμεθα έθνος…».

——————————————————————-

[1] [από Περιθώρι Φελλόης].

[2] [Από την Κερπινή Καπετάνιος β΄ τάξης στην επαρχία Καλαβρύτων κατά το 1821].

[3] [Σολιώτης Νικόλαος από Σόλο].

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία, Uncategorized | Σχολιάστε

Τσάμπα καίει η λάμπα!

Μια παροιμία του σοφού λαού λέει: Αν βρεθείς σε ένα λάκκο με σκατά και δεν μπορέσεις να βγεις αμέσως, θα συνηθίσεις!

Ήδη με πήρε η μπόχα και γι’ αυτό «άντε γεια!». Χωρίς επιστροφή!

Τσάμπα άναψα τη λάμπα, τσάμπα προσπάθησα να φωτίσω τους σκοτεινούς διαδρόμους της ιστορίας της γενέτειράς μου περιοχής! Φαίνεται ότι απαιτείται υψηλού διαννοητικού επιπέδου γλώσσα και ιδιοφυής σύνταξη ώστε οι απαντήσεις μου σε ερωτήματα σχετικά με την ιστορία αυτή, να γίνου αποδεκτές και να εμπεδωθούν από κάποιους που κάνουν «τους καμπόσους»!

Θυμήθηκα αυτόν που έδωσε μια πορτοκαλάδα και είπε στον απέναντι: «πάρε μια πορτοκαλάδα!» και εκείνος τον ρώτησε: «Από πορτοκάλι;».

Στη ζωή όλα έχουν μέτρο και όριο. Μόνο η βλακεία δεν έχει απ’ αυτά.

Κάθησε λοιπόν εσύ θλιβερή φιγούρα, που έχεις κρυφτεί πίσω από τους νοητούς μανδύες του ελεγκτή των πάντων, του «ξερόλα», του δομημένου και μεθοδικού ανακριτή, του έχοντος μεγάλη γλώσσα, του εκστομίζοντος χιλιοειπωμένες εκφράσεις κ.λ. εκεί στο λαγούμι σου και ζήσε στον κόσμο σου και περίμενε απαντήσεις…

Άραγε ποιος νομίζεις ότι είσαι;

Έτσι κι αλλιώς μου είσαι άγνωστος και αδιάφορος, όμως αόριστα θα σου πω και εγώ ότι ένα πουλάκι μου είπε πως θα παραμείνεις ασήμαντος, τουλάχιστον σ’ αυτή τη ζωή! Γιατί; Γιατί χρειάζεσαι πολύ παιδεία ακόμα για να μην γελούν οι άλλοι με σένα!

Ζητώ συγνώμη από τους αναγνώστες μου για την πρωινό μου οίστρο!

Υ.Γ. Αν τυχόν (λέω τυχόν γιατί αναγνώστες σίγουρα θα σε «πληροφορήσουν»…) διαβάσεις το παρόν, οίστρος σημαίνει μεταφορικά πνευματική διέγερση και όχι παραλήρημα!

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Άρθρα | Σχολιάστε

Δροβολοβό και Π. Π. Γερμανός…

Παλαιών Πατρών Γερμανός: Και όμως… πέρασε[1] από το Δροβολοβό…

Σε συνέχεια προηγούμενης ανάρτησης με τίτλο: Δροβολοβό και Παλαιών Πατρών Γερμανός … θεωρώ απαραίτητο, προς ενημέρωση όσων ενδιαφέρονται, να προσθέσω και τα εξής στοιχεία[2], για το ίδιο θέμα (το οποίο βέβαια δεν εξαντλείται με αυτά):

Για τη διέλευση του Π. Πατρών Γερμανού από το Δροβολοβό και την προσωρινή παραμονή του εκεί, αναφέρουν:

  1. Ο Κώστας Αυγουστής-Αυγουστόπουλος, από Καμενιάνους, στο βιβλίο του «Οι Καμενιάνοι και οι ρίζες μου», Αύγουστος 1986, στη σ. 37 αναφέρει: «…Εκεί [στον ναό της Παναγίας του βράχου] εκλείσθη λίγες μέρες το έτος 1825 προς ασφάλεια ο Παλαιών Πατρών Γερμανός που συνελήφθη εις την μονήν Χρυσοποδαριτίσσης Νεζερών Πατρών και οδηγούμενος δια της επαρχίας μας στο φρούριο της Γαστούνης κατά διαταγήν του οπλαρχηγού Γκούρα (Γερμανού Παλ. Πατρών ανέκδοτα έτος 1969 σελ. 23)».
  2. Ο μοναχός π. Μάξιμος Ιβηρίτης (Νικολόπουλος), από Καμενιάνους, στο βιβλίο του «Ιστορικά σημειώματα…», Άγιο Όρος 2005, σ. 152 αναφέρει: «…Ενθάδε [στο Σπήλαιο Δροβολοβού] εκρατήθη επ’ ολίγονως αιχμάλωτος τον Ιανουάριον του 1825 και ο αοίδιμος Π. Π. Γερμανός» ότε, με εντολήν του Κωλέττη κατά τον εμφύλιον σπαραγμόν, συνελήφθη υπό των στρατιωτών του Γκούρα εις την Ι. Μονήν Χρυσοποδαριτίσσης Πατρών, δια να μεταφερθή εις την συνέχειαν μέσω Δίβρης εις Γαστούνην…».
  3. Ο πρωθιερέας Νικόλαος Παν. Παπαδόπουλος[3] από το Δεσινό, αναφέρει: «Οι στρατιώται οι συλλαβόντες τον Γερμανόν θα ηκολούθησαν την επομένην οδόν μέχρις ότου φθάσουν εις την επαρχίαν Καλαβρύτων και τον δήμον Αροανίας, οπόθεν κατήγετο, εκ του χωρίου Σοπωτού, ο Νικολέτος Σοφιανόπουλος. Η πιθανωτάτη διαδρομή η και σήμερον υπό των χωρικών πεζή διανυομένη, είναι η εξής: Ιερά Μονή Χρυσοποδαρίτισσας – Χάνι Παπαντώνη – Βλασία – Κρύα Βρύση – Κουτσουλάρι βρύση – πρόποδες όρους Γκολέμη – Καπρίβαινα – Καμενιάνοι – Δροβολοβόν[4]. Η σύλληψις του ιεράρχη έγινε 21.1.1825, ημέρα Τετάρτη. Την επόμενη ημέρα (Πέμπτη) 22/1/1825 αναχώρησε από τη Μονή Χρυσοποδαριττίσης και την ίδια ημέρα ή την επομένη έφθασε στο Δροβολοβό».

«Εκεί κατά την παράδοσιν των κατοίκων, ενεκλείσθη ο Γερμανός, προς ασφάλειαν, εις τον εντός σπηλαίου ευρισκόμενον ναόν της Ζωοδόχου πηγής, κοινώς «Παναγιάς».». Και σε υποσημείωση στη σελίδα αυτή ο πρωθιερέας προσθέτει:  «Η μέχρι Δροβολοβού πορεία του Γερμανού ήτο πεζή, κατά την παράδοσιν. Η Ιερά μονή Χρυσοποδαριτίσσης  έδωκε ζώα δια την μέχρι Δροβολοβού πορείαν. Εν τούτοις δεν έγινε χρήσις τούτων εκ διαφόρων λόγων. Όταν το απόσπασμα έφθασεν εις Δροβολοβόν, έσπευσεν ο Σοφιανόπουλος να φυλακίση τον Γερμανόν εις την «Παναγιά», μέρος ασφαλές και απόρθητον. Οι στρατιώται του αποσπάσματος εφύλασσον τα πέριξ μέρη της σπηλιάς, εκ φόβου απελευθερώσεως του Γερμανού υπό των εκεί γνωστών και φίλων του. Πολλοί των πέριξ τριών χωρίων Δροβολοβού, Καμενιάνων και Δεσινού κατά την τοπικήν παράδοσιν, μαθόντες την εν τω σπηλαίω φυλάκισιν του Γερμανού, έσπευσαν και προσέφερον εις αυτόν και τους στρατιώτας, διαφόρους τροφάς και άλλα χρειώδη δια την συνέχισιν της πορείας. Ο Γερμανός ηυλόγει αυτούς  και πολλάκις μετέπειτα έκαμνε λόγον περί της φιλοξενίας των κατοίκων των τριών χωριών και του «ευλογημένου τόπου αυτών»…».

Αυτά σχετικά με όσα η παράδοση αναφέρει.

 Όμως ο πρωθιερέας αναφέρει γραπτώς στο ίδιο έργο του ότι κατέχει έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία για όσα αναφέρει[5]. Συγκεκριμένα σε επιστολή που έστειλε στον διευθυντή του περιοδικού «Εκκλησιαστικό Βήμα)» Αντώνιον Γούναρη τμηματάρχη του Τ.Α.Κ.Ε. [Ταμείο Ασφ. Κληρ. Ελλάδος] (βλ. περιοδ. έτ. 1952, φ. Ιουλίου) προκειμένου να διορθώσει άρθρο του Μητροπολίτη Ακαρνανίας Ιεροθέου (Παρασκευοπούλου) (Ιουνίου 1952) σχετικό με τον Π. Π. Γερμανό, αναφέρει: «…Χάριν όμως της αληθείας, και εφ’ όσον μάλιστα ευρίσκονται εις το αρχείον μου σχετικά ανέκδοτα έγγραφα προς δημοσίευσιν, είμαι υποχρεωμένος να σημειώσω τα εξής επί του άνω σημαντικού γεγονότος. Ο Γερμανός συνελήφθη, ως φίλος του Ζαϊμικού[6] κόμματος, κατόπιν εγγράφου εντολής (20ης Δεκεμβρίου 1824) του εν Καλαβρύτοις διαμένοντος Ιωάννου Κωλέττη, και του στρατηγού Γκούρα, νεωτέρου (Πύργος, τη 9η Ιανουαρίου 1825) εγγράφου, προς τον Νικολέτον Σοφιανόπουλον, τον εκ Σοπωτού Αροανίας. Η σύλληψις εγένετο τη 21η Ιανουαρίου 1825, εις την Ιεράν Μονήν Χρυσοποδαριτίσσης Πατρών, και ημέραν Τετάρτην. Η μονή τιμάται επ’ ονόματι του Γενεσίου της Θεοτόκου, ευρίσκεται ουχί μακράν της οδού Πατρών Καλαβρύτων, κάτωθεν του χωρίου Κάλανος, και υπάγεται εις την μητρόπολιν Πατρών. Εκ της άνω Μονής, δια συνοδείας πολυμελούς, μέσω του δήμου Βλασίας, ωδηγήθη την επομένην της συλλήψεως εις το χωρίον Δροβολοβόν της Αροανίας και ενεκλείσθη εις τον ιερόν Ναόν της «Παναγιάς» (=Ζωοδοχου Πηγής), κειμένου ανατολικώς του χωρίου και εντός σπηλαίου επί βράχου υψηλού και απορθήτου. Ετέθη υπό φρούρησιν επί τινας ημέρας, ίνα ο Νικολέτος μεταβή, εν τω μεταξύ χρόνω, εις την γενέτειράν του κωμόπολιν Σοπωτού, «προς αντάμωσιν της γυναικός του», ως αναγράφει ο υπασπιστής του Θ. Κολοκοτρώνη Φωτάκος εις την ιστορίαν του. Τούτο είναι πασίγνωστον εις τους εκεί κατοίκους, και μέχρι σήμερον φέρονται εις το στόμα των πέριξ του Δροβολοβού κατοίκων των χωρίων Δεσινού και Καμενιάνων, η ευγένεια, το ανεξίκακον και αι ευλογίαι του Γερμναού , προς τους σπεύσαντας, οπαδούς και μη του Ζαΐμη, να περιποιηθώσιν αυτόν. Τη εισηγήσει μάλιστα του σεβαστού μου διδασκάλου και εφημερίου καμενιάνων Αιδ. Δημητρίου Ι. Καλογεροπούλου, απεφασίσθη κατά την πανήγυριν του παρελθόντος έτους [1951], να γίνη και ανάρτησις μαρμαρίνης πλακός, επί του βράχου του ναού, προς επιγραφήν του ιστορικού της εκεί φυλακίσεως και εκείθεν διαβάσεως του Γερμανού. Εκ Δροβολοβού και Καμενιάνων ωδηγήθη εις Λειβάρτζιον και εις Δίβρην…» […. Παραλείπω το υπόλοιπο κείμενο της επιστολής, το οποίο περιγράφει την πιθανή πορεία στη συνέχεια του Ιεράρχη έως ότου ο Σοφιανόπουλος τον παραδώσει στον Γκούρα στη Γαστούνη]. Αναφέρω μόνο το εξής μέρος της: «Εις το χωρίον Δροβολοβόν, η συνοδεία «τού επήρε το μουλάρι» της Μονής, και από Δροβολοβού μέχρι Γαστούνης εβάδιζε πεζή ο γερμανός, εν καιρώ χειμώνος, εν μέσω λασπών, βροχών, πάγων και χιόνων…».

Και ο πρωθιερέας Νικόλαος Παπαδόπουλος συνεχίζει: «Όταν έφτασαν εις Δροβολοβόν, την Πέμπτην ή την επομένην ημέραν, και μετά την ασφαλή φύλαξιν του Γερμανού εις τον άνω ναόν, τον ευρισκόμενον ανατολικώς του χωρίου, εντός αποκρήμνου και υψηλού βράχου, του προμαχώνος των πέριξ κατοίκων κατά τα χρόνια της δουλείας, του διατηρούντος ακόμα μέχρι σήμερον «τις πολεμίστρες του 21», μετέβη ούτος εις το πλησίον κείμενον χωρίον του, και παρέμεινε πλησίον της οικογενείας του επί τινας ημέρας. Πάντως κατά την 24ην (Σάββατον) και 25ην (Κυριακήν) ο Νικολέτος θα ήτο πλησίον της εν Σοπωτώ οικογενείας του. Πιθανώς η εκ Δροβολοβού… αναχώρησις να έγινε την 26ην (Δευτέραν) δια την Δίβρην. Τίνα όμως διαδρομήν ηκολούθησεν; Έχομεν δύο οδούς, η μεν είναι διαρκείας 3 ωρών, η δε 2,30. Η Δευτέρα είναι η εξής: Δροβολοβόν – Καμενιάνοι – Διάσελον (τοποθεσία), – Τρανά δέντρα – Ισώματα – Κερέσοβα – Λειβάρτζιον – Χόζοβα – Τριπόταμα – Δίβρη[7]. Η πρώτη, η μάλλον πεδινή και η πιθανή της πορείας του Γερμανού, λόγω του χειμώνος και των χιόνων, είναι η εξής: Δροβολοβόν – Τσάγτ Λάκκα – Μεγάλη Βρύση – Καλύβια (Καμενιάνων και Λεχουρίου) – Λειβαρτζινό ποτάμι – Λειβάρτζι – Χόζοβα – Τριπόταμα – Δίβρη[8]. Εκ της Δίβρης ανεχώρησαν τη 28η Ιανουαρίου δια Γαστούνην. Την επομένη μάλον διαδρομή ακολούθησαν μετά: Δίβρη – Θεοφάνη χάνι – Καλλιμάνι – Σαρακοβούνι – Κατσαρού – Κακό Λαγκάδι – Πανόπουλου Χάνι – Μπουρτάμι – Σιμόπουλο – Ποτάμι Κούλουγλι – Δελήμπαλι – Γιάννη Τζαμί – Καλαθά – Δάμιζα – Παλαιόπολις –Μπουχιώτη – Κελεβή – Γαστούνη».

 Ενώ βρισκόταν στην Παλαιόπολη έστειλε ο Π. Π. Γερμανός και εδανείσθη στην Γαστούνη 20 τάλληρα, και τα έδωσε του Νικολέτου. Αυτό προκύπτει από το με ημερομηνία 11.1.1826 έγγραφο της επταμελούς επιτροπής.

Ο Ιεράρχης θα ήταν πιο εύκολο να οδηγηθεί στη Γαστούνη από συντομότερο και ευκολώτερο δρόμο τον μεταξύ Ερυμάνθου και Σανταμερίου διερχόμενο δια της Μονής των Αγίων Πάντων, Κάλφα, Σιμόπουλου, Δελήμπαλη, αλλά δεν προτιμήθηκε ίσως από τον φόβο της απελευθέρωσής του εκ των πολλών φίλων του στην περιοχή αυτή. Προτιμήθηκε δε η μέσω Αροανίας διέλευσίς του, εφ’ ενός διότι ήτο ασφαλεστέρα, αλλά και διότι ο Σοφιανόπουλος ήθελε να επισκεφτεί το Σοπωτό όπου έμενε η οικογένειά του.

Ορισμένα επί πλέον στοιχεία σχετικά με τη σύλληψη και όσα ακολούθησαν.

Για να συλληφθεί ο Π. Π. Γερμανός δόθηκαν δύο εντολές στο Νικολέτο Σοφιανόπουλο: Η πρώτη διαταγή προς τον Σοφιανόπουλο έχει ημερομηνία: Καλάβρυτα 20.12.1824 και την υπογράφει ο Ι. Κωλέττης. Σε αυτήν αναφέρει ότι με 100 στρατιώτες να ενεργήσει σύμφωνα με τις διαταγές του Γκούρα. Δεν αναφέρει ότι αφορά τον Π. Πατρών Γερμανό. Η δεύτερη διαταγή έχει ημερομηνία: Πύργος 9 Ιανουαρίου 1825 και την υπογράφει ο Φ. Γκούρας. Σε αυτήν αναφέρεται ότι «να πάρης όλους τους στρατιώτας που έχεις υπό την οδηγίαν σου και να υπάγης να εύρης τον δεσπότην παλαιών Πατρών, να τον πιάσης και να με τον φέρης εδώ το ογληγωρότερον. Ομοίως και τον Νικηφόρον»[9].

Σε επιστολή προς τον Χρυσοβέργη από τη Δίβρη με ημερομηνία 28.1.1825, αναφέρει ο Π. Π. Γερμανός ότι «…την περασμένη Τετράδην ήρθον στο Μοναστήρι (Χρυσοποδαρίτισσας) μερικοί στρατιώται με διαταγήν του στρατηγού Γκούρα και με επήραν δια να υπάγωμεν εις Γαστούνην[10] όπου ευρίσκεται η εξοχότης του…».

Οι στρατιώτες τελικά που συμμετείχαν ήσαν 67 και αυτό προκύπτει από έγγραφο του Υπουργείου των Οικονομικών προς το Εκτελεστικό Σώμα, με ημερομηνία 26.2.1825 στο οποίο αναφέρεται ότι ο ιατρός Π. Σοφιανόπουλος επαρουσίασε δια 67 στρατιώτες[11] τους οποίους εστρατολόγησε κατ’ επιταγή του Ι. Κωλέτη, ο αδελφός του Νικολέτος Σοφιανόπουλος στις 20 του παρελθόντος Δεκεμβρίου και βρίσκονται στο φρούριο Χλουμουτσίου όπου απέθανε ο Νικολέτος Σοφιανόπουλος, και το υπουργείο απεφάσισε ότι του οφείλονται 3.350 γρόσια για αυτό το λογαριασμό[12].

Από τις διαταγές προκύπτει σαφώς ότι δεν διετάχθη  ο Σοφιανόπουλος να βιαιοπραγήσει κατά του Ιεράρχη ή των λοιπών Νικηφόρου και Νεκταρίου. Αυτό αποδέχεται και η συσταθείσα επταμελής επιτροπή[13] η οποία στις 11.1.1826 αναφέρει: «…καθότι ως εκ των ιδίων εγγράφων αποδεικνύεται μήτε η διοίκησις, μήτε ο στρατηγός Γκούρας, παρά του οποίου εστάλη [ο Σοφιανόπουλος] να φέρη τον Δεσπότην, διέταξεν ποτέ να επιθέση ούτος χείρας αδίκους και υβριτικάς προς την Πανιερότητά του, αλλ’ απεδείχθη, προφανώς ότι οίκοθεν, ύβρισε, εβίασεν, εγύμνωσε, περιέφερε ως ληστήν εις τα δάση, πρόσωπον ιερόν και αξιοσέβαστον από το πολίτευμα των χριστιανών Ελλήνων, αντί να το συλλάβει και να το φέρη τιμίως προς τον στρατηγόν…».

Αλλά για τις κακουχίες τις οποίες υπέστη αναφέρει και ο ίδιος ο Π. Π. Γερμανός: Στις 6.2.1825 από τη Γαστούνη ο Γερμανός έστειλε γράμμα στον Γ. Κουντουριώτη και σ’ αυτό αναφέρει ότι ήταν «κλινήρης εκ των πολλών κακοπαθειών και εξ’ ενός δριμυτάτου ρευματισμού εις τους πόδας» και του ζητάει να αναβληθεί η μετακίνησή του έως να γίνει καλά και να περάσει το ψύχος και ο χειμώνας, οπότε «είμαι πρόθυμος να ακολουθήσω κατά την διαταγήν της σεβαστής Διοικήσεως».

Ο Π. Πατρών Γερμανός κατά την επικρατούσα εκδοχή (δεδομένου ότι οι συγγραφείς δίδουν διάφορες ημερομηνίες), απεβίωσε στις 30.5.1826[14]. Ο δε  Σοφιανόπουλος τον Φεβρουάριο του 1825 στο Χλουμούτσι, όπως βεβαιώνει πιστοποιητικό του Δημοτ. Συμβουλίου Κλειτορίας από 15.10.1844[15].

Στο μεταξύ χρονικό διάστημα μετά τον θάνατο του Σοφιανόπουλου και πριν το θάνατο του Π. Π. Γερμανού, μεταξύ των αρχών αντηλλάγησαν διάφορα έγγραφα από τα οποία προκύπτουν πληροφορίες σχετικές με τη σύλληψη του ιεράρχη.

α) έγγραφο με ημερομηνία: Ναύπλιο 11 9βρίου 1825, του Εκτελεστικού Σώματος προς το Επαρχείο Καλαβρύτων, στο οποίο αναφέρεται ότι ο Π. Π. Γερμανός είχε κάνει αναφορά στην οποία περιέγραφε τα  της σύλληψής του από τον Σοφιανόπουλο και τους στρατιώτες του καθώς και τα διάφορα που του αφαίρεσαν (μετρητά, άρματα, φορέματα, κ.λ.) τα οποία ευρίσκονται στους κληρονόμους του Νικολέτου. Συνημμένο διαβιβάζεται «μαρτυρικό το οποίον επαρουσίασε η Πανιερότης του, και εις το οποίον ευρίσκονται κατά τα γράμματα τα αρπαγέντα χρήματα και πράγματα. Διατάττεται δε το επαρχείον να εισπράξει από τους κατακρατούντας αδίκως και να τα παραδώση εις τον επίτηδες στελλόμενον άνθρωπον του Πανιερωτάτου Π. Πατρών».

β) έκθεση της συσταθείσης από το υπουργείο Δικαιοσύνης, επταμελούς επιτροπής για διερεύνηση των αναφερομένων υπό του Π. Π. Γερμανου, με ημερομηνία 11.1.1826, η οποία αναγνωρίζει τις βιαιότητες κατά την σύλληψη, καταλογίζει λεπτομερώς στους κληρονόμους τα χρεωστούμενα  σε μετρητά και πράγματα και ζητεί να καταβληθούν απ’ αυτούς χωρίς να πειραχθεί η προίκα της γυναικός του Σοφιανόπουλου ως ιερά και απαραβίαστος.  Η απόφαση αυτή διαβιβάστηκε προς το υπουργείο της Θρησκείας δια τα περαιτέρω.

γ) Ο υπουργός της Θρησκείας στις 15.1.1826 διαβιβάζει όλα τα σχετικά (έκθεση επιτροπής, αναφορά του ιεράρχη κ.λ.) στο Εκτελεστικό Σώμα «…δια να τελειοποιηθή  ενεργηθείσα η της επιτοπής αύτη απόφασις». Την επόμενη ημέρα από το ίδιο Υπουργείο ειδοποιείται και ο Π. Π. Γερμανός.

δ) με έγγραφό του από 19.1.1826, το υπουργείο της Θρησκείας, επικαλούμενο διαταγή του Εκτελ. Σώματος διδει εντολή στο Επαρχείο Καλαβρύτων να ενεργήσει για την αποζημίωση του Π. Πατρών Γερμανού.

ε) από έγγραφο του Επαρχείου με ημερομηνία 29.1.1826 προκύπτει ότι οι κληρονόμοι του Σοφιανόπουλου αποδέχτηκαν την οφειλομένη αποζημίωση στον ιεράρχη.

Ακολουθούν διάφορα έγγραφα για τον προσδιορισμό του τρόπου πληρωμής των κληρονόμων προς τον ιεράρχη, δεδομένου ότι επικαλούνται οικονομικές δυσχέρειες.  Το Επαρχείο ορίζει τον πρόκριτο Αγριδίου[16] Αντρίκο Πονήριν τον Πίκλην ο οποίος με στρατιώτες και άλλους Σοπωτινούς κατέγραψε όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία του Σοφιανόπουλου προκειμένου να κατασχεθεί. Ο Κατάλογος στάλθηκε στο Επαρχείο 29.1.1826.

Ο Ιεράρχης, απελύθη τελικά δια μεσητείας του Λιδωρίκη, χωρίς να προκύπτει από τα έγγραφα αν έλαβε την σχετική αποζημίωση, την οποία του προσδιόρισε (επεδίκασε) η επταμελής επιτροπή. Ένα τελευταίο έγγραφο στέλνεται από το υπουργείο Δικαίου στο της Θρησκείας, με αντίγραφα όλων των εγγράφων που το Επαρχείο Καλαβρύτων είχε στείλει σχετικών με την υπόθεση του Π. Π. Γερμανού. Το έγγραφο φέρει ημερομηνία 6.2.1826. Μεταξύ των εγγράφων αυτών αναφέρονται και: Υποσχετικό Ασημάκη Σοφιανόπουλου, Αναφορά Ανδρίκου Πονήρη, Κατάλογος των εν τη οικία του Νικολέτου Σοφιανοπούλου ευρεθέντων κ. λ.

Θ. Τζώρτζης.

—————————————————————————————————-

[1] Περνώ: διέρχομαι, διαβαίνω, μεταβαίνω, διέρχομαι εκ τινος τόπου εις έτερον (Δημητράκος).

[2] Όπως ο αναγνώστης θα διαπιστώσει στη συνέχεια όλα όσα για το θέμα αναφέρονται, έχουν καταγραφεί στο παρελθόν – και ευτυχώς – από ιστορικούς ερευνητές και έτσι είναι εύκολο να αναζητηθούν και να υποστηριχθεί η αλήθεια, αφού βρισκόμαστε σε εποχή αμφισβήτησης όχι μόνο της ιστορίας, αλλά κάθε αυτονόητου. Η αναζήτηση  και καταγραφή αυτών των στοιχείων από μέρους μου έχει ένα και μοναδικό σκοπό: την αλήθεια και τη γνώση αυτής κυρίως από τους νέους μας, ακόμα και αν αυτό στεναχωρεί κάποιους.

[3] Γερμανού Π. Πατρών ανέκδοτα – Αθήναι 1969.

[4] Ευρίσκομεν και την γραφήν Δροβολοβά.

[5] Οι έχοντες το αρχείο του ή οι γνωρίζοντες που αυτό ευρίσκεται, ίσως μας φωτίσουν περισσότερο για τα πραγματικά στοιχεία που ο πρωθιερέας κατείχε. Σημειωτέον ότι ο εν λόγω συγγραφέας όστις πολύτιμη παρακαταθήκη ιστορικής και άλλης φύσεως άφησε για την επαρχία Καλαβρύτων, στα έργα του είναι σαφής και συγκεκριμένος.

[6] Υποσημείωση δική μου: [«Αποθανόντα δε τον Ιεράρχην (Π. Π. Γερμανό), εθρήνησε μέχρι κοπετού ο Ανδρέας Ζαήμης, και ο πατήρ αυτών Ασημάκης, όστις και αυτός ασθενών μετ’ ολίγας ημέρας απεβίωσε» (Γερμανού Απομνημονεύματα, υπό Γ. Ι. Παπούλα, εν Αθήναις 1900, σ. 215)].

[7] Ο Σ. Ι Βέριος (όπως στην προηγούμενη ανάρτηση αναφέρεται) αναφέρει ότι αναχώρησαν από το Δροβολοβό και το μεσημέρι έφτασαν σε Νουσά και την επομένη ημέρα αναχώρησαν από Δίβρη όπου είχαν φτάσει ενωρίς. Το χωριό Νουσά (Αστράς) όμως δεν είναι στην «πεδινή» διαδρομή από το Λειβαρτζινό ποτάμι.

[8] Κατά την παράδοσιν ο Γερμανός πεζή ωδηγήθη εκ Δροβολοβού, εις την μονήν «Πορετσού», δήλον ότι, εις το άλλοτε μετόχιον της Άνω Μονής της Δίβρης, το ευρισκόμενον εν Πορετσώ του τέως δήμου Λαμπείας.

[9] Ηγούμενος της μονής Χρυσοποδαρίτισσας. Μαζί με τον Νικηφόρο συνελήφθη και ο μοναχός Νεκτάριος, περιβόητος αγωνιστής του 1821.

[10] Από της εκδόσεως της διαταγής του Γκούρα μέχρι της συλλήψεως του Γερμανού παρήλθον μόνο 12 ημέραι.

[11] Μεταξύ εκείνων που συνέλαβαν τον Π. Π. Γερμανό ήσαν και οι: Γαλανάκης Αντ.: από Καλάβρυτα, συλλαμβάνει το μητροπολίτη Γερμανό στη μονή Χρυσοποδαρίτισσας (Ήλιος Δ΄ 939), και Κυριαζόπουλος Χρίστος: αγωνιστής του 1821 ανδρείος αλλά σκληρός. Ήταν μεταξύ των συλλαβόντων τον μητροπολ. Γερμανό στη Χρυσοποδαρίτισσα. Επολέμησε γενναιότατα κατά του Ιμπραήμ και έπεσε στη μάχη του Μ. Σπηλαίου. Ήταν αδελφός του επίσης αγωνιστή Παναγιώτη Κυριαζόπουλου και καταγόταν από την Πάτρα. (Ελευθ. Η΄ 324) (Τριανταφύλλου, Λεξ. 1087).

[12] Ιστορικό Λεξικό της επαρχία Καλαβρύτων λ. Σοφιανόπουλος Νικολέτος.

[13] Αποτελούμενη από τους Τριπόλεως Δανιήλ (εκ Δημητσάνης καταγόμενον), Κομάνων Ευγένιο, Παμπούκη Νικηφόρο (διάσημο Καλαβρυτινό, κληρικό, Φιλικό, δάσκαλο και αγωνιστή), Αρχιδιάκονο Αθανάσιο, Παπά Αναγνώστη Ρουντόπουλο, Ιωάννη Κ. Γιαννόπουλο. Εδώ καταγράφονται οι 6 γιατί αυτοί υπογράφουν την έκθεση.

[14] Ο πρωθιερεύς Νικ. Παπαδόπουλος αναφέρει την 31.5.1826.

[15] Ιστορ. Λεξικό της Επαρχ. Καλαβρύτων λ. Σοφιανόπουλος Νικολέτος.

[16] «Μετά του Αγριδίου υφίστατο κάποιος σύνδεσμος, διότι ο Π. Π. Γερμανός, είχε στεφανώσει, λαϊκός, τον Σπηλιώτην Παπασπηλιωτόπουλον εξ’ Αγριδίου, μετέπειτα εφημέριον του χωρίου. Προσέτι εβάπτισε, κατά τοπικήν συνήθειαν, τον υιόν αυτού, πιθανώς πρωτότοκον ΓΕΡΜΑΝΟΝ Παπασπηλιωτόπουλον, βραδύτερον ηγούμενον της ιεράς Μονής Χρυσοποδαριτίσσης. Ο ηγούμενος είχε κτήματα και οικίαν εις Μαπρακουμάδι Χαλανδρίτσης Πατρών. Το εν τω ιερώ Ναώ του Αγριδίου κυτίον των ιερών λειψάνων του αγίου Μοδέστου, περιελθόν εκ δωρεάς του εφημερίου Θεοδώρου Θεοδώρου Παπαθεωδώρου ιερέως και δημοδιδασκάλου (+1946) ήτο του Ηγουμένου Γερμανού, ούτινος οικία ήτο η νυν κατοικία του εφημερίου Αγριδίου Παπα Χαραλάμπους Φωτοπούλου» (π. Νικ. Παπαδόπουλος, πρωθιερεύς).

Posted in Ιστορία | Σχολιάστε

Σκούπι: Λαογραφικά…

Από το βιβλίο του Κων/νου Θ. Κυριακόπουλου «Η Πάος (Σκούπι) Καλαβρύτων, Αθήναι 1984»:

Μουρλοσκουπαίοι (463):

Σκούπι1Σκούπι2Σκούπι3Σημείωση: Μερικά από τα λαογραφικά αυτά στοιχεία έχω καταγράψει στο «Ιστορ, Λεξικό των Καλαβρύτων» στο λ. Σκούπι, έχοντας ως πηγή τον Ν. Πολίτη: Λαογρ. τ. Η΄.σ. 561-υπό του Ν. Λάσκαρη.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ήθη -έθιμα | Tagged | Σχολιάστε

Δροβολοβό και Παλαιών Πατρών Γερμανός …

Απάντηση στο ερώτημα: Πέρασε ή όχι ο Παλαιών Πατρών Γερμανός από το Δροβολοβό Καλαβρύτων; Ποιός αναφέρει αυτό;

Είναι γνωστό ο Π. Πατρών Γερμανός συνελήφθη, ευρισκόμενος στη Μονή Χρυσοποδαρίτισσας[1] των Νεζερών,  από ανθρώπους του Γκούρα και στη συνέχεια μετεφέρθη στη Γαστούνη.

Περί αυτού αναφέρει ο ίδιος[2] ο Π. Π. Γερμανός: «Ο Γ[κ]ούρας  ωδηγημένος απέστειλε να τον συλλάβη· οι δε υπέρ των Νόμων αγωνιζόμενοι Στρατιώται πρώτον τον απογυμνώνουσιν αρπάζοντες και αυτό το ρινόμακτρόν του, και ακολούθως τον σύρουσι δια του Δροβολοβού μέχρι της Γαστούνης πεζόν και εις ώραν βαρυτάτου χειμώνος…».

Αναφέρει επίσης ο Σπηλιάδης[3]: «Ο Γγούρας, ή ο Κωλέττης, θέλων να κακοποιήση και τον αρχιερέα Π. Πατρών, την 21 Ιανουαρίου στέλνει στρατιώτας εις τα Νεζερά και τον συλλαμβάνει και τον βιάζει να περπατήση πεζός έως την Γαστούνην, περιφρονήσας ούτω τον ιεράρχην εκείνον, όστις ύψωσε πρώτος μετά του Ζαΐμη και του Λόντου την σημαίαν της Ελευθερίας. Έπειτα τον απέλυσε κατά διαταγήν ίσως της Κυβερνήσεως…».

Σε άλλη πηγή[4] (η οποία αντλεί τις πληροφορίες από σημείωμα που φέρει ημερομηνία 16 Ιουλίου 1824 και το οποίο ευρίσκεται εις το Ιστορικό Αρχείο της Εθν. Βιβλιοθήκης) αναφέρονται τα εξής: «Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός αφίκετο εις Γαστούνην. Αι πικρίαι  ας εδοκίμασεν ο Γερμανός μετά την επάνοδόν του, υπερηκόντισαν τας κακάς προαισθήσεις του. Μόλις επάτησε το πάτριον έδαφος, ευρέθη εν τω μέσω των εμφυλίων ρήξεων. Συνεβούλευσεν όσον ηδυνήθη , τα αντιμαχόμενα μέρη, παρεκάλεσεν, έκρουσε τας ιερωτέρας χορδάς και αφού επείσθη, ότι δεν κατορθώνει τίποτε, απεσύρθη εις Νεζερά και εις την απόκεντρον Μονήν της Χρυσοποδαρίτισσας. Αλλ’ εκεί ενέμενεν αυτόν η δεινοτέρα των ύβρεων. Υπό επιτηδείων και υστεροβούλων ανθρώπων εχαρακτηρίσθη ως φίλα φρονών προς τους στασιατάς και διετάχθη η σύλληψίς του και η προσαγωγή του παρά τω Στρατηγώ Γκούρα. Αλλά πώς εξετελέσθη η διαταγή αύτη, της οποίας κύριος σκοπός ήτο η διαρπαγή παντός ό,τι είχεν ο Γερμανός μέχρι και του τελευταίου του ενδύματος, η διαπόμπευσίςτου δι’όλων των χωρίων και η πεζή εν βαρυτάτω χειμώνι μεταφορά του εις Γαστούνην: Οι ασχολήθέντες εις την αφήγησιν των του Αγώνος μετ’ αποτροιασμού αναγράφουσι ταύτα […].

Όμως από τα μέχρι τώρα αναφερθέντα εδώ προκύπτει ότι μόνο ίδιος ο Π. Π. Γερμανός αναφέρει ότι εσύρθη δια Δροβολοβού στη Γαστούνη.

Ο Καμπούρογλου, στο ίδιο σύγγραμμα (σ. 98-99) αναφέρει τα εξής: «Σχετικώς προς τη σύλληψιν και τα δεινοπαθήματα αυτού, ευτυχώς έχομεν να προσθέσωμεν νέα τινά. Εις το Ιστορικόν Αρχείον της Εθν. Βιβλιοθήκης[5] περιεσώθη σχετική έκθεσις του Σ. Ι. Βερίου[6], έχουσα ως εξής: Περί τα τέλη του 1825[7] αρχάς του χειμώνος, απέρασεν από το χωρίον καλούμενον Δροβολοτόν του Α. Τζούνη[8], επαρχίας Καλαβρύτων (Κυλληνίας) ο Νικολέτος Σοφιανόπουλος[9] με ένα μέρος στρατιωτών φέρων μαζί του τον επίσκοπον Παλαιών Πατρών κύριον Γερμανόν, τον οποίον εσυνέλαβον εις ένα μοναστήριον των Νεζερών δια διαταγής του Στρατηγού Γκούρα, ως κακούργον. και ως τοιούτον τον έφερναν πεζόν εις Δροβολοτόν και τον εφύλαττον μήπως φύγη. Ο πατήρ μου και η μήτηρ μου εσέβοντο πολύ τον ειρημένον κ. Γερμανόν. δια τούτο η μήτηρ μου Μαρία, αδελφή του Α. Τζούνη, εκάθησεν όλην την νύκτα και έκαμε επίτηδες παξιμάδι δια να το δώση κρυφίως εις τον Κύριον Γερμανόν δια τον δρόμον. Ο δε πατήρ μου επιθυμούσε να δώση το άλογόν του εις τον Κύριον Γερμανόν, να υπάγη και ο ίδιος εις Δίβρην, αλλά φοβούμενος μήπως υποφέρει εις τον δρόμον από τους στρατιώτας, διότι εθεωρείτο ως αντάρτης, έκρινε εύλογον να στείλη με έως την Δίβρην, δίδοντάς με και εν γράμμα προς τον εκεί αδελφόν του Ασ. Βέριον, να περιποιηθή όπως ημπορέση τον Σ. Γερμανόν. Τέλος ανεχωρήσαμεν από το Δροβολοτόν προς το μεσημέριον και εφθάσαμεν εις την Νουσάν χωρίον της Κυλληνίας. Εις όλον το διάστημα της οδοιπορίας έβρεχεν επάνω μας χιονόνερον. Την ακόλουθον ημέραν ανεχωρήσαμεν από Δίβρην όπου εφθάσαμεν ενωρίς. Εις διάφορα μέρη του δρόμου ήτον αναγκασμένος να περιπατή πεζός ο Σ. Γερμανός, επειδή ο δρόμος ήτο χιονοσκέπαστος. Πριν αναχωρήσω από την Δίβρην επήγα να ασπασθώ την χείραν του Σ. Γερμανού. αφού μ’ έδωκε τας ευλογίας του, με είπε προς τούτοις. να ιπώ εις τους γονείς μου απείρους ευχαριστήσεις. Μετά παρέλευσιν πολλών ημερών εμάθαμεν εις το Δροβολοτόν, ότι τον υπήγον εις την Γαστούνην, όπου ήτον ο Γκούρας· εκεί έλγαν, ότι έπαθε πολλά από την κακομεταχείρησιν των Στρατιωτών. Κατ’ εκείνας τας ημέρας ω! του θαύματος! Ενώ ο κ. Σοφιανόπουλος έχαιρεν άκραν υγεία, εξεκενώθη όλον του το αίμα από λυσεντερίαν και εντός τεσσάρων ημερών απέθανε. Το αιφνίδιον τούτο συμβάν έφερε τον Γκούραν και τους Στρατιώτας εις συναίσθησιν και έπαυσαν από του να κακομεταχειρίζωνται. φοβούμενοι μήπως πάθουν τα αυτά και εκείνοι./ Σ. Ι. Βέριος».

Παρατηρήσεις:

  1. Πιστεύω ότι δεν χωρεί αμφιβολία περί της διελεύσεως και διανυκτερεύσεως του Π. Πατρών Γερμανού στο Δροβολοβό. Επίσης εικάζεται ότι δεν διανυκτέρευσε στο σπίτι του Σ. Βέριου, χωρίς από τα παραπάνω να προκύπτει πού διανυκτέρευσε.
  2. Σχετικά με τα ερωτήματα που καλόπιστα ή κακόπιστα κάποιοι θέτουν για τις μορφές του 1821 θα συνιστούσα το εξής: Πριν ζητήσουν απαντήσεις από τρίτους σε ό,τι δεν γνωρίζουν, ορθό και σκόπιμο είναι να αναζητούν οι ίδιοι τις απαντήσεις αυτές διαβάζοντας και ερευνώντας τις πηγές ώστε να είναι σε θέση να κρίνουν ποιες απ’ αυτές είναι αξιόπιστες και ποιες όχι και όχι να αναθέτουν σε άλλους αυτή τη δουλειά και να θεωρούν τους εαυτούς τους ικανούς «να καλιγώσουν ψύλλο στον αέρα», γιατί αν ζούσε κάποιoς από τις «ιερές» αυτές μορφές του 1821, την μόνη αξία που θα τους έδιδε θα ήταν να καλιγώνουν το άλογό του και αν επέμεναν σε «εξυπνάδες» θα τους έπαιρνε το κεφάλι.
  3. Πέραν των συγγραφέων και ομιλητές σε παρεμφερείς εκδηλώσεις, έλκοντες την καταγωγή τους από την επαρχία Καλαβρύτων, έχουν αναφέρει για τη διέλευση του Π. Π. Γερμανού από το Δροβολοβό. Αυτοί δεν έχουν γνώση του τι λένε; Δεν νομίζω! Άρα προς τι η αμφισβήτηση;
  4. Σχετικά με το σύλλογο των Καμενιανιτών – Δροβολοβιτών – Δεσινιωτών, ο οποίος μου έκαμε την τιμή να μου απονείμει τιμητική διάκριση, – μόνος αυτός από όλη την επαρχία Καλαβρύτων – εκτιμώντας την πολυετή μου προσπάθεια και τους κόπους μου για την παρουσίαση του «Ιστορικού Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων» θέλω να εκφράσω και πάλι τις ευχαριστίες μου και την εκτίμησή μου στους διοικούντες αυτόν καθώς και στα μέλη του Δ. Σ. και να τους αναφέρω ότι πρέπει να είναι υπερήφανοι διότι θυμίζουν με τις εκδηλώσεις αυτές την ιστορία στις νεώτερες γενιές και γεμίζουν με υπερηφάνεια τις παλαιότερες, τιμώντας αυτούς που έδωσαν τη ζωή τους, την περιουσία τους και ό,τι πολύτιμο είχαν για να είμαστε ελεύθεροι σήμερα και να μπορούμε να λέμε ό,τι λέμε. Σκοπός κανενός συλλόγου δεν είναι να προβάλλει όσους αρέσκονται σε «θεάσεις» αλλά ό,τι το καταστατικό του ορίζει και με τον τρόπο που το Δ. Σ. αυτού αποφασίζει. Στο «Λεξικό» αυτό έχω καταγράψει: «Σύλλογος Καμενιανιτών – Δροβολοβιτών – Δεσινιωτών Καλαβρύτων, «Ο Ηρακλής». Εδρεύει στους Καμενιάνους Δ. Δ. Αροανείας και αναγννωρίστηκε με την υπ’ αριθ. 15/2003 απόφ. του Μονομ. Πρωτ. Καλαβρύτων. Το καταστατικό έχει 27 άρθρα (Φ.τ.Κ., 4/2003). Αναφέρεται και Σύλλογος Καμενιανιτών – Δροβολοβιτών – Δεσινιωτών (Φ.τ.Κ., 10/2002)». Επομένως είναι ευχερής η αναζήτηση του καταστατικού και η ανάγνωση των σκοπών αυτού κ. λ.
  5. Στους Δροβολοβίτες και τους κοντοχωριανούς τους Καμενιανίτες και Δεσινιώτες θέλω να  ειπώ ότι θα πρέπει να είναι υπερήφανοι για τους αγώνες των προγόνων τους, οι οποίοι με όπλο το καρυοφύλλι, το γιαταγάνι αλλά και την πένα τους, συνέβαλλαν στην απελευθέρωση της χώρας, αλλά και για τους αγώνες των νεωτέρων συμπατριωτών τους οι οποίοι με όπλα τη γραφίδα και την αγάπη για τον τόπο τους, πασχίζουν να τον αναδείξουν με κάθε τρόπο και να φέρουν στο προσκήνιο την ιστορία του.

Κάθε τι άλλο είναι «εκ του πονηρού» και μειώνει και τους εργάτες του πνεύματος της περιοχής αυτής αλλά και τους συντελεστές και εκφραστές των πολιτισμικών αξιών.

===========================================================

[1] Ο Μ. Οικονόμου (Ιστορικά της Ελληνικής Παλιγγενεσίας ή ο Ιερός των Ελλήνων Αγών – Αθήναι 1873, σ. 461) αναφέρει ότι συνελήφθη «ησυχάζων εν μοναξία εις την εν Ομπλώ ιεράν Μονήν, αφού εγύμνωσαν αυτόν, ήτοι του αφήρεσαν ό,τι και αν είχε και όπερ είχε ζώον, απήγον πεζόν συμπεριάγοντες αυτόν μεθ’εαυτών εις τα χωρία,όθεν παριενόστουν, έως ού φθάσωσιν εις Γαστούνην…».

[2] Υπομνήματα περί της Επαναστάσεως της Ελλάδος από του 1820 μέχρι του 1823, συγγραφέντα παρά του Μητροπολίτου Π. Πατρών Γερμανού, και εκδιδόμενα παρά του κυρίου Καλινίκου Καστόρχη Σχολάρχου Καλαμών, εν Αθήναις 1837.

[3] Απομνημονεύματα συνταχθέντα υπό του Α. Σπηλιάδου δια να χρησιμεύσωσιν εις την Νέαν Ελληνικήν Ιστορίαν, εκδίδονται δε υπό Χ. Ν. Φιλαδελφέως εις πέντε τόμους, Αθήνησιν 1852. Τ. Β΄ σ. 207-208.

[4] Καμπούρογλου Δημήτριος: Μελέτη περί του βίου και της δράσεως του Π. Π. Γερμανού. Εν Αθήναις 1916.

[5] «Αριθ.8809α».

[6] [Στο «Ιστορικό λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» έχω καταγράψει Σωτήριο Βέρριο από το Δροβολοβό, όστις «Αναφέρεται, ως δικαιούχος Αργυρού αριστείου, σε ονομαστικό κατάλογο του υπουργείου Στρατιωτικών, 96 αριστειούχων, με ημερομηνία 10.6.1844». Επίσης έχουν καταγραφεί και οι Βέρροιος Ιωάννης ως και ο υιός του Θεόδωρος αμφότεροι από Δροβολοβό (όπως και άλλοι με αυτό το επώνυμο) αγωνιστές του 1821για τους οποίους αναφέρονται πέραν άλλων στοιχείων και οι μάχες στις οποίες έλαβαν μέρος καθώς και οι τιμητικές τους διακρίσεις.]

[7] «Αντί 1824 βεβαίως».

[8] [Τσούνης Αντώνιος αγωνιστής του 1821 και πολλά συνεισφέρων στον αγώνα για την ελευθερία, από Δροβολοβό. Εκτενώς περί αυτού στο «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων».]

[9] [Στο «Ιστορικό λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων» έχω καταγράψει αρκετά στοιχεία για τον Νικολέτο Σοφιανόπουλο, μεταξύ των οποίων και σχετικό με τον Π. Π. Γερμανό έγγραφο που συντάχθηκε στα Καλάβρυτα στις 11 Μαρτίου 1825 και βρέθηκε στη μονή Χρυσοποδαρίτισσας στο οποίο αναφέρονται τα εξής: «1825, Μαρτίου 11, Καλάβρυτα./ Διά του παρόντος μου δηλοποιώ ότι έλαβον παρά/ της συζύγου του μακαρίτου Νικολέτου Σοφιανοπούλου α/ πό Σωποτόν και κληρονόμων του τα κάτωθεν πράγματά/ μου οπού είχεν απάνω του, τα οποία μου επήρεν όταν/ ήλθε εις το μοναστήριον των Νεζερών δια να πάρη/ τον άγιον Παλαιών Πατρών. Το δε ωρολόγιον και δισά/ κι μου οπού ήτον επάνω του λέγουν ότι εχάθησαν και ακολού/ θως ούτο μένει εις την απόφασιν του Επαρχείου. Διά τα/ όσα έλαβον όμως θέλει μένουν ελεύθεροι και ακαταζήτητοι./ 1825 Μαρτίου 11, Καλάβρυτα./ 1 γιαταγάνι ασιμένιον./ 1 μίαν πιστόλα αρβανήτικην ασιμοχρυσωμένην./ 1 Χαρπί ασιμοχρυσωμένον./ 1 κιάλι ιγκλέζικον/ 1 ζευγάρι σκάλτζες/ Ο καθηγούμενος Νικηφόρος βεβαιώ./ Ίσον απαράλλακτον τω πρω/ τωτύπω./ Ο Γεν. Γραμματεύς./ Γεώργιος Οικονόμου(;)./ Οπισθογραφή: Εξωφλητικόν δια τα όσα πράγματα έλ(αβον) παρά του Σοφιανόπουλου αρπαχθέντα./» (Τσελίκας αρ. 183). )].

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged , | Σχολιάστε

«Έφυγε»…

σσσσσσσσσσσσσ2

Ο ένας από τους δύο σημαντικότερους ανθρώπους της ζωής μου, ο πατέρας μου, «έφυγε» προχθές την ημέρα του Πάσχα ακολουθώντας τη μάνα μου που πριν αρκετά χρόνια μας είχε και αυτή αφήσει.

Ήταν απλός, έντιμος άνθρωπος, μαχητής της ζωής και υπερασπιστής των αξιών της, μαχητής της πατρίδος,  αγνός χριστιανός με σεβασμό σε όλους τους ανθρώπους.

«Έφυγε» όρθιος με πλήρη πνευματική διαύγεια, παρά τα 96 και πλέον χρόνια του.

Είμαι υπερήφανος για εκείνον και εύχομαι και ελπίζω ότι θα πάρει τη θέση που του αξίζει και στην «αιώνια πολιτεία».

Η θλίψη μου είναι αντίστοιχη της αγάπης μου για εκείνον.

Πατέρα, είσαι στην καρδιά μου. Από εκεί δεν «φεύγεις».

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Καλό Πάσχα!

Σε όλους τους συμπατριώτες από το Γκέρμπεσι, σε όλη την επαρχία Καλαβρύτων, σε όλους τους Έλληνες και ιδιαίτερα  στους φίλους πατριώτες στο εξωτερικό, στους αναγνώστες αυτού εδώ του blog,

εύχομαι αυτές τις άγιες ημέρες να τις περάσουν με ηρεμία, με ψυχική γαλήνη και πνευματική ανάταση και με την ελπίδα για καλύτερες ημέρες…

Χρόνια πολλά!

Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση!

Πάσχα5

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος της 21ης Απριλίου και… ένα Καλαβρυτινόπουλο θύμα…

Χθες ήταν η 21η Απριλίου.

Ημέρα μνήμης και θλίψης για όλους σχεδόν τους Έλληνες. Και λέω σχεδόν γιατί υπάρχουν ακόμα και σήμερα κάποιοι που αναπολώντας την τότε και μετέπειτα αίγλη τους ή εκφράζοντας εσώψυχες ψευδαισθήσεις, νοσταλγούν αυτή την περίοδο.

Από το «ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων τ. Δ΄, σ. 295 αντιγράφω εδώ για τον Μπέκιο Δημήτρη, από την Αλέσταινα Καλαβρύτων, ένα από τα αμέτρητα «ανώνυμα» θύματα των Απριλιανών.

«Μπέκιος Δημήτρης: Σε αναλυτικό και τεκμηριωμένο άρθρο του ιστορικού Λεωνίδα Καλλιβρετάκη με τίτλο: Το «σαμποτάζ» του Έβρου χωρίς Ζάχαρη, στο επιστημονικό περιοδικό «Αρχειοτάξιο» και στην ενότητα «Προσεγγίσεις», το έτος 2010, που «αναρτήθηκε» στην ηλεκτρονική σελίδα του αποθετηρίου Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών ΗΛΙΟΣ, αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα εξής για τον Δ. Μπέκιο:

Ήταν γεννημένος στην Αλέσταινα Καλαβρύτων από αγροτική οικογένεια, σταμάτησε γρήγορα το σχολείο για να μάθει μια τέχνη και έγινε οδηγός. Ο πατέρας του είχε υπηρετήσει στη χωροφυλακή. «Μέχρι τότε είμασταν δεξιοί» σημειώνει ο ίδιος «και μεγάλωσα πιστεύοντας ότι αυτά που έλεγαν οι αριστεροί ήταν ψέματα», βλ. απολογία Δ. Μπέκιου, πρακτικά της δίκης, εφ. Μακεδονία, Η Αυγή και Ελευθερία, 3 Δεκεμβρίου 1965, και συνεντεύξεις του στους Βασίλη Καββαθά και Φωτεινή Ελευθερίου, π. Ταχυδρόμος, 1974. Αρχείο Λ. Κ. ό.π., έγγρ. 17 και στον Βαγγέλη Δημητρίου, ντοκιμαντέρ Το σαμποτάζ, ό. π.».

Όπως στη συνέχεια αποδείχθηκε: δύο απλοί στρατιώτες ο ένας με περγαμηνές εθνικοφροσύνης (Μπέκιος) και ο άλλος (Ματάτης) παιδί αριστερών γονιών που σκοτώθηκαν στον Εμφύλιο και μεγαλωμένος στις παιδουπόλεις, «πιάστηκαν, βασανίστηκαν άγρια επί πολλές ημέρες για να «ομολογήσουν» ότι είναι κομμουνιστές και ότι έριξαν ζάχαρη στα ρεζερβουάρ δύο αυτοκινήτων», της μονάδας που διοικητής ήταν ο μετέπειτα δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος, «αν και [στη συνέχεια] είχε αποδειχθεί ότι ο ίδιος [ο Παπαδόπουλος] προκάλεσε το σαμποτάζ στα 3 στρατιωτικά αυτοκίνητα και όχι οι στρατιώτες Μπέκιος και Ματάτης, οι οποίοι είχαν «ομολογήσει», μετά από φρικτά βασανιστήρια, ότι υποκινούνταν από το ΚΚΕ».

Συνελήφθη στις 6 Ιουνίου 1965, για την υπόθεση του σαμποτάζ στον Έβρο και συγκεκριμένα για δολιοφθορά στη μονάδα 117 ΜΠΠ όπου διοικητής ήταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος. «Φαίνεται ότι είχε καταστρέψει ηθελημένα έναν αυτόματο διακόπτη, στην απλοϊκή προσπάθειά του να απαντήσει στον λοχαγό του «πώς χαλάνε». Από το πόρισμα του ανακριτή λοχαγού Νικολαΐδη για τον Μπέκιο προέκυψε μόνο ότι «έφθειρε τον αυτόματο ρυθμιστή του οχήματος που οδηγούσε» και δεν αποδεικνυόταν ότι ήταν προσυνεννοημένος με τον Ματάτη.  Ταυτόχρονα συνελήφθησαν και άλλοι τρεις στρατιώτες, των οποίων τα αυτοκίνητα είχαν παρουσιάσει μικροβλάβες. Επακολούθησε ένα τριήμερο «εντατικών» ανακρίσεων (με γρονθοκοπήματα, κλωτσιές, στέρηση νερού, κρέμασμα από δοκάρι της οροφής, βούλιαγμα στο φρεάτιο του βόθρου κτλ.), στις οποίες συμμετείχε δίνοντας εντολές και ίδιος ο Παπαδόπουλος («Ο διοικητής μου με είδε σταυρωμένο, του είπα ότι θα με σκοτώσουν κι εκείνος απάντησε «να συνεχισθή η ανάκρισις» και έφυγε· βλ. απολογία Δ. Μπέκιου, ό. π.). Πρώτος έσπασε ο Μπέκιος «Υπογράφοντας  ό,τι του έβαλαν μπροστά του, και ακολούθησε ο Ματάτης. Συνοψίζει αργότερα ο ίδιος ο Μπέκιος: «Υπέγραψα, γιατί κατάλαβα ότι αυτοί ήταν διατεθειμένοι να σκηνοθετήσουν ακόμη και την αυτοκτονία μου. Μόλις είδα τον Ματάτη (έναν εκ των άλλων συγκατηγορουμένων στρατιωτών) πρησμένο και γεμάτο αίματα, του είπα: «Κώστα υπόγραψε και εσύ, να τελειώσουν τα βάσανά μας».»… «Πάνω σε αυτές τις μικροζημιές στήριξαν την κατηγορία ότι μας είχαν βάλει οι κομουνιστές να κάψουμε και να προκαλέσουμε ζημιές στα αυτοκίνητα. Πετύχαινε έτσι ο Παπαδόπουλος με ένα σμπάρο δύο τρυγόνια: πρώτον να συγκαλύψει τις βλάβες στα αυτοκίνητα και να τις φορτώσει στις πλάτες μας. Και δεύτερον να ξεσηκώσει την Ελλάδα με τον κομουνιστικό κίνδυνο» (Συνέντευξη Δ. Μπέκιου στους Βασίλη Καββαθά και Φώτη Ελευθερίου, ό. π.)».

«Η εισήγηση του [ανακριτή] Νικολαΐδη περιλάμβανε μια γλαφυρή στη λακωνικότητά της περιγραφή των όσων υπέστησαν οι ανακρινόμενοι στρατιώτες εκείνο το 48ωρο στο στρατόπεδο της ορεστιάδος: «Εν κατακλείδι ειρήσθω ότι δια το μέγεθος της εκτάσεως της παρούσης υποθέσεως συνέτεινε τα μέγιστα, το μεν ο τρόπος της ενεργείας της προανακρίσεως, ανίκρυς αντίθετος προς το ποινικόν διοκονομικόν σύστημα, το δε η ασκηθείσα υπέρμετρος βία, συνισταμένη εις ξυλοδαρμόν, εις δέσμευσιν χειρών τε και ποδώ, επί πλέον δε καθ’ υπαρχούσας ενδείξεις, εις εμβάπτισιν του εκ των κατηγορουμένων Μπέκιου Δημ. εις πλήρες ούρων και κοπράνων όρυγμα (βόθρον) μέχρι του στήθους ως ιατροδικαστικαί εκθέσεις. Οι ούτως ανακριθέντες και κυρίως οι Μπέκιος Δ. και Ματάτης Κ., προκειμένου ν’ αποφύγωσι περαιτέρω κακομεταχείρησίν των, κατωνόμασαν γνωστούς τε και αγνώστους των, ως αναμεμειγμένους εις το ζήτημα των φθορών των οχημάτων της Μοίρας, εντολή – δήθεν – του παρανόμου μηχανισμού του ΚΚΕ». Στο άρθρο συνοπτικά αλλά διαφωτιστικά περιγράφονται τα της δίκης και αναφέρεται ότι: «Τελικώς ο Μπέκιος καταδικάστηκε σε ποινή 4ετούς φυλάκισης, για φθορές σε συνδυασμό με το νόμο 4000 (περί τεντυμποϋσμού), και ο Ματάτης σε ποινή 15ετούς κάθειρξης, για φθορές και για εγκατάλειψη θέσης σκοπού…». Υπήρξε απαλλακτικό βούλευμα για τις κακοποιήσεις των στρατιωτών και «Η τελευταία πράξη του δράματος των δύο στρατιωτών της 117 ΜΠΠ παίχθηκε στο Αναθεωρητικό Στρατοδικείο Αθηνών τον Μάρτιο του 1966, όπου μειώθηκαν οι ποινές, του μεν Ματάτη σε έξι ετών φυλάκιση, του δε Μπέκιου σε δύο. Η δεύτερη αυτή δίκη διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών…. Ο Μπέκιος εξέτισε διαδοχικά την ποινή του στις στρατιωτικές φυλακές Μπογιατίου (όπου κακοποιήθηκε), Αίγινας, Τίρυνθας και Κορίνθου. Αποφυλακίστηκε τον Μάρτιο του 1967, αλλά, καθώς χρωστούσε ακόμη χρόνο θητείας, έλαβε φύλλο πορείας και πάλι για την μοιραία 117 ΜΠΠ στην Ορεστιάδα. Η ανάμνηση των σκηνών που είχε ζήσει του προκάλεσαν νευρικό κλονισμό και πήρε ένα μήνα αναρρωτική άδεια. Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου τον βρήκε ενώ επέστρεφε στην μονάδα, όπου τον περίμενε και η μετάθεσή του στη Φλώρινα. Εκεί αφηγήθηκε την περιπέτειά του στον διοικητή αντισυνταγματάρχη Λάμπρο Φλόκα και «έκτοτε κανείς δεν με ενόχλησε, μου φέρθηκαν άψογα». Λίγους μήνες αργότερα τον επισκέφτηκαν δύο από τους ανακριτές του (οι αξιωματικοί Κουτσοδημητρόπουλος και Μπότσας, οι οποίοι υπηρετούσαν πλέον στη ΚΥΠ)  και του είπαν: «Ό,τι έγινε, έγινε»… «κι όταν απολυθείς από το στρατό, έλα στην ΚΥΠ να σε βοηθήσουμε. Τώρα ξέρεις είμαστε στα πράγματα». Αργότερα , οδηγώντας στρατιωτικόι αυτοκίνητο έπαθε ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα, στο οποίο τραυματίστηκε σοβαρά  (σπάσιμο λεκάνης και ποδιού) κι έμεινε πολλούς μήνες στο νοσοκομείο, απ’ όπου και έλαβε το απολυτήριο (Ι5), καθώς και σύνταξη 1.100 δραχμών (35% αναπηρία). Απελπισμένος επισκέφθηκε τους δύο αξιωματικούς στην ΚΥΠ, που τον σύστησαν σε κάποιες δουλειές με μεροκάματο…»

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Αναγνώστη Στριφτόμπολα συνέχεια…

Όπως και στο «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» τ. ΣΤ΄. σ. 198 κ. ε. έχω αναφέρει, ο Αναγνώστης Στριφτόμπολας είχε τρία παιδιά. Δυο κορίτσια και ένα γιό. Οι κόρες του ήσαν η Αικατρίνη και η Βασιλική και ο γιος ήταν ο Γεώργιος. Η σύζυγος του Αναγνώστη ήταν η Αγγελική. Περί του ήρωα αυτού πέραν των όσων εκτενώς αναφέρονται στο παραπάνω «Λεξικό», έχω και στο παρόν blog παραθέσει σχετικά: στις 2.7.2011, 8.10.2011, 2.11.2011, 19.8.2015, 6.9.2016.

Σήμερα παρουσιάζω ένα σπάνιο ντοκουμέντο. Είναι η αίτηση που έκαναν οι κόρες του προς τον βασιλιά Όθωνα, η οποία μπήκε στο αρχείο,όπως θα δείτε στη συνέχεια.

 Στο έγγραφο αυτό προς τον Βασιλιά οι κόρες του αναφέρουν:

«Προς την αυτού Μεγαλειοτητα τον Σεβαστόν ημών Βασιλέα Όθωνα!!!/ Εν Πάτραις την 11 8βρίου 1857./ Περίληψις./ Αι αναφερόμεναι θυγατέρες του εις την μάχην του Λεβιδίου πεσόντος Αναγνώστου Στριφτόμπολα θυγατέρες εξαιτούνται, συνεπεία και της εν τω Μητρώω της εξεταστικής των Στρατιωτικών εκδουλεύσεων επιτροπής του 1836. Σελ. 182. υπ’ αύξ. Αρ. 237 αποφάσεως να χορηγηθή και εις ταύτας γη εθνική και ανάλογος χρηματική περίθαλψις, δυστυχούσαι εις άκρον./  Με γαλειότατε Βασιλεύ!/ Αι ταπεινώς υποσημειούμανια δύο ορφαναί θυγατέρες του πρωτομάρτυρος της Ελληνικής Επαναστάσεως, εν Λεβιδίω πεσόντος Αναγνώστου Στριφτόμπολα, εις εσχάτην ένδειαν και πενίαν[;] ευρισκόμεναι, καταφεύγομεν μετά δακρύων εις τους πόδας του υψηλού θρόνου της υ. Μ. και το πατρικό έλεός Σου Βασιλεύ! παρακαλούμεν θερμώς, ίνα λαβόντας οίκτον της πολυετούς ημών ορφανίας και απορίας, δώσετε ώτα ακοής εις την ταπεινήν και δικαίαν ημών αίτησιν./ Η επί των Στρατιωτικών εκδουλεύσεων εξεταστική επιτροπή του 1836, δια του Μητρώου αυτής σελ. 182, υπ’ αύξοντα αριθ. 237, εψήφισε και δια τας υποσημειουμένας ημάς περίθαλψιν, ως εγένετο και εις άλλων αγωνισθέντων και πεσόντων υπέρ πατρίδος θυγατέρας. Μολαταύτα βασιλεύ! δι ημάς μόνας δεν ελήφθη εισέτι ουδέν μέτρον βοηθείας ή περιθάλψεως τινός, ούτε δια χρημάτων αλλ’ ούτε και δια εθνικής γης. Τούτου ένεκεν δυστυχούμεν εις άκρον και απορούσαι στερούμεθα και του απολύτως αναγκαίου άρτου της ημέρας. Ευαρεστήθιτι Βασιλεύ! ίνα διατάξητε  όπως λάβωμεν, και αι δυστυχείς ημείς εκ του πολέμου ορφαναί, ανάλογον γην εθνικήν δια να ζώμεν εργαζόμεναι, και χρηματικήν τινά περίθαλψιν, δια να ανακουφίσωμεν και εις το μέλλον την εκ τριάκοντα και εξ ετών στέρησιν του γεννήτορός μας, και την παντελή εκ τούτου απορίαν μας. Ευέλπισται εις το πατρικόν έλεός Σου Βασιλεύ! υποσημειούμεθα με σέβας βαθύτατον./ Της υ. Μεγαλειότητος Ευπειθέσταται και […1.λ.]/ αι ορφαναί/ Αικατερίνη και Βασιλική Α. Στριφτόμπολα».

Στο περιθώριο της 1ης σελίδας της αίτησης υπάρχει η δια διαφορετικού γραφικού χαρακτήρα σημέιωση:

«Εις τ’ αρχεία/ Χρηματική συνδρομή ούτε προικοδότησιν δύναται να χορηγήση το υπουργείον των Στρατιωτικών εάν δεν στηρίζεται η αίτησις εις τους εν ισχύει νόμους./ Αθήνησι τη 23 8βρίου 1857»

Στη συνέχεια παραθέτω την 1η σελίδα του εγγράφου.

ΣτριφτόμπολαςΠηγή: Γ.Α.Κ.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Και άλλη μαρτυρία περί της έναρξης της επανάστασης του 1821 στην Αγία Λαύρα.

Σε συνέχεια  προηγουμένων αναφορών αγωνιστών του 1821 από την επαρχία Καλαβρύτων, καταχωρημένων σε αυτό το Blog, προσθέτω και όσα σχετικά αναφέρει ο αξιωματικός Ζαφείρης Πετριχιάνος σε έγγραφό του προς τον βασιλιά Όθωνα, στις 17 10βρίου του 1846:

«… Μεγαλειότατε Βασιλεύ!/ Ο υποφαινόμενος παρουσιάζεται ευσεβάστως δια της παρούσης ενώπιον της Υ. Μ. επικαλούμενος την δικαιοσύνην … Κάτοικος της Κωμοπόλεως Ζαχλωρού, της επαρχίας Καλαβρύτων, με αξιόλογον περιουσίαν… Οπλίσας τους συγχωρίους του, ωδήγησεν αυτούς εις Αγίαν Λαύραν, όπου και παρευρέθη την 25 Μαρτίου κατά την ύψωσιν της σημαίας της ελευθερίας… ο ευπειθέστατος/ Ζαφείρης Πετριχιάνος/ υπολοχαγός».

Θα μου πει κάποιος τα γνωστά: Μα αυτά έχουν γραφεί 25 χρόνια μετά την έναρξη της Επανάστασης…

Εγώ, σε πείσμα όλων  των αμφισβητιών, θα παραθέτω όσα γεγονότα – μαρτυρίες, περιέρχονται σε γνώση μου και ο αναγνώστης θα κρίνει ανάλογα.

Το έγγραφο είναι στη διάθεση όποιου το ζητήσει και προέρχεται από τα Γ.Α.Κ.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Σχολιάστε

Καλαβρυτινής ηθογραφίας συνέχεια…

Από το ίδιο βιβλίο του Γ. Κ. Παπαχρυσάνθου «Κάτω κλειτορία (Μαζέϊκα) Καλαβρύτων», Αθήναι 1964 και το παρακάτω απόσπασμα. Το βιβλίο του Πουκεβίλ στο οποίο αναφέρεται είναι το πεντάτομο με τίτλο «Ταξίδια ανά την Ελλάδα» και έχει δημοσιευτεί το 1820-1821.

ΠρόχειροΘ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Καλαβρυτινό ευτράπελο!

Το κείμενο που ακολουθεί σε φωτοαντιγραφή προέρχεταια πό το βιβλίο του Γεωργίου Κ. Παπαχρυσάνθου με τίτλο «Κάτω Κλειτορία (Μαζέϊκα) Καλαβρύτων» που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1964. Οι δάσκαλοι που αναφέρονται είναι από τα Μαζαίικα, τα οποία εννοούνται με τη λέξη «κωμόπολη». Αξίζει να το διαβάσει κάποιος…

Πρόχειρο1Πρόχειρο2Πρόχειρο3Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Χαρμπίλας Θεόδωρος.

Στις 12 Οκτωβρίου 2011 είχα αναφέρει στο παρόν bog για τον Θεόδωρο Χαρμπίλα. Αυτά έχω περιλάβει και στο «Ιστορικό λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων», παρ’ ότι δεν αναφέρονται άμεσαστην επαρχία αυτή.

Σήμερα συμπληρώνω τα παραπάνω, όπως και το σχετικό λ. στο «Λεξικό» με τα εξής:

Η σύζυγός του (Θεοδώρου Χαρμπίλα] Παρασκευή, στις 22.3.1850, έστειλε από την Χαλανδρίτσα προς τον Δήμαρχο Φαρών έγγραφο αίτηση στην οποία αναφέρει ότι με παλαιότερη αναφορά της είχε υποβάλλει στην Νομαρχία πιστοποιητικά με βάση τα οποία διεκδικούσε κληρονομικά δικαιώματα αυτή και τα δύο παιδιά της, του αποβιώσαντος συζύγου της Θ. Χαρμπίλα. Όμως από 5 Ιανουαρίου ειδοποιήθηκε ότι το όνομα του συζύγου της δεν αναφέρεται στους σχετικούς καταλόγους των αγωνιστών τους οποίους έχει στείλει το Υπουργείο των Στρατιωτικών, παρ’ ότι υπήρξε αγωνιστής και απ’ ότι εγνώριζε ο αποβιώσας ανήρ της «κατετάχθη εις το μητρώον, ήτοι εις το Πρώτον Μέρος του περί τούτου βιβλίου και υπό της σελίδος 116 τάξις 6/5 και κατά την εποχήν καθ’ ήν υπήρχε πρόεδρος της επιτροπής ο κ. Ντζούρτζ και μέλος αυτής ο κος Ιωάννης Θ. Κολοκοτρώνης, ο πλέον σχετικός και γνωστός εις τας θυσίας και αγώνας προς την πατρίδα του συζύγου [της] Θ. Χαρμπίλα…». Δεδομένου ότι άλλοι αγωνιστές ικανοποιήθηκαν και αποζημιώθηκαν, ζητούσε να διαβιβαστεί αρμοδίως η αίτησίς της αυτή ώστε να αποκατασταθεί αυτή η αβλεψία και να δικαιωθούν οι αγώνες του μακαρίτη άνδρα της. Για την αγράμματη Παρασκευή υπογράφει ο Ν. Παπαθανασόπουλος.

Ο Νομάρχης Αχαΐας στις 28.3.1850 από την Πάτρα στέλνει στο Υπουργείο των Στρατιωτικών έγγραφο με το οποίο κάνει γνωστό ότι η χήρα του Θ. Χαρμπίλα ζητάει να μάθει αν ο αποβιώσας σύζυγός της ήταν εγγεγραμμένος στα μητρώα των στρατιωτικών.

Το Υπουργείο στρατιωτικών με το από 4 Απριλίου 1850 έγγραφό του απάντησε ως εξής στον Νομάρχη: «… πληροφορούμεν υμάς ότι ο Θεόδωρος Χαρμπίλας συμπεριελήφθη από την εξεταστικήν  επιτροπήν του 1833 έτους εις τον κατάλογον των μεταβάντων προκαίρως[;] εις τους εχθρούς κατά το διάστημα του αγώνος, αλλ’ η εξεταστική επιτροπή του 1836 δεν συμπεριέλαβεν αυτόν εις το μητρώον και ένεκα της μη εγγραφής εις αυτό οι κληρονόμοι αυτού δεν δύνανται να λάβουν την αιτηθείσαν προικοδότησιν./ Αθήναι τη 6 Απριλίου 1850».

Πηγή: ΓΑ.Κ.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Χωριά στην Αχαΐα (ευρύτερη περιοχή Πατρών) κατά τη βενετοκρατία.

Τα χωριά που ακολουθούν αναφέρονται στον «Κώδικα Μέρτζιου». Πολλά απ’ αυτά είναι εντελώς άγνωστα σήμερα τουλάχιστον με την τότε ονομασία τους. Μερικά ίσως είναι και ανύπαρκτα. (Η ορθογραφία και ο τονισμός τηρήθηκαν όπως στη μετάφραση).

Χωριά το 1695:
Ζουμπαριά (Zubaria) στην Πάτρα. Ενοικιάστηκε το χωριό το 1695 στην οικογένεια Πέτρου Ζωγράφου από την Κρήτη για 10 χρόνια προς100 ρεάλια το χρόνο.
Ποσκιένη (Poschieni) κοντά στην Πάτρα. Ενοικιάστηκε γη οκτώ βοδιών το 1695 στον Παπαγιάννη Πετρίνη για 4 χρόνια προς 10 ρεάλια το χρόνο.
Παλαιόκαστρο κοντά στην Πάτρα. Ενοικιάστηκε γη 2 βοδιών το 1695 στον Σπύρο Σουκλουμόπουλο για 5 χρόνια προς 8 ρεάλια το χρόνο.

Χωριά του τμήματος της πόλης των Πατρών και του διαμερίσματος Πατρών, που αναφέρονται τον Ιανουάριο 1699 ότι πρέπει να δίνουν κριθάρι στα άλογα των δραγόνων (αναφέρεται και η σχετική ποσότητα για καθένα απ’ αυτά):
Σαραβάλια/ Μπετρόνι/ Σικίενα/ Πύργος/ Αβάγγια/ Καλύβες του Καστέλη/ Βελίσι/ Σκούρα/ Κώστενα/ Γαϊδουριάρης/ Γάζο/ Βυθούλκα/ Τρεστάνα/ Απόστολος/ Κράλη/ Τσουκαλά/ Γκομόστος/ Αλποχώρι μικρό/ Μουσταφά Εφέντη/ Μπούκουρα/ Αλιτσού Κάτω/ Θεριανού/ Μερτέσα/ Άρουλας/ Ουβριές/ Πρινάρι/ Σανταμέρι Κατζούρι./ Αγία Μαρίνα./ Σιρία./ Μπράτη./ Προστοβίτσα./ Θολοπόταμος./ Μεϊντανέους/ Μίραλι./ Πρόβοδος/ Πόρτες/ Κάνταλος/ Μούρεσι/ Μίκος/ Μεζενά/ Σέλα/ Κασνέσι μικρό/ Μπαρδικώστα/ Βίχνη/ Κωμί/ Τοπόλοβα/ Ορεάνου/ Φλόκα/ Βαλατούνα/ Καλύβια Λιδωρικιώτικα/ Χαϊκάλι/ Σούλι/ Περιστερά/ Σούμπασι/ Καλύβια Λύκος/ Μεθώπολη/ Κουμάνι/ Πλατάνι/ Καλούσι/ Κασνέσι/ Καστρίτσι/ Μπάλα/ Μίρα/ Μπάλλα/ Ίσαρη/ Λαλοκώστα/ Βουένι/ Γκολέμι/ Μαζαράκι/ Παμακίνι και Λουμπίστα/ Λουλούτσι τζόγα δράστα/ Γκρικίστα/ Τουρκοχώρι/ Ρομανού/ Χρυσού/ Καλέτζι/ Κορναρόκαστρο/ Παουλόκαστρο/ Βελεμάκι/Τσέτεσεβο/ Καμινίτσα/ Αλποχώρι τρανό/Σαλμένικο/ Χιόνα/ Ζαστόβα.

Το 1697 για τον ίδιο λόγο (παροχή κριθαριού) αναφέρονται τα εξής χωριά:
Σικίενα/ Δράπανο/ Κακαβό/ Βουτίνι/ Βουτρόβι/ Ορφανού/ Καστρίτσι/ Σκλέτι/ Παμακίνι και Χρυσού/ Μπάλα/ Πίντσα/ Αρεβονίτσα/ Πλατάνι/ Σελά/ Πρόβοδος και Λιδωρικιώτικα καλύβια/ Καλύβες του Καστέλου/ Μούρεσι/ Λουμπίστα/ Συρία/ Θολοπόταμος/ Αβέρνα/ Σαλμενίκο/ Λόνγκος/ Μπεγκουλούκι/ Γαϊδουροχώρι/ Κατζούρι/ Ρομανού/ Μεντσένα/ Πέρτους/ Κορναρόκαστρο/ Παολόκαστρο/ Μίχοςς/ Ζαστόβα/ Τρέσταινα/ Μπιθούλκα/ Τσιρακόβα/ Τσουκαλά/ Βέλα/Βαλαμπούνα/ Θεριανού/ Παλούρα/ Λαλοκώστα/ Μπεντρόνι/ Κωμί/ Μπαντρούσα/ Περιστέρα/ Μιτόπολη/ Τσενμπαμπα/ Χαϊκάλι/ Μπάλλα του Μάρτυρα/ Κουσνέσι τρανό/ Αβαγιά/ Μπεϊστούα/ Φράτι/ Γκομοστό/ Ίσαρη/ Τοπόλοβα και Βελίσι/ Απόστολος/ Πεβεντόρ/ Μαζαράκι/ Μπούκουρας/ Λαλούσι και Ζόγα/ Μίρα/ Πρινάρι/ Αστέρι/ Σούλι/Τραγανό/ Κουμάνι/ Πύργος/ Μερτεζά/ Καλούσι/ Σαραβάλια/ Αλποχώρι μικρό/ Αλποχώρι τρανό/Βςλίσι/ Αλισούμπασι/ Γρεβενό/ Βατούσα/ Κώσταινα/ Βελιμάκι/ Σκούρα/ Κράλη/ Καλέντζι/ Ψαράδες/ Άρουλας/ Προστοβίτσα/ Μουσταφά εφέντη/ Φλόκα/Τουρκοχώρι/ Ουβιές/ Λουκίστρα/ Αγία Μαρίνα/ Γκολιόνι/ Μπράτη/ Μιράλι/ Μεϊστρόβου/ Χαλανδρίτσα/ Μεϊντάνεους/ Κάνταλος/ Σαταμέρι.

Χωριά που αναφέρονται το 1713 στην Πάτρα και την ευρύτερη περιοχή της Αχαΐας ακόμα και της Ηλείας:
Καλύβια με εκκλησία τον Αγιοδημήτρη/ Μουσταφά εφέντη και Γαϊδουριάρη/ Τρεστενά Τζουκαλά/ Θεριανόν/ Μπετρόνι/ Καμενίτζα/ Αχαγιά/ Φόστενα/ Τραγανού Λάλα/ Πρινάρι/ Πούκουρα/ Μέρτεζα/ Γομοστό/ Άρουλα/ Γλόσκα/ Χαϊκάλι/ Ίσαρη/ Περιστέρη/ Χαλαντρίτζα/ Λυσαριά/ Μιτόπολη/ Κόμι/ Πρέβετο/ Κράλι/ Λάλος και Ζοα/ Λόπεσι και Μπούγα/ Πάγρα/ Καλανήστα/ Κάκανη (Κούμανη)/ Κοντέπο [Πιγαρι]/ Αλποχώρι/ Βελημούχι και Κανόβα και Θηανος/ Βελημάχι/ Γεμηλάνου Νεζερού/ Αλεποχώρι/ Καλέντζη/ Αγία Μαρίνα και Τραμες/ Ρένεσι/ Κατροχώρι/ Χιόνα/ Προστοβίτσα/ Σανταμέρι/ Χατζούρι/ Πόρτες/ Βαρθολομέου/ Καβασιλα/Χτικα και Διακόφτη/ Χλουμούτζη/ Στρούση/ Γουμαρα/ Ζένια Βελοντζιας και Καλύβια/ Λεχενό/ Ζουλάτηκα/ Ψάρι Λατούφι και Μαλίκι/ Ανδραβίδα/ Μανολάδα/ Ρετούνι/ Ρηολογο, Πίτο (Πέτα), Ματαράγκα/ Νεζερά/ Πλάτανος/ Ρύκαβα/ Δακάλανος/ Καλόσι/ Μουρίκι/ Αλοποχώρι/ Γρεβενό/ Δετρά/ [Κότι] Πιγάδι/ Γκέλμπεη/ Μάγι/ Αρεζονηταζα/ Γραιβηνο/ Γρεβενό/ Μέντζινα/ Δ(ε)μεστηκα/ Ντελεβουπολη/ Αράχοβα/ Σκεα.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Σχολιάστε

Περί Μποζίκηδων συνέχεια…

Σε προηγούμενες αναρτήσεις στο παρόν bog (1.10.2011, 16.1.2012, 17.3.2012) είχα αναφέρει σχετικά στοιχεία γιαντους Μποζίκηδες.

Επανέρχομαι για όσους ενδιαφέρονται, με τα παρακάτω:

Στις 10 Ιανουαρίου 1761, μεταξύ άλλων (κυρίως ιερέων και ιερομονάχων) και οι Φραντζέσκος Μποζίκης και Τζώρτζης Μποζίκης υπογράφουν ως προεστοί της πόλης των Πατρών, έγγραφο με το οποίο εκφράζεται η συμπάθεια προς τους Βενετούς προξένους.

Το έγγραφο αυτό περιλαμβάνεται στον «Κώδικα Μέρτζιου» ο οποίος κώδικας ευρίσκεται σε μετάφραση στα ελληνικά στην Δημοτική βιβλιοθήκη των Πατρών.

Εκεί λοιπόν (σ’ αυτόν τον «Κώδικα») στις σελίδες 392 και 397 αναφέρονται οι Φραντζέσκος Μποζίκης και Τζώρτζης Μποζίκης. Στις σελίδες 137, 170, 187, 194, 195, 196, 197 αναφέρεται ο Σταμάτης Καβαλιέρ Μποζίκης, εις δε την σελ. 195 ο Λουνάρδος Μποζίκης. Μποζίκης επίσης αναφέρεται και στη σελ. 170. Τα έγγραφα αυτά «χονδρικά» φέρουν ημερομηνίες μεταξύ του 1600 και του 1780.

Δεν αντέγραψα ώστε να μεταφέρω εδώ αυτά τα έγγραφα λόγω του όγκου τους αφ’ ενός αλλά και λόγω του διαφορετικού αντικειμένου αυτού εδώ του blog. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να τα αναζητήσει στην παραπάνω αναφερόμενη βιβλιοθήκη. Σημειώνουμε ότι ο «κώδικας» έχει μεταφραστεί και έχει διαμορφωθεί σε βιβλίο, αλλά δεν έχει εκδοθεί ούτε κυκλοφορήσει.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Άρθρα, Uncategorized | Tagged | Σχολιάστε

Βιβλίων συνέχεια: Τάσου Α. Κεχαγιά ΤΟ «ΤΕΙΧΟΣ»…

Πήρα το βιβλίο του Τάσου Α. Κεχαγιά ΤΟ «ΤΕΙΧΟΣ» Ιστορία και Γεωγραφία της ορεινής μεθορίου Αργολίδας και Αρκαδίας, το διάβασα και αυτό που μου έμεινε σαν τελική «γεύση» – πέρα από τη δωρικότητα των εικόνων, την γλαφυρή περιγραφή του ορεινού όγκου και την παράθεση συναφών ιστορικών στοιχείων – είναι η προσπάθεια του συγγραφέα του να εδραιώσει και να τονώσει τη σχέση όσων αγαπούν την ελληνική φύση, με την ίδια τη φύση και τις ομορφιές της.

Εύχομαι το βιβλίο αυτό να έχει καλή πορεία και να αποτελέσει «σύντροφο» και «οδηγό» του κάθε ορειβάτη και επισκέπτη αυτών των τόπων.

πρόχειροπρόχειρο1πρόχειρο2πρόχειρο3πρόχειρο4

 πρόχειρο5

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Βιβλιοπαρουσίαση, Uncategorized | Σχολιάστε

Βιβλίων συνέχεια… «Ο ΜΩΡΗΑΣ ΣΤΑ ΟΠΛΑ»

Περιήλθε στα χέρια μου το εξάτομο έργο του Ηλια Παπαστεριόπουλου «Ο Μωρηάς στα όπλα»– Αθήνα 2015. Επίσης και δύο άλλα μικρά τεύχη: Το «Διασχιζοντας τη Σοβιετική Ένωση» – Αθήνα 1964, και το «Το δολλάριο, η μεγάλη απάτη της εποχής μας»– Αθήνα 1975.

Όταν έφτιαχνα το «Ιστορικό Λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων» είχα δει μόνο τον 4ο τόμο του έργου «Ο Μωρηάς στα όπλα». Πιστεύω να έχω την ευχέρεια να αντλήσω πληροφορίες για την επαρχία Καλαβρύτων και από τους άλλους τόμους.

Η γραμμή στα εσωτερικά εξώφυλλα, η κόκκινη έχει γίνει από μένα. Προτρέπω τον αναγνώστη να διαβάσει το σημείωμα στον 4ο τόμο. Εξώφυλλο παραθέτω μόνο του α’ τόμου, αφού όλα είναι ίδια, με μόνη αλλαγή τον αριθμό του κάθε τόμου.

Ο Μωρηάς στα όπλαεξωΟ Μωρηάς στα όπλαΟ Μωρηάς στα όπλα1Ο Μωρηάς στα όπλα2Ο Μωρηάς στα όπλα3Ο Μωρηάς στα όπλα4Ο Μωρηάς στα όπλα5Ο Μωρηάς στα όπλαaaaaΟ Μωρηάς στα όπλαbbbΔεν παραθέτω εδώ τα περιεχόμενα των 6 τόμων γιατί είναι πολλές οι σελίδες και ο «χώρος» μου περιορισμένος. Ακολουθούν όμως οι δύο σελίδες της βιογραφίας του, όπως  αυτή περιλαμβάνεται στο έργο.

Ο Μωρηάς στα όπλαbiogrΟ Μωρηάς στα όπλαbiogr1

Συμπληρωματικά αυτών να σημειώσω ότι καταγόταν από το Δρέπανο Πατρών και πέθανε στην Αθήνα στις 12.7.1985. Αρχικά είχε εμφανιστεί στα γράμματα ως ποιητής με το ψευδώνυμο Ηλίας Πάριος και τύπωσε ποιητική συλλογή στην Πάτρα.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Βιβλιοπαρουσίαση | Tagged , | 3 Σχόλια

Περί του Γκέρμπεσι…

Φίλοι Γκερμπεσιώτες,

Στο βιβλίο που έχω γράψει για το Γκέρμπεσι «Γκέρμπεσι Διαδρομή στους αιώνες – Αθήνα 2003» στη σελ.74 κ. ε. ανέφερα για το αρβανιτοχώρι Γκέρμπεσι. Ανέφερα δηλ. πότε δημιουργήθηκε, γιατί είναι αρβανιτοχώρι, ανέφερα για τους Γκερμπέσηδες, για τα δύο χωριά στην Αλβανία που λέγονται Γκέρμπεσι στην περιοχή Φιέρι και στην περιοχή Τομορίτσα και μάλιστα έχω παραθέσει και σχετικό χάρτη κ.λ.

Εξηγούσα δε ότι οι επικεφαλής capo (στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Γκέρμπεσης ή οι Γκερμπέσηδες) σε ανάμνηση του χωριού καταγωγής τους είχαν πάρει αυτά τα επώνυμα και σε ανάμνηση επίσης του μέρους καταγωγής τους ονόμασαν στην Ελλάδα τους τόπους που τους εγκατέστησαν αυτοί που τους έφεραν.

Αυτά αναφέρονται και στο παρόν blog. Αυτά αναφέρουν και διάφοροι ιστορικοί στους οποίους αναζήτησα τα στοιχεία, αλλά και άλλες πηγές, τις οποίες πάντα παραθέτω.

Τίποτα λοιπόν απ’ αυτά αλλά και από όσα άλλα έχω γράψει δεν αποτελεί έκθεση ιδεών, αλλά είναι προϊόν έρευνας και μόχθου και αυτό διότι σέβομαι τους αναγνώστες αλλά κυρίως τον εαυτό μου.

Τελευταία περιήλθαν σε γνώση μου διάφορες ανώνυμες αμφισβητήσεις ότι δεν είναι το Γκέρμπεσι αρβανιτοχώρι κ.λ. αλλά είναι Τουρκοχώρι. Αυτά αβασάνιστα λέγονται και μάλιστα από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν ή και από ανθρώπους που θάπρεπε να γνωρίζουν, όπως επίσης στο «παρασκήνιο» ψιθυρίζεται ότι το βιβλίο περιέχει ανακρίβειες και τάχα είναι διατεθειμένοι κάποιοι με ξένη προς τα «γράμματα» ασχολία να μου κάνουν υπόδειξη πως θα ήθελαν να το είχα γράψει.

Αγαπητοί φίλοι, αυτός εδώ ο χώρος είναι ελεύθερος να εκφραστεί η τεκμηριωμένη αρχικά, αλλά και η έστω αβάσιμη στη συνέχεια, άποψη οποιουδήποτε, για συναφή προς το αντικείμενο του blog θέματα, αλλά αυτό θα γίνει φανερά για να μπορούν όλοι να το διαβάσουν και να κρίνουν.

Αν λοιπόν έχετε αποδεικτικά γραπτά που να θεμελιώνουν μια άλλη άποψη (λ.χ. ότι το Γκέρμπεσι είναι Τουρκοχώρι, ή ότι το βιβλίο περιέχει τις χ, ψ, ανακρίβειες) θα ήθελα να μου τα στείλετε για να τα δημοσιεύσουμε εδώ, επώνυμα, ώστε να πληροφορηθούν οι αναγνώστες «την αλήθεια», να κρίνουν και έτσι να συμβάλετε στην διαμόρφωση της ιστορίας του τόπου.

Αυτό το έχω ζητήσει και στο παρελθόν αλλά ουδείς ανέφερε κάτι.

Προσωπικά δεν τρέφω ούτε συμπάθεια ούτε αντιπάθεια στους Αρβανίτες. Όμως δεν μπορούμε να αλλοιώσουμε την ιστορία.

Οι παλαιότεροι γνωρίζουν ότι δεν έλεγαν «Πάμε στο Γκέρμπεσι:» αλλά έλεγαν «Πάμε στου Γκέρμπεση!». Δεν έλεγαν «Πάμε στο Μάνεσι, στο Μοίραλι, στο Λόπεσι, στο Μουρίκι, στο Καρούσι κ.λ. !» αλλά έλεγαν «Πάμε στου Μάνεση, στου Μοίραλη, στου Λόπεση, στου Μουρίκη, στου Καρούση κ.λ.!». Τα τελευταία χρόνια καθιερώθηκε λανθασμένα κατά τη γνώμη μου αυτά τα χωριά και πολλά άλλα, αντί «η» να παίρνουν «ι» στο τέλος και να γίνονται γένους ουδετέρου . Έτσι ένα χωριό έπαψε να υποδηλώνει ότι ανήκε, όταν τουλάχιστον δημιουργήθηκε, σε κάποιον οικιστή και συμβαλλούσης της μετονομασίας από το κράτος, δυσκόλεψε η κατανόηση της προέλευσής του.

Στη συνέχεια θα σας παραθέσω την ετυμολογία του χωριού Γκέρμπεσι, όπως ο Πανεπιστημιακός καθηγητής Χαράλαμπος Π. Συμεωνίδης την παραθέτει στο δίτομο έργο του: «Ετυμολογικό Λεξικό των Νεοελληνικών Οικονυμιών» – Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Λευκωσία – Θεσσαλονίκη 2010.

πρόχειρο
(Για διευκόλυνση δε της ανάγνωσης αυτού διευκρινίζω τις συντομογραφίες: αλβαν. = αλβανικής***, πβ. = παράβαλε, οικων. = οικονύμιο, < = προέρχεται από, επθμ. = επίθημα, επών. = επώνυμο, ελλ. = ελληνικό, σλαβ. = σλαβικό, τοπων. = τοπωνύμιο).

Εδώ βέβαια ο καθηγητής, (7 χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου μου) αναφέρει μόνο το Γκέρμπεσι της περιοχής Φιέρι. Υπάρχει όμως και το δεύτερο Γκέρμπεσι όπως πιο πάνω ανέφερα.

Επίσης, όπως διαπιστώνετε, ο καθηγητής από διαφορετικές πηγές έχει τις πληροφορίες που καταγράφει.

Συμπερασματικά: προκύπτει ότι το Γκέρμπεσι είναι αλβανικό οικωνύμιο (οικωνύμιο: όνομα κατοικημένης περιοχής) και ότι οι Αλβανοί το πήραν από το σλάβικο grba. Επίσης ότι από το οικωνύμιο δόθηκε το αλβανικό επώνυμο Γκέρμπεσι(ς) και το ελληνικό επώνυμο Γκέρμπεσης.

Ύστερα απ’ αυτά, παρακαλώ όποιον θέλει να εκφράσει την άποψη του να την στήλει στο mail του Blog, και θα την αναρτήσω.

———————————–

*** Διευκρινίζεται (από τον καθηγητή) ότι: Το αλβ(ανικός) [ισοδυναμεί με τον όρο αρβαν(ίτικος), όταν αναφέρεται στη γλώσσα των αλβανοφώνων της Ελλάδος].

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Περί Χρυσανθακόπουλων ή Κουμανιωτών.

ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΗΜΟ

Περί Κουμανιωτών[1].

Στη συνέχεια παραθέτω στοιχεία κυρίως γενεαλογικού ενδιαφέροντος για τους Θάνο, Κωνσταντίνο και Αγγελή Χρυσανθακόπουλους ή Κουμανιώτες.

1. Θάνος Χρυσανθακόπουλος ή Κουμανιώτης.

«Αθήναι την 14 Φεβρ. 1850./ Προς το Υπουργείον των Στρατιωτικών./ Ότε ο μη υπάρχων εις την ζωήν αδελφός μου μακαρίτης Θάνος Χρυσανθόπουλος Κουμανιώτης αντισυνταγματάρχης της 10ης τετραρχίας της εν Πάτραις εδρευούσης, πρετοιμάζετο ίνα απομακρυνθή της ενεργητικής υπηρεσίας, διά τε την ηλικίαν του, καθώς και την θραύσιν της χειρός του κατά την μετά του Ιουσούφ Πασά συμπλοκήν μας και θελήσας ν’ ανακουφισθή ύστερον από τοσαύτας κακουχίας ας υπέστη κατά την ιεράν Επανάστασίν μας τιθέμενος εις την τάξιν των προικοδοτημένων αξιωματικών της φάλαγγος, κατά την εν ταις Αθήναις εποχήν επήλθεν αιφνίδιος θάνατος και […] εκ του κόσμου τούτου. Επειδή ο ειρημένος αντισυνταγματάρχης αδελφός μας δεν επρόφθασε να προικοδοτηθεί, ούδέ και γυναίκα και τέκνα είχεν, αγάμου αποβιώσαντος(;) δεν εζήτησεν ουδείς το προικοδοτικόν γραμμάτιον./ Διά τούτο παρακαλώ ήδη ότι τα βουλευτικά νομοθετικά σώματα εψηφίσαντο του να πραγματοποιηθεί το περί κληρονομικού δικαιώματος ψήφισμα της εν Αθήναις εθνικής συνελεύσεως, παρουσιαζόμεθα οι ευπειθώς υποφαινόμενοι προς το Σ. τούτο υπουργείον αιτούντες το ανήκον προικοδοτικόν γραμμάτιον του αποβιώσαντος αδελφού μας καθότι μόνοι νόμιμοι κληρονόμοι αυτού, δεν […] άλλοι παρ’ εκτός των υπογεγραμμένων./ Ευπειθέστατοι./ Δ[ημήτρης]. Χρυσανθακόπουλος Κουμανιώτης/ Χρυσανθάκης Χρυσαντακόπουλος Κουμανιώτης[2].

Το υπουργείο των σταρτιωτικών με έγγραφό του από 1 Μαρτίου 1850, μέσω του Φρουραρχείου Αθηνών απαντάει στην αίτηση αυτή αναφέροντας ότι δεν μπορεί να ικανοποιηθεί το αίτημά τους διότι «…ο εκδοθείς νόμος δεν εννοεί τους κληρονόμους των εν ταις διαφόροις μητρώοις διαλαμβανομένων και διορισθέντων αξιωματικών, αλλά τους κληρονόμους των μη βαθμολογηθέντων και μη μισθοδοτηθέντων μέχρι της 3 7βρίου 1843…».».

2. Κωνσταντίνος Χρυσανθακόπουλος ή Κουμανιώτης.

Δια τον Κωνσταντίνο Χρυσανθακόπουλο, Κουμανιώτη, η χήρα αυτού Πανωραία σε έγγραφό της που συντάχθηκε στην Πάτρα στις 15 Ιανουαρίου 1850 και απευθυνόταν προς το Υπουργείο των στρατιωτικών, ανέφερε ότι ο προ πολλών ετών αποβιώσας σύζυγός της Κωνσταντίνος άφησε δύο ανήλικα τέκνα: τον Παναγιώτη και τη Χαρίκλεια. Ζητούσε να δοθεί «εις την υποφαινομένην (μείνασαν εις τη χηρείαν της) και τα ανήλικα τέκνα… το αντίτιμον του ειρημένου βαθμού του συζύγου της δια πιστωτικού Γραμματείου κατά τα διατεταγμένα…» ως προικοδότηση του Κωνσταντίνου Χρυσανθακόπουλου, ο οποίος είχε καταταγεί στα μητρώα με τον βαθμό του Λοχαγού. Η αίτηση συνοδεύεται από πιστοποιητικό του δημάρχου Πατρέων με ημερομηνία 2.12.1849, με το οποίο βεβαιώνεται ότι η χήρα Πανωραία και τα ανήλικα αυτής τέκνα Παναγιώτης και Χαρίκλεια είναι η σύζυγος και τα τέκνα του αποβιώσαντος πρώην στρατιωτικού Κων/νου Χρυσανθακόπουλου ή Κουμανιώτη. Υπάρχει επικύρωση του Νομάρχη με ημερομηνία 12.3.1850. Από αποδείξεις που έχουν συνταχθεί στην Πάτρα στις 12.5.1850 προκύπτει ότι: Η χήρα Πανωραία έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 2160.

Ο Παναγιώτης έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 2160.

Η Χαρίκλεια έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 2160.

Για την αγράμματη σύζυγο και τα ανήλικα τέκνα υπογράφει ο Θεόφιλος Π. Γιαννόπουλος (ή Π.γιαννόπουλος).

3. Αγγελής Χρυσανθακόπουλος ή Κουμανιώτης.

Δια τον Αγγελή Χρυσανθακόπουλο, Κουμανιώτη, η χήρα αυτού Μαρία σε έγγραφό της που συντάχθηκε στην Πάτρα στις 15 Ιανουαρίου 1850 και απευθυνόταν προς το Υπουργείο των στρατιωτικών, ανέφερε ότι ο προ πολλών ετών αποβιώσας σύζυγός της Αγγελής άφησε τρία ανήλικα τέκνα: τον Χρυσανθάκη, τη Χαρίκλεια και την Αικατερίνη. Ζητούσε να τους δοθεί το «ανήκον πιστωτικό φαλαγγιτικό Γραμμάτιο προς εξόφλησι του δικαιώματος κληρονομίας» ως προικοδότηση του Αγγελή Χρυσανθακόπουλου, ο οποίος είχε καταταγεί στα μητρώα με τον βαθμό του Λοχαγού. Η αίτηση συνοδεύεται από πιστοποιητικό του δημάρχου Πατρέων με ημερομηνία 2.12.1849, με το οποίο βεβαιώνεται ότι η χήρα Μαρία και τα ανήλικα αυτής τέκνα Χρυσανθάκης, Χαρίκλεια και Κατίνα είναι η σύζυγος και τα τέκνα του αποβιώσαντος πρώην στρατιωτικού Αγγελή Χρυσανθακόπουλου ή Κουμανιώτη. Υπάρχει επικύρωση του Νομάρχη με ημερομηνία 10.3.1850. Από αποδείξεις που έχουν συνταχθεί στην Πάτρα στις 12.5.1850 προκύπτει ότι: Η χήρα Μαρία έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 1620.

Ο Χρυσανθάκης έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 1620.

Η Χαρίκλεια έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 1620.

Η Αικατερίνη έλαβε πιστωτικό Γραμμάτιο από δραχμές 1620.

Η υπογραφή του ατόμου που υπογράφει για την αγράμματη σύζυγο και τα ανήλικα τέκνα είναι δυσανάγνωστος.

Στην Εφημερ.της Κυβερνήσεως φ.2. 25.1.1845 με Διάταγμα Βασιλικό δίδεται «εις την χήραν  Μαρίαν του λοχαγού (επιλοχίου) Αγγελή Χρυσανθακοπούλου [ο βαθμός] της τετάρτης τάξεως». Το διάταγμα αναφέρει ότι: «…εγκρίνομεν να δοθεί εις τα ςκάτωθεν σημειουμένας χήρας και ορφανά των πρώην αξιωματικών, άμα αποδείξωσι κανονοκώς  την ένδειαν  και την ταυτότητα αυτών, προικοδότησις κατά τους ορισμούς του από 20.5. (1.6) 1843 Νόμου, αναλόγως της τάξεως εις ήν έκαστον άτομον είναι καταχωρημένον οίον…».

4. Χρυσανθακόπουλος Δημήτριος: Με έγγραφό του που συντάχθηκε στην Πάτρα και φέρει ημερομηνία 3 Δε-κεμβρίου 1838, απευθυνόταν προς την επί των Στρατιωτικών Γραμματεία της Επι-κρατείας, ζητούσε τον ετήσιον μισθόν του να τον πληρωθεί σε μία δόση και να του αφαιρεθεί ο ανάλογος τόκος.  Αναφέρεται επί-σης σε κατάλογο Φαλαγγιτών ότι έλαβε 214 στρέμματα με αγοραία τιμή 5275 δρχ. με τα υπ. αριθ. 27, 28/13 Μαΐου, 1174/14 Ιουνίου, 1230/15 Ιουνίου τ. έ. Σε απόδειξη που έχει συνταχθεί στην Πάτρα στις 22.6.1839 και υπογράφεται από τον ίδιο, αναφέρεται ότι έλαβε από τον Οικον. Επί-τροπο Πατρών τα πωλητήρια έγγραφα με τα οποία απέκτησε γη στην επαρχία Πα-τρών συνολικά 213 στρεμμάτων κειμένην στο χωριό Ίσαρι του δήμου Φαρών.

5. Χρυσανθακόπουλος Χρυσανθάκης: Αναφέρεται σε κατάλογο Φαλαγγιτών ότι έλαβε 32 στρέμματα με αγοραία τιμή 680 δρχ. με το υπ. αριθ. 1231/5 Ιουνίου τ. έ. Σε απόδειξη που έχει συνταχθεί στην Πάτρα στις 18.7.1839 αναφέρεται ότι έλαβε από τον Οικον. Επίτροπο Πατρών τα πωλητή-ρια έγγραφα με τα οποία απέκτησε γη στην επαρχία Πατρών συνολικά 32 στρεμμά-των, κειμένην στο χωριό Ίσαρι Φαρών.

——————————————————————–

[1] Το επώνυμο εκ του χωρίου Κούμανι στις παρυφές του Ερύμανθου (724 μ.). Με το επώνυμο Κουμανιώτης αναφέρονται πολλοί: Κότσης, Σταμάτης, Δημήτρης, Χρυσανθάκης, Νίκος, Γκολφίνος, Σπυρος, Θεοδωράκης Παπαχρυσανθακόπουλος κ.λ.

[2] Ο Χρυσανθάκης, κατά τον Κ. Ν. Τριανταφύλλου, συνετέλεσε εις την καταστολή της στάσεως Νικ. Μερεντίτη στις 27.11. 1847. Ο Μερεντίτης ήταν λοχαγός της οροφυλακής, ληστής αμνηστευθείς από τον Κωλέττη και μαζί με το Ζωγράφο κατέλαβαν την πόλη των Πατρών με σοβαρές ζημιές και μεγάλη αναστάτωση. Η στάση διελύθη δια της βίας. Περί του Μερεντίτη βλ.: Μπάμπη Καββαδία, Το κίνημα του Μερεντίτη – η Πάτρα για 5 μέρες στα χέρια «ληστανταρτών». (https://issuu.com/babiskavvadias/docs/to_kinhma_tou_merentith_-_babis_kav/41).

Πηγή: Γ.Α.Κ.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΜΑΜΠΑ. (Βιβλίων συνέχεια…)

Από τον αγαπητό κο Νικ. Κ. Σακελλαρόπουλο (από το Λεχούρι), πήρα το Μυθιστόρημά του «ΤΟ ΜΑΥΡΟ ΜΑΜΠΑ» (Εκδόσεις Βεργίνα)και τον ευχαριστώ πολύ.

BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBB 001Εγώ την ταπεινή μου γνώμη θα συνοψίσω στη λέξη «Εξαιρετικό».

Αλλά, εκτός του προλόγου του συγγραφέα, θα σας παραθέσω και κριτικές για το βιβλίο, οι οποίες μπεριέχονται σ’ αυτό σε δύο ξεχωριστές σελίδες:

AAAAAAAAAAAAAAAAAAAA 001

BBBBBBBB

BBBBBBBB 001

Κύριε Σακελλαρόπουλε, «Καλοτάξιδο» το έργο σας.

Αγαπητέ αναγνώστη αυτού του έργου, θα γευτείς τη χαρά της πλοκής, της φαντασίας και του ρεαλισμού μαζί, θα γεμίσεις από γνώσεις και εμπειρίες της Αφρικανικής γής και των ταλαίπωρων ανθρώπων της, θα πάρεις τα μηνύματα που στέλενει ο συγγραφέας για τη βαρβαρότητα και τη ληστεία αυτών των λαών και θα νοιώσεις τη φλόγα του να καίει την καρδιά σου.

Καλή ανάγνωση!

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Βιβλιοπαρουσίαση, Uncategorized | Tagged , | Σχολιάστε

Ένας αξιόλογος πενευματικός άνθρωπος μιλάει για το «Ιστορικό Λεξικό».

Από:

ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ - NEWS

https://gerbesi.files.wordpress.com/2016/02/1cc07-12509370_10207778285402534_177212558278240613_n.jpg?w=640

O συγγραφέας Νίκος Σακελλαρόπουλος μιλάει για το έργο του Αθανασίου Τζώρτζη.

O συγγραφέας Νίκος Σακελλαρόπουλος (Λεχούρι Καλαβρύτων)  γράφει για το έργο του Αθανασίου Τζώρτζη (Γκέρμπεσι Καλαβρύτων):

» Σωστά έχει ειπωθεί, πως για τα σπουδαία δεν χρειάζονται να ειπωθούν πολλά, μιλάνε αθόρυβα μόνα τους. Αναφέρομαι έτσι στο 6τομο έργο  του εκλεκτού και ακούραστου εργάτη του πνεύματος Αθανασίου Τζώρτζη από τον Προφήτη Ηλία (Γκέρμπεσι) Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων Κατά την γνώμη μου, αλλά και πολλών άλλων, πρόκειται για ένα μνημειώδες στην κυριολεξία έργο, πολύτιμο και διαχρονικό πνευματικό θησαυρό, που παρέχει πληθώρα ιστορικών, λαογραφικών και τοπωνυμικών πληροφορίων, όπως και για κωμοπόλεις, χωριά και οικισμούς της ιστορικής και μαρτυρικής επαρχίας μας.
Αξίζουν τα πιο θερμά συγχαρητήρια στον εκλεκτό συμπατριώτη μας για την τόσο σπουδαία και τόσο πολύμοχθη εργασία του.
Ευελπιστώ πως η Ακαδημία θα βραβεύσει το έργο του και ο Καλαβρυτινός κόσμος θα το αγκαλιάσει όπως του αξίζει.
Του εύχομαι από καρδιάς να έχει υγεία, ο ίδιος και η οικογένεια του, και δύναμη να συνεχίσει την τόσο δημιουργική προσφορά του »
Νίκος Σακελλαρόπουλος από Λεχούρι.

Πηγή: http://www.kalavrytanews.com/ ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ - NEWS

Σημείωση: Τον κο Νικ. Κ. Σακελλαρόπουλο δεν τον γνωρίζω προσωπικά, δηλ. δεν τον έχω συναντήσει μέχρι σήμερα. Έχω όμως την τιμή να μιλήσω τηλεφωνικά μαζί του, όταν μου έκανε την τιμή να μου ζητήσεινα προμηθευτεί το «Ιστορικό Λεξικό»  και έτσι μπορώ να εκφράσω την εντύπωση που μου άφησε ως ένας ευγενέστατος άνθρωπος, σοβαρός και αξιόλογος συνομιλητής. Το έργο του είναι γνωστό στον πνευματικό κόσμο, ένα εκ δε εκ των βιβλίων του «Λεχούρι και Κερέσοβα»  το έχω «παρουσιάσει στο παρελθόν  σε αυτό εδώ το blog.

Θέλω να τον ευχαριστήσω για όσα αναφέρει για μένα και το έργο μου αυτό. Για μένα οι απόψεις όσων είναι «κοντά στο αντικείμενο» έχουν μεγάλη σημασία και βαρύτητα. Μου δίνουν δύναμη και θάρρος να συνεχίσω, εκτός της σχετικής αναγνώρισης των προσπαθειών και των κόπων μου.

Κύριε Σακελλαρόπουλε σας ευχαριστώ!

Επίσης θέλω να ευχαριστήσω τον  αγαπητό κο Νίκο Κυριαζή για την ανάρτηση. Δίνει βήμα προβολής και έκφρασης απόψεων για το έργο αυτό και του είμαι υπόχρεος!

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Αφιερώσεις στη μονή Αγίων Θεοδώρων Αροανίας από Χαλανδρίτσα και Χιόνα Τριταίας.

Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης με τίτλο: «Μέτζαινα (Πλατανόβρυση): Αφιέρωση από έναν Μετζαινίτη, στη Μονή Αγίων Θεοδώρων Αροανίας», προσθέτω τις παρακάτω σημειώσεις στον Κώδικα (Δευτέρι) της μονής των Αγίων Θεοδώρων Αροανίας, από τις οποίες προκύπτους αφιερώσεις κατοίκων της Χαλανδρίτσας και του χωριού Χιόνα Τριταίας:

1) Για τη Χαλανδρίτσα: «1844. Δεκεμβρίου 2. Χαλανδρίτζα. Αφιέρωσεν ο Κωνσταντής Πιπιρίγκος μία ρίζα εληά εις τον Άγιον Βασίλειον και έγραψε τον αδελφόν του Δημήτριον (Παπαδόπουλος Νικ. Κατακαημένου Μορηά σελίδες…, σ. 360).

Σημείωση: το επώνυμο Πιπιρίγκος πιθανόν να είναι Πισπιρίγκος.

2) Για τη Χιόνα[1]: «1845. Μαρτίου 10. Εγράφησαν δύο (2) ονόματα από χωρίον Χιόνια (= Τριταίας – Πατρών), εις την εκφώνησιν Αγγελή και Ευγενικής και έδωσαν ένα δαμάλι». (Παπαδόπουλος Νικ. Κατακαημένου Μορηά σελίδες…, σ. 362).

Όπως διαπιστώνετε η γραφή Χιόνια είναι λάθος.

Θα ήταν δε πιο χρήσιμη η πληροφορία περί Χιόνας, αν αναφερόταν και το επώνυμο του δωρητού του δαμαλιού.

———————————————————————–

[1] Η Χιόνα είναι μικρό χωριό της Τριταίας Αχαΐας, βόρεια της Προστοβίτσας. Βρίσκεται στις πλαγιές του Κομποβουνίου. Ανήκει στο Δήμο Ερυμάνθου. Το 1713 ήταν μία ενορία με το Κουτροχώρι και Γολέμι. Το 1828 είχε 3 οικογένειες και το 1851 είχε 15 οικογένειες.

Posted in Ιστορία | Tagged , | Σχολιάστε

Μέτζαινα (Πλατανόβρυση): Αφιέρωση από έναν Μετζαινίτη, στη Μονή Αγίων Θεοδώρων Αροανίας.

Στην ιερά μονή των Αγίων Θεοδώρων – Σοπωτού ευρέθη ένας χειρόγραφος κώδικας (Δεφτέρι), στο οποίο ανεγράφοντο οι δωρεές των διαφόρων προσκυνητών προς την μονή από το 1721 έως το 1850.

Το χειρόγραφο αυτό (ή μέρος αυτού;)  παρατίθεται στο βιβλίο του πρωθιερέως Νικολάου Παπαδοπούλου[1]: «Κατακαημένου Μοριά σελίδες 1821, Αθήναι 1974».

Εκεί λοιπόν αναφέρονται 350 οικογένειες από διάφορα μέρη, τα δε χωριά και κωμοπόλεις που μνημονεύονται ανέρχονται σε 122. Γίνεται μνεία πολλών κληρικών, λαϊκών, στρατιωτικών κ. λ. προσώπων καθώς και γεγονότων. Οι σημειώσεις έχουν γραφεί από πολλά και διαφορετικά πρόσωπα και δεν έχει τηρηθεί χρονολογική σειρά.

Στον κώδικα αυτό, αναφέρονται και τα εξής για τον Γεώργιο Λαχανά από την Μέτζαινα[2]:

«1768. Αυγούστου 20. Έγραψεν ο γεροΓεωργάκης Λαχανάς τους γονείς του από χωρίον Μέτζενα[3]. Μηλίτσα, Γιάννη, συγγενών. Στο Τρανό Χωράφι ρίζες 4 όσες είναι δια κέντρο, στο χωράφι εκεί την αφιερώνω στο μοναστήρι τους αγίους Θεοδώρους στην Αναστάσοβα, δια ψυχικήν μου σωτηρίαν και των γονέων μου, και να μην έχη κανείς να τους δικάση, Γιαννάκη, Γεωργούλας, Τρισεύγενης». (Παπαδόπουλος Νικ. Κατακαημ. Μοριά…, σ. 378).

========================================================

[1] Πρωθιερέας, ιστοριοδίφης με πολλές δημοσιεύσεις στο ενεργητικό του, πτυχιούχος της θεολογικής Σχολής Αθηνών, καλός γνώστης της εβραϊκής και γερμανικής γλώσσας, καταγόταν από το Δεσινό Αροανίας. Ως Καθηγητής Θεολόγος εδίδαξεν στα Σχολεία Δούκα Ηλείας, Σουλιμά Τριφυλίας και το 1918 στην Πάτρα. Γεννήθηκε στις αρχές του 1891, πέθανε το 1983 και έχει ταφεί στο κοιμητήριο του Βύρωνα. Αναλυτικά περί αυτού Άρθρα, βιογραφικά, νεκρολογία, δημοσιεύματα και κριτικές έργων του στο βιβλίο του π. Μαξίμου Ιβηρίτου – Νικολοπούλου «Πρωθιερεύς Νικόλαος Παν. Παπαδόπουλος (1891-1983)».

[2] Αποτελεί πρώην δημοτικό και σήμερα κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Φαρρών και υπάγεται στο Δήμο Ερυμάνθου.

[3] Παλαιά ονομασία του εν τω νομώ Αχαΐας και Ήλιδος χωρίου Πλατανόβρυση. Απέχει τρίωρον των Πατρών [Σημ.: συγγραφέως Νικ. Παπαδοπούλου].

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Ιστορία | Tagged | Σχολιάστε

Γκοτσόπουλος Δημήτριος από Μαζαράκι Φαρών.

Στις 26 Μαΐου 2012, είχα αναρτήσει στο παρόν blog Αριστειούχους από το Μαζαράκι Φαρών.

Σήμερα παραθέτω έγγραφα για τον αγωνιστή του 1821 και Φαλαγγίτη Γκοτσόπουλο Δημήτριο από το Μαζαράκι Φαρών.

«Προς το Υπουργείον των Στρατιωτικών./ Χαλανδρίτσα την 28 Ιανουαρίου 1847./ Αφού η αυτού Μεγαλειότης ηυδόκησε να με ονομάση δια του από 20 Μαΐου 1832 έτους Β. Διατάγματος χαρακτηρισμένον υπολοχαγόν της Φάλαγγος, κατά συνέπειαν μοι εδόθη και το περί τούτου φαλαγγιτικόν Γραμμάτιόν μου./ Επειδή η τελευταία επιτροπή μεείχε βαθμολογημένον εις τον βαθμόν του πραγματικού υπολοχαγού αναφέρομαι εις το Υπουργείον τούτο (επισυνάπτων συγχρόνως και το πιστοποιητικόν μου της ταυτότητος) ίνα ευαρεστηθή να μοι κοινοποιήση τον βαθμόν μου τούτον του πραγματικού υπολοχαγού και συγχρόνως να μοι διευθύνη δια της ενταύθα Νομαρχίας και το υπόλοιπον του πραγματικού υπολοχαγού φαλαγγιτικόν γραμμάτιόν μου./Υποσημειούμαι με σάβας./ Ο ευπειθέστατος./ Δ. Γκοτζόπουλος.».
Στο περιθώριο της σελίδας υπάρχει σημείωση: Υπό το όνομα Δημήτρης Γκοτζόπουλος Ι. Μ. Σελ. 160 […]/ όνομ. χ/6 […] εκ Πατρών.
Στο περιθώριο της δεύτερης σελίδας της αίτησης υπάρχει η σημείωση: «Ο αναφερόμενος Δημήτριος Γκοτζόπουλος εκ Π.Πατρών εις τα Μητρώα της Επιτροπής του 1830 υπάρχει εγγεγραμμένος εις την Έκτην τάξιν ήτοι Υπολοχαγός, την 20 Μαΐου 1838, ωνομάσθη χαρακτηρισμένος υπολοχαγός και επροικοδοτήθη ως ανθυπολοχαγός, ήδη εξαιτείται την πραγματικότητα του βαθμού του και δυνάμει του από 12 Φεβρουαρίου 1845 Β. Διατάγματος έχει δικαίωμα να ονομασθή πραγματικός Υπολοχαγός και να λάβη την διαφοράν της προικοδοτήσεως μεταξύ του ανθυπολοχαγού και υπολοχαγού./ Αθήναι την 2 Μαρτίου 1847/[ακολουθούν δύο δυσανάγνωστες υπογραφές]» και στη συνέχεια η σημείωση: «Εγκρίνεται ο Υπουργός».
Το πιστοποιητικό του δήμου Φαρών έχει ως εξής: «Αριθ. 22/ Βασίλειον της Ελλάδος/ ο/ Δήμαρχος Φαρών/ πιστοποιεί/ ότι/ Ο χαρακτηρισμένος υπολοχαγός της Β. Φάλαγγος κύριος Δημήτριος Γκοτσόπουλος είναι ο εκ του χωρίου Μαζαράκι του δήμου μας της επαρχίας Πατρών Δημήτριος Γκοτσόπουλος./ Αιτήσει όθεν αυτού εκδίδομεν το παρόν ίνα τω χρησιμεύση ένθα δεί./ Ο αναπληρών τον Δήμαρχον Φαρών/ Β΄ Δημαρχιακός Πάρεδρος/ Γιώργης Τακαλάκης[;]».
Από άλλο έγγραφο του Υπουργείου Στρατιωτικών, με ημερομηνία 26.4.1847, προς τη Νομαρχία Αχαΐας και Ήλιδος, προκύπτει ότι «το έγκλειστο στην παρούσα προικοδοτικό Γραμμάτιο παρακαλείσθε να εγχειρίσετε εις τον κάτωθεν αξιωματικόν της προικοδοτουμένης φάλαγγος Δημήτριον Γκοτζόπουλον υπολοχαγόν κάτοικον εις Μαζαράκι του δήμου Φαρών το υπ’ αριθ. 2025/1993 εκδραχ. 864. Την απόδειξιν της επιδόσεως αυτού θέλετε διευθύνει εις ημάς εγκαίρως./ Αθήναι τη 26 Απριλίου 1847…».

Γκοτσόπουλος1Γκοτσόπουλος2ΓκοτσόπουλοςΠηγή: Γ.Α.Κ.

Θ. Τζώρτζης.

Posted in Uncategorized | Σχολιάστε

Συγκίνηση, φιλοπατρία, μεγαλείο! Παναγιώτης Σπηλιωτόπουλος – Γεώργιος Σπηλιωτόπουλος.

Kalavritaaa1

Από το βιβλίο του Κων. Β. Καζάνη «Θα ζήσωμε ελεύθεροι ως Έλληνες» [1] – Αθήνα 1978, το οποίο αναφέρεται στον στρατηγό Παναγιώτη Σπηλιωτόπουλο, από τα Μαζαίικα, όπου και η προτομή του, μεταφέρω, επιλεκτικά, τα εξής:

«…Στήν πάνδηµη κηδεία του Λοχαγού [Γεωργίου Σπηλιωτόπουλου γιού του στρατηγού Παναγιώτη] ο Στρατηγός Παναγ. Σπηλιωτόπουλος, χωρίς καµµία προετοιµασία, εξεφώνησε τον εξής επικήδειο:

Γενναίο µου παιδί,

Δεν θα εξυµνήσω τις αρετές σου, ούτε το πως σ’ ανέθρεψα για την ιδέα της Πατρίδος και τα όσα έκαµες γι’ αυτήν, Σέβοµαι τον πόνο και την κούρασιν όλων των παρευρισκοµένων για να σε τιµήσουν. Θα ειπώ ολίγα από την πρόσφατον δράσιν σου. Από µακρού χρόνου υπηρετούσες στην περιοχή Σιδηροκάστρου – Σερρών – Νιγρίτης. Ακούραστος πετούσες µε το λόχο σου στο Μπέλες, στο Τσιγγέλι, στο Μενίκιον, στά Κερδύλλια, Δίσωρον και Κρούσια. Εχάριζες τη χαρά, την ησυχία και την ασφάλεια στους κατοίκους της περιοχής και ήσουν υπερήφανος, διότι εξεπλήρωνες το προς την Πατρίδα καθήκον. Αγάπησες πολύ την Μακεδονία και στα γράµµατά σου µου ’γραφες : «Πατέρα, µ’ αρέσει να υπηρετώ την Μακεδονία. Οι άνθρωποι εδώ είναι πολύ καλοί και πρέπει να τύχουν ιδιαιτέρας προσοχής και βοηθείας». Είµαι βέβαιος ότι αυτοί που σε γνώρισαν και σ’ εξετίµησαν θα κλάψουν περισσότερο από κάθε άλλον τον πρόωρο χαµό σου.

Τον Απρίλιο, ως αστραπή, κατήλθες στη Ρούµελη µε την ενδοξη Χ Μεραρχία σου. Ανήλθες εις την Οίτη, απελευθέρωσες τα Βαρδούσια και την Γκιώνα και αφού εχάρισες την χαρά και την ησυχία εις την Ρούµελη, ανεστράφης προς ‘Άγραφα. Ως κεραυνός τα Πέρασες, διασκέλισες τον Κόζιακα, πήδησες στα Χάσια, ανήλθες τον Όρλιακα, προσπέρασες τη Βασιλίτσα, έφθασες στο Βούζιον. Εις τελευταίαν επιστολή σου, της 2ας Αύγούστου, γεµάτη ενθουσιασµό και έξαρσιν, µου έγραψες: «Πολεµάµε σκληρό στο Ζεκίρι, το οποίο ξέρεις πόσο οχυρό είναι, διότι πέρασες και συ από δω. Έχασα δύο αξιωµατικούς διµοιρίτες και δεκατρείς οπλίτες νεκρούς και τραυµατίες». Το Ζεκίρι (ύψόµετρο 1700) είναι κλειδί, και οί συµµορίτες το κρατούσαν ισχυρώς, γιατί οι ευρισκόµενοι στη Ράχη Γιότσας – Κυρκούρι – Σκούρτσα – Άνίτσα – Σαµαρίνα ήσαν υποχρεωµένοι να περάσουν από τον περίφηµο αυχένα του Ρωµηού.

Δεν σταµατήσατε, και µε πρωτοθουλία του γενναίου και διακεκριµένου ταγµατάρχου σου Κ. Τσολάκα καταλάβατε το περίφηµο Ταµπούρι. Το ραδιόφωνο διελάλησε τη µεγάλη σας νίκη.

Δεν ξεκουράστηκες ούτε µίαν ηµέρα. Η αποστολή σου είναι να περάσης τον ποταµό Σαραντάπορο µε κατεύθυνση την Κιάφα και Σουφλίκα (υψ. 2396) επί του κυρίως Γράµµου, Διέρχεσαι τον ποταµό και µε µάχη φθάνεις στον Άγιο Γεώργιο της Θεοτόκου. Η µάχη είναι σκληρή. Είχες µία αδυναµία Ήθελες τις ταινίες των παρασήµων πάντοτε καινούργιες.

Οι συµµορίται, που τόσο µεγάλες απώλειες είχαν υποστεί στις προηγούµενες µάχες από την δεξιοτεχνία και τη γενναιότητά σου, είχαν σχεδιάσει να σε εξοντώσουν. Διέκριναν τους αξιωµατικούς και µε διόπτρες ασφαλώς τους ανεύρισκαν -είχαν άλλωστε ειδικούς προς τούτο σκοπευτάς. Όρθιος πήρες το τραύµα στο στήθος, Δεν µπόρεσες να κρατηθής και εξέπνευσες στη γραµµή µάχης του λόχου σου.

Γενναίο µου παιδί, κοιµήσου ήσυχος, η θυσία σου δεν πήγε ασκόπως. Τι θα άξιζεν ο θάνατός σου εάν πέθαινες άδοξα σε νεκρική κλίνη; Δεν κλαίµε για το θάνατό σου. Είµαστε υπερήφανοι διότι ετίµησες την Πατρίδα και την οικογένειά σου.

Σε πληροφορώ, για να είσαι ήσυχος, ότι τα γενναία τµήµατά µας συνεχίζουν µε ορµή την προχώρηση. Σήµερα διάβασα στις εφηµερίδες ότι κατελήφθησαν η Θεοτόκος, η διάβασις Λιόκου, το ύψωµα Προφήτης Ηλίας. Σε βεβαιώ ότι σύντοµα οι γενναίοι στρατιώτες µας θα στήσουν τη σηµαία µας στην Κιάφα και στον Σούφλικα. Οι βάρβαροι και προδότες του Βορρά σκληρά θά τιµωρηθούν.

Η θυσία σου και η γενναιότητά σου εξετιµήθησαν παρά πάντων. Σε προπέµπουν όλοι οι εκλεκτοί της Πατρίδος, η αριστοκρατία της Πολιτείας, του Πνεύµατος και της Διοικήσεως. Είναι µεγάλη τιµή. Ας είναι ελαφρό το χώµα πού θα σε σκεπάσει».

Και… μία από τις πολλές δημοσιεύεσεις:

spiliotopulos

========================================================

[1] Το βιβλίο ευγενώς μου χάρισε ο υιός του στρατηγού Παν. Σπηλιωτόπουλου, ακαδημαϊκός, κος Επαμεινώνδας Σπηλιωτόπουλος τον οποίο ευχαριστώ θερμά και απ’ αυτόν εδώ τον χώρο. Στη σελίδα 41 του βιβλίου υπάρχει η επιστολή που του έστειλε ο πατέρας του στις 12.12.1940, στην οποία αναφέρει και τη φράση: «…Πιστεύω στη νίκη όσο και αν βραδύνει και έτσι θα ζήσωμεν ελεύθεροι ως Έλληνες και όχι δούλοι των δειλών εχθρών μας…», μέρος της οποίας αποτελεί και ο τίτλος του βιβλίου. Στο βιβλίο εκτός των βιογραφικών και ιστορικών στοιχείων για τον στρατηγό, υπάρχει φωτογραφικό υλικό, υπάρχουν τα συγκλονιστικά και συνάμα πατριωτικά του γράγμματα προς την οικογένειά του (σύζυγό του Μαρίκα, γιούς Νώντα και Γιώργο, κόρη Αθηνά κ.λ.), ακόμα υπάρχουν διάφορα υπηρεσιακά έγγραφα που σχετίζονται με τον στρατηγό και τη στρατιωτική του πορεία, ως επίσης και ο συγκλονιστικός επικήδειος λόγος του στο νεκρό του γιό Γεώργιο, τον οποίο παραθέτω στη συνέχεια. Υπάρχει επίσης η τελευταία καταγραφή του ημερολογίου που τηρούσε ο γιός του Γεώργιος, καθώς και η σημείωση στο ίδιο ημερολόγιο, την οποία έκανε ο Ανθ/γός Α. Χατζηαναγνώστου με την οποία καταγράφει τον θάνατο του Λοχαγού του Γεωργίου Σπηλιωτόπουλου. Υπάρχουν επίσης αποκόματα εφημερίδων τα οποία αναφέρονται στο θάνατο του Γεωργίου Σπηλιωτόπουλου. Εκτενές λήμμα για τον στρατηγό έχω περιλάβει στον υπό διαμόρφωση συμπληρωματικό έβδομο τόμο του Ιστορικού Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων.

Posted in Ιστορία | Tagged , | Σχολιάστε

Ντένερτ Κόνραντ (Döhnert Konrad) ή Τέννερ (Συμπληρωματικά στοιχεία).

Για τον Ντένερτ Κόνραντ (Döhnert Konrad) του οποίου το όνομα λανθασμένα αναφέρεται ως «Τέννερ» (Τenner) στην ελληνική, αγγλική αλλά και γερμανική βιβλιογραφία, στον τύπο αλλά και σε διάφορες άλλες ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, έχω παραθέσει εκτενές λήμμα στο «Ιστορικό λεξικό της επαρχίας Καλαβρύτων».

Ο άνθρωπος αυτός βαρύνεται τουλάχιστον στη συνείδηση του Ελληνικού λαού και κυρίως των Καλαβρυτινών και των Αιγιωτών για την απάνθρωπη και βίαιη δράση του και συμπεριφορά, για τη σφαγή στα Καλάβρυτα παρ’ ότι δεν ήταν αυτός ο κύριος υπεύθυνος αλλά και για άλλες περιπτώσεις και, παρ’ ότι, με βάση τις καταθέσεις Ελλήνων μαρτύρων, αλλά και βάσει άλλων στοιχείων, θεωρήθηκε ένας από τους κύριους κατηγορούμενους της σφαγής των Καλαβρυτινών κ.λ., στην κατάσταση που συνέταξε η γερμανική εισαγγελία αναφέρεται ότι δεν βρέθηκε στα γερμανικά αντίγραφα το όνομα του κατηγορουμένου και έτσι δεν έδωσε ποτέ λόγο των πράξεών του. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα στις 18.4.1945, αιχμαλωτίστηκε τραυματισμένος από τους Αμερικανούς. Όταν έγινε καλά αφέθηκε ελεύθερος και έμεινε στην Αυστρία, όπου παντρεύτηκε και απέκτησε δύο κόρες. Μετά τον πόλεμο εργάστηκε σαν φοροτεχνικός και αργότερα σαν πληρεξούσιος διευθυντής σε κάποιο γραφείο εισπράξεων. Επειδή ήξερε ότι τον καταζητούσαν απέφευγε επαφές με πρώην μέλη της 117ης μεραρχίας καταδρομών[1]. Δεν έδωσε ποτέ λόγο των πράξεών του και πέθανε στις 8 Φεβρουαρίου 1979 σε ηλικία 64 ετών και τάφηκε κοντά στο Λίντς.

Η Φιλισόφου Μ. (Κατοχή και Αντίσταση στην Αχαΐα: κοινωνικές και εκπαιδευτικές διαστάσεις – Διδακτορική διατριβή) αναφέρει: «… Από ελληνικές πηγές αναφέρεται, οργανωμένη από το ΕΑΜ Αιγιαλείας, απόπειρα δολοφονίας του Τένερ, η οποία όμως απέτυχε. Συγκεκριμένα, όταν μπήκε στο παντοπωλείο του Σ. Γιαννακόπουλου για αγορές, ο παντοπώλης, που ήταν ειδοποιημένος, προφασίστηκε ότι πάει να πάρει κάτι από την αποθήκη. Τότε ο αντάρτης Ν. Μητρόπουλος, που υποδυόταν τον πελάτη του μαγαζιού, βγαίνοντας πέταξε μια χειροβομβίδα που έπεσε στο πεζοδρόμιο. Ο Τένερ έπεσε κάτω, ελαφρά τραυματισμένος, αλλά η χειροβομβίδα τραυμάτισε θανάσιμα διερχόμενο παιδί[2]…».

Ο ίδιος συγγραφέας (Παπαγεωργίου Γεώργιος του Θ.) στο βιβλίο του «Η Εθνική Αντίσταση στην Αιγιαλεία 1941-1944» – έκδοση 1983, αναφέρει πρόσθετα στοιχεία για τη δράση του Ντένερτ, τα οποία δεν έχω περιλάβει στο «Λεξικό»: «… Στο Αίγιο από τη νύχτα της 18 Σεπτεμβρίου 1944, οι Γερμανοί άρχισαν να συγκεντρώνονται στην παραλία για να περάσουν με καΐκια στη Ρούμελη. Πριν φύγουν έβαλαν φωτιάκαι έκαψαν τις λότζες στην παραλία του Αιγίου. Ο Τέννερ με τη φρουρά του κατέβηκε τελευταίος στην παραλία. Παρέλαβε μαζί του και 14 ομήρους από την περιοχή του Αιγίου. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Σπύρος Γιαννακόπουλος, που πήγε μόνος του να δει τους ομήρους και να τους βοηθήσει. Ο Τέννερ μόλις είδε το Σπύρο , τον διέταξε να τον ακολουθήσει. Ήσαν φίλοι. Αυτός κατάλαβε τι τον περίμενε και έξυπνος όπως ήταν, πλησίασε τον Τέννερ και τον παρεκάλεσε να του επιτρέψει να πάει πάρα πέρα, γιατί τον ενοχλούσε το στομάχι του. Ο Τέννερ του το επέτρεψε. Ο Σπύρος κρατώντας τότε το στομάχι του, μπήκε στα πεύκα της Τρυπητής και αμέσως τρέχοντας ανέβηκε το βράχο από τα σκαλιά και έφθασε στου «Μοίραλη τ’ απήδημα». Είχε σωθεί. Ο Τέννερ μπήκε στο καΐκι μαζί με τους ομήρους και τους Γερμανούς και βγήκε στην Ιτέα. Αυτός ο μεγάλος εγκληματίας που είχε πρωτοστατήσει στην εκτέλεση των Καλαβρυτινών, αυτός που είχε εκτελέσει πατριώτες, όταν βγήκε στην Ιτέα, εξετέλεσε αδίστακτα τους ομήρους χωρίς καμιά τύψη. Ανάμεσα στους εκτελεσμένους ήσαν και ο Κων. Αντωνάτος, ράπτης Αιγίου αι αγωνιστής. Σώθηκε ανάμεσα στους εκτελεσμένους ο Αλέξης Μαραβέγιας από το χωριό Τέμενη. Γλύτωσε μέσα στα πτώματα των σκοτωμένων, που τον είχαν σκεπάσει. Οι ριπές του πολυβόλου και η χαριστική βολή τον είχαν τραυματίσει. Έγινε καλά. Μετά από χρόνια ο Μαραβέγιας σκοτώθηκε στο εξωτερικό από αυτοκίνητο. Ανάμεσα στους εκτελεσθέντες ήσαν ακόμα οι Ιωάννης Χατζής, Γεώργιος Σπανός, Παν. Δημητρόπουλος, Γκόφας, Γ. Μαυρουδής, Γ. Σάβας κ. ά…».

Για την επίθεση εναντίον του Ντένερτ στο Αίγιο, αναφέρει αναλυτικά στοιχεία ο Γ. Παπαγεωργίου (για τη νοσηλεία του Ντένερτ στο νοσοκομείο και για την τύχη του αντάρτη Ν. Μητρόπουλου, ως επίσης και για τον Σπύρο Γιαννακόπουλο), τα οποία λόγω χώρου δεν παραθέτω εδώ, αλλά  την ουσία αποτυπώνει η Μ. Φιλοσόφου, όπως παραπάνω αναφέρθηκε.

Η παράνομη εφημερίδα «Λεύτερος Μωρηάς» (Όργανο της Κομμουνιστικής επιτροπής περιοχής Πελοποννήσου) στο φ. 20 της 18ης Ιουλίου 1944 έχει την παρακάτω καταχώρηση για το γεγονός της επίθεσης στον Ντένερτ.

aaaa==========================================================

[1] Ήταν η Γερμανική μεραρχία καταδρομών που εκτέλεσε τους Καλαβρυτινούς και έκαψε τα Καλάβρυτα.

[2] Γ. Παπαγεωργίου, (1983), σ. 72-73.

Posted in Ιστορία | Tagged , , | Σχολιάστε

Φίλοι Γκερμπεσιώτες…

Αυτοί οι καταγόμενοι από το πατρικό μου χωριό Γκέρμπεσι ήσαν στην εκδήλωση του Συλλόγου των Καμενιανιτών – Δροβολοβιτών – Δεσινιωτών στο CARAVEL στις 10.1.2016, όπου μου απενεμήθη τιμητική διάκριση για το «Ιστορικό Λεξικό της Επαρχίας Καλαβρύτων». Τους ευχαριστώ θερμά για την παρουσία τους.

Βράβευση16

Βράβευση13

Posted in Άρθρα | Σχολιάστε