Έκθεση που συντάχθηκε τον Δεκέμβρη του 1830 για τα Σχολεία της επαρχίας Καλαβρύτων.

Τα παρακάτω παραθέτω εδώ, γιατί είναι ενδεικτικά της πολύ δύσκολης κατάστασης που επικρατούσε στη χώρα και στην επαρχία Καλαβρύτων 10 χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821. Επίσης τα δύο έγγραφα που αφορούν το Λειβάρτζι τα παραθέτω διότι είναι αποδεικτικά των όσων αναφέρει ο Ι. Π. Κοκκώνης και αφορούν τις υποδομές, την ποιότητα των μαθημάτων, του δασκάλου, των μαθητών, αλλά και των κατοίκων…

Ο Ι. Π. Κοκκώνης σε περιοδεία ελέγχου στην Πελοπόννησο το 1830 μετέβη και στην επαρχία Καλαβρύτων και αναφέρει σχετικά: «Αριθ. 13/ Μη ευρών τον Διοικητήν Καλαβρύτων δια να λάβω τας πρεπούσας πληροφορίας περί των εις την επαρχίαν ταύτην Διδακτικών καταστημάτων, και επομένως να δώσω εντελεστέραν αναφοράν περί αυτών εις την Σ. ημών Κυβέρνησιν, ανέβαλλον έως σήμερον αυτήν, περιμένων την απόκρισήν του, ήτις, ως φαίνεται, περέπεσα πούποτε. όθεν αναγκάζομαι να εκθέσω τα όσα αυτός εγώ είδον, και ηδυνήθην να πληροφορηθώ περί των Διδακτικών καταστημάτων της άνω ειρημένης επαρχίας Καλαβρύτων./ Εις την πρωτεύουσαν  [Καλάβρυτα] Σχολείον δεν υπάρχει καν εν κατά τοπαρόν. έως τα τέλη 8βρίου εδίδασκε τα Ελληνικά και Ιταλικά 25 Μαθητάς είς των εντοπίων ιεροδιάκων, Προκόπιος Οικονόμου, πληρονόμενος ιδίως υπό εκάστου μαθητού. Ο Διδάσκαλος ούτος, 40 ετών ηλικίας, εσπούδασε Ελληνικά και επιστημονικά μαθήματα ειςΚυδωνίας, και Ιταλικά εις Ζάκυνθον, και εχρημάτισε εις Κωνσταντινούπολιν 5/2 έτη οικοδιδάσκαλος. Μετά την επανάστασιν εδίδαξεν εις τον Κάλαμον έτη 3 και έπειτα εις την πατρίδαν του τοσαύτα. μη πληρονόμενος τακτικώς υπό των μαθητών απεφάσισε να υπάγη ως οικοδιδάσκαλος ειςτην οικίαν του κ. Α. Ζαήμη εις Βοστίτζαν. φαίνεται ότι δεν είναι άμοιρος παιδείας τινός./ Εις το χωρίον Παγκράτι είς τε Πανάγος Δημόπουλος, από Βυτίναν 47 ετών.χρηματίσας Μπακάλης εις την μικράν Ασίαν, διδάσκει 15 παιδία τα κολυβογράμματα, λαμβάνων από το κοινόν κατ’ έτος 125 γρ.[όσια] και την φάκναν του εις γέννημα, τυρίον κ.λ. από τους γονείς εκάστου. Είναι παντάπασιν αγράμματος. Εν Γουμενίτζη έχουν μίαν των εκκλησιών μετασκευασμένην εις Αλληλοδ. Σχολείον, εις το οποίον διδάσκει ο Παρθένιος Πολόπλος ιεροδιάκονος 35 ετών, μαθητευθείς την μέθοδον εις τον Νικητόπλον. ο άνθρωπος είναι παντάπασιν αμαθής εις όλα. Οι εκ των κατοίκων έχοντες παιδία συνεισφέρουν εις πληρωμήν του μισθού του διδασκάλου, αλλά του χρεωστούν. ο ετήσιος μισθός είναι 1500 Γρ. υπέρπολυς ως προς τον τόπον. ζητούν παρά της Κυβερνήσεως τεσαράκοντα Φοίν. Ετησίαν βοήθειαν δια τα πτωχά παιδία. Το Σχολείον έχει χρείαν μόνον των βιβλίων του μαθήματος της χριστιανικής Διδασκαλίας. ο δε Διδάσκαλος να μαθητευθή. Μαθηταί συνάζονται 40 και 80 το καλοκαίριον./ Εις Κούτελην είναι Διδάσκαλος ο Παναγιώτης παπά Αναστασόπουλου Οικονομίδης, 28 ετών, λαμβάνων εξακόσια Γρ. μισθόν κατ’έτος, και την φάκναν του εις γένημα, κρασίον ελάδων, κλ. εκαλέσθη από τον παρελθόντα Ιανουάριον υπό των κατοίκων, αλλά δεν επληρώθη τακτικώς, ουδέ ηδυνήθη να διδάξη κατά την μέθοδον. διότι οι κάτοικοι έχουσιν εν οίκημα έτοιμον, δεν δύνανται όμως να το μετασκευάσωσιν εις Σχολείον. Ο Διοικητής μετέβη εκείθεν τρεις ημέρας προ εμού. ίδε το κτίριον. παρεκίνησε τους κατοίκους να το χορηγήσωσι και να το κατασκευάσωσι και τα ρανία, υποσχόμενος ότι η Κυβέρνησις θέλει τοις δώση βοήθειαν. Ο Διδάσκαλος φαίνεται ότι έχει τινάς γνώσεις.Μαθηταί είναι κατά το παρόν 30 και ημπορούν να συναχθώσιν έως 50./ Εις Κέρτεζην έχουν Αλληλοδιδακτικόν Σχοελείον εις τον γυναικονίτην της εκκλησίας./ ο Διδάσκαλος εκ της αυτής επαρχίας καταγόμενος, ονομάζεται Ιωάννης Αγγελόπουλος, λαμβάνων μισθόν ετήσιον 500 γρ. και την φάκναν του. είναι δε παντάπασιν αγράμματος και φαυλόβιος. Το Σχολείον δεν έχει σχεδόν τίποτ’ άλλο παρά τους πίνακας του Κλεοβούλου.τοις έδωκα σημείωσιν να πέμψωσιν εις την Γραμματείαν ταύτην περί τινών αναγκαιων βιβλίων. πλην με τοιούτον Διδάσκαλον δεν είναι αλλά χωρίς ωφελείας καμμιάς. Μαθηταί συνάζονται έως 50. Εις την Κέρτεζην είναι δάσος καστανεών υπέρ των 20/χιλ. ριζών, το οποίον νομίζεται ως κοινή ιδιοκτησία όλου του χωρίου, και εκ του καρπού συνάζει ο καθείς όσον δυνηθή. Εάν οι Κερτεζίται τάξωσι να πληρώνη δύο λεπτά διά καθ’ έν δένδρον όστις συνάζει τον καρπόν του, θέλουσι πορισθή τα διπλάσια των όσων την σήμερον πληρώνουσιν ως μισθόν του Διδασκάλου. εκ τούτου του πόρου η και εκ μικράς χρηματικής συνεισφοράς δύνανται να πληρώνωσι τακτικώς ένα Διδάσκαλον./ Εις την Κωμόπολιν Σοποτόν είναι Σχολέιον Ελληνικόν, προ 32 ετών συστηθέν και έχον και προίκα ολίγα χρήματα. Διδάσκαλος είναι ο Δοσίθεος Κερτεζίτης 56 ετών, διδαχθείς εις Πάτρας, Μεσολόγγιο και Χίον. εδίδαξε προ 30 έτη εις τούτο το Σχολείον. έπειτα εις το νέον Δημόσιον Σχολείον της Σμύρνης προ του Οικονόμου και Κούμα. μετέπειτα εις Σοποτόν, έπειτα εις Καλάβρυτα, και τέλος προ δύο ετών πάλιν εις Σωποτόν, συμφωνήσας να λαμβάνη ετήσιον μισθόν 1500 Γρ.. Έχει 30 Μαθητάς εις 4 τάξεις παραδίδων εκκλησιαστικούς και εξωτερικούς συγγραφείς, και Αριθμητικήν. και 20 Σπουδάζοντας τα κοινά Γράμματα. Δυσαρεστούμενος ότι δεν έλαβε τον συμφωνηέντα μισθόν του, και προσκαλούμενος να διδάξη εις τα Κατζανοχώρια με μισθόν 2 χιλ. γρό. ηθέλησεν ν’ αναχωρήση, αφού λάβη τον χρεωστούμενον μισθόν του. αλλά μεσολαβήσας ο εκεί Αρχιερεύς έπεισε τους μεν κατοίκους να εξοικονομήσωσι του παρελθόντος έτους τον μισθόν από την προίκα του Σχολείου, τον δε Διδάσκαλον να μείνη λαμβάνων εις το εξής 1700 γρ. ετήσιον. και ούτως έμειναν και τα δύο μέρη σύμφωνα./  Όταν δε διέβην εκείθεν, εύρηκα εκεί τον Καλλίνικον Καστόρχην, τον γνωστότατον εις την Γραμματείαν ταύτην, όστις αφ’ εσπέρας είχεν ελθή εκεί από Ναύπλιον δια να  αναδεχθή το Σχολέιον, νομίζων ότι είχεν αναχωρήσει ο Δοσίθεος. αλλ’ αφού εύρηκε τούτον εκεί, είπεν έμπροσθεν εμού και των προκρίτων και του Διδασκάλου, ότι αυτός ήλθε μαθών ότι ο Δοσίθεος ανεχώρησε. τώρα δε αφού τον εύρηκε κατέχοντα τον τόπον του, απέρχεται όθεν ήλθεν, επειδή γνωρίζει τον κύριον Δοσίθεον ανώτερόν του και ικανώτερον./ να ωφελήση την Νεολαίαν.Αγνοώ κατά τοπαρόν τιςεκ των δύο έμεινε Διδάσκαλος εις Σοπωτόν./ Οι κάτοικοι της αυτής κωμοπόλεως ανεφέρθησαν εις την Σ. ημών Κυβέρνησιν και περί Αλληλοδ. Σχοελέιου του οποίου έχουσιν εν πρόχειρον κτίριον. ίδα τούτο και τους είπον πώς ημπορούςν να τομετασκευάσωσιν εις χρήσιμον Σχολείον./ Εις το Λιβάρτζιον προ 2 ετών εσύστησαν Σχολείον Ελληνικόν εις το Μοναστήριον της Αγίας Τριάδος ½ ώραν απέχον από το χωρίον, και εδιώρισαν ειςαυτό Διδάσκαλον ένα τινά Ανανίαν ιερομόναχον, από Στρέζοβαν της επαρχίας ταύτης, 50 ετών, και σπουδάσαντα εις Σοποτόν και Καλάβρυτα Ελληνικά Μαθήματα μόνον. Αυτός κατοικεί μέσα εις το Μοναστήριον επιστατών και τα της εκκλησίας αυτού και μετερχόμενος και τα του πνευματικού πατρός χρέη. Από το εισόδημα του Μοναστηρίου, διοικούμενον υπό δύο επιτρόπων, πληρώνεται ο ετήσιος μισθός του, ών 900 γρ. λαμβάνει δε και δια την φάκναν του γένημα, κρασίον, τυρίον κλ. του Μοναστηρίου δε το εισόδημα φαίνεται ότι δεν εξαρκεί όθεν έχει ο Διδάσκαλος λογοτριβάς με τους εντοπίους μη δυναμένους ή μη έλοντας να εκπληρώνωσιν ακριβώς και τακτικώς τα συμφωνηθέντα. Ο άνθρωπος φαίνεται μικρών και ολίγων γνώσεων. έχει όμως ζήλον υπέρ της διαδόσεως των φώτων. παραδίδει τα εκ της εηκυκλοπαιδείας του Πατούσα και εκ του Συνεσίου. Οι Μαθηταί όλοι οι τα Ελληνικά και Κοινά Διδασκόμενοι συμποσούνται έως 60. Εις την Δίβρην 6 ώρας απέχουσαν από το Λιβάρτζιον, αλλ’ εις άλλο τμήμα ανήλουσαν, ήκουσα ότι εκτίζετο Σχολείον Ελληνικόν και Αλληλοδ. Υπό των κατοίκων./ Από την Περιστέραν, Βαλιμήν και Ράχοβαν, τόπους [αντ…νους] εις τον δρόμον τον οποίον επήρα, δεν επέρασα. Δεν ηδυνήθην δε να πληροφορηθώ, δια την απουσίαν του Διοικητού, αν εις την Περιστέραν και Βαλιμήν υπήρχον Σχολεία Αλληλοδιδακτικά, ώστε να μη χρονοτριβήσω ματαίως πηγαίνων εις επιθεώρησίν των, καθώς και εις άλλα μέρη το έπαθον./ Εις την Ράχοβαν είναι Ελληνικόν και Αλληλοδιδακτικόν των οποίων ο κτήτωρ και ο Διδάσκαλος είναι γνωστοί εις την Γραμματείαν ταύτην. Ο εις το Ελληνικόν σχολέιον διάσκων Ν. Βαμβούκης επιστατεί και το Αλληλοδιδακτικόν, διευθυνόμενον υπό τινος Πρωτοσχόλου, οι και εις τα δύο μαθητευόμενοι συμποσούνται έως 80. Αγνοώ εάν εις την επαρχίαν ταύτην είναι και άλλα διδακτικά καταστήματα, διότι δεν ηδυνήθην να λάβω ως είπα ανωτέρω καμμίαν πληροφορίαν παρά του Διοικητού/ είναι δε κατά τοπαρόν γνωστά Ελληνικά 3 και Αλληλοδιδακτικά 4. Τούτων των τελευταίων τα πλειότερα έχουσι χρείαν Ελληνικών μέσων κτιρίων κλ. και Διδασκάλων. Ο εγνωσμένος αριθμός των μαθητευομένων αναβαίνει περί του 390./ Μένουν έτι εις επιθεώρησιν τα εν Κρανιδίω, Ερμιόνη…./ Εν Ναυπλίω τη 11 Δεκεμβρίου 1830/ υπογεγραμμένος/Ι. Π. Κοκκώνης.» (Γ.Α.Κ.).

Στη συνέχεια παρατίθενται τα δύο έγγραφα: το ένα του Βασιλ. Ν. Γιαννακοπούλου και το δεύτερο των μαθητών. Στο δεύτερο έγγραφο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απεικόνιση των ονομάτων των μαθητών και μάλιστα ανά τάξη.

Λειβάρτζι

Λειβάρτζι1

Λειβάρτζι2

Λειβάρτζι3

Α. Τζώρτζης.

Advertisements
This entry was posted in Άρθρα, Ιστορία and tagged , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s